LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên của luận văn, em xin chân thành cảm ơn T.S
Trần Thị Hiền – Phó chủ nhiệm khoa Hành chính- Nhà nước, Đại
học Luật Hà nội, người đã trực tiếp hướng dẫn, tận tình chỉ bảo,
giúp đỡ em trong suốt quá trình hoàn thành luận văn này.
Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến các thầy cô giáo đã
trực tiếp giảng dạy, Thầy trưởng tiểu ban chuyên ngành Luật
hành chính cùng các thầy cô giáo khoa Sau đại học, thầy cô giáo
trong khoa Hành chính Nhà nước- Trường đại học Luật Hà nội,
những người đã tâm huyết, dày công dạy bảo, truyền thụ tri thức,
giúp đỡ cho em trong suốt thời gian qua.
Qua đây, em muốn gửi lời cảm ơn tới gia đình, bạn bè đã
luôn động viên, giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi trong suốt thời
gian nghiên cứu và hoàn thành luận văn thạc sĩ.
Em xin chân thành cảm ơn!
Học viên
Nguyễn Thị Hà
NHỮNG TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
PLXLVPHC : Pháp lệnh xử lí vi phạm hành chính 2002 ( sửa đổi,
bổ sung 2008)
UBND : Uỷ ban nhân dân
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội luôn là mối quan tâm
hàng đầu của mỗi Quốc gia và Đất nước chúng ta. Muốn giữ vững được điều
đó một yêu cầu đặt ra phải xây dựng hệ thống pháp luật về xử lí hành chính
hoàn thiện, đặc biệt trong đó có quy định về các biện pháp xử lí hành chính
khác tạo cơ sở pháp lí hữu hiệu trong việc đấu tranh, phòng ngừa, giáo dục,
xử lí các đối tượng vi phạm. Có thể nói, các biện pháp xử lí hành chính khác
là chủ trương quan trọng của Đảng và Nhà nước ta đã được luật hóa. Trong
điều kiện hội nhập, tình hình mới của Đất nước, việc hoàn thiện các biện pháp
dựng Luật xử lí vi phạm hành chính đang được tiến hành. Trước yêu cầu bức
thiết và nhiệm vụ quan trọng đang đặt ra ở trên, trong tình hình mới của đất
nước và xu thế hội nhập toàn cầu hóa, đặc biệt là trong bối cảnh pháp điển
hóa pháp luật về xử lí vi phạm hành chính ở nước ta hiện nay tiến tới xây
dựng luật xử lí vi phạm hành chính, tôi chọn vấn đề : “ Các biện pháp xử lí
hành chính khác theo quy định của Pháp luật Việt Nam ” làm đề tài nghiên
cứu cho luận văn thạc sỹ luật học của mình để được tìm hiểu rõ, nhận thức
đầy đủ pháp luật về nhóm biện pháp này. Qua đó góp phần nhỏ bé khắc phục
những hạn chế của pháp luật về các biện pháp xử lí hành chính khác bảo đảm
quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, ổn định trật tự an toàn xã hội, xây
dựng Đất nước dân chủ, trong sạch, vững mạnh, đáp ứng xu thế hội nhập toàn
cầu.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Pháp luật Việt nam về các biện pháp xử lí hành chính khác là một nội
2
dung của pháp luật về xử lí vi phạm hành chính, khi nghiên cứu cần đặt nó
trong tổng thể các quy định pháp luật về xử lí vi phạm hành chính. Liên quan
đến lĩnh vực này có thể kể đến một số tác giả cùng với các công trình khoa
học của họ như sau: Luận án phó tiến sĩ Luật học của tác giả Vũ Thư : “Chế
tài hành chính- Lí luận và thực tiễn” bàn về những vấn đề lí luận và thực tiễn
của chế tài hành chính nói chung, luận án thạc sĩ của tác giả Nguyễn Trọng
Bình, “Hoàn thiện quy định pháp luật về các hình thức xử phạt vi phạm hành
chính”, 2002 đi vào nghiên cứu những quy định pháp luật về riêng nhóm các
biện pháp xử phạt vi phạm hành chính. Luận văn thạc sĩ luật học của Nguyễn
Ngọc Bích (2003): “Hoàn thiện pháp luật về xử lí hành chính với người chưa
thành niên” cũng đã đề cập phần nào đến một số nội dung về các biện pháp
xử lí hành chính khác như biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn; đưa vào
trường giáo dưỡng, đưa vào cơ sở chữa bệnh nhưng chủ yếu đề tài bàn về
khía cạnh xử lí đối với người chưa thành niên và bảo vệ quyền và lợi ích của
người chưa thành niên.
