NGHIÊN CỨU THIẾT LẬP HỆ THỐNG GIAO THÔNG
CÔNG CỘNG PHỤC VỤ NGƯỜI KHUYẾT TẬT
VÀ KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG Ở THÀNH PHỐ HÀ NỘI

ThS. PHẠM QUỐC ĐẠT
Bộ môn Vận tải đường bộ và Thành phố
Khoa Vận tải - Kinh tế
Trường Đại học Giao thông Vận tải

Tóm tắt: Giao thông vận tải (GTVT) bền vững có vai trò quan trọng trong sự phát triển
của bất kỳ một quốc gia nào, sự phát triển tất yếu đó đảm bảo tính thuận tiện và khả năng tiếp
cận, đặc biệt là việc thoả mãn nhu cầu đi lại của mọi thành phần dân cư. Qua nghiên cứu hệ
thống giao thông tĩnh đô thị của các quốc gia phát triển trên thế giới, nhận thấy tính tất yếu
đó trong quá trình phát triển của hệ thống giao thông đô thị Việt Nam. Bài báo tập trung
nghiên cứu thiết lập hệ thống giao thông tĩnh đáp ứng nhu cầu đi lại cho người khuyết tật có
thể đi lại bằng hệ thống vận tải hành khách công cộng (VTHKCC) bằng xe buýt hiện tại và sự
phát triển của hệ thống VTHKCC có sức chứa lớn khác trong tương lai.
Summary: Sustainable transportation plays a very important role in processing of
development in many countries all over the world. The development must be componient and
able to travel which it is to meet demand of citizen’s travel. Research on urban transportation
system in some developing coutries in the world, process of urban transportation system
development in Vietnam is indispensable. This article focuses on research to establish urban
infracstructure transportation for disabled persons travelled by bus, public transport sysem
today and tomorrow. VTKT
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Sự phát triển tất yếu của hệ thống giao thông đô thị (GTĐT) của các thành phố lớn đang là
một bài toán làm đau đầu các nhà chức trách và chính quyền thành phố. Sự phát triển đó đòi hỏi

thống nhà chờ.
VTKT
Chưa thuận tiện
cho hành khách đi
xe buýt
Hình 1. Hiện trạng điểm dừng, nhà chờ và phương tiện buýt ở Hà Nội.
- Mạng lưới VTHKCC xe buýt có hơn 1197 điểm dừng dọc đường và trên 270 nhà chờ. Có
48 điểm đầu cuối trong đó chỉ có 10 điểm là sắp xếp vị trí đón trả khách an toàn và tương đối
thuận tiện như: Bến xe Gia Lâm, Bến xe Mỹ Đình, Sân bay Nội Bài, Ga Hà Nội, điểm Trần
Khánh Dư, Bến xe Nam Thăng Long, bãi đỗ xe Kim Ngưu. Vị trí các điểm dừng cho xe buýt
còn nhiều điều bất hợp lý, bố trí xa các nút giao thông là một trong những lý do làm giảm khả năng tiếp cận dịch vụ xe buýt. Việc dừng xe quá xa các ngã tư, các giao cắt giữa các ngõ và
đường phố, các cổng trường đại học hay bệnh viện đã làm tăng khoảng cách đi bộ, giảm khả
năng tiếp cận xe của người sử dụng xe buýt. Hơn nữa, xe buýt chưa có làn đường riêng nên khi
vào điểm dừng đón khách phải lấn đường của các phương tiện giao thông khác gây nguy hiểm
cho hành khách và phương tiện giao thông khác. Theo nghiên cứu khảo sát thực trạng, cho đến
nay các đường phố hẹp không có dải phân cách hai chiều giao thông thì việc dừng xe buýt khi
chưa đến các nút sẽ dẫn đến dòng giao thông phía sau xe buýt phải vượt lên trên, dễ xảy ra tình
trạng lấn sang phần đường của dòng phương tiện ngược chiều và dễ gây tai nạn.

