Báo chí truyền thông Trung Quốc
Nghiên cứu Trung Quốc số 7(86) - 2008
27
uật Báo chí của nớc ta đợc
Quốc hội thông qua ngày 28-
12-1989 và Luật sửa đổi, bổ
sung một số điều của Luật Báo chí đợc
Quốc hội khoá X - kỳ họp thứ năm thông
qua ngày 12-6-1999. Để đáp ứng yêu cầu
phát triển và quản lý báo chí trong tình
hình mới, đồng thời chỉnh sửa một số nội
dung không còn phù hợp với thực tế hiện
nay, Dự án Luật Báo chí (sửa đổi) dự
kiến sẽ đợc trình xin ý kiến tại kỳ họp
thứ 4, Quốc hội khóa XII diễn ra từ ngày
16-10-2008 đến ngày 15-11-2008. Nhân

phạm thị hoan
Đại học S phạm Hà Nội
L

nguyễn thị thu phơng phạm thị hoan
Nghiên cứu Trung Quốc số 7 (86) - 2008
28
chủ kinh doanh, tự chịu lời lỗ, tự chủ
tích lũy, tự chủ phát triển
(1)
thông qua
việc thay đổi thể chế lãnh đạo theo
hớng chuyên môn hóa về năng lực (tách
bạch lãnh đạo chơng trình, lãnh đạo
xuất bản, lãnh đạo kinh doanh); thay
đổi về cơ chế dùng ngời (mở rộng phạm
vi đánh giá nhân tài, xây dựng cơ chế
khích lệ nhân tài; tạo cơ chế kinh doanh
thông thoáng. Nh vậy, từ cơ chế bao
cấp, công hữu, báo chí truyền thông
Trung Quốc đã chuyển sang kinh doanh
doanh nghiệp hoá rồi tiếp tục cải cách
sang cơ chế quản lý doanh nghiệp hoá
vào năm 1978. Đây chính là thay đổi có
tính căn bản để báo chí truyền thông
Trung Quốc hòa vào dòng chảy chung
của kinh tế toàn cầu sau gần 20 năm
(1959 1978) rơi vào khủng hoảng trầm
trọng.
Từ đây, báo chí truyền thông Trung

luôn đặt ra những rào cản nhằm thể
hiện quyền lực và sức mạnh chính trị
của mình. Văn kiện số 17 năm 2001 cuả
Đảng Cộng sản Trung Quốc khẳng định:
Các hãng báo chí truyền thông vẫn do
nhà nớc chủ trì kinh doanh, không thu
hút đầu t nớc ngoài và nguồn vốn t
nhân. Theo nhu cầu phát triển của các
tập đoàn báo chí, có thể cho phép đầu t
vào các phòng ban xuất bản tin tức và
các phòng kinh doanh khác thông qua
các hình thức công ty hữu hạn hoặc công
ty cổ phần nhng các bên đầu t không
đợc tham gia vào hoạt động tuyên
truyền và quản lý kinh doanh
(2)
.
Rõ ràng, sự cải cách trong truyền
thông vẫn cha thực sự toàn diện, các
hãng báo chí truyền thông vẫn phải dựa
vào nguồn vốn của nhà nớc. Điều này
là thiếu hợp lý, vì báo chí truyền thông
là một lĩnh vực đặc biệt, nó luôn luôn có
xu hớng lớn mạnh lên về quy mô trong
khi sự viện trợ của nhà nớc chỉ là hữu
Báo chí truyền thông Trung Quốc
Nghiên cứu Trung Quốc số 7(86) - 2008
29
hạn. Có thể thấy, đây là sự lãng phí rất
lớn, bởi với tiềm năng và nội lực sẵn có,

ngời tiêu dùng. Có thể coi đây là động
lực mới cho sự tăng trởng kinh tế và sự
nghiệp sáng tạo của ngành báo chí
truyền thông Trung Quốc. Hàng loạt tập
đoàn báo chí truyền thông t nhân đã ra
đời, trong đó tập đoàn truyền thông
Thợng Hải (Shanghai Media Group) -
với 13 kênh truyền hình, 11 đài phát
thanh, 5 tờ báo và tạp chí và một công ty
dịch vụ truyền hình internet đang đợc
đánh giá là đối thủ đáng gờm của các
hãng truyền thông khổng lồ trên thế giới
nh: Mecom Group, một tập đoàn đầu t
truyền thông có trụ sở tại Anh, quản lý
nhiều tờ báo từ Ukraine đến Na Uy; tập
đoàn Essel Group, Subhash Chandra
kiểm soát gần 20 kênh truyền hình, một
xởng phim hoạt hình và một tờ báo lớn
có lợng độc giả lên tới 350 triệu ngời
tại hơn 120 quốc gia trên thế giới
(3)
Các
tập đoàn báo chí truyền thông Trung
Quốc, với sức mạnh nội lực và khả năng
hợp tác nhiều mặt cùng các hãng nớc
ngoài đã đóng vai trò quan trọng trong
việc tăng cờng khả năng cạnh tranh
của báo chí truyền thông Trung Quốc
trên thị trờng nội địa cũng nh quốc tế.
1.4. Mở rộng quy mô hoạt động,