Đề tài “Các biện pháp xử lí hành chính khác theo quy định của pháp luật
Việt Nam” ở cấp độ luận văn thạc sĩ sẽ được nghiên cứu chuyên sâu, đầy đủ
và có tính hệ thống. Bên cạnh đó, tác giả có ý thức kế thừa kết quả khoa học
của những công trình đã công bố và kinh nghiệm thực tiễn có liên quan.
3. Phạm vi nghiên cứu đề tài
Trong khuôn khổ của một luận văn thạc sĩ luật học, tác giả chỉ tập trung
đi vào nghiên cứu những vấn đề lí luận cơ bản của các biện pháp xử lí hành
chính khác được quy định tại Điều 22 Pháp lệnh xử lí vi phạm hành chính
2002; phân tích, đánh giá một cách toàn diện về quy định pháp luật hiện hành
và thực tiễn áp dụng pháp luật Việt Nam về các biện pháp xử lý hành chính
khác để từ đó tìm ra những điểm tích cực, hạn chế, đề xuất phương hướng và
4
giải pháp cho việc hoàn thiện pháp luật và tổ chức thực hiện pháp luật về
nhóm các biện pháp này.
4. Mục đích, nhiệm vụ của việc nghiên cứu đề tài
Mục đích nghiên cứu của đề tài “ Các biện pháp xử lý hành chính khác
theo quy định của pháp luật Việt Nam” là trên cơ sở nghiên cứu thực trạng
các quy định pháp luật hiện hành, có sự đối chiếu với pháp luật quốc tế, phân
tích các quan điểm, quan niệm trong khoa học pháp lí hiện nay về các biện
pháp xử lí hành chính khác, luận văn làm sáng tỏ các vấn đề lí luận về các
biện pháp xử lí hành chính, lấy đó làm cơ sở khoa học cho việc đánh giá thực
trạng pháp luật, tìm ra những mặt ưu điểm, những điểm hạn chế, bất cập. Qua
đó, đề xuất phương hướng và giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật nước ta về
các biện pháp xử lí hành chính khác để các quy định pháp luật có tính khả thi
cao, phát huy hiệu lực, hiệu quả hữu hiệu trong đời sống xã hội; đồng thời
đảm bảo tính dân chủ, bảo vệ quyền công dân, quyền con người phù hợp với
điều kiện hội nhập quốc tế.
Để đạt được mục đích trên, luận văn phải hoàn thành các nhiệm vụ:
- Nghiên cứu những vấn đề lí luận về các biện pháp xử lí hành chính
khác nhằm xây dựng khái niệm mang tính khoa học về các biện pháp xử lí
Đảng và tư tưởng Hồ Chí Minh, cũng như đối chiếu pháp luật quốc tế về hoàn
thiện hệ thống pháp luật và xây dựng Nhà nước pháp quyền để luôn đảm bảo
tính đúng đắn, phù hợp và vấn đề được định hướng đúng.
6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
Luận văn là công trình đầu tiên nghiên cứu một cách có hệ thống và
tương đối toàn diện ở góc độ lí luận và thực tiễn về vấn đề các biện pháp xử lí
hành chính, vì vậy kết quả nghiên cứu của luận văn sẽ có nhiều đóng góp về
mặt khoa học. Kết quả nghiên cứu trong luận văn có thể được sử dụng cho
việc xây dựng Luật về xử lí vi phạm hành chính đang được tiến hành.
