BÀI MỞ ĐẦU
I. PHÂN KỲ LỊCH SỬ
II. CON ĐƯỜNG HÌNH THÀNH CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN
III. ĐẶC ĐIỂM CỦA CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN
Lịch sử thế giới trung đại là một giai đoạn trong lịch sử thế giới,
nằn giữa phần cổ đại và cận đại (kéo dài từ thế kỷ V đến giữa thế kỷ
XVII ). Về cơ bản đây là thời kỳ thống trị của chế độ PK.
Chế độ PK là hình thánh kinh tế chính trị - xã hội thứ 3 trong lịch
sử tiến hóa của nhân loại. Phương thức sản xuất PK cao hơn PTSX
CHNL
I. PHÂN KỲ LỊCH SỬ
TOP
Lịch sử chế độ PK được chia làm 3 thời kỳ :
- Thời kỳ 1 : Thời kỳ hình thành và củng cố chế độ PK [ sơ kỳ trung đại ]
- Thời kỳ 2 : Thời kỳ phát triển của chế độ PK [ trung kỳ trung đại ]
- Thời kỳ 3 : Thời kỳ suy tàn và nãy sinh quan hệ sản xuất TBCN [hậu kỳ
trung đại ]
II. CON ÐƯỜNG HÌNH THÀNH CHẾ ÐỘ PHONG KIẾN
TOP
-Từ chế độ CHNL sang CÐPK tiêu biểu như : Trung quốc , Ấn
độ,
-Từ sự kết hợp giữa sự tan rã của chế độ CHNL của La mã với sự
giải thể của chế độ CXNT cùa người German như ở Tây âu.
-Từ chế độ CXNT sang PK không trãi qua chế độ CHNL như các
nước Bắc Âu, Ðộng âu, Mông cổ, Aírập và nhiều quốc gia châu á khác.
Trong qúa trình hình thành chế độ PK , các quốc gia PK đều trãi qua qúa
trình Phong kiến hóa ( Qúa trình Phong kiến hóa là qúa trình giai cấp
địa chủ phong kiến chiếm đoạt ruộng đất của nông dân và biến nông dân
công xã tự do và các tầng lớp nhân dân lao động khác thành nông dân
phụ thuộc phong kiến hay thành nông nô [ qúa trình nầy diễn ra trong
suốt thời kỳ hình thành chế độ phong kiến).
- Phong kiến cát cứ phân quyền.
- Phong kiến tập quyền.
- Quân chủ chuyên chế
- Cộng hòa qúi tộc phong kiến
Tuy khác nhau, nhưng bản chất giai cấp của những hình thức nhà nước đó
là một, đó là bộ máy thống trị của giai cấp địa chủ PK.
@ VĂN HOÁ :
- Văn hóa tinh thần hết sức thấp kém, tôn giáo chiếm địa vị
thống trị trong xã hội, giai cấp địa chủ PK lợi dụng tôn giáo,
biến tôn giáo thành công cụ thống trị tinh thần.
Dưới chế độ PK, tư tưởng và tôn giáo, khoa học và nghệ thuật bị
chủ nghiã duy tâm thần bí, chủ nghiã giáo điều, chủ nghiã kinh viện, cùng
những quan niệm về đạo đức lễ giáo PK kiềm hãm, làm cho xã hội PK
rơi vào mù mịt, nên người ta thường gọi thời trung cổ là đêm trường cổ
hay đêm trường trung đại
Tuy nhiên, từ thực tiễn đấu tranh sản xuất và đấu tranh xã hội, nhân
dân lao động đã tạo nên những thành tựu to lớn về văn hóa vật chất và
tinh thần. Ðó là những cống hiến qúi báu cho nền văn hóa của nhân loại.
Những tính chất kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa trên là qui luật
chung của chế độ PK.Song mỗi quốc gia PK đều ra đời và phát triển
trong những hoàn cảnh khác nhau, cho nên mỗi quôc gia đều thể hiện
tính qui luật chung vừa có những đặc điểm riêng.
• Ðặc điểm riêng của các quôc gia phong kiến Tây âu:
Xây dựng trên một khu vực đất đai không rộng, nhưng cư dân thưa
thớt và phân bố tương đối đều. Trên khu vực nầy trước kia đã trãi qua chế
độ CHNL phát triển cao và tan rã triệt đê, cho nên các yếu tố của chế độ
PK đã hình thành đấy đủ và phár triển từ thấp đến cao.