trờng báo chí truyền thông. Ngày 20-3-
2005 chính phủ ra quyết định nguồn vốn
không thuộc nhà nớc có thể tham gia
vào các nghề và lĩnh vực văn hoá nh:
xuất bản, in ấn và tham gia cổ phần vào
việc phát hành quảng cáo, xuất bản tin
tức, các tiết mục chế tác điện ảnh, âm
nhạc có thể xây dựng và kinh doanh
mạng truyền hình không dây, tham gia
vào sự nghiệp cải tạo kĩ thuật số.
(4)
Ngay
sau khi quyết định này đợc ban bố, các
hãng truyền thông t bản của nớc
ngoài đã có những phản ứng tích cực:
Theo nghiên cứu của công ty truyền
thông Niesel Hoa Kỳ, doanh thu từ
quảng cáo ở Trung Quốc đạt khoảng 24
tỷ USD (số liệu năm 2004). Niesel khẳng
định, đây là một thị trờng triển vọng ở
Châu á và sẽ là hớng đầu t trọng yếu
của họ. Công ty Viacom (Mỹ) ngay lập
tức đã ký kế hoạch hợp tác đầu t với
tập đoàn báo chí truyền thông Thợng
Hải. Tiếp đó, Walst Disney, HBO, MTV
ba kênh truyền hình lớn phủ sóng khắp
thế giới đã cung cấp một số chơng trình
truyền hình Trung Quốc để đổi lại quyền
đợc chiếu một vài phút quảng cáo trên
hệ thống truyền hình Trung Quốc

Trung Quốc đã trở thành một trung tâm
báo chí truyền thông năng động vào bậc
Báo chí truyền thông Trung Quốc
Nghiên cứu Trung Quốc số 7(86) - 2008
31
nhất trên thế giới, một thị trờng có sức
hút mãnh liệt đối với các hãng báo chí
truyền thông nớc ngoài, trở thành ông
lớn của truyền thông châu á và đối thủ
cạnh tranh của các hãng truyền thông
khổng lồ phơng Tây. Tính đến cuối năm
2007, những sản phẩm văn hóa từ các
ngành nghề này đợc đánh giá là phong
phú, đặc sắc chiếm một phần quan trọng
trong tổng giá trị gia tăng 9.632,8 tỷ
Nhân dân tệ (NDT) của nhóm ngành
nghề thứ ba
(6)
. Dới đây là một số thành
tựu và những hạn chế chủ yếu của báo
chí Trung Quốc:
2.1. Thành tựu
Phát huy tốt sức mạnh nội lực, phát
triển mạnh mẽ các loại hình báo
chí truyền thông
Từ khi tiến hành cải cách mở cửa, đặc
biệt là sau khi gia nhập WTO, báo chí
truyền thông Trung Quốc phát triển với
tốc độ chóng mặt và cùng với ấn Độ, trở
thành hai trung tâm truyền thông lớn

Dơng Thành vãn báo. Điều này cho
thấy, báo in nớc này đã đạt đạt đợc
bớc tiến đáng kể trong việc mở rộng
tầm ảnh hởng quốc tế.
Về mặt nội dung thể tài và phạm vi
phản ánh, nhiều tờ báo in Trung Quốc
đã khẳng định đợc đẳng cấp quốc tế
thông qua những bài viết có nội dung
vừa phong phú, hấp dẫn, vừa bám sát
những diễn biến chính trờng, các mặt
của xã hội trong và ngoài nớc.
- Báo nói (phát thanh) tận dụng triệt
để nhu cầu tiếp nhận thông tin của dân
c lao động
Theo thống kê, năm 2004, Trung
Quốc có 286 cở sở truyền thanh trong đó
lớn nhất là Đài truyền thanh Trung
Quốc. Đây là đài truyền thanh quốc gia
duy nhất ở Trung Quốc phát sóng tổng
số 290 giờ một ngày với 38 tiếng nớc
ngoài, tiếng phổ thông Trung Quốc và 4
thổ ngữ với nội dung phong phú, hình
nguyễn thị thu phơng phạm thị hoan
Nghiên cứu Trung Quốc số 7 (86) - 2008
32
thức truyền tải sinh động thu hút thính
giả. Theo thống kê, khoảng 700 triệu
dân Trung Quốc thờng xuyên nghe
1.000 đài radio
(8)

