Đánh giá Dự báo Tác động Pháp luật (RIA)
tại Việt Nam: Tại sao và Bằng cách nào?
“ Các cải cách [pháp lý] nhằm làm tăng khả năng cạnh tranh, và
có xu hướng làm tăng cả đầu tư và tăng năng suất [và] tốc độ
tăng trưởng về bình quân GDP tính trên đầu người (OECD 2005). “
Bài trình bày của Raymond Mallon (Chuyên gia Tư vấn của GTZ)
Tại Tọa Đàm về RIA với Bộ Tư pháp
21 tháng 12, 2005

Đề cương bài trình bày

Giới thiệu về Đánh giá Dự báo Tác động Pháp luật (Lý do)

Đánh giá Dự báo Tác động Pháp luật liên quan tới những vấn đề gì
(Nội dung)

Các vấn đề về thực hiện (Phương pháp)

Các bước tiếp theo (Tiếp theo)

Kinh nghiệm của Australia về cải cách pháp lý
Lý do. Văn bản pháp luật là gì

Văn bản pháp luật là công cụ qua đó chính phủ đưa ra các
các yêu cầu mà các doanh nghiệp và công dân cần tuân
thủ.

Văn bản pháp luật bao gồm luật, các lệnh, sắc lệnh chính
thức và không chính thức, các quy định dưới luật được ban
hành bởi các cấp chính quyền.



Là một quá trình nhằm đánh giá các tác động tiềm
năng của một thay đổi về chính sách và đưa ra một
loạt các phương án thay thế. Nó có thể được sử
dụng nhằm đánh giá:
–
Tất cả các tác động tiềm tàng – về mặt xã hội, môi trường, tài
chính và kinh tế.
–
Tất cả các loại hình văn bản pháp luật: văn bản chính thức và
bán chính thức (ví dụ như hướng dẫn về thông lệ, các chương
trình nâng cao nhận thức…)
–
Sự phân bổ tác động đối với các đối tượng khác nhau bao gồm
người tiêu dùng, doanh nghiệp, nhân viên, khu vực nông thôn –
thành thị và các đối tượng khác.
Lý do. Mục tiêu và Sử dụng RIA?

Văn bản pháp luật có chất lượng cao hơn => nền kinh tế có
tính cạnh tranh hơn (minh chứng từ OECD)

RIA => văn bản pháp luật có chất lượng cao hơn => một xã hội
công bằng hơn.

Được thừa nhận rộng rãi là một yếu tố quan trọng nhằm đảm
bảo chất lượng của văn bản pháp luật (ví dụ như tại OECD).
Hiện giờ là yêu cầu bắt buộc tại hầu hết cá nước OECD.

Một số quốc gia đang phát triển và đang trong quá trình
chuyển đổi ( như Hungary, Hàn Quốc, và Peru) giờ đây cũng

hướng là sản sinh ra quá nhiều văn bản pháp luật.
Việt Nam vẫn còn có một hệ thống văn bản pháp
luật chồng chéo, phức tạp. Có thể cần phải thiết lập
một văn phòng độc lập có trách nhiệm cải thiện chất
lượng pháp luật.

Các nhà tài trợ có thể làm vấn đề trở nên phức tạp
hơn do yêu cầu các văn bản pháp luật mang tính
tạm thời trong khuôn khổ các chương trình, dự án
cho vay có điều kiện. RIA yêu cầu rằng tất cả mọi
đối tượng đều phải giải trình yêu cầu đối với văn
bản pháp luật nếu muốn giữ hoặc ban hành.
Nội dung. Quá trình Xây dựng một Báo
cáo về Đánh giá Dự báo Tác động Pháp
luật (RIAS)

Đây là một quá trình bao gồm nhiều giai đoạn:
–
Đầu tiên là phải đánh giá dự báo tác động pháp luật đối với
một đề xuất về văn bản pháp luật, xác định rằng liệu có tiếp
tục xây dựng văn bản đó hay không.
–
Tiếp đó là đánh giá sơ bộ dự báo tác động, trước khi tiến
hành tham vấn với các đối tượng liên quan và đưa kết quả
đánh giá vào nội dung tham vấn.
–
Sau đó sẽ tiến hành một đánh giá đầy đủ, trong đó thể hiện
nội dung và kết quả của quá trình tham vấn.