• Ðặc điểm riêng của các quốc gia phong kiến phương đông :
-Xây dựng trên một khu vực đất đai rộng, nhưng cư dân phân
bố không đều, thường tập trung trên khu vực các con sông lớn ( mà việc
I. SỰ THÀNH LẬP CÁC VƯƠNG QUỐC MANTỘC CỦA
NGƯƠI ÌGERMAN TRÊN LÃNH THỔ ÐẾ QUỐC TÂY
LA MÃ
TOP
Người German là những bộ tộc lớn, thuộc chủng tộc ARIAN ( hay
Ấn-Âu ), đã đến sinh sống trên vùng biên giới phiá Bắc và Ðông Bắc La
mã từ nhiều thế kỷ trước.
Thế kỷ thứ I BC, người German còn sống trong tình trạng lang thang
du mục, sống chủ yếu nhờ săn bắn và chăn nuôi cùng với nông nghiệp đốt
rẫy. Ruộng đất là của chung của thị tộc.
Sang thế kỷ I, người German sống định cư, lập thành thôn xóm, sống
chủ yếu nhờ nông nghiệp.Thế kỷ IV , V họ bắt đầu tiến bộ. Về nông
nghiệp, họ đã có cày bằng lưỡi sắt do súc vật kéo. Về thủ công, đã có các
ngành kim khí, dệt, đồ gốm. Sở hữu ruộng đất vẩn thuộc tập thể thị tộc,
nhưng đã giao quyền sử dụng cho từng gia đình cá thể, chứ không phải
cộng đồng gia tộc lớn như trước.
Do sự phát triển kinh tế cùng với sự gia tăng dân số, người German có
nhu cầu mở rộng đất đai để sinh sống, nên từ thế kỷ thứ III , một số bộ lạc
của người German đã di cư vào bên trong đế quốc La mã ( như bộ lạc của
người Wisigoths, Franc, ) và nhận làm đồng minh của người La mã.
Như vậy, lãnh thổ La mã không còn đóng kín đối với các bộ lạc của
người German nữa.
Giữa thế kỷ IV, các bộ lạc du mục Hung nô ào ạt xông vào cườp phá
Ðông và Nam Âu, làm cho các bộ lạc thuộc tộc German vội vã di cư
vàobên trong đề quốc La mã ( lịch sử gọi là cuộc di chuyển lớn của các
tộc, kéo dài suốt 2 thế kỷ IV - V )
Lúc nầy đế quốc La mã bắt đầu suy yếu, giai cấp chủ nô La mã lại
tăng cường áp bức bóc lột, làm cho những người German ở bên kia biên
giới nhiều lần liên kết với nô lệ và lệ nông khởi nghiã.
Kết qủa là hầu hết đất đai của La mã bị những người Man tộc chiếm
- Kinh tế thái ấp của bọn qúi tộc German [ sử dụng sức lao động
của lệ nông, là sự kế thừa mầm mống của chủ nghiã PK đã có từ thời
CHNL ].
Với hai hình thái trên, nó chưa đại diện cho phương thức sản xuất
PK, mà chỉ là hình thái tiền PK đến khi chủ nghĩa PK phát triển lên, nó
được thay thế bằng PTSXPK điển hình, đó là chế độ Phong kiến - nông
nô.
2 - Sự ra đời và phát triển của vương quốc FRANCE
TOP
a - Sự thành lập nhà nước :
Vào thế kỷ thứ III, bộ tộc France đã đến định cư ở vùng biên giới
Ðông bắc đế quốc Tây La mã và hạ lưu hữu ngạn sông Rinh. Ðến thế kỷ
IV - V , họ vượt sông Rinh xâm nhập vào vùng Ðông Bắc xứ Gaule và
nhận làm đồng minh của đế quốc Tây La mã. ( khi vị hoàng đế La mã bị
phế bỏ, thì tại Gaule chính quyền La mã vẫn còn , do một thống đốc La
mã là Syarius thống trị) . Ðến khi chính quyền La mã suy tàn, thì bọn qúi
tộc France liên kết với nhau bầu Clovis làm tổng chỉ huy, tiến hành chiến
tranh xâm lược xứ Gaule.