6
Đề tài nghiên cứu trung thực, nghiêm túc có thể làm tài liệu tham khảo
phục vụ cho việc nghiên cứu, giảng dạy, học tập, đồng thời giúp ích phần nào
cho cán bộ làm công tác thực tiễn trong việc tìm hiểu và áp dụng các biện
pháp xử lí hành chính.
7. Những đóng góp mới của luận văn
Luận văn đã làm rõ phần nào khái niệm xử lí hành chính, các biện pháp
xử lí hành chính, khắc họa rõ những nét đặc trưng cơ bản của chế định này.
Luận văn xác định được những yếu tố cơ bản tác động đến quy định pháp luật
về các biện pháp xử lí hành chính khác. Đồng thời cũng đưa ra được những
yêu cầu cụ thể trong việc xây dựng pháp luật và áp dụng pháp luật nhóm biện
pháp xử lí hành chính khác.
Luận văn đã đưa ra bức tranh toàn cảnh dưới nhiều góc nhìn khác nhau
về thực trạng quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng các biện pháp xử lí
hành chính, chỉ ra những điểm chưa hợp lí trong quy định pháp luật, những
khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn áp dụng các biện pháp. Từ đó, tác giả
đưa ra được các giải pháp mang tính khả thi sẽ góp phần vào việc hoàn thiện
hệ thống pháp luật Việt Nam về các biện pháp xử lí hành chính khác tiến tới
dân chủ, hiệu quả hơn, đáp ứng quyền công dân và xu thế hội nhập.
8. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và mục lục,
Lâu nay chúng ta vẫn hay quan niệm “Xử lí vi phạm hành chính bao gồm
xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp xử lí hành chính khác”. Quan
niệm này được hình thành xuất phát từ quy định của pháp luật hiện hành. Có
8
lẽ nên hiểu, xử lí hành chính là một quá trình trong đó bao gồm nhiều hoạt
động cụ thể của các cơ quan, cá nhân có thẩm quyền nhằm xem xét và giải
quyết một vụ việc trái pháp luật theo quy định của pháp luật hành chính. Hoạt
động xử lí vi phạm hành chính không đơn thuần chỉ là việc áp dụng hai nhóm
biện pháp trên mà có thể áp dụng nhiều biện pháp cưỡng chế khác nhau như
các biện pháp khắc phục hậu quả; các biện pháp ngăn chặn và bảo đảm việc
xử lí vi phạm hành chính; các biện pháp cưỡng chế quyết định xử phạt vi
phạm hành chính để quá trình giải quyết công việc đạt hiệu quả. [14, tr22]
Như vậy, biện pháp xử lí hành chính chính là nhóm các biện pháp được các
cơ quan, cá nhân có thẩm quyền áp dụng trong quá trình xử lí hành chính đối
với cá nhân, tổ chức có hành vi trái pháp luật trong quản lí Nhà nước theo
trình tự, thủ tục pháp luật quy định. Trong đó, biện pháp xử phạt vi phạm
hành chính và các biện pháp xử lí hành chính khác được xem là những biện
pháp cưỡng chế chính, trung tâm.
Nhóm các biện pháp xử lí hành chính khác quy định trong pháp lệnh xử
lí vi phạm hành chính 2002 được xem là biện pháp xử lí hành chính vì nó
mang đầy đủ các đặc điểm của một biện pháp xử lí hành chính, thứ nhất nó là
biện pháp cưỡng chế được áp dụng đối với các cá nhân thực hiện hành vi trái
pháp luật trong quản lí Nhà nước, thứ hai các biện pháp đó do các chủ thể có
thẩm quyền trong quản lí Nhà nước tiến hành và thứ ba nó được tiến hành
theo thủ tục hành chính nhằm mục đích xử lí nghiêm khắc những đối tượng vi
phạm giữ vững trật tự quản lí Nhà nước.
Biện pháp xử lí hành chính khác là một loại biện pháp cưỡng chế
hành chính.