Không nhất thiết phải là các báo cáo quá phức tạp

chất lượng của RIA?

Một cơ quan độc lập chịu trách nhiệm về chất
lượng của RIA. Tại hầu hết các nước, cơ quan
này KHÔNG THAM GIA TRỰC TIẾP vào việc xây
dựng và tiến hành RIA.

Phương pháp tiếp cận có sự tham gia của nhiều
đối tượng – bao gồm việc đảm bảo ranừg RIA có
khả năng được công chúng tiếp cận dễ dàng (ví
dụ như tóm tắt nội dung cho báo chí, báo cáo
đầy đủ về RIA trên Internet) – có thể làm tăng áp
lực đối với các cơ quan chính phủ nhằm nâng
cao chất lượng của các báo cáo RIA.
Phương pháp. Các bước cơ bản trong
quá trình RIA

Nhận biết/ Đánh giá vấn đề

Xây dựng Báo cáo RIA sơ bộ

Tham vấn với các đối tác có liên quan

Thu thập và phân tích số liệu

Chuẩn bị báo cáo RIA đầy đủ

Phê duyệt báo cáo RIA
Phương pháp. Một số gợi ý về nội dung
của Báo cáo Đánh giá Tác động Pháp

phát triển. (Tại các báo cáo RIA của Anh và Úc,
thường không có các đánh giá lợi ích và chi phí đầy
đủ).
Phương pháp. Phân tích vấn đề với RIA

Có thể áp dụng các phương pháp thay thế, song không phải tất cả
chúng đều là hoàn thiện

Thường thiếu dữ liệu

Những bên đề xuất cải cách thường tỏ ra rất lạc quan về đánh giá lợi
ích của cải cách.

RIA không phải dành cho việc “điều chỉnh cho tốt hơn – fine-tuning”
chính sách, mà chủ yếu là xác định phương án tốt và không tốt.
Phương pháp. Vấn đề, song không lo;
quá trình thực hiện tự nó đã có tác
dụng

Các lợi ích chính của RIA là từ việc tiến hành một
quá trình tư duy và tham vấn có cấu trúc rõ ràng.

Cần phải đảm bảo quá trình này được thực hiện
đúng và phân tích nguồn lực phân tích vào các vấn
đề chính.

Không nên phân bổ nguồn lực hạn chế vào các
phương pháp quá phức tạp và không cần thiết.

Điều này đặc biệt đúng ở Việt Nam do tình trạng

Tiếp theo. Cần những gì cho quá trình
thực hiện?
1. Quốc hội/ Chính phủ đưa ra các nguyên tắc về chất lượng văn
bản pháp luật nhằm hướng dẫn cho các nhà quản lý và xây
dựng pháp luật và thông báo cho công chúng.
2. Chính phủ xây dựng và công bố hướng dẫn về quy trình RIA.
Yêu cầu các bộ (và tỉnh) xây dựng báo cáo RIA đối với các
luật, pháp luật và nghị định mới ban hành.
3. Xây dựng một cơ quan giám sát chịu trách nhiệm trước chỉnh
phủ (hoặc Quốc hội) nhằm hỗ trợ và hướng dẫn các bộ về
thực hiện RIA.
4. Xây dựng và thực hiện một chương trình đào tạo quốc gia về
RIA.
5. Hợp tác với khu vực tư nhân và báo chí nhằm cải thiện công
tác tham vấn ý kiến và xây dựng cơ chế trách nhiệm.
Tiếp theo. Các bước thực hiện tiếp theo
trong ngắn hạn

Tổ chức hội thảo nhằm trình bày và thảo luận hướng
dẫn dự thảo về Đánh giá Dự báo Tác động Pháp luật
(RIA);

Tiến hành xây dựng các báo cáo Đánh giá Dự báo Tác
động Pháp luật (RIA) về một số chủ đề tại cấp trung
ương và địa phương.

Sử dụng hội thảo và các báo cáo thí điểm nhằm cải
thiện cẩm nang hướng dẫn về Đánh giá Dự báo Tác
động Pháp luật (RIA)


Evaluation of the results of
regulatory programs
Number of Countries
Speci)c Sectors or P olicy Areas
Government Wide

Source: Argy, S., and Johnson, M., (2003, p. 17) using data from OECD (2002b).

===========================