Năm 486, Clovis đánh bại Syarius, chiếm Gaule và thành lập lên
các công xã nông thôn Mark. (Clovis chiếm đoạt riêng cho mình nhiều
đất đai và đem ban tặng cho bọn qúi tộc France, nhiều chủ nô La mã đã
ngã theo Clovis cũng được ban tặng). Ðể bảo vệ đất đai, Clovis đã ban
hành bộ luật Saliens. Ðây là bộ luật củng cố sự bất bình đẳng trong xã
hội. [ qua câu chuyện cái bình Sachxon].
Trong xã hội ngoài hai giai cấp chính : Ðịa chủ qúi tộc và nông dân
công xã, còn tồn tại khá nhiều nô lệ và lệ nông.
Xã hội vương quốc France bao gồm hai thành phần :
- Thống trị : Vua, qúi tộc quan tòa, Tăng lữ giáo hội, Quân đội vệ
binh.
- Bị trị : Nông dân tự do, Nô lệ và lệ nông.
Martel đã liên tiếp đánh thắng quân thù, đặt biệt là đã đánh bại được
quân đội ẢRập trong trận đại chiến ở Poitiers năm 732, chặn được bước
tiến của quân Aírập vào sâu nội địa Tây âu.
C- Vai trò của giáo hội Cơ đốc giáo :
Trong sự phát triển của vương quốc France, giáo hội cơ đốc giáo đã
gớp phần quan trọng thúc đẩy quan hệ PK. Giáo hội được Vua ban tặng
nhiều ruộng đất và nông nô. Nhân dân lao động vì mê tín, nên cũng đã
mang tài sản của mình hiến cho nhà thờ để nhận sự bảo hộ của nhà thờ
và trở thành nông nô.
Cơ cấu của giáo hội Cơ đốc giáo Tây âu được tổ chức như sau :
II - SỰ THÀNH LẬP VÀ TAN RÃ CỦA ÐẾ QUỐC
CHARLEMAGNE SỰ RA ÐỜI CỦA 3 QUỐC GIA PHÁP -
ÐỨC - Ý
TOP
1 - Vương triều CAROLINGIEN & Ðế quốc CHARLEMAGNE :
Vào khoảng thế kỷ VIII, bọn qúi tộc France thấy rằng đất đai trong nội
địa không đủ để chúng mở rộng, vì vậy chúng muốn bành trướng ra bên
ngoài để chiếm đoạt ruộng đất và nông nô, nên đã ủng hộ PEPIN lùn
( Pepin Le Bref ) lật đổ vương triều Mérovingien lập ra triều Carolingien.
Ðến năm 768, con của Papin là Charlemagne lên kế vị, đã đưa vương
quốc France đến chổ cực thịnh. Chính sách của Ông là dựa vào bọn qúi
tộc PK và giáo hội Thiên Chúa giáo. Trong 46 năm cầm quyền,
Charlemagne đã tiến hành 55 cuộc viễn chinh lớn nhỏ chinh phục khắp
nơi. Kết qủa là Ông đã thành lập được một đế quốc Charlemagne rộng
lớn, biên giới chạy dài từ sông Ebre ( Tây Ban Nha ) đến sông Elbe ( Ðức
) [ Bao gồm Ðức, Pháp, Bỉ, Hà lan , Aïo và một phần nước Ý ngày nay].
Ðến năm 800, Giáo hoàng chính thức làm lễ lên ngôi Hoàng đế cho
Charlemagne.
2 - Sự tan rã của đế quốc Charlemagne .
Sự ra đời của 3 quốc gia Pháp - Ðức - Ý :
Qúa trình phong kiến hóa đến đây là hoàn thành.
III - TÌNH HÌNH KINH TẾ CHÍNH TRỊ XÃ HỘI CỦA
CÁC QUỐC GIA PHONG KIẾN TÂY ÂU THỜI SƠ KỲ
TRUNG ÐẠI
TOP
1- Tình hình kinh tế và tổ chức lãnh địa phong kiến
a- Kinh tế:
Kinh tế tự nhiên chiến địa vị thống trị, nông nghiệp và chăn nuôi là
những ngành sản xuất chủ yếu. Riộng đất là tư liệu sản xuất chính, thủ
công nghiệp phụ thuộc vào nông nghiệp. Hình thức sản xuất - tiêu thụ là
tự cung tự cấp, người sản xuất chính là nông nô.
b - Lãnh địa phong kiến :
Toàn bộ hoạt động kinh tế trong xã hội phong kiến sơ kỳ đều tập trung ở
các lãnh địa phong kiến.
