Sáng kiến kinh nghiệm môn âm nhạc lớp 1 -một vài đổi mới về phương pháp
giảng dạy môn âm nhạc lớp 1 Tên đề tài:
Một vài đổi mới về phương pháp giảng dạy môn âm nhạc ở lớp 1.
Người thực hiện : Đỗ Mai Hương.
Trường: Tiểu học Cát Linh – Đống Đa – Hà Nội
Hà Nội 2002 – 2003
I – Đặt vấn đề:
Âm nhạc ngày nay đã trở thành một trong những môn học chính thức của chương
trình đào tạo ở phổ thông bắt đầu từ các lớp tiểu học.
Âm nhạc còn là một nhu cầu trong đời sống tinh thần của trẻ, trẻ em tham gia ca
hát là được hoạt động để nhận thức thế giới xung quanh và bản thân mình.
Những hình tượng âm thanh của bài hát, bản nhạc tác động vào cảm xúc của các
em, giúp cho việc phát triển trí tuệ, óc tưởng tượng và có tác dụng giáo dục tình
cảm, đạo đức rất tốt.
Qua các bài học, các em được nghe hát, nghe nhạc, được tập hát, được biết một số
kiến thức phổ thông về âm nhạc…Tất cả những điều đó sẽ tạo nên một trình độ
văn hoá âm nhạc tối thiểu để góp phần cùng những môn học khác giáo dục nhân
cách, làm cho các nội dung học tập ở trường phổ thông có tính toàn diện, làm
thăng bằng, hài hoà các hoạt động học tập của trẻ.
Hiện nay, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có công văn chính thức về việc giảm tải dạy
và học. Vì vậy đội ngũ giáo viên đã và đang có những cố gắng đổi mới phương
pháp dạy học để đảm bảo và nâng cao chất lượng 1 giờ lên lớp nhưng vẫn không
làm các em quá sức. Các em vừa lĩnh hội được tri thức đồng thời vẫn hoạt động,
vui chơi.
Để làm được như vậy, người giáo viên phải say mê Âm nhạc, yêu mến trẻ, có
những kiến thức âm nhạc cần thiết và phương pháp giáo dục Âm nhạc ở Tiểu học
nói chung và ở lớp 1 nói riêng.
II – Các bước tiến hành:
Tóm lại, các nội dung của tiết học này bổ xung, hỗ trợ cho nhau làm cho các em
được luyện tập bài hát dưới nhiều hình thức, dưới nhiều khía cạnh, làm cho tiết
học sinh động nhẹ nhàng và hiệu quả.
B/ Sự chuẩn bị giáo viên
Sự chuẩn bị của giáo viên là một bước rất quan trọng góp phần đáng kể tạo nên
thành công của một tiết học.
Ở bài này tôi chuẩn bị như sau:
1. Về phần ôn tập bài hát:
Tôi tập bài hát chuẩn xác, có sắc thái biểu cảm bài hát để có thể hát mẫu cho học
sinh. Ngoài ra tôi còn chuẩn bị 1 đôi phách, 1 trống nhỏ, 1 song loan để học sinh
biểu diễn kết hợp gõ nhạc cụ trước lớp. (100% học sinh của trường đã có phách
riêng của mình).
Đàn oóc gan điện tử làm một nhạc cụ rất cần thiết. Nó được sử dụng trong suốt cả
tiết học. Để đôi tay có thể làm động tác phụ họa, hoặc chỉ huy học sinh hát, tôi ghi
âm giai điệu bài hát vào bộ nhớ của đàn.
2. Về phần tập vận động phụ hoạ
Tôi chuẩn bị sẵn 4 động tác phụ hoạ cho 4 câu hát của bài.
Động tác 1: 2 tay từ từ đưa từ dưới thẳng lên cao nghiêng sang trái rồi sang phải
(mô phỏng tay phất lá cờ). Động tác này ứng với câu hát 1.
