Đề án môn học
SV: Phạm Thị Bích Ngọc Lớp QLKT 42A
36

doanh nghiệp ra đời là 1.2 tỷ đồng năm 2001 và 1.5 tỷ đồng năm 2002. Khả
năng tự tài trợ của ngân quỹ còn bắt nguồn từ lợi nhuận thu đợc, trên thực
tế doanh nghiệp ít có khả năng khai thác nguồn này một cách triệt để do lợi
nhuận không nhiều và trình độ văn hoá thấp, thiếu kỹ năng quản lý hành
chính doanh nghiệp.
Doanh nghiệp có thể vay nợ từ bên ngoài để tăng tỷ lệ sinh lời với các
hình thức nh vay nợ ngân hàng, mua trả góp hay tín dụng thuê mua của các
công ty cho thuê tài chínhNhng mức rủi ro cao, tỷ lệ thuận với khối lợng
vay nợ, trong nhiều trờng hợp rủi ro không trả đợc nợ đã dẫn tới phá sản.
Tuy nhiên rất ít doanh nghiệp doanh nghiệp đợc vay vốn từ ngân hàng.
Theo thống kê năm 2001 tỷ lệ tín dụng cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ vay
trên tổng tín dụng ngân hàng là 29%. Lý do cơ bản nhất là do các doanh
nghiệp này không đủ tài sản để thế chấp.
Nhìn chung có khả năng tự tài trợ và khả năng vay vốn ngân hàng
đều thấp nhng cơ cấu tự tài trợ còn ở mức cao.
Biểu đồ: Cơ cấu nguồn vốn của DNVVN.
tu tai tro 67.5%
vay ngan han
42.5%
cac nguon
khac 20%

2.2.2. Tình trạng sử dụng vốn:
Trớc đây, do rào cản tâm lý và do cha có kinh nghiệm quản lý nên
đầu t vốn vào doanh nghiệp vừa và nhỏ ở mức thấp. Năm 1992 vốn đăng ký
kinh doanh bình quân là 0.8 tỷ đồng, trong những năm tiếp theo liên tục
giảm, nhng đến năm 1999 là 1.012 tỷ đồng, năm 2002 là 1,74 tỷ đồng và

Nguồn: Bộ kế hoạch và đầu t.
Tổng vốn sử dụng cho khu vực này năm 2000 là 173862 tỷ đồng, tăng
38.46% so với năm 1999. trong đó vốn huy động đầu t vào công nghệ
chiếm 28.77%, thơng mại 35.84%, còn lại thuộc các ngành khác. Vốn đầu
t phát triển trong năm 2000 là 35894tỷ đồng tăng 13.8% so với năm 1999,
chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng vốn đầu t toàn xã hội (năm 1999 là
24.05%, năm 2000 là 24.31%). Trên thực tế đến năm 2002 vốn vẫn là vấn đề
khó khăn đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, vốn lu động chỉ đáp ứng
60% nhu cầu. Mức độ trang bị vốn / một lao động của các doanh nghiệp này
nhìn chung còn quá nhỏ, đối với các doanh nghiệp đầu t khoảng 63.2 triệu
đồng / một lao động.
2.3. Nguồn nhân lực :
Ai cũng cho rằng nguồn nhân lực là nhân tố mang lại lợi thế cạnh
tranh cho các doanh nghiệp Việt Nam trong đó có doanh nghiệp vừa và nhỏ,
song hiện nay nhân tố con ngời của nớc ta vẫn chỉ dạng tiềm năng hoặc
Đề án môn học
SV: Phạm Thị Bích Ngọc Lớp QLKT 42A
38

chỉ có lợi thế về số lợng do lao động phần lớn là lao động phổ thông. Số
lợng lao động lớn nhng chất lợng lao động thấp.
2.3.1. Số lợng lao động :
Từ năm 1996 đến nay, số lợng lao động làm việc trong các doanh
nghiệp vừa và nhỏ chỉ giảm trong năm 1997, còn lại đều tăng. So sánh với
tổng lao động toàn xã hội các doanh nghiệp này chiếm tỷ lệ khoảng 12% qua
các năm, riêng năm 2002 là 14%.
Năm 2002, số lợng lao động làm việc trong các doanh nghiệp vừa và
nhỏ là 4543944 ngời so với năm 1996 tăng đợc 778781 ngời tăng
20.15% từ năm 1996 đến năm 2002, tốc độ tăng lao động ở các doanh
nghiệp này bình quân là 24.35%/năm.