Xét về phương diện lí luận “ Cưỡng chế hành chính là tổng hợp các biện
10
nhau của quản lí hành chính nhà nước, trong khi đó biện pháp xử lí hành
chính khác áp dụng cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật về an ninh, trật tự
an toàn xã hội nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Trong
nhiều trường hợp, hành vi vi phạm pháp luật của những đối tượng này chưa
đủ dấu hiệu để cấu thành vi phạm hành chính.
Biện pháp xử lí hành chính khác cũng được phân biệt với các biện pháp
cưỡng chế khác, thứ nhất nó là biện pháp cưỡng chế hành chính được luật
hành chính quy định, áp dụng chủ yếu bởi các cơ quan hành chính Nhà nước
theo thủ tục hành chính; khác cưỡng chế tư pháp, nghĩa là không thông qua
xét xử của tòa án nhân nhân; khác cưỡng chế kỉ luật, vì người bị áp dụng
cưỡng chế không có quan hệ công vụ, quan hệ trực thuộc với cơ quan, người
có thẩm quyền áp dụng. [27, tr482]
Các biện pháp xử lí hành chính khác được xem là biện pháp cưỡng
chế hành chính đặc biệt, sỡ dĩ được xem là đặc biệt vì nó khác các biện pháp
cưỡng chế hành chính thông thường khác như đã phân tích trên và nó mang
những đặc trưng về mức độ nghiêm khắc cao hơn so với các biện pháp cưỡng
chế hành chính thông thường. Về thực chất biện pháp xử lí hành chính khác
hạn chế quyền tự do cá nhân trong một giai đoạn nhất định với hình thức như
đưa vào trường giáo dưỡng, đưa vào cơ sở giáo dục, đưa vào cơ sở chữa bệnh,
không thua kém các biện pháp tư pháp hình sự về tính chất khắc nghiệt, trừng
phạt; hoặc biện pháp có tính chất tác động xã hội cao như giáo dục tại xã,
phường, thị trấn. Nhóm biện pháp này có đặc trưng là thời gian cưỡng chế dài
từ ba tháng đến hai năm, người bị áp dụng phải chịu sự giám sát và quản lí
chặt chẽ của các cơ quan hành chính Nhà nước, tổ chức xã hội, các đoàn
thể…Đối tượng bị áp dụng các biện pháp này cũng đa dạng và đặc biệt hơn.
Để hiểu rõ hơn về bản chất của nhóm biện pháp này, cần làm rõ các đặc
11
trưng của các biện pháp xử lí hành chính khác, làm cơ sở lí luận đối chiếu pháp
chính chặt chẽ, công khai, minh bạch do các quy phạm thủ tục hành chính quy
định. Thủ tục này được pháp luật hành chính quy định một cách chặt chẽ qua
nhiều khâu, quy trình khác nhau tuy nhiên ngắn gọn và đơn giản hơn so với
thủ tục áp dụng biện pháp cưỡng chế hình sự, cưỡng chế dân sự được áp dụng
theo thủ tục tư pháp.
- Các biện pháp xử lí hành chính khác có các đặc điểm riêng:
Thứ nhất: Đối tượng bị áp dụng các biện pháp xử lí hành chính khác là
cá nhân - công dân Việt Nam có hành vi vi phạm pháp luật về an ninh trật tự,
an toàn xã hội trên lãnh thổ Việt Nam nhưng chưa đến mức phải xử lí hình sự,
nhằm giáo dục ý thức chấp hành pháp luật, ngăn ngừa nguy cơ tái phạm và
tạo điều kiện cho họ trở thành công dân có ích. Các biện pháp xử lí hành
chính khác hạn chế quyền nhân thân của cá nhân, vì vậy không thể áp dụng
với tổ chức vi phạm pháp luật.
Các biện pháp xử lí hành chính khác chỉ có thể áp dụng với cá nhân là
công dân Việt Nam, trong khi đó các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính
được áp dụng đối với cả cá nhân hoặc tổ chức Việt Nam, cá nhân tổ chức
nước ngoài vi phạm hành chính trên các lĩnh vực khác nhau của quản lí hành
chính Nhà nước.
