Sáng kiến kinh nghiệm – “Hãy mang dân ca đến gần hơn với trẻ mẫu giáo”

MỤC LỤC
I/. PHẦN MỞ ĐẦU

Lý do chọn đề tài
1/. Đặt vấn đề
2/. Mục đích đề tài
3/. Lịch sử đề tài
4/. Phạm vi đề tài

II/. PHẦN NỘI DUNG

Nội dung công việc đã làm
1/. Thực trạng đề tài
2/. Nội dung cần giải quyết
3/. Biện pháp giải quyết
4/. Kết quả chuyển biến

III/. PHẦN TỔNG KẾT

1/. Tóm lược giải pháp
2/. Phạm vi đối tượng
3/. Kiến nghị
4/. Lời kết

PHẦN MỞ ĐẦU
LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1/. Đặt vấn đề
Như chúng ta đã biết, âm nhạc là loại hình nghệ thuật xuất hiện rất sớm trong lịch
sử loài người, nó gắn bó với con người và trở thành nhu cầu không thể thiếu. Âm

Tuổi thơ của những thầy cô giáo chúng ta đã trải qua đầy êm đềm bên những đêm
trăng, những đồng ruộng, cùng nhau đọc vè, đọc đồng dao, hát dân ca… còn trẻ
của ngày nay dường như “tuổi thơ của trẻ đang bị đánh cắp”. Đó là điều đã làm tôi
trăn trở. Vì vậy trong chương trình giảng dạy của mình tôi đã cố gắn lựa chọn,
lồng ghép một số bài dân ca phù hợp với trẻ. Tôi hy vọng rằng dân ca sẽ mang đến
cho trẻ niềm say mê hứng thú. Đó là lý do tôi chọn đề tài: “Hãy mang dân ca đến
gần hơn với trẻ mẫu giáo”.
2/. Mục đích đề tài
Mang dân ca đến gần hơn với trẻ mẫu giáo nhằm mục đích:
a/. Giáo dục nghệ thuật, bồi dưỡng tình cảm dân tộc.
Mỗi đất nước, mỗi dân tộc đều có nét văn hóa riêng. Những nét văn hóa dó là
những phong tục, truyền thống,… được lưu truyền từ đời này qua đời khác.
Dân ca thường là những câu vần, lời thơ gắn liền âm điệu cao thấp. Dân ca là vật
báu mà bất cứ dân tộc nào cũng ra sức nâng niu, giữ gìn. Dân ca xuất hiện từ nhân
dân và ngược lại tác động đến đời sống nhân dân.
Dân ca Việt Nam có nhiều luyến láy. Từ những làn điệu đơn sơ, qua quá trình phát
triển trở thành những khúc dân ca. Nhịp điệu tiết tấu của dân ca liên quan chắt đến
nhịp điệu tiết tấu của thơ, phải kể đến từ đa âm trong tiếng Việt. Ví dụ: “Kéo cưa
lừa xẻ”, “dung dăng dung dẻ”,…
Cấu trúc dân ca Việt thường có những tiếng đệm vào giữa hoặc cuối câu. Dân ca
Việt đa dạng, phong phú giúp trẻ dễ tiếp xúc, dễ thuộc, dễ hát, giúp tăng vốn từ
cho trẻ, giúp trẻ hiểu thêm phong tục tập quán từng vùng miền qua các giai điệu,
tiết tấu, động tác múa, trang phục,…
Trẻ tiếp xúc và hoạt động với các bài dân ca hình thành ở trẻ tình yêu quê hương
đất nước sâu đậm.
b/. Hình thành và phát triển nhân cách dân tộc cho trẻ
Âm nhạc là món ăn tinh thần đối với trẻ, nếu thiếu nó trẻ chỉ là “những bông hoa
khô héo”. Những nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng âm nhạc giúp trẻ thoải mái, học
tập và hoạt động tốt, trí nhớ phát triển, trí tưởng tưởng ngày càng phong phú.
Những âm thanh có tổ chức chặt chẽ của âm nhạc giúp phát triển đạo đức, trí tuệ,