Hình 3. Thiết kế vỉa hè và điểm dừng cho người khuyết tật
Về kích thước:
Theo TCXDVN 265:2002, chiều rộng vỉa hè không được nhỏ hơn 2,00 mét. Nếu đảm bảo
tiêu chuẩn này thì không chỉ đảm bảo đủ rộng cho người sử dụng gậy, nạng hoặc người khuyết
tật có người giúp đỡ đi cùng mà còn cho phép cả 2 xe lăn đồng thời đi lại dễ dàng.
Trong trường hợp đặc biệt nếu vỉa hè hẹp thì cần tổ chức quản lý, sử dụng vỉa hè hợp lý,
đảm bảo thông thoáng, đáp ứng kích thước tối thiểu là 900 mm để 1 xe lăn có thể đi được.
Về bề mặt:
Ngoài các yêu cầu chung về bề mặt như bằng phẳng, không trơn trượt, không có sự thay
đổi độ cao đột ngột, cần xây dựng hệ thống dẫn hướng cho người khiếm thị. Hệ thống dẫn
hướng gồm 2 loại:
+ Đường dẫn dọc vỉa hè: là một dải rộng 600 mm, đặt cách mép của bó vỉa ít nhất là
500 mm, làm bằng chất liệu hoặc giải pháp đặc biệt sao cho người khiếm thị dễ dàng nhận biết
như màu vàng thẫm.
VTKT
+ Tấm lát dừng bước: là tấm lát trên đó có các điểm tròn báo hiệu phía trước có chướng
ngại vật.
Đường dốc vỉa hè: tại các nút giao thông, lối sang đường dành cho người đi bộ, lối vào các
công trình phải có đường dốc lên vỉa hè bằng đường dốc tấm vỉa.
- Điểm dừng dọc đường, nhà chờ, điểm trung chuyển xe buýt
Nguyên tắc xây dựng điểm dừng, nhà chờ cho người khuyết tật phải đảm bảo nguyên tắc
sau:
Đối với điểm dừng:
+ Nên dùng loại điểm dừng trước giao cắt và điểm dừng giữa đoạn đường, hạn chế sử dụng

người tàn tật dễ dàng tiếp cận phương tiện, đảm bảo người đi bằng xe lăn đi lại dễ dàng; các vị
trí ngồi quy định riêng tại các điểm dừng xe buýt để tạo thuận lợi cho người tàn tật khi chờ xe.

Hình 5. Thiết kế chữ nổi và hướng dẫn thông tin về tuyến cho người khiếm thị
Đối với phương tiện buýt trong thành phố:
+ Trong tương lai gần cần nghiên cứu cải tạo một số xe buýt thí điểm thành loại xe sàn thấp, mở rộng cửa lên, xuống để xe lăn có thể tiếp cận. Dành vị trí ưu tiên cho người khuyết tật
trên tất cả các xe buýt.

+ Bổ sung hệ thống dây bám và thanh vịn, sơn màu tương phản dễ nhận biết. Chuông báo
dừng phải được bố trí sao cho thuận tiện cho người khuyết tật sử dụng.
+ Bổ sung hệ thống loa, âm thanh, chữ nổi bảng điện tử thông báo tên tuyến và trạm dừng
đỗ tiếp theo, trên xe.
III. KẾT LUẬN
- Bài báo trên đây là những đề xuất nghiên cứu xây dựng hệ thống giao thông tĩnh phục vụ
cho người khuyết tật. Qua nghiên cứu sự cần thiết và khả năng áp dụng sẽ đi vào thực tiễn cuộc
sống. Đề xuất với các cơ quan chức năng như Bộ Giao thông Vận tải, Bộ Xây dựng xây dựng
bộ tiêu chuẩn cho hệ thống hạ tầng giao thông tĩnh của hệ thống VTHKCC bằng xe buýt hiện tại
và hệ thống GTCC trong tương lai.
VTKT
- Các doanh nghiệp tham gia vào hoạt động vận tải đô thị phải coi đây là quyền lợi của
người dân, nhận thức của cộng đồng đến đối tượng người khuyết tật.