Thứ hai: Các biện pháp xử lí hành chính khác do chủ tịch UBND các cấp
có thẩm quyền quyết định. Phù hợp với quan điểm cho rằng xử lí hành chính
là một loại công việc trong lĩnh vực quản lí hành chính Nhà nước, do đó thẩm
quyền xử lí hành chính chỉ giao cho những chủ thể quản lí hành chính Nhà
nước. Mặt khác thẩm quyền áp dụng các biện pháp biện pháp cưỡng chế hình
sự và cưỡng chế dân sự lại chỉ thuộc về cơ quan, người tiến hành tố tụng.
Thẩm quyền áp dụng các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính cũng thuộc
13
về các chủ thể quản lí hành chính nhà nước. Nhưng do tính chất, đặc điểm và
yêu cầu của hai loại biện pháp cưỡng chế hành chính này là khác nhau nên
thẩm quyền áp dụng các biện pháp xử lí hành chính cũng có điểm khác biệt so
với thẩm quyền áp dụng các biện pháp cưỡng chế hành chính khác. Ví dụ:
Xuất phát từ lập luận trên, có thể định nghĩa về các biện pháp xử lí hành
chính khác như sau:
Biện pháp xử lí hành chính khác là một loại biện pháp cưỡng chế
hành chính đặc biệt được áp dụng đối với công dân Việt Nam có hành vi vi
phạm pháp luật về an ninh, trật tự, an toàn xã hội nhưng chưa đến mức
phải xử lí hình sự, theo thẩm quyền, thủ tục được pháp luật hành chính
quy định.
1.1.2. Cơ sở áp dụng các biện pháp xử lí hành chính khác
Cơ sở của việc áp dụng các biện pháp xử lí hành chính khác là một vấn
đề có ý nghĩa lí luận và thực tiễn quan trọng. Chỉ khi nào xác định được rõ
ràng cơ sở áp dụng mới có thể áp dụng đúng các biện pháp tác động, mới phát
huy được hiệu quả giáo dục, răn đe đối tượng vi phạm, xử lí công bằng,
nghiêm minh, triệt để và tránh được sự tùy tiện trong việc xem xét, áp dụng
các biện pháp xử lí hành chính khác của các cơ quan có thẩm quyền. Vì vậy,
chúng ta cần nghiên cứu rõ về mặt lí luận cơ sở áp dụng, các trường hợp cụ
thể áp dụng các biện pháp xử lí hành chính khác nhằm đảm bảo nguyên tắc
pháp chế, tính dân chủ, nghiêm minh, công bằng, nâng cao hiệu quả áp dụng
nhóm biện pháp này.
Nếu như các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính chỉ được áp dụng khi
có vi phạm hành chính trên các lĩnh vực khác nhau của quản lí hành chính, do
đó chỉ cần xác định được chính xác cấu thành các hành vi vi phạm cụ thể,
15
đánh giá đúng tính chất mức độ xâm hại của nó để lựa chọn các biện pháp xử
phạt một cách đúng đắn, phù hợp, đúng pháp luật. Cơ sở áp dụng các biện
pháp xử lí hành chính khác là hành vi vi phạm pháp luật nói chung về an ninh
trật tự, an toàn xã hội nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Quy
định này thực ra cũng còn rất chung chung và trìu tượng, bởi vậy đòi hỏi
chúng ta phải xác định một cách rõ ràng, thống nhất đó là những hành vi vi
phạm gì.
Để tìm hiểu những hành vi vi phạm cụ thể là cơ sở bị áp dụng các biện
của pháp luật về trật tự quản lí hành chính Nhà nước; hành vi đó thể hiện ý
chí của chủ thể đều thực hiện một cách cố ý và nó xâm hại đến an ninh, trật
tự, an toàn xã hội và bị áp dụng chế tài pháp lí mang tính cưỡng chế Nhà
nước. Hành vi vi phạm pháp luật đó chưa đến mức xử lí hình sự. Như vậy, ta
thấy các biện pháp xử lí hành chính khác được áp dụng trong những trường
hợp đặc biệt, khi các loại chế tài khác (các biện phạt xử phạt vi phạm hành
chính hay hình phạt) trên thực tế không thể áp dụng bởi không đủ dấu hiệu
cấu thành loại hành vi tương ứng hoặc không đạt hiệu quả răn đe, giáo dục
với đối tượng vi phạm.