đã thử lồng ghép một số bài dân ca vào các chủ điểm. Tôi nhận thấy rằng trẻ đặc
biệt hứng thú với những bài hát dân ca. Trẻ hát say mê và thuộc rất nhanh các bài
hát đó. Và khi tôi cho biểu diễn múa minh họa trẻ càng say mê và thích thú hơn,
trẻ biểu diễn như những diễn viên thực thụ.
Tôi mong rằng, “Mang dân ca đến gần hơn với trẻ” sẽ giúp trẻ phát triển toàn diện
hơn.
4/. Phạm vi đề tài
Mỗi bài dân ca đều có nét đặc sắc riêng, mỗi một giai điệu, tiết tấu trong bài dân
ca thể hiện tính chất trữ tình, phản ánh sinh hoạt, hoạt động, cuộc sống, tình cảm
của nhân dân. Dân ca Việt Nam mang tính chất vùng miền rõ rệt. Mỗi miền có thể
loại dân ca riêng mà khi hát lên người ta sẽ nhận ra ngay đó là dân ca miền nào.
Điều đó cũng tạo nên nét đặc sắc của dân ca Việt Nam. Dân ca Nam bộ với những
bài lí như Lí con khỉ, Lí cây bông, Lí cây khế,… nhẹ nhàng đi vào lòng người với
những sản vật trú phú của Nam bộ. Dân ca Bắc bộ vui vẻ, hóm hỉnh thể hiện cuộc
sống lao động vật vả của người nông dân Bắc bộ: Cái Bống, Bà Còng,… Dân ca
Trung bộ thì sâu lắng và trữ tình. Mỗi một miền lại thể hiện những động tác,
những trang phục riêng khác nhau. Đó chính là nét đẹp của con người Việt Nam.
Vì vậy khi tôi chọn đề tài “Mang dân ca đến gần hơn với trẻ” tôi đã sưu tầm những
bài hát dân ca phù hợp với trẻ để trẻ có thể hát, múa, trải nghiệm và lớn lên cùng
dân ca dân tộc. Đặc biệt các bài dân ca đó phải lồng ghép được vào một số chủ
điểm của chương trình giáo dục Mầm non.
Ví dụ: Chủ điểm nghề nghiệp: Tập tầm vông, Rềnh rềnh ràng ràng…
Chủ điểm động vật: Lý chim sáo, Lý con khỉ, Câu ếch…
Chủ điểm thực vật: Bầu và bí, Lý cây bông,…
Chủ điểm gia đình: Cái Bống, Bà Còng đi chợ,…
Chủ điểm quê hương: Cò lả, Inh lả ơi,…
PHẦN NỘI DUNG
NỘI DUNG CÔNG VIỆC ĐÃ LÀM
I/. THỰC TRẠNG ĐỀ TÀI
“Mang dân ca đến gần hơn với trẻ” với hy vọng trẻ sẽ được phát triển toàn diện,

6 Tình cảm, tình yêu quê hương đất nước, con người. 30%
Để “mang dân ca đến gần hơn với trẻ mẫu giáo” tôi đã sử dụng một số biện pháp
như sau:
-Sưu tầm các bài dân ca dễ học, dễ nhớ và phù hợp chủ điểm giáo dục trường mầm
non.
-Giúp trẻ hiểu được nội dung ngôn ngữ riêng của từng bài dân ca làm phong phú
vốn từ cho trẻ.
-Dạy dân ca mọi lúc mọi nơi.
-Chuẩn bị trang phục, đạo cụ để trẻ múa vận động minh họa biểu diễn cho các bài
dân ca.
-Kết hợp với phụ huynh tổ chức các hoạt động lễ hội ở trường.
III/. BIỆN PHÁP CẦN GIẢI QUYẾT
1/. Sưu tầm các bài dân ca dễ học, dễ nhớ và phù hợp chủ điểm giáo dục
trường mầm non
Do tính chất vùng miền của dân ca, nên việc đầu tiên tôi làm là tìm kiếm những
bài hát dân ca Nam bộ: Lý cây khế, Lý cây bông, Cò lả… với chất giọng Nam bộ
trẻ sẽ dễ dàng hát được những bài hát trên. Sau đó là tìm kiếm những bài đồng dao
phổ nhạc của đồng bằng Bắc bộ, bởi nói tới đồng dao là nói đến những gì quen
thuộc nhất trong cuộc sống hàng ngày của trẻ. Đồng dao mang tính chất truyền
khẩu, bản thân trẻ đã thuộc sẵn những bài đồng dao qua những trò chơi dân gian.
Do đó với nhưng bài đồng dao phổ nhạc trẻ cũng sẽ thuộc nhanh chóng. Ví dụ: bài
Bà Còng, bài Cái Bống, Bầu và Bí, Gánh gánh gồng gồng, Rềnh rềnh ràng ràng,
Tập tầm vông,…
Và sau cùng là lựa chọn những bài dân ca ở các vùng miền khác để hát cho trẻ
nghe: Cây trúc xinh, Inh lả ơi,… Các bài dân ca ở các vùng miền khác nhau dể
mang đến cho trẻ những trải nghiệm khác nhau. Qua đó trẻ sẽ càng yêu thêm quê
hương, đất nước, con người Việt Nam.
Điều quan trọng mà người giáo viên cần làm ở đây là lựa chọn những bài dân ca
nào phù hợp để đưa vào các chủ điểm trong chương trình giáo dục mầm non. Ví
dụ: Với chủ điểm Thực vật tôi chọn bài “Lý cây bông” hoặc bài “Bầu và bí” để