Động tác 2: 2 tay giang rộng sang hai bên làm động tác như cánh chim đang bay 2
lần. Động tác ứng với câu hát 2.
Động tác 3: Vỗ tay theo nhịp. Khi vỗ tay hơi nghiêng đầu và tay sang trái rồi sang
phait theo nhịp. Khiu nghiêng về bên nào thì chân đó đưa lên phía trước rồi lại
đưa về (theo phách).
Động tác 4: 2 tay đưa lên cao trên đầu taọ thành vòng tròn (hai đầu bàn tay chạm
vào nhau, 2 bàn tay ngửa lên trên)
3. Để thuận lợi cho việc giới thiệu cách đánh nhịp 2/4, tôi vẽ sơ đồ cách đánh nhịp
vào giấy khổ to. Khi cần thì dùng nam châm dính lên bảng như một chiếc bảng
phụ vừa gọn nhẹ lại vừa cơ động.
Phương pháp dạy môn Hát – nhạc cho học sinh tiểu học nói chung và môn âm
Khi các em đã gõ tiết tấu của bài thành thạo rồi, tôi lại yêu cầu các em phải lưu ý
cả mặt biểu diễn: Khi hát các em không chỉ đứng yên mà phải nhún chân theo
nhạc nhịp nhàng, hát câu hát 1 các em gõ phách, hơi nghiêng sang trái, đầu cũng
hơi nghiêng. Sang câu hát 2 lại nghhiêng sang phải. Cứ thế lần lượt cho đến hết
bài. Như vậy trông lớp sinh động và đáng yêu hơn.
b/ Hoạt động 2: Tập vận động phụ hoạ
Sau khi các em đã ngôn ngữắm vững giai điệu, lời ca và tiết tấu của bài hát, tôi
hướng dẫn các em một vài động tác múa phụ hoạ. Bởi vì đặc điểm của học sinh
tiểu học nói chung nhất là lớp 1 nói riêng là các em rất thích hoạt động.
Nếu suốt cả tiết học các em phải ngồi nghiêm sẽ gây cho các em 1 sự căng thẳng,
gò bó, không gây được hứng thú học tập ở các em. Khi hát kết hợp làm động tác
múa phụ hoạ tôi thấy các em rất thích và học rất nhanh những động tác do giáo
viên hướng dẫn. Đặc biệt có những em còn sáng tạo thêm những động tác mới rất
đẹp và phù hợp. Do đó, đây cònlà 1 hình thức để phát triển khả năng cảm thụ âm
nhạc của học sinh.
c/ Hoạt động 3: Biểu diễn
Sau khi cho cả lớp hát + múa bài hát (2 lần). Tôi lại thay đổi hình thức biểu diễn:
các em không hát tại chỗ mà lên biểu diễn trước lớp.
Tôi cho các em thi đua giữa các bạn nam và các bạn nữ.
Đại diện cho các em nam(4 em) lên hát + múa phụ hoạ.
Đại diện cho các em nữ (4 em) lên hát + múa phụ hoạ.
Sau đó tôi cho các em khác nhận xét phần biểu diễn của các bạn. Đa số các em
nhận xét tương đối tốt. Các em đã chỉ ra được những bạn hát đúng và múa đẹp,
những bạn còn sai sót.
Sau đó tôi gọi lên biểu diễn theo tinh thần xung phong. Đa số các em rất hào hứng
và thích được lên biểu diễn trước lớp. Với hình thức này, các em được rèn luyện
tính bạo dạn, tự tin và và khả năng biểu diễn trước đông người.
d/ Hoạt động 4: giới thiệu đánh nhịp 2/4
Tôi dính bảng phụ có vẽ sơ đồ cách đánh nhịp lên bảng để học sinh quan sát.
2
Cho đến giờ, khối 1 trường tôi có kết quả như sau:
- Các em đều thích môn âm nhạc.
- Đa số các em hát đúng bài hát và sử dụng nhạc cụ gõ thành thạo
- 50% loại giỏi.