1.1.3. Yếu tố cơ bản tác động đến pháp luật về các biện pháp xử lí hành
chính khác.
* Yếu tố chính trị
Các yếu tố thuộc kiến trúc thượng tầng luôn có sự tác động, ảnh hưởng
qua lại lẫn nhau. Pháp luật về các biện pháp cưỡng chế hành chính cũng bị chi
phối và phụ thuộc nhiều vào yếu tố chính trị. Đó là việc xây dựng Nhà nước
pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát huy dân chủ của dân, do dân và vì dân.
Hiện nay với mục tiêu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa tác
17
động đến pháp luật về các biện pháp xử lí hành chính. Các biện pháp xử lí
hành chính khác cần phải được xây dựng một cách đúng đắn và phù hợp nhất,
đáp ứng hiệu lực, hiệu quả tình hình xử lí vi phạm pháp luật, phản ánh được
các yêu cầu khách quan của sự vận động, phát triển kinh tế- xã hội đồng thời
thể hiện được nội dung dân chủ, công bằng và nhân đạo của pháp luật xã hội
chủ nghĩa.
Bên cạnh đó, mối quan hệ giữa các giai cấp, quan điểm của Nhà nước,
các giai cấp thay đổi cũng sẽ ảnh hưởng đến bản chất của nhóm các biện pháp
xử lí hành chính khác. Quan niệm của các giai cấp trong xã hội đối với các
đối tượng bị áp dụng các biện pháp, về các tệ nạn, hiện tượng trong xã hội sẽ
quy định nội dung các biện pháp khác nhau, trình tự, thủ tục và thẩm quyền
áp dụng cũng khác nhau. Lấy ví dụ, sự nhìn nhận của xã hội về các đối tượng
* Yếu tố kinh tế- văn hóa- xã hội
Pháp luật là một yếu tố thuộc kiến trúc thượng tầng phải luôn thay đổi để
phù hợp với cơ sở hạ tầng, các quan hệ kinh tế trong mỗi thời kì. Ăngghen
cũng chỉ ra vấn đề có tính quy luật rằng:
Quá trình của sự phát triển pháp luật chủ yếu chỉ là chỗ, ban đầu cần
loại bỏ những mâu thuẫn do việc trực tiếp chuyển các quan hệ kinh tế
thành các nguyên tắc pháp luật và xác lập một hệ thống pháp luật hài
hòa; rồi sau đó, dưới ảnh hưởng và sức tác động của sự phát triển kinh tế
tiếp theo lại thường xuyên phá vỡ hệ thống đó và kéo nó vào những mâu
thuẫn mới [31,tr86]
Luận điểm này cho chúng ta thấy kinh tế có sự ảnh hưởng trực tiếp đến
sự quy định của pháp luật. Hệ thống các chế tài, biện pháp cưỡng chế cần phải
không ngừng hoàn thiện phù hợp sự thay đổi các quan hệ kinh tế.