Chủ điểm Quê hương, đất nước tôi chọn bài “Cò lả” hoặc “Inh lả ơi”.
“Inh lả ơi” là lời mời gọi các bạn dân tộc Thái, bài hát ca ngợi cảnh núi rừng Tây
Nguyên xinh đẹp, ca ngợi mùa xuân đất nước muôn hoa tươi đẹp. Qua bài hát trẻ
sẽ biết thêm về một vùng đất Tây Nguyên của Việt nam, đó là nơi muôn hoa, lá
luôn khoe sắc tươi màu. Các bạn ở đó thân thiện và vui vẻ.
Bài “Cò lả” lại là một cảnh đẹp khác của đất nước Việt Nam, là một vùng đồng
bằng Bắc bộ trù phú với những cánh đồng cò bay thẳng cánh. Nơi đó có những
con người chịu thương chịu khó mà ai đi qua cũng sẽ nhớ.
Khi tiếp xúc với các bài dân ca vốn từ của trẻ tăng rõ rệt, trẻ biết được thêm cả từ
của các vùng miền khác, điều đó giúp cho trẻ dễ dàng làm quen văn học, làm quen
chữ viết.
3/. Dạy dân ca mọi lúc mọi nơi
Dạy mọi lúc mọi nơi là không phải lúc nào cũng bắt trẻ hát, múa dân ca, như vậy
dễ gây nhàm chán. Do đó, người giáo viên cần phải linh hoạt áp dụng vào các hoạt
động trong ngày của trẻ. Hoặc có thể lồng ghép vào các môn học khác: Làm quen
văn học, làm quen toán, làm quen môi trường, tạo hình…
Ví dụ:
+Trong tiết làm quen văn học: Kể “Quả bầu tiên”, cô có thể dẫn dắt bằng cách cho
trẻ hát dân ca “Bầu và bí”. Cô hướng trẻ đến tình đoàn kết dân tộc thương yêu
đồng loại, tình cảm thương yêu với loài vật xung quanh, giáo dục trẻ nhân cách tốt
đẹp, khi biết yêu thương giúp đỡ người khác.
+Trong hoạt động ngoài trời: Cô tổ chức trẻ chơi trò chơi dân gian tập tầm vông,
qua đó cô giới thiệu trẻ bài dân ca “Tập tầm vông”.
+Trong hoạt động góc:
 Góc âm nhạc: Cô có thể bật nhạc cho trẻ múa minh họa động tác cho bài
“Cái Bống”, “Bà Còng đi chợ”
 Góc thiên nhiên: Cô có thể tổ chức cho trẻ trồng hoa chăm sóc hoa, trẻ có
thể vừa làm vừa hát “Hoa trong vườn” (Dân ca Thanh Hóa).
 Trong làm quen với toán: Cô cho trẻ hát “Lý cây bông” trẻ sẽ đếm số
lượng, màu sắc cho các loại hoa trong bài dân ca.

