I. GIỚI THIỆU
Vật liệu phế thải mà đặc biệt là chất thải
rắn đang trở thành gánh nặng cho các đô thị,
đặc biệt là tại các đô thị lớn. Ở nước ta hiện
nay, vùng dân cư này có dân số chỉ chiếm
khoảng 24% dân số của cả nước, nhưng lại
phát sinh đến hơn 6 triệu tấn rác mỗi năm,
bằng một nửa tổng lượng chất thải sinh hoạt
của cả nước. Trong thành phần các chất thải
có các thành phần như cao su, pin, dung môi,
nhựa, kim loại, thuỷ tinh , là những thứ độc
hại và khó phân huỷ. Dự báo đến năm 2010,
sẽ có thêm khoảng 10 triệu cư dân sống trong
các vùng đô thị, kéo theo sự gia tăng 60% chất
thải sinh hoạt và lượng các chất thải nguy hại
(như chất thải bệnh viện, công nghiệp và sử
dụng thuốc trừ sâu) tăng lên 3 lần.(1) (Nguồn:
báo cáo diễn biến môi trường Việt Nam do Bộ
Tài nguyên Môi trường, Ngân hàng Thế giới
và Cơ quan phát triển quốc tế Canada thực
hiện).
SỬ DỤNG CHẤT PHẾ THẢI
TRONG HỖN HỢP BÊ TÔNG NHỰA XÂY DỰNG ĐƯỜNG Ô TÔ
Th.S. LÊ VĨNH AN
Bộ môn Đường bộ
TS. ĐÀO VĂN ĐÔNG


giảm thiểu việc tạo ra chất thải, tái sử dụng
chất thải đó và tái chế chất thải. Thực hiện tốt
hai biện pháp sau là cách để bảo tồn tài
nguyên thiên nhiên đất nước.
Công nghệ sản xuất hỗn hợp bê tông
nhựa hiện nay đang tập trung vào việc tái chế
hỗn hợp bê tông nhựa mặt đường cũ. Hiện các
cơ quan chủ quan của ngành giao thông vận
tải như Bộ Giao thông vận tải và Cục Đường
bộ Việt Nam đang có các đề tài về tái chế bê
tông nhựa cũ mặt đường. Cùng với xu thế này,
vấn đề sử dụng chất thải trong bê tông nhựa
làm đường như được đề cập ở đây là giải pháp
tốt tăng cường nguồn vật liệu cho xây dựng
đường, góp phần giải quyết chất thải.
Các giải pháp chủ yếu được bàn luận ở
đây nghiên cứu khả năng sử dụng các phương
pháp cơ học kết hợp với các phương pháp hoá
lý để đưa vật liệu phế thải vào hỗn hợp bê
tông asphalt nhằm tạo thành một loại vật liệu
có cường độ và độ ổn định nhất định đáp ứng
được yêu cầu đề ra.
II. NGUỒN CHẤT THẢI VÀ CÁC CHẤT
THẢI CÓ THỂ ĐƯA VÀO HỖN HỢP BÊ
TÔNG NHỰA
Các loại vật liệu phế thải có thể đưa vào
hỗn hợp bê tông nhựa được phân thành các
loại như sau:
Phế thải từ các ngành công nghiệp như:

thải này vào bê tông nhựa là sử dụng chúng
thông qua quá trình nhiệt phân loại các dạng
chất thải xenlulô không phù hợp. Quá trình
nhiệt phân - hydro hóa sau đó có thể cho một
sản phẩm dạng dầu thích hợp cho việc sử
dụng như là một thành phần của bê tông nhựa
làm đường. Một nghiên cứu trong phạm vi
hẹp đã cho thấy kết quả không khác biệt lớn
so với hỗn hợp bê tông nhựa trộn nóng thông
thường.
Để có thể đánh giá tính tương thích và
hiệu quả của các loại dầu-xenlulo thu được từ
quá trình xử lý hóa nhiệt các loại rác thải khác
nhau sử dụng như là một thành phần của bê
tông nhựa, cần phải mở rộng thí nghiệm và
các thử nghiệm hiện trường. Chất thải sinh hoạt dạng rắn: cao su, gỗ,
nhựa và các loại composit khác:
Đã có rất nhiều nghiên cứu để sử dụng
phế thải dạng này. Có hai hướng chính cho
việc nghiên cứu sử dụng chất phế thải dạng
này là xử lý hóa lỏng và xử lý khối. Hóa lỏng
chất dẻo cho sản phẩm là dầu (70% - 80%),
sản phẩm khí (5% - 20%) và sản phẩm rắn
(5% - 10%). Trong quá trình thực hiện, người
ta cũng đã nghiên cứu sử dụng các chất xúc
tác để tăng cường hiệu suất thu hồi dầu. Hóa
lỏng cao su là quá trình nghiền nhỏ cao su sau

