I. Đặt vấn đề
1. Tính cấp thiết của đề tài
Như chúng ta đã biết, đậu tương là cây họ Đậu (Leguminosae) ăn hạt ngắn ngày, có giá
trị kinh tế cao, đứng đầu trong số các cây đậu đỗ và còn được gọi là “Vàng mọc trên đất”,”Cây
đỗ thần”. Chính vì lẽ đó, đậu tương là một trong những giống cây trồng giải quyết vấn đề lương
thực của nước ta, giảm xoá đói giảm nghèo ở những vùng dân trí thấp. Ngày nay, bên cạnh việc
nghiên cứu các giống cây trồng lương thực phổ biến và quan trọng khác (lúa, ngô …), các nhà
chọn tạo giống cây trồng vẫn tiếp tục nghiên cứu nhằm tuyển chọn ra các giống cây đậu tương
cho năng suất cao, phẩm chất tốt, có khả năng chống, chịu tốt.
Để công tác tuyển chọn giống đậu tương đạt được kết quả cao, việc nghiên cứu ảnh
hưởng của các yếu tố vô sinh (ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm …) tới sự sinh trưởng và phát dục của
đậu tương là vô cùng quan trọng và cần thiết. Một trong số các điều kiện, yếu tố vô sinh được
các nhà chọn giống chú trọng và quan tâm nhất chính là yêu tố nhiệt độ. Như ta đã biết, các
giống đậu tương chịu ảnh hưởng mạnh của nhiệt độ và phản ứng quang chu kỳ lên sự sinh
trưởng và phát dục của chúng dẫn đến năng suất và chất lượng của chúng phụ thuộc vào nhiệt độ
môi trường và thời gian chiếu sáng trong ngày. Nhờ sự hướng dẫn của giáo viên – Th.S Nguyễn
Thị Bích Yên, giảng viên BM. Sinh thái – Môi trường, khoa Tài nguyên & Môi trường,
trường ĐH Nông Nghiệp HN, kèm theo những bài báo cáo khoa học, tạp chí khoa học, em đã
viết bài cáo báo này. Trong bài báo cáo, em đề cập tới sự ảnh hưởng của nhiệt độ đối với sự phát
triển hình thái và sự phát dục của một giống đậu tương không mẫn cảm với quang chu kỳ.
2. Mục đích và ý nghĩa
a) Mục đích
Nghiên cứu sự ảnh hưởng của nhiệt độ tới sự sinh trưởng và phát dục của giống đậu
tương bao gồm các nghiên cứu sau:
+ Ảnh hưởng của nhiệt độ tới sự sinh trưởng được đánh giá thông qua chiều cao cây và
số đốt trên thân ở những ngưỡng nhiệt độ khác nhau trong giai đoạn sinh trưởng của cây.
+ Ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự phát dục của cây qua sự đánh giá thời gian ra hoa của
đậu tương ở các điều kiện nhiệt độ khác nhau và sự ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự tích
luỹ chất khô ở đậu tương.
Xác định nhiệt độ tối thấp sinh vật học của đậu tương qua các giai đoạn khác nhau nhiệt
độ tối thấp sinh vật học đối với tốc độ sinh trưởng từ khi gieo đến khi ra hoa và nhiệt độ tối thấp

thời điểm lấy số liệu)
Nhìn vào biểu đồ trên ta thấy ứng với chế nhiệt độ từ 18/13
o
C số đốt của cây là tăng
chậm nhất qua thời gian dõi chứng tỏ ở nhiệt độ này đậu tương sinh trưởng phát triển chậm nhiệt
độ này không phù hợp để cho đậu tương có thể sinh trưởng và phát triển một cách tốt nhất. Đối
với chế nhiệt độ từ 23/18
o
C số đốt của cây cũng tăng theo thời gian nhưng mức độ tăng không
lớn lắm sau 49 ngày theo dõi số đốt tối đa ứng với giai đoạn nhiệt độ này là xấp xỉ 10 đốt. So với
chế nhiệt độ trước thì khả năng ra đốt của đậu tương nhanh và nhiều hơn. Ứng với chế độ nhiệt
từ 28/23
o
C số đốt của đậu tương tăng trưởng một cách liên tục theo thời gian và đạt cực đại 12
đốt sau 49 ngày theo dõi. Sự ra đốt của đậu tương ở chế độ nhiệt này rất đồng đều và tăng trưởng
một cách liên tục. Đối với chế nhịêt độ từ 33/28
o
C đốt của đậu tương tăng trưởng nhanh trong
giai đoạn từ 0-35 ngày sau đó ngừng ra đốt và số đốt đạt cực đại sau 49 ngày là 12 đốt bằng với
số đốt cực đại ở chế độ nhiệt từ 28/33
o
C.
Từ những nhận xét trên ta thấy chế nhiệt độ từ 28/33
o
C là thích hợp nhất đối với sự ra đốt
của đậu tương hay là đối với quá trình sinh trưởng của đậu tương. Từ đây ta có thể đánh giá đậu
tương là cây trồng thích hợp với khí hậu nhiệt đới mặc dầu nó có nguồn gốc từ các nước ôn đới.
Do đó việc lựa chọn mùa vụ để gieo trồng đậu tương để đạt năng suất cao là rất quan trọng. Ở
nước ta đậu tương thường được trồng 3 vụ chính: vụ đông từ 15/9-5/10, vụ xuân từ 15/2-15/3, vụ
hè từ 25/5-20/6. Nghiên cứu này cũng cho kết quả giống các nghiên cứu trước đây của các nhà

C chiều cao cây tăng trưởng
một cách liên tục không gián đoạn hay ngừng sinh trưởng và sau 49 ngày cũng đạt chiều cao cực
đại so với mức nhiệt độ trên là khoảng 65cm. Từ đó ta thấy chế độ nhiệt 28/23
o
C là thích hợp
nhất đối với sự phát triển của đậu tương. Kết quả của việc nghiên cứu này cũng thật hợp lý và
trùng khớp với các nghiên cứu trước đây của các nhà khoa học.
3. Nghiên cứu sự ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự tích luỹ chất khô của giống đậu
tương
4
Nhiệt độ ảnh hưởng rõ rệt đến sự cố định nitơ của đậu tương. Như những báo cáo trước
đây cho thấy, vi khuẩn Rhizobium Japonicum bị hạn chế bởi nhiệt độ trên 33
o
C, các báo cáo này
cũng cho thấy, vi khuẩn này hoạt động thích hợp nhất với nhiệt độ trong khoảng 25
o
C – 27
o
C.
Hình IV: Ảnh hưởng của nhiệt độ đến trọng lượng khô của giống đậu tương
(gam/cây)
Biểu đồ dưới đây cho ta thấy trọng lượng chất khô của đậu tương ở các công thức được
thu hoạch vào hai thời điểm: Thời điểm thứ nhất thu hoạch khi đậu tương ở các công thức ra hoa,
thời điểm thứ hai thu hoạch cùng lúc khi đậu tương ở công thức 33/28
o
C đạt mức thu hoạch.
Nhìn vào biểu đồ ta thấy trọng lượng chất khô được tích luỹ nhiều nhất ở nhiệt độ từ 28/23
o
C
trong lần thu hoạch 1 chứng tỏ ở nhiệt độ này cây quang hợp mạnh nhất do đó trọng lượng chất