_ Lãnh địa phong kiến là một khu vực đất đai khá rộng lớn, bao gồm :
ruộng đất , đồng cỏ, rừng rú, ao hồ, sông đầm, bãi hoang,
_ Quyền sở hữu lãnh địa thuộc về qúi tộc vũ sĩ ( Vua và qúi tộc chư hầu)
hay qúi tộc tăng lữ ( giáo hoàng, giám mục và tu sĩ) .
_ Chủ của lãnh địa là lãnh chúa, lãnh địa có quyền thừa kế, người sản
xuất chính trong lãnh địa là nông nô, nông nô phải nộp tô lao dịch và
những cống vật cho lãnh chúa.
. 2 - Chính trị :
Thời kỳ nầy về cơ bản là chế độ phong kiến phân quyền, nên quyền
lực của nhà Vua thật nhỏ bé, quyền lực thực tế nằm trong tay lãnh chúa
phong kiến. Ðặc biệt kề từ khi có luật Miễn trừ các lãnh chuá thật sự trở
thành các ông vua con. Quốc gia bị chia thành những công quốc, bá quốc
( thực chất những công quốc hay bá quốc là những quốc gia thật sự ) .
Tuy nhiên giữa các lãnh chuá lớn nhỏ có mối quan hệ nhất định. Lãnh
chúa nầy có thể là phong quân của lãnh chúa kia, đồng thời là chư hầu
của lãnh chúa khác.
5, 6 lần thóc giống).
* Trong chăn nuôi :
Số lượng Bò, Ngựa tăng lên nhiều. Ðặc biệt nuôi cừu để lấy lông dệt dạ.
* Trong thủ công nghiệp :
· Nghề khai thác quặng, chế tạo đồ sắt ( công cụ sản xuất và vũ khí)
· Nghề làm đồ gốm cũng phát triển, làm xuất hiện những người làm
nghề thủ công riêng biệt.
Như vậy, nhờ sự phát triển của nến kinh tế, thủ công nghiệp dần dần
tách ra khỏi nông nghiệp, tuy nhiên những người thợ thủ công vẫn là
nông nô và sống trong lãnh địa, nên phải nộp tô thuế cho lãnh chúa.Vì thế
những người thợ thủ công bắt đầu rời khỏi lãnh địa bằng cách chuộc lại
tự do thân thể hoặc bỏ trốn. Họ tìm đến những nơi thuận lợi như ngã ba
sông, ngã tư đường, những chân tường của nhà thờ, tu viện, mở xưởng
thủ công để việc trao đổi mua bán được dễ dàng.
Những ngành thủ công sớm thoát khỏi nông thôn và lãnh địa là những
ngành luyện kim, dệt dạ, làm đồ gốm, thuộc da, xây dựng, Những ngành
nầy yêu cầu kỹ thuật cao, cần phân công chuyên môn hóa và cần đông
người , nên sớm tập trung lại.
Những nơi tập trung những người thợ thủ công dần dần lập thành thành
thị
# Thành thị trung đại có 3 loại :
- Thành thị mới : Do những người thợ thủ công thoát ly khỏi nông
thôn lập nên
- Thành thị cổ : Thành thị có từ thời cổ đại được phục hồi lại
- Thành thị do lãnh chuá qúi tộc phong kiến xây dựng lên cho thị
dân thuê.
Các thành thị đều có thành lũy và tháp canh bao bọc chung quanh
( để ngăn ngừa chiến tranh và cướp bóc). Trong thành thị được hcia thành
nhiều khu phố, mỗi khu phố tập trung những người thợ thủ công cùng
ngành nghề. Nhà cửa trong thành thị thì nhỏ bé, lụp xụp, đường phố chật
xuất hàng hóa như :
- Qui định mỗi xưởng có mấy thợ.
- Mỗi ngày làm mấy giờ , dùng những công cụ
sản xuất và nguyên vật liệu gì.