Tam Phước, huyện Long Thành, tỉnh Đồng
Nai. Nhà máy được xây dựng với công suất
10.000 tấn/năm với vốn đầu tư 50 tỷ đồng.
Nhựa đường cao su (rubber asphat) hay
là nhựa đường có phụ gia là cao su đã được sử
dụng như là một giải pháp hữu hiệu để cải
thiện tính chất của bê tông nhựa làm mặt
đường ô tô, như là tăng độ dính bám giữa cốt
liệu và nhựa đường, cải thiện tính ổn định
nhiệt của bê tông nhựa, tăng khả năng chịu cắt
trượt của hỗn hợp bê tông nhựa. Nhũ tương
nhựa đường có phụ gia là cao su hiện nay
đang là một ứng dụng tốt cho chất dính bám
trong thi công bê tông nhựa mặt đường và lớp
kết dính cho các cấu trúc láng mặt đường.
Cao su phế thải có thể được đưa vào
trong bê tông nhựa làm mặt đường theo hai
cách chính. Thứ nhất, nó được đưa vào ngay
trong thành phần của chất dính bám bằng
phương pháp hóa lỏng hoặc từ bột. Cao su phế
thải được hóa lỏng loại trừ các sợi bố, sợi vải
sau đó đưa vào với tỉ lệ nhất định và khuấy
trộn đều với chất dính kết nhựa đường hoặc
bột cao su được đưa vào với tỉ lệ nhất định để
khuấy trộn nóng với nhựa đường. Thứ hai cao
su phế thải có thể chế biến thành từng mảnh
nhỏ và trộn cùng với cốt liệu trong sản xuất
hỗn hợp bê tông nhựa. Phương pháp này chắc
chắn sẽ còn gây tranh cãi về cơ chế hoạt động,
quá trình hoạt động và khả năng tương tác của

như là một loại vật liệu xây dựng hữu hiệu.
Với bê tông nhựa, tro bay có thể được đưa vào
như là bột khoáng làm tăng dính bám, tăng
khả năng chống lại biến dạng không hồi phục
và độ bền của hỗn hợp. Đây còn là giải pháp
cho chi phí thấp hơn so với sử dụng bột đá.
III. ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU ĐƯA
CAO SU PHẾ THẢI VÀO THÀNH PHẦN
CỦA HỖN HỢP BÊ TÔNG NHỰA
Nghiên cứu đưa cao su phế thải vào
thành phần của hỗn hợp bê tông nhựa có thể
triển khai theo cả hai hướng phụ thuộc vào
sản phẩm của chế biến phế thải cao su. Với
sản phẩm chế biến phế thải là các mảnh cao su
cắt nhỏ, chúng sẽ được đưa vào quá trình trộn
hỗn hợp cùng với cốt liệu. Phương pháp luận
nghiên cứu cơ bản theo hướng này là thực
nghiệm. Kế hoạch thực nghiệm cần được xây
dựng để xác định được kích cỡ hợp lý của các
mảnh cao su, các điều chỉnh về nhiệt độ trộn,
thời gian trộn… so với bê tông nhựa thông
thường, các tính chất cơ lý cơ bản của bê tông
nhựa để có được các kết luận về khả năng sử
dụng, phương pháp sử dụng và các bước công
nghệ trong trộn, rải và đầm nén. Với sản phẩm
chế biến phế thải là bột, cao su dạng bột này
được đưa vào trộn trước với chất dính kết kết
hợp gia nhiệt. Các phân tích trên cơ sở lý
thuyết về tương tác giữa nhựa đường và bột
cao su cần được tiến hành để xác định cơ chế

♦