Lời mở đầu
Trong những năm gần đây với phơng châm" làm bạn với tất cả các nớc trên thế
giới trên cơ sở hai bên cùng có lợi" Việt Nam đã thực hiện chính sách mở cửa các mối
quan hệ hợp tác kinh tế, chính trị, khoa học kĩ thuật, thơng mại giữa nớc ta và các nớc
trên thế giới ngày càng đợc tăng cờng và mở rộng. Các đơn vị kinh doanh xuất nhập
khẩu ngày một phát triển đa dạng hơn. Hoạt động xuất nhập khẩu là một hoạt động
phức tạp, sôi động có tính cạnh tranh cao trên trờng quốc tế. Thực tế cho thấy cùng với
xuất khẩu, nhập khẩu đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển nền kinh tế xã hội.
Để có thể quản lý hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu thì hạch toán kế toán là
một công cụ không thể thiếu, nó cung cấp đầy đủ kịp thời chính xác thông tin về tình
hình sản xuất kinh doanh cho các nhà quản lý.
Đối với các doanh nghiệp kinh doanh hàng nhập khẩu, thông qua công tác kế
toán nhập khẩu, doanh nghiệp biết đợc thị phần nào, mặt hàng nào, lĩnh vực kinh doanh
nào mà mình đang kinh doanh có hiệu quả.Điều này không những đảm bảo cho doanh
nghiệp cạnh tranh đợc trên thị trờng đầy biến động mà còn cho phép doanh nghiệp đạt
đợc các mục tiêu mà mình đặt ra nh : lợi nhuận, thị phần thị trờng, uy tín kinh doanh...
Nhận thức đợc tầm quan trọng trong công tác kế toán hàng nhập khẩu và ý nghĩa
của việc nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp trong cơ chế thị trờng. Đợc sự
hớng dẫn của thầy cô giáo trong khoa Kế toán tài chính Đại học Thơng Mại đặc biệt là
cô giáo Lê Thị Thanh Hải cũng nh sự giúp đỡ của các cô chú cán bộ Phòng Kế toán-
Công ty xuất nhập khẩu tạp phẩm Hà Nội (TOCONTAP) tôi đã lựa chọn đề tài cho luận
văn tốt nghiệp của mình:"Hoàn thiện kế toán hoạt động nhập khẩu hàng hoá trong
doanh nghiệp xuất nhập khẩu" (lấy ví dụ minh họa tại Công ty xuất nhập khẩu tạp
phẩm Hà Nội (TOCONTAP))
Bản luận văn này đợc thực hiện trên cơ sở những lý luận và nghiên cứu tại trờng
và tìm hiểu ở công ty xuất nhập khẩu tạp phẩm Hà Nội. Ngoài phần mở đầu và kết luận.
Nội dung của bản luận văn đợc chia làm 3 chơng:
Chơng I: Những vấn đề lý luận chung về kế toán hoạt động xuất nhập khẩu hàng
hoá ở các đơn vị kinh doanh xuất nhập khẩu trong điều kiện kinh tế nớc ta hiện nay.
-1-

và các tệ nạn xã hội bùng nổ.
* Sự vận dụng kinh tế thị trờng ở Việt Nam:
Hiện nay ở Việt Nam trên thực tế thìkinh tế thị trờng ở trình độ thấp, chịu sự điều
tiết vĩ mô của nhà nớc theo định hớng xã hội chủ nghĩa và dới sự lãnh đạo của Đảng
cộng sản Việt Nam nó vừa đảm bảo năng xuất lao động cao, chất lợng tốt, hiệu quả
kinh doanh cao, đồng thời giải quyết tốt các vấn đề phúc lợi xã hội. Kinh tế thị trờng
dựa trên cơ sở có nhiều hình thức sở hữu, có nhiều thành phần kinh tế tham gia trong đó
thì kinh tế quốc doanh đóng vai trò chủ đạo.
* Hoạt động Thơng mại trong cơ chế thị trờng:
Thơng mại đợc hiểu là buôn bán.ở Việt Nam hoạt động thơng mại đợc hiểu là
những hoạt động trao đổi lu thông hàng hoá, dịch vụ dựa trên sự thoả thuận về giá cả.
Trong nền kinh tế thị trờng hoạt động thơng mại bao trùm rộng khắp cả mọi thị trờng.
Hoạt động thơng mại có ảnh hởng trực tiếp đến hiệu quả sản xuất và trên thực tế
nó ảnh hởng đến tất cả các chỉ tiêu kinh tế chủ yếu của doanh nghiệp. Trong điều kiện
chuyển sang nền kinh tế thị trờng, vai trò của hoạt động thơng mại ngày càng có ý
nghĩa và ảnh hởng trực tiếp đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Trong nền
kinh tế thị trờng sự phát triển của ngành thơng mại làm cho nền kinh tế sôi động hơn,
tốc độ chu chuyển của hàng hoá và tiền tệ diễn ra nhanh chóng hơn.
-3-