- Quy cách, chất lượng, giá cả sản phẩm,
Phường hội ngoài là một tổ chức đoàn thể (có cờ hiệu) nó còn là một
tổ chức quân sự (mỗi phường hội là một dội tự vệ để bảo vệ thành thị)
# Hoạt động thương mại :
Trong buổi đầu của thành thị, hàng hóa được bày bán ở cửa hàng
(đồng thời cũng là nhà ở của thợ thủ công), nên việc buôn bán chậm
chạp,khó khăn.
Dần dần về sau xuất hiện tầng lớp thương nhân bao mua , họ đem
hàng hó từ thành thị nầy đến thành thị khác hoặc về nông thôn đề bán hay
trao đổi những sản phẩm khác.
Ðến thế kỷ XIII, thương mại mới bắt đầu phát triển, xuất hiện con
đường buôn bán giữa các nước, nhiều đường bộ, đường sông chạy ngang
dọc khắp Châu âu và từ Âu sang Á. Ðường biển cũng phát triển, xuất
hiện nhiều hải cảng sầm uất từ Ðịa trung hải đến Hắc hải.
Ðể thuận tiện trong việc buôn bán, thương nhân Tây âu lập ra một
tổ chức gọi là Hanse (thương hội)
@ Mục đích của Hanse :
Giúp đở nhau vận chuyển, bảo vệ dọc đường đi.
Ðiều chỉnh chế độ tiền tệ, cân đo lường.
Nắm độc quyền thương mại ở những khu vực nhất định.
Ðể thuận tiện cho việc buôn bán quốc tế, thương nhân còn mở hội
chợ (hay chợ phiên). Hội chợ mở tại một địa điểm cố định, thương nhân
các nước mang hàng đến bán , trao đổi, đặt hàng. Hội chợ còn xuất hiện
những quầy đổi tiền và nhận chuyển tiền
3 - Ðấu tranh của thành thị chống lãnh chúa phong
kiến
giàu có (thương nhân, bọn cho vay lãi, chủ nhà đất lón, chủ xưởng, ) ,
bọn nầy có ưu thế về tiền bạc và có nhiều mánh lới về chính trị nên dễ
dàng nắm được chính quyền và dần dần trở thành Thị dân qúi tộc hay
Qúi tộc thành thị , họ thi hành nhiều chính sách hẹp hòi, bất công, gây
thiệt hại cho thị dân lớp dưới.
4- Tác dụng của thành thị trong xã hội phong kiến
TÂY ÂU
TOP
Thành thị không những đóng vai trò quan trọng về hoạt động công
thương nghiệp, tham gia tích cực vào đời sống chính trị của xã hội phong
kiến, thúc đẩy sự phát triển của nền văn hóa giáo dục mà còn có tác động
lớn đến nông thôn phong kiến
a- Thành thị thúc đẩy kinh tế phát triển .
b- Thành thị ra đời làm thay đổi tình trạng xã hội và tăng cường
đấu tranh giai cấp.
c - Thành thị ra đời gớp phần chống phong kiến phân tán , giải
phóng nông nô, thúc đẩy nhanh qúa trình chuyển biến từ chế độ
phong kiến phân quyền sang tập quyền.
d- Thành thị ra đời , thúc đẩy sự phát triển của văn hóa và giáo
dục.
Như vậy, thành thị trung đại tuy còn nằm trong khuôn khổ của chế độ
phong kiến, nhưng nó đã phát huy tác dụng đối với chế độ phong kiến,
thúc đẩy chế độ phong kiến phát triển lên.
II - GIÁO HỘI THIÊN CHÚA GIÁO & PHONG TRÀO
VIỄN CHINH CHỮ THẬP
1- Tổ chức của thiên chúa giáo
TOP
- Ở thời sơ kỳ trung đại , giáo hội cơ đốc giáo ở Tây âu, đã trở
thành lãnh chúa lãnh phong kiến lớn nhất Tây âu. (Chiếm hữu 1/3 tổng số
ruộng đất Tây âu,có hàng vạn nông nô phụ thuộc.)
,nông dân.
c - Diễn biến :
Phong trào Viễn chinh chữ thập diễn ra gần hai thế kỷ ( từ năm 1096 đến
1270) bao gồm 8 cuộc viễn chinh lớn nhỏ .