19
Những biến đổi về mặt kinh tế - xã hội ảnh hưởng sự quy định về các
biện pháp xử lí hành chính khác. Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị
trường, cùng các hệ quả của nó đã kéo theo nhiều sự thay đổi cả về mặt đời
sống và tư tưởng của con người, đặc biệt là giới trẻ. Rõ ràng, cơ chế thị
trường tạo ra những biến động nhất định đối với vi phạm pháp luật cả về
phạm vi, số lượng, tính chất đa dạng, phức tạp và mức độ cũng nghiêm trọng
hơn. Ngoài ra nhiều hiện tượng tiêu cực nảy sinh từ nền kinh tế hàng hóa
nhiều thành phần, vận động theo cơ chế thị trường như ma túy, mại dâm, cờ
bạc tăng lên một cách đáng kể, tình hình gây rối trật tự, an ninh trật tự an toàn
xã hội Đáng nói là đối tượng vi phạm những hiện tượng này chủ yếu là
người chưa thành niên nhưng sớm bị ảnh hưởng và làm quen với những tệ
nạn trên. Trước tình hình đó, pháp luật cần phải có những quy định phù hợp
và kịp thời, đúng đắn để nhanh chóng xử lí có hiệu quả và ngăn ngừa vi phạm
ngày càng đa dạng, phức tạp. Việc quy định các biện pháp xử lí hành chính
khác có ý nghĩa quan trọng và cần thiết trong giai đoạn hiện nay để đấu tranh
có hiệu quả hơn nữa các vi phạm pháp luật, giáo dục ý thức chấp hành
quy định có tính khả thi cao phát huy hiệu lực, hiệu quả hữu hiệu trong đời
sống”. [21, tr7]
1.1.4. Mục đích, vai trò của các biện pháp xử lí hành chính khác
Xác định mục đích của một loại biện pháp cưỡng chế cần xuất phát từ
chính vai trò của nó đối với xã hội, đồng thời căn cứ vào đối tượng áp dụng
của các biện pháp đó. Các biện pháp xử lí hành chính có vai trò to lớn trong
việc giáo dục, cảm hóa, chữa bệnh và tạo điều kiện cho người vi phạm pháp
luật trở thành công dân lương thiện, có ích cho xã hội, góp phần ổn định an
ninh trật tự, an toàn xã hội, giữ vững trật tự quản lí hành chính Nhà nước.
Các biện pháp xử lí hành chính khác áp dụng nhằm hướng đến những
21
mục đích sau:
- Thứ nhất, các biện pháp xử lí hành chính khác có mục đích giáo dục,
chú ý cải tạo tư tưởng, coi trọng các mối quan hệ của người bị áp dụng với
cộng đồng, gia đình và xã hội. Giáo dục là mục đích quan trọng đầu tiên của
biện pháp xử lí hành chính khác, bắt nguồn từ bản chất nhân đạo sâu sắc của
xã hội ta luôn tạo điều kiện hoàn thiện nhân cách con người, biết tôn trọng và
tuân thủ pháp luật. Mục đích giáo dục ở đây không chỉ giáo dục ý thức chấp
hành pháp luật của đối tượng vi phạm mà còn cảm hóa, giáo dục cả về đạo
đức, lối sống, cũng như phục hồi sức khỏe tạo điều kiện cho người vi phạm
pháp luật trở thành công dân lương thiện, có ích cho xã hội, sớm hòa nhập
cộng đồng. Đó là mục đích quan trọng và có ý nghĩa to lớn nhất của các biện
pháp xử lí hành chính khác.
- Thứ hai, các biện pháp xử lí hành chính khác được áp dụng nhằm mục
đích trừng trị đối với người vi phạm. Tính trừng phạt được xem là một thuộc
tính vốn có của các biện pháp cưỡng chế. Mục đích trừng trị của các biện
pháp xử lí hành chính khác được hiểu theo nghĩa là tác động sâu sắc về mặt
xã hội hoặc sự hạn chế một phần quyền tự do cá nhân của đối tượng bị áp
dụng. Đối tượng bị áp dụng các biện pháp xử lí hành chính khác thường là
những đối tượng thực hiện những hành vi nguy hiểm cho xã hội, thường xuyên
1.2.1. Yêu cầu đối với việc xây dựng pháp luật các biện pháp xử lý hành
chính khác
- Thứ nhất: Các biện pháp xử lí hành chính khác phải được quy định bởi
các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Như đã phân tích ở mục 1.1.1 thì ngoài
Quốc hội và Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về căn cứ chung áp dụng
các biện pháp xử lí hành chính, Chính phủ quy định chế độ áp dụng, cách
23
Copyright: Tài liệu đại học ©