2. Đặc điểm của hoạt động nhập khẩu trong nền kinh tế thị tr ờng
* Trong điều kiện nền kinh tế nớc ta hiện nay, vai trò quan trọng của nhập khẩu
đợc thể hiện ở những khía cạnh cụ thể sau:
- Nhập khẩu có tác động trực tiếp đến sản xuất và kinh doanh thơng mại vì nó
cung cấp cho nền kinh tế từ 60% đến 90% nguyên vật liệu chính...
- Nhập khẩu góp phần cải thiện và nâng cao mức sống của nhân dân.
- Nhập khẩu có vai trò tích cực thúc đẩy xuất khẩu phát triển.
* Đặc điểm của hoạt động nhập khẩu trong cơ chế thị trờng:
Nhập khẩu là hoạt động rất phức tạp về qui trình và đa dạng về hình thức. Nó thể
hiện ở những đặc điểm sau:

Chí phí vận chuyển bảo hiểm đến ga, cảng,
sân bay nớc giao hàng
Trong nền kinh tế thị trờng giá cả thờng biến động nên cần có các phơng pháp
tính trị giá hàng bán ra phù hợp với đặc điểm kinh doanh của doanh nghiệp đồng thời
bảo đảm đợc nguồn vốn thực hiện các mục tiêu kế hoạch đã đặt ra ngời ta có các phơng
pháp tính giá hàng xuất kho nh sau:
* Phơng pháp giá đơn vị bình quân:
+ Bình quân cả kì dự trữ
+ Bình quân cuối kì trớc
+ Bình quân sau mỗi lần nhập
* Phơng pháp nhập trớc, xuất trớc(FIFO)
* Phơng pháp nhập sau, xuất trớc(LIFO)
* Phơng pháp tính giá hàng tồn kho theo giá mua lần cuối
* Phơng pháp thực tế đích danh
-4-

* Phơng pháp giá hạch toán
-Nhập khẩu là lĩnh vực kinh doanh chịu sự chi phối thờng xuyên và trực tiếp của
chính sách, pháp luật của Nhà nớc.
2.1 Các ph ơng thức và hình thức nhập khẩu hàng hoá
a. Ph ơng thức nhập khẩu
- Nhập khẩu theo nghị định th
- Nhập khẩu ngoài nghị định th(phơng thức tự cân đối
b. Các hình thức nhập khẩu
- Nhập khẩu trực tiếp
- Nhập khẩu uỷ thác
2.2 Tiền tệ đ ợc sử dụng trong hoạt động nhập khẩu
- Về đồng tiền thanh toán: hàng nhập khẩu có thể đợc thanh toán bằng tiền của n-
ớc xuất khẩu hoặc tiền của nớc nhập khẩu hay bằng tiền của nớc thứ 3. Đồng tiền thanh
có thể trùng với đồng tiền tính giá.