- 45%loại khá.
- 5%loại trung bình.
- Nhiều em có thể bồi dưỡng làm nòng cốt văn nghệ của trường.
IV – Rút ra bài học kinh nghiệm
Xã hội ngày càng phát triển, đòi hỏi trình độ của mỗi người cũng phải được nâng
cao về mọi mặt. Do đó tôi nghĩ mình cần phải cố gắng nhiều hơn nữa để giảng dạy
ngày một tốt hơn. Vì những trăn trở đó, tôi rút ra một vài kinh nghiệm nhỏ sau:
Đối với giáo viên
- Tăng cường dự giờ, học hỏi đồng nghiệp.
- Lắng nghe những ý kiến chỉ đạo của các chuyên viên để rút ra phương pháp
dạy tốt nhất.
- Trong các giờ học nên có những sáng tạo để giờ học thêm hấp dẫn.
- Sử dụng giáo cụ trực quan triệt để.
- Chuẩn bị bài chu đáo trước khi lên lớp.
- Thường xuyên đọc và nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến môn học.
Đối với học sinh
- Yêu thích môn học, trong lớp chăm chú nghe giảng.
- Biết nhận xét ưu khuyết điểm của bạn trong giờ học.
- Chuẩn bị đầy đủ sách và nhạc cụ gõ.
V – Phương hướng tới
Trên đây là một vài kinh nghiệm nhỏ của tôi trong quá trình dạy môn Âm nhạc
cho học sinh lớp 1. Tôi thấy mình cần phải học hỏi nhiều hơn nữa để đem đến cho
các em những giờ học Âm nhạc thật thú vị và hiệu quả.
Xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, Công đoàn và các bạn đồng nghiệp đã
giúp đỡ tôi thực hiện đề tài này.
Giáo án Âm nhạc 1
Các con đã nhớ giai điệu và lời ca của bài hát rồi đó! Bây giờ, các con hãy lấy đôi
phách ra.
Chúng ta sẽ hát kêté hợp gõ phách theo tiết tấu lời ca.
(Giáo viên bật đàn – học sinh hát kết hợp gõ theo tiết tấu lời ca. Giáo viên gõ
phách cùng với các em).
Bạn nào xung phong lên bảng hát lại bài hát nào?
(Giáo viên lần lượt gọi 2 em:
1 em lên hát kết hợp gõ trống theo tiết tấu
1 em lên hát kết hợp gõ song loan theo tiết tấu)
Sau đó, cho học sinh nhận xét. Giáo viên cho điểm.
Cô khen các con hát hay và gõ theo tiết tấu rất tốt. Bây giờ các con đứng lên hát
lại bài hát một lần nữa nhé! Lần này thì các con lưu ý cả cách biểu diễn nhé!
Câu hát một các con hơi nghiêng đầu sang trái, tay gõ tieets tấu cũng hơi nghiêng
sang trái, đến câu hai thì lại đổi sang bên phải. Cứ lần lượt như vậy cho đến hết bài
các con sẽ thấy lớp mình trông đáng yêu hơn nhiều đấy!
(Giáo viên bật đàn-học sinh hát. Giáo viên chỉ huy theo nhịp 2/4)
2. Tập vận động phụ hoạ
Cô khen các con hát rất hay. Bây giờ các con có muốn cô dạy múa bài này không?
(có ạ!). cô nhờ lớp mình hát để cô múa cho lớp mình xem nhé!
(Giáo viên bật đàn-học sinh hát. Giáo viênlàm động tác phụ hoạ cả bài một lần)
Bài này có 4 câu hát ứng với 4 động tác:
Động tác 1: (Câu hát 1): Mô phỏng tay phất cờ
Động tác 2: (Câu hát 2): Mô phỏng chim đang bay
Động tác 3: (Câu hát 3): Vỗ tay theo nhịp kết hợp nhún chân nhịp nhàng
Động tác 4: (Câu hát 4): 2 tay giơ lên cao tạo thành vòng tròn
(Giáo viên làm chậm và hướng dẫn học sinh làm từng động tác)
Sau đó, cho học sinh hát + múa lại cả bài1 lần.