cho trẻ sự hứng thú khác trẻ sẽ hát hay hơn, múa đẹp hơn.
Các dịp lễ hội mà nhà trường tổ chức là cơ hội để trẻ được biểu diễn cho các bạn
xem. Khi dàn dựng chương trình các giáo viên cố gắng lựa chọn các bài dân ca để
trẻ hát múa. Giáo viên cùng phụ huynh chuẩn bị trang phục, đạo cụ cho trẻ. Đây
cũng là dịp để gia đình và nhà trường thể hiện sự quan tâm đối với trẻ, mang đến
cho trẻ tuổi thơ hồn nhiên, trong sáng đầy ấp tiếng cười
4/. Kết quả chuyển biến
Sau khi sử dụng các biện pháp trên để “mang dân ca đế ngần hơn với trẻ mẫu
giáo” tôi nhận thấy rằng trẻ đặc biệt thích thú và say mê hát các bài dân ca đơn
giản, trẻ biết lắng nghe giai điệu các bài dân ca phức tạp.
Mặt khác, tôi nhận thấy trẻ nhanh nhẹn, hoạt bát hơn trong các môn học khác. Trẻ
nhận biết được đất nước Việt Nam có nhiều vùng miền, nhiều dân tộc, nhiều
phong tục.
Nhìn chung đa phần các trẻ phát triển tích cực. Tuy nhiên 1-2 trẻ do tình hình sức
khỏe yếu, phụ huynh không thường xuyên đưa trẻ đến trường nên trẻ không theo
kịp bạn.
Sau đây là bảng khảo sát tỉ lệ cuối năm, sau 9 tháng tôi thực hiện đề tài:
TT Nội dung khảo sát Tỉ lệ %
1 Ngôn ngữ 85%
2 Khả năng cảm thụ âm nhạc (Tiết tấu, giai điệu,…) 87%
3 Óc thẩm mĩ 85%
4 Trí nhớ 80%
5 Trí tưởng tượng 80%
6 Tình cảm, tình yêu quê hương đất nước, con người. 90%
PHẦN TỔNG KẾT
I/. TÓM LƯỢT GIẢI PHÁP
Khi “mang dân ca đến gần hơn với trẻ mẫu giáo”, nhìn trẻ của mình say sưa hát,
say mê vận động múa, tôi cảm thấy rất vui. Tôi hi vọng rằng “tuổi thơ đang bị
đánh cắp” của trẻ sẽ có lại những phần bị mất đi.
Là giáo viên, đặc biệt là giáo viên mầm non, tôi hi vọng trẻ của mình sẽ phát triển

tạp trong các điệu múa. Trẻ có ấn tượng sâu sắc khi nghe nhạc qua đài, xem băng
đĩa… biết so sánh các thể loại âm nhạc về âm thanh, tính chất, lời ca.
III/. KIẾN NGHỊ SƯ PHẠM
Mong các bạn đồng nghiệp sẽ có những dóng góp cho đè tài này, để đề tài của tôi
có thể hoàn thiện hơn.
Mong các giáo viên hãy vì đàn em tương lai hết lòng tìm kiếm những phương
pháp giáo dục mới để nâng cao trình độ chyên môn của mình.
Mong rằng cơ quan các cấp đầu tư nhiều hơn vào ngành học Mầm non.
Mong những nhà biên soạn chương trình sẽ đưa nhiều hơn các bài dân ca phù hợp
lứa tuổi trẻ mẫu giáo vào chương trình giáo dục âm nhạc để làm phong phú hơn
tâm hồn trẻ thơ, hướng trẻ thêm yêu bản sắc văn hóa dân tộc.
IV/. LỜI KẾT
Qua 9 tháng thực hiện đề tài: “Mang dân ca đến gần hơn với trẻ Mẫu giáo” tôi
nhận thấy ở trẻ có được niềm say mê thích thú hát, vận động theo các bài dân ca.
Trẻ trở nên linh hoạt, nhanh nhẹn hơn. Đó là niềm vui, là sự khích lệ to lớn đối với
người giáo viên. Chính điều đó càng khuyến khích tôi năng tìm tòi sáng tạo ra
nhiều phương pháp giảng dạy hơn nữa. Mỗi sự cố gắng đều có sự đền bù xứng
đáng, không có gì là uổng phí khi phải bỏ công sức vì đàn em của mình. Mong
rằng với mỗi phương pháp mới sẽ giúp các em ngày càng phát triển toàn diện
hơn./.
Người thực hiện