- Kế toán phải xác định đợc phạm vi và thời điểm nhập hàng
II. Sự cần thiết phải hoàn thiện quá trình hạch toán nghiệp vụ
nhập khẩu hàng hoá
1. Sự cần thiết phải hoàn thiện quá trình hạch toán nghiệp vụ nhập khẩu
hàng hoá
Xuất phát từ tính đa dạng, phức tạp của hoạt động xuất nhập khẩu, xuất phát từ
thực tế kế toán ở các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, xuất phát từ thực tế kế toán ở các
doanh nghiệp xuất nhập khẩu còn nhiều tồn tại cần quan tâm.
Chính những hạn chế trên bức thiết đòi hỏi các doanh nghiệp kinh doanh xuất
nhập khẩu không ngừng hoàn thiện quá trình hạch toán các nghiệp vụ kinh tế phát sinh
nói chung và hạch toán các nghiệp vụ nhập khẩu hàng hoá nói riêng để phát huy những
u điểm và khắc phục những nhợc điểm
nhằm phục vụ cho yêu cầu quản lí.
2. Nội dung hoàn thiện quá trình hạch toán hoạt động nhập khẩu
* Tổ chức hợp lí công tác hạch toán ban đầu
- Chứng từ kế toán
- Sự luân chuyển chứng từ
* Vận dụng hệ thống tài khoản thống nhất:
Về cơ bản các doanh nghiệp đơn vị kinh doanh nhập khẩu thờng phải sử dụng các
tài khoản chủ yếu sau:TK 111, 112, 113, 151, 156, 157, 331, 333, 413, 511...
* Vận dụng hệ thống sổ sách kế toán phù hợp
Hệ thống sổ sách kế toán phải đợc tổ chức sao cho việc ghi sổ phải đơn giản, thuận
tiện qui trình mở và ghi chép trên sổ phải đúng với nguyên tắc số lợng thu đợc đầy đủ,
chính xác, trung thực, kịp thời.
3. ý nghĩa của việc hoàn thiện quá trình hạch toán nghiệp vụ xuất nhập
khẩu hàng hoá
*Đối với công tác kế toán: giúp cho việc ghi chép đơn giản, rõ ràng mang tính
thuyết phục hơn, giảm nhẹ đợc phần nào thời gian và khối lợng công việc của kế toán
góp phần nâng cao năng xuất và hiệu quả làm việc của nhân viên kế toán.
* Đối với công tác quản lí: tạo điều kiện thực hiện tốt các nhiệm vụ của kế toán.

Bộ máy của công ty đợc thể hiện qua sơ đồ sau:
-8-

Bảng tổng kết tình hình thực hiện một số chỉ tiêu trong năm 1998 và 1999
Các chỉ tiêu Đ.vị 1998 1999
So sánh
Số tiền Tỉ lệ %
1. Doanh số bán ra Tr.đ 204.872 104842 - 100.030 -51,17
2. Kim ngạch xuất khẩu USD 3.575360 45.433.25 967.965 127,07
3. Kim ngạch nhập khẩu USD 24.835.879 12.003.398 -12.832.481 -48,33
4. Kim ngạch nội địa USD 450.784 134.930 -315.854 -29,93
5. Nộp ngân sách nhà nớc Tr.đ 29.969 22.618 -7351 -65,95
6. Lợi nhuận Tr.đ 1.795,5 1.186,8 -61,27 65,95
Qua biểu tình hình trên ta thấy tình hình hoạt động kinh doanh của công ty nói
chung có sự phát triển về hoạt động nhập khẩu, tỷ trọng nhập khẩu cao hơn hẳn xuất
khẩu. So với năm 1998 tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của năm 1999 giảm
nhiều.Riêng về kim ngạch xuất khẩu cả năm 1999 công ty đã đạt 127,07% tăng 27,07%
so với nam 1998. Không tính phần trả nợ sang Irắc thì việc thực hiện xuất khẩu năm
qua công ty có rất nhiều cố gắng đã xuất đợc mọtt số mặt hàng mới mà đã nhiều năn
cha xuất đợc: cao su, dụng cụ gia đình, van phòng phẩm...Kim ngạch nhập khẩu trong
năm 1999 của công ty giảm nhiều so với năm1998. Có rất nhiều lí do làm giảm kim
ngạch nhập khẩu nhng lí do chủ yếu là thuế giá trị gia tăng ra đời thực hiện từ
01/01/1999 với tỷ lệ bình quân 10% cho hàng nhập khẩu đã làm cho các cơ sở sản xuất
kinh doanh dồn dạp nhập hàng từ quí 4 năm 1998 để tránh thuế.
2. Đặc điểm tổ chức công tác kế toán tại công ty TOCOTAP
2.1 Tình hình tổ chức công tác hạch toán kế toán tại công ty
Công ty xuất nhập khẩu tạp phẩm tổ chức bộ máy kế toán theo mô hình kế toán
tập trung ta có sơ đồ sau:
II. Tình hình hạch toán kế toán hoạt động nhập khẩu ở công ty
xuất nhập khẩu tạp phẩm hà nội