@- Ðợt 1 : ( 1096 - 1099 )
Do Pie Ẩn sĩ lãnh đạo, bao gồm đông đảo nông dân Ðông và Bắc
Pháp (họ mang theo gia đình, tài sản với hy vọng sẽ tìm được mãnh đất
định cư ở phương đông) . Cuối cùng quân chữ thập cũng chiếm được
Antiose (xứ Xiry) và thành Jerusalem , lập nên vương quốc Jerusalem
và các quốc gia latinh khác ở Phương Ðông. Nhưng sau đó bị các quốc
gia Hồi gíao xung quanh tấn công và thu hồi lại gần hết đất đai.
@- Ðợt 2 : (1147-1149)
Gồm đạo quân của Vua Pháp Louis VII và hoàng đế Ðức Conrat III
@ - Ðợt 3 : ( 1147 - 1192 )
Gồm quân của hoàng đế Ðức Frederik I râu hung ; Vua Pháp
Philippe II August ; Vua Anh Richard Tim sư tử . Cả hai đợt nầy do các
đạo quân không thống nhất, mỗi đạo hành động theo một hướng, nên
cuối cùng thất bại.
@- Ðợt 4 : (1202-1204)
Do Giáo hoàng Innocento III (cầm đầu giáo hội từ năm 1198 đến
1216) đứng ra vận động và kêu gọi tổ chức, nhờ có quyền thế, nên ông đã
quy động được 3.5 vạn qúi tộc tham gia.
Năm 1204, quân chữ thập chiếm được kinh thành Constantinople
( vì lúc bấy giờ triều đình Bizanium đang xung đột, nên không có lực
lượng bảo vệ kinh thành) và lập ra đế quốc Latinh Constantinople .
Nhưng quân chữ thập không giữ được bao lâu, năm 1261 hoàng đế Hy
lạp chiếm lại.
Sau khi chiếm được Constantinople, quân chữ thập không còn nghĩ
gì đến đất thánh nữa, mà họ chỉ nghĩ đến chuyện cướp bóc. Ðể lấy lại
uy tín, năm 1212 giáo hoàng Innocento III lại tổ chức tiếp đợt viễn
_ Về văn hóa , khoa học kỹ thuật :
Sau phong trào chữ thập, triết học, văn học , nghệ thuật, điêu khắc
của người Hy lạp được du nhập vào Tây âu thông qua những người A
rập, làm cho tầm hiểu biết của người Tây âu được mở rộng.
Lối sống xa hoa của Phương Ðông cũng được du nhập vào triều
đình và bọn qúi tộc phương Tây.
Trong công nghiệp, những kỹ thuật tiên tiến của phương Ðông như
luyện kim, dệt vãi bông ,nhuộm đã bổ sung cho kỹ thuật còn lạc hậu của
Phương Tây.
Trong nông nghiệp, kỹ thuật làm thủy lợi, các giống cây trồng như
lúa, bông, được du nhập vào phương Tây. Ðặc biệt 3 phát minh lớn của
người Trung hoa là La bàn, nghề làm giấy, thuốc súng cũng được đưa vào
Tây âu thông qua các nước Trung cận Ðông.
_ Về chính trị xã hội :
Làm suy yếu quyền lực của chúa phong kiến, giúp cho việc tăng
cường chính quyền quân chủ trung ương tập quyền. Tạo điều kiện để thị
dân và nông nô thoát khỏi thân phận lệ thuộc.
Tuy nhiên, phong trào viễn chinh chữ thập đã tàn phá nền văn minh, tàn
phá nền kinh tế và gây đau khổ cho hàng vạn người lớn và trẻ em, làm
kìm hãm sự phát triển của các nước Trung cận đông.
III. CÁC VƯƠNG QUỐC ANH - PHÁP XÂY DỰNG CHẾ
ÐỘ CHÍNH TRỊ PHONG KIẾN TẬP QUYỀN
1- Ở PHÁP
TOP
Có thể nói trong các thế kỷ XI - XII, Pháp là quốc gia phong kiến
phân quyền điển hình (vương quốc chia thành nhiều lãnh địa, trong đó có
14 đại lãnh địa - công quốc, bá quốc , giám mục khu ).
Trước tình hình đó năm 987, sau khi vua Louis V chết, vương
triều Carolingiens ở Pháp kết thúc. Bọn bá tước Paris liên kết kại với
nhau và bầu Hugnes Capet lên làn vua, lập nên triều Capetiens (triều
hoảng kinh tế - chính trị những năm 1356 - 1358 và cuộc nội chiến 1358.