dụng tốt các loại thiết bị công nghệ tiên tiến, làm ra những sản phẩm đẹp, có
chất lợng với năng suất và hiệu quả cao.
Đội ngũ lao động hiện có trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ phần
đông có trình độ học vấn thấp: trung học cơ sở 40- 45%; tiểu học và cha
biết chữ 10- 25%; số có trình độ học vấn trung học phổ thông, cao đẳng và
đại học 25- 35%. Tình trạng yếu kém còn cao hơn ở các vùng nông thôn, số
lao động cha qua đào tạo bình quân chiếm 60- 70%. Năm 2002, tỷ lệ lao
động đang làm việc đã qua đào tạo chỉ chiếm 22,2% tổng số lao động xã hội,
có đến 74% lao động thủ công, 25% lao động cơ khí, 1% tự do. Do trình độ
nh vậy nên số công nhân có khả năng điều hành, đứng máy trong các dây
truyền tự động là cực kỳ khan hiếm, hiệu quả sử dụng thiết bị thấp (chỉ bằng
68- 75% công suất thiết kế).
So sánh với các nớc khác trên thế giới ta thấy năng suất lao động
trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam kém xa so với ngời làm
công việc hàng ngày ở các doanh nghiệp nớc ngoài nh Nhật Bản, Hồng
Công, Singapore. Một ngời làm nghề ngoại thơng ở doanh nghiệp nớc
ngoài có thể đàm phán, ký kết hợp đồng ngoại thơng và triển khai các công
đoạn từ A đến Z nh xác định giá cả, nhu cầu thị trờng, mở hoặc kiểm tra
L/C, hợp đồng bảo hiểm thuê tàu, sử dụng vi tính trong khi đó để làm đợc
những việc nh trên, doanh nghiệp nớc ta phải sử dụng 4 đến 5 ngời và
Đề án môn học
SV: Phạm Thị Bích Ngọc Lớp QLKT 42A
40

phải qua nhiều khâu tác nghiệp ở các phòng, ban chuyên môn.
3. Năng lực quản trị chiến lợc kinh doanh của doanh nghiệp vừa
và nhỏ:
3.1. Chiến lợc thị trờng:
Thị trờng là điều kiện đầu tiên để mỗi doanh nghiệp tồn tại và phát
triển bao gồm thị trờng đầu vào và thị trờng đầu ra. Trong đó thị trờng

hớng mở rộng thị trờng do hàng Việt Nam ngày càng đợc a chuộng.
Ngành dệt may không chỉ chiếm lĩnh phần lớn thị trờng trong nớc mà cả
thị trờng nớc ngoài. Một số doanh nghiệp nhỏ mới đi vào hoạt động
cũng có nhiều điều kiện học hỏi kinh nghiệm và có uy tín do tâm lý về
hàng dệt may Việt Nam chất lợng cao. Chẳng hạn một doanh nghiệp nhỏ
mới đi vào hoạt động đợc vài năm nh Công ty may Tiên Tiến đạt kim
ngạch xuất khẩu 10 triệu USD, có khả năng tăng trởng ổn định hàng năm
khoảng 20% trở lên.
Nhìn chung nhiều công ty dệt may vừa và nhỏ đã có chiến lợc để giữ
vững và phát triển các thị trờng của mình nhng với thị trờng xuất khẩu
chủ yếu phụ thuộc vào chiến lợc thị trờng của các hãng thuê gia công.
- Thị trờng hàng da giày:
Hiện nay các doanh nghiệp Việt Nam nói chung, doanh nghiệp vừa và
nhỏ nói riêng phụ thuộc rất nhiều vào thị trờng EU, chiếm 80% kim ngạch
mặt hàng này. Có những hạn chế trong việc tiếp cận thị trờng Mỹ và Nhật
Bản là các thị trờng tiềm năng và mục tiêu trong những năm tới do việc
thực thi chiến lợc thị trờng của các doanh nghiệp này còn thụ động giống
nh tình trạng của hàng dệt may Việt Nam.
- Thị trờng gạo:
Hiện nay các doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam tham gia kinh doanh
mặt hàng gạo với gần 20 nớc bạn hàng nhng chủ yếu vẫn là những bạn
hàng sau:
Đề án môn học
SV: Phạm Thị Bích Ngọc Lớp QLKT 42A
42Bảng 10: thị trờng xuất khẩu gạo chủ yếu của các doanh nghiệp
vừa và nhỏ năm 2001, 2002.
Thị trờng Tỷ trọng năm 2001

4.1
3.7
3.1
1.6
Nguồn: Vụ kế hoạch thống kê- Bộ Thơng mại
Nhìn vào biểu trên ta thấy sự thiếu vắng của bạn hàng châu Phi, mặc dù
đây là khu vực tiêu thụ gạo lớn, đặc biệt là gạo phẩm cấp thấp. Điểm yếu của
các doanh nghiệp là khả năng cung cấp tín dụng cho các bạn hàng, trớc mắt
vẫn phải dựa vào các nớc và các tổ chức cung cấp, viện trợ cho châu Phi.
- Hiện nay cơ hội thị trờng đang đợc mở ra cho các doanh nghiệp
vừa và nhỏ, Sea Games 22 đợc tổ chức tại Việt Nam tạo điều kiện cho các
doanh nghiệp vừa và nhỏ xuất khẩu tại chỗ và giới thiệu sản phẩm của mình
đến thị trờng quốc tế. Trong cả nớc có gần 40 doanh nghiệp đã đăng ký
bản quyền sử dụng biểu tợng chim Lạc và Trâu vàng của Sea Games 22.
Trong đó có nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ, ví dụ nh doanh nghiệp Toàn
cầu đã đăng ký bản quyền sử dụng biểu tợng này từ đầu tháng 7- 2003, linh
vật Trâu vàng bằng gỗ, thép của doanh nghiệp đã bắt đầu bán ra thị trờng,