CÁC NƯỚC ĐẾ QUỐC ANH, PHÁP, ĐỨC, MĨ
VÀ SỰ BÀNH TRƯỚNG THUỘC ĐỊA

I.

MỤC TIÊU BÀI HỌC
Sau khi học xong bài học, yêu cầu học sinh cần:
1.

Kiến thức
-Nắm được những nét khái quát về tình hình kinh tế, chính trị của
các nước Anh, Pháp, Đức, Mĩ hồi cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX;
những nét chung và đặc điểm riêng.
- Hiểu được đây là thời kì các nước đế quốc đẩy mạnh việc xâm
lược thuộc địa, phân chia lại thị trường thế giới làm cho mâu thuẫn
giữa các đế quốc với đế quốc và giữa đế quốc với thuộc địa ngày
càng sâu sắc.
2. Tư tưởng, tình cảm
Giúp học sinh nâng cao nhận thức về bản chất của chủ nghĩa đế
quốc, ý thức cảnh giác cách mạng; đấu tranh chống các thế lực gây
chiến, bảo vệ hoà bình.
3.Về kĩ năng
Rèn luyện kĩ năng phân tích sự kiện lịch sử để thấy được từng
đặc điểm riêng của chủ nghĩa đế quốc.
II.THIẾT BỊ VÀ TÀI LIỆU DẠY HỌC
-Bảng thống kê biểu thị sự thay đổi về sản lượng công nghiệp
của các nước Anh, Pháp, Đức, Mĩ.
-Sơ đồ thay đổi vị trí kinh tế các nước đế quốc cuối thế kỉ XIX
đầu thế kỉ XX.
-Lược đồ các nước đế quốc đầu thế kỉ XX.
III.TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY VÀ HỌC

thế giới. Sản lượng than của Anh gấp
3 lần Mĩ và Đức; sản lượng gang gấp 4
lần Mĩ và gần 5 lần Đức. Về xuất khẩu
kim loại sản lượng của ba nước Pháp,
Đức, Mĩ gộp lại không bằng Anh.
-Tiếp đó GV nêu câu hỏi: Cuối thập
niên 70 tình hình kinh tế Anh ra sao?
-HS đọc SGK trả lời câu hỏi.
- GV nhận xét và chốt ý: Từ cuối thập
niên 70, Anh mất dần địa vị độc quyền
công nghiệp, do vậy mất luôn cả vai
trò lũng đoạn thị trường thế giới, bị Mĩ
và Đức vượt qua.
-GV giới thiệu “Bảng thống kê biểu
thị sự thay đổi về sản lượng công
nghiệp của các nước Anh, Pháp, Đức,
Mĩ” trong SGK
GV nêu câu hỏi: Nguyên nhân của sự
giảm sút đó?
I.Nước Anh
1.

Tình hình kinh tế


hải quân và thuộc địa.
Hoạt động 2: Nhóm
-GV chia lớp thành các nhóm và nêu
câu hỏi: Quá trình tập trung sản xuất
trong công nghiệp diễn ra như thế
nào?
-HS làm việc theo nhóm đọc SGK cửa
đại diện trả lời câu hỏi.
-GV nhân xét và chốt ý: Đây là thời kì
quá trình tập trung tư bản diễn ra mạnh
mẽ, nhiều tổ chức độc quyền ra đời chi
phối toàn bộ đời sống kinh tế nước
Anh, 5 ngân hàng ở khu Xi-ti Luân
Đôn nắm 70% số tư bản cả nước .
-GV giới thiệu cho HS biết: Nông
nghiệp nước Anh lâm vào tình trạng
khủng hoảng trầm trọng. Nguyên nhân
là do tư sản Anh không đầu tư vào sản
xuất nông nghiệp mà chủ yếu vào
buôn bán lương thực vì giá lương thực