Sau cuộc nội chiến 1358, nước Pháp bị tàn phá nặng nề, buộc phải
xin ký hòa ước đình chiến với Anh.
Sau hòa ước , vua Pháp Charles V khôn ngoan (1364 - 1380) được
qúi tộc đem toàn lực ủng hộ, nhờ vậy vua tăng cường được quyền chuyên
chế, trấn áp bọn phong kiến nổi loạn và đuổi được quân đội Anh ra khỏi
nước Pháp ( vua Anh chỉ còn giữ lại được vài căn cứ : Calais, Bayon ).
Năm 1380, Charles V chết, Charles VI lên ngôi vì vua còn trẻ ( mới
14 tuổi ) nên triều đình bị bọn phong kiến nhũng loạn, đã tạo cơ hội cho
chiến tranh trăm năm tái diễn, mãi đến năm 1453 mới kết thúc.
# Nhìn chung , chiến tranh trăm năm đã làm cho kinh tế hai nước bị suy
sụp, tuy nhiên sau chiến tranh, nhờ vào hoàn cảnh thống nhất đất nước,
kết hợp với tinh thần lao động cần cù của nhân dân, nên Pháp đã sớm
phục hồi kinh tế và phát triển nhanh chóng.
Hậu qủa lớn nhất do chiến tranh trăm năm để lại là làm cho bọn qúi
tộc nghèo đi, nên một số đã chuyển sang làm nghề thủ công, một số tình
nghuyện phục vụ trong triều đình nhà vua và trở thành tầng lớp qúi tộc
quân sự và đình thần .
Sau khi kết thúc chiến tranh, Vua Pháp Louis IX bắt đầu xây dựng
chính quyền trung ương tập quyền. Từ thế kỷ XV trở đi, Pháp đã hoàn
thành thống nhất vương quốc (Lúc nầy các lãnh địa đã được xáp nhập vào
vương quốc) , vương quốc được chia thành nhiều Tỉnh do vua chỉ định
quan cai trị. Trong vương quốc thuế khoá, pháp luật, quân đội được thống
nhất.
Cùng với việc thống nhất chính quyền, chủ nghiã dân tộc tư sản
được hình thành, ý thức dân tộc bắt đầu nãy nở, ngoài tiếng địa phương,
còn có tiếng Pháp chung và nền văn hóa chung.
2- Nước ANH chuyển từ chế độ phong kiến phân quyền
sang chế độ phong kiến tập quyền
TOP
và nhà truyền giáo John Ball lãnh đạo.
- Ðịa điểm : Ban đầu nổ ra ở vùng Ðông Nam Anh, mạnh nhất là hai bá
quốc Essex và Kent, sau đó lan ra phần lớn nước Anh.
-Tính chất: Trước tiên là chống thuế ( gọi là thuế toàn dân hay thuế đầu
người, đánh vào mọi người từ 15 tuổi trở lên, không phân biệt trai gái) ,
về sau phong trào phát triển mạnh lên, nông dân chuyển sang bạo động
chống áp bức bóc lột.
Thành phần tham gia : Gồm đại đa số nông dân ở hai bá quốc Essex
& Kent, cùng một số thị dân nghèo ở các thành thị.
Nông dân đã tập hợp thành đội ngũ tấn công vào bọn qúi tộc, phá hủy các
tu viện của giáo hội và lâu đài của lãnh chúa. Ðược sự ủng hộ của thị dân
( họ mở cửa kinh thành London), nghiã quân đả tấn công và chiếm giữ
kinh thành trong 3 ngày (13,14,15 / 06/ 1381), đốt phá nhà cửa của hoàng
tộc , giết một số quan to và đòi gặp Vua Richard II để đưa ra một số yêu
sách.
# Phái Essex đưa ra 4 yêu sách :
- Thủ tiêu chế độ nông nô.
- Ân xá những người khởi nghiã.
- Ðảm bảo tự do buôn bán trong cả nước.
- Qui định mức địa tô tiền cố định.
# Phái Kent đưa ra 3 yêu sách :
- Chia ruộng đất của giáo hội cho nông dân.
- Nông dân được sử dụng mọi tài nguyên công xã.
-Thủ tiêu phân biệt đẳng cấp và pháp luật hà khắc.
Copyright: Tài liệu đại học ©