Bây giờ các con hát, múa theo nhạc nhé1
(Giáo viên bật đàn-học sinh hát + múa bài hát 2 lần).
3. Biểu diễn:
xem tai nghe âm nhạc của cả lớp mình có tốt không nhé! Cô sẽ gõ tiết tấu một câu
trong bài, đố các con đó là câu hát nào nhé!
(Giáo viên gõ một tiết tấu một câu hát 2 lần, gọi học sinh nhận xét. Nếu đúng giáo
viên cho điểm động viên).
Các con thử nghe lại xem đó còn là tiết tấu của câu hát nào nữa! (Gọi học sinh trả
lời).
Hình tiết tấu này được lặp đi lặp lại trong suốt cả bài hát đấy các con ạ!
Sau đây cô sẽ đánh trên đàn giai điệu một câu hát trong bài.
Các con nghe xem đó là câu hát nào nhé! (Giáo viên tấu giai điệu câu hát 1rồi gọi
học sinh nhận xét).
Bạn nào phát hiện được. Đó còn là giai điệu của câu hát nào nữa (Gọi học sinh trả
lời:c3)
Đúng rồi, giai điệu của câu hát 1 và 3 hoàn toàn giống nhau. Các con lại nghe giai
điệu một câu hát khác nhé!
(Giáo viên tấu giai điệu câu 4 rồi gọi học sinh nhận xét)
Cô khen lớp mình nghe tiết tấu và nghe nhạc rất giỏi.
Về nhà các con nhớ ôn lại bài hát kết hợp với đánh nhịp và làm động tác múa nhé!
Trước khi kết thúc tiết học, cô mời cả lớp đứng lên hát múa lại bài hát nào!
(Giáo viên đánh đàn-học sinh hát, múa).
Thống kê nội dung chương trình âm nhạc lớp 1
I – Tập hát:
12 bài hát (bao gồm dân ca, bài hát trẻ em trong nước là chủ yếu và một bài hát
nước ngoài).
Các bài hát được sắp xếp theo trình tự như sau:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
(Nguyễn Văn Quỳ)
(Lê Hữu Lộc)
(Xanh xanh)
(Huy Trân)
( Đức Bằng)
(Trần Văn Thụ)
II – Phát triển khả năng nghe nhạc:
1. Các em được nghe một số bài hát:
- Các em được nge và được giải thích sơ qua về ý nghĩa của Quốc ca để từ đó có
thái độ nghiêm trang khi chào cờ (Tiết 16)
- Các em được nghe một số bài hát thiếu nhi chon lọc (Hoặc trích đoạn các bản
nhạc không lời) ở các tiết 23, 28, 33.
2. Các em được nghe và tập phân biệt âm thanh cao, thấp, ngắn, dài với tốc độ
khác nhau (ở tiết 20).
3. Các em được tập nhận ra hướng đi của các chuỗi âm thanh: đi lên, đi xuống, đi
ngang (ở tiết 22).
4. Các em được tập một vài nhạc cụ gõ với các tiết tấu đơn giản. Dùng nhạc cụ gõ
đệm theo bài hát (Sử dụng thường xuyên trong các tiết học).
5. Ngoài ra các em còn được nghe kể chuyện về âm nhạc với đời sống (Tiết 16).
Mục lục
I – Đặt vấn đề:
II – Các bước tiến hành:
III – Kết quả
IV – Rút ra bài học kinh nghiệm
V – Phương hướng tới
v Minh hoạ: Giáo án Âm nhạc 1
Tiết 27: Học hát Bài hoà bình cho bé (tiếp theo)
v Thống kê nội dung chương trình âm nhạc lớp 1