-Tuy vậy, Anh vẫn
chiếm ưu thế về tài
chính, xuất cảng tư bản,

nước theo thể chế chính trị quân chủ
lập hiến với việc thực hiện chế độ hai
Đảng (Đảng Tự do và Đảng Bảo thủ)
thay nhau cầm quyền. Sự khác biệt
giữa hai đảng là không đáng kể, chủ
yếu là về biện pháp cụ thể song đều
thống nhất với nhau trong việc bảo vệ
lợi ích của giai cấp tư sản, đàn áp
phong trào quần chúng và đẩy mạnh
xâm lược thuộc địa.
-GV nêu câu hỏi : Cho biết chính sách
đối ngoại của Anh?
-HS dựa vào SGK trả lời câu hỏi.
-GV nhận xét và chốt ý: Đây là thời kì
giai cấp tư sản Anh tăng cường mở
rộng hệ thống thuộc địa đặc biết ở
châu á và châu Phi. GV kết với khai
thác lược đồ để HS nhận biết được hệ
thống thuộc địa rộng lớn của đế quốc
Anh đầu thế kỉ XX trải dài từ Bắc Mĩ,
châu Phi, châu á đến châu Đại Dương.
-GV nhấn manh: Chủ nghĩa đế quốc
Anh tồn tại và phát triển dựa trên sự
bóc lột một hệ thống thuộc địa rộng
lớn ( chiếm 1/4 lãn thổ và 1/4 dân số
thế giới) do vậy được mệnh danh là
chủ nghĩa đế quốc thực dân “ Mặt trời
không bao giờ lặn” trên đất nước Anh.
Lê-nin nhận xét: “ nước Anh không
chỉ là quê hương của hệ thống công

II.Nước Pháp
hiện đại.
Chủ nghĩa thực dân Anh đã trở thành
đặc trưng riêng của chủ nghĩa đế quốc
Anh Việc xuất khẩu tư bản của Anh
mang những qui mô to lớn. Nước Anh
là một cường quốc thuộc địa chính.”

Hoạt động 1: Cả lớp và cá nhân
-GV trình bày: Trước 1870, công
nghiệp Pháp đứng hàngthứ hai thế
giới, cuối thập niên 70 trở đi công
nghiệp Pháp bắt đầu chậm lại.
-GV nêu câu hỏi: nguyên nhân tại sao
công nghiệp Pháp phát triển chậm lại?

-HS dựa vào SGK tự trả lời câu hỏi.
-GV nhận xét và chốt ý:
+ Pháp thất bại trong cuộc chiến tranh
Pháp –Phổ do đó phải bồi thường
chiến tranh.
+ Nghèo tài nguyên và nhiên liệu,
đạec biệt là than đá.
+ Giai cấp tư sản chỉ chú trọng đến

nhiên liệu, đạec biệt là than
đá.
+ Giai cấp tư sản chỉ chú
trọng đến xuất cảng tư bản,
không chú trọng phát triển
công nghiệp trong nước. -HS đọc SGK trả lời câu hỏi.
-GV trình bày và phân tích: Mặc dù có
sự sút kém, song công nghiệp Pháp
cũng có tiến bộ đáng kể. Hệ thống
đường sắt lan rộng khắp cả nước đã
đẩy nhanh sự phát triển của ngành
khai mỏ, luyện kim và thương nghiệp.
Việc cơ khí hoá sản xuất được tăng
cường. Từ năm 1852-1900, số xí
nghiệp sử dụng máy móc tăng lên 9


-Sự thâm nhập của phương
thức sản xuất tư bản chủ
nghĩa trong nông nghiệp ở
Pháp diễn ra chập chạp do
đất đai bị chia nhỏ. -Đầu thế kỉ XX quá trình
tập trung sản xuất cũng
diễn ra trong lĩnh vực công
nghiệp, dẫn đến việc hình
thành các công ty độc
quyền, từng bước chi phối
nền kinh tế Pháp, đặc biệt
trong lĩnh vực ngân hàng.
-Đặc điểm: tư bản Pháp
phần lớn đưa vốn ra nước

nhóm: Ôn hoà và Cấp tiến thay nhau
cầm quyền.
Đặc điểm của nền cộng hoà là tình
trạng thường xuyên khủng hoảng nội
các. Trong vòng 40 (1875-1914)năm ở
Pháp diễn ra 50 lần thay đổi chính
ngoài, cho các nước chậm
tiến vay với lãi xuất lớn-
Chủ nghĩa đế quốc Pháp là
chủ nghĩa đế quốc cho vay
nặng lãi. 2.

Tình hình chính trị - Sau cách mạng 9-1870,
nước Pháp thành lập nền
cộng hoà thứ ba, song phái
cộng hoà đã sớm chia thành
hai nhóm: Ôn hoà và Cấp
tiến thay nhau cầm quyền.
-Đặc điểm của nền cộng
hoà là tình trạng thường
xuyên khủng hoảng nội

của Anh và Pháp cuối thế kỉ XI X đầu thế kỉ XX? Nêu đặc điểm của
chủ nghĩa đế quốc Anh và Pháp.
5.Dặn dò, bài tập
-Học bài cũ, trả lời câu hỏi trong SGK .
-Nguyên nhân dẫn đến việc hình thành các đặc điểm của đế
quốc Anh và Pháp?