động, xoá sổ khỏi hệ thống truyền hình
quốc gia
(11)
.
Năm 2004, mạng lới phát thanh
truyền hình đã phủ sóng 94,9 % cả nớc.
Cho đến nay, sau gần 4 năm, truyền
hình với hàng loạt các bộ phim, kịch,
phóng sự đã góp phần làm phong phú
thêm đời sống tinh thần của ngời dân
Trung Quốc. Năm 2007, Trung Quốc sản
xuất 402 bộ phim truyện, 58 bộ phim
khoa học giáo dục, phóng sự, hoạt hình
và các loại khác. Các tác phẩm truyền
hình này về cơ bản đều phản ánh khách
quan và hấp dẫn quan niệm giá trị,
quan niệm đạo đức của con ngời trong
thời hội nhập, vì vậy thu hút đợc đông
đảo khán giả trong nớc và tạo nên làn
sóng phim truyền hình Trung Quốc lan
rộng tới nhiều quốc gia trên khắp các
châu lục
(12)
.
Trong sự phát triển sôi động của
truyền hình Trung Quốc, Đài truyền
hình Trung ơng Trung Quốc (phát sóng
lần đầu tiên vào ngày 2-9-1958), tên giao
dịch là Chinal Central Television, viết
tắt là CCTV có 16 kênh phát sóng 24

huy đợc tiềm năng và lợi nhuận. Năm
2004, trang web sohu.com thu về 100
triệu USD. Charles Zhang, ngời sáng
lập website này và thờng đợc mệnh
danh là Bill Gates của Trung Quốc, đợc
báo Time chọn là một trong 15 Global
Tech Gurus, và báo Business Week chọn
là một trong 25 CEOs tiêu biểu của các
doanh nghiệp điện tử toàn cầu.
Làm tốt nhiệm vụ truyền tải thông
tin và khẳng định vị thế và bản sắc của
đất nớc
Luôn đợc coi là đơn vị sự nghiệp,
thực hiện nhiệm vụ truyền tải thông tin
chính trị, văn hoá, giáo dục, xã hội trên
toàn quốc và góp phần mở rộng tầm ảnh
hởng của Trung Quốc trên toàn cầu,
báo chí truyền thông Trung Quốc trong
những năm qua đã thực hiện tốt nhiệm
vụ của mình. Bên cạnh việc tuyên
truyền đờng lối, chính sách của chính
quyền, phản ánh các thông tin sự kiện,
báo chí truyền thông Trung Quốc còn có
đóng góp rất lớn cho những dấu mốc
quan trọng của lịch sử nh: Vấn đề
Macao, Hồng Kông và vừa qua là
Olympic Bắc Kinh năm 2008.
Trong quá trình hội nhập quốc tế, báo
chí truyền thông Trung Quốc đã luôn
khẳng định đợc vị thế của mình một

thờng rất hay lên án những mặt hạn
chế của báo chí truyền thông Trung
Quốc. Tất nhiên, không phải tất cả
những thành kiến đó đã đúng, nhng
chắc chắn đây là một vấn đề lớn đòi hỏi
sự xem xét triệt để và toàn diện. Qua
nguyễn thị thu phơng phạm thị hoan
Nghiên cứu Trung Quốc số 7 (86) - 2008
34
nghiên cứu, theo chúng tôi truyền thông
Trung Quốc có 3 hạn chế nh sau:
Kiểm soát quá chặt chẽ nguồn thông
tin:
Báo chí truyền thông là lĩnh vực
thông tin đại chúng, nó đòi hỏi sự cởi mở,
kịp thời bám sát và phản ánh chân thực
thực tế, diễn biến khách quan. Thế
nhng, một số nguồn thông tin ở phơng
Tây cho rằng, Trung Quốc đã không
tuân thủ nguyên tắc truyền thông này
làm tổn hại nghiêm trọng đến tính chân
thực của báo chí truyền thông. Bên cạnh
đó, việc kiểm duyệt hoạt động của báo
chí truyền thông còn dẫn tới tình trạng
nguồn thông tin bị độc quyền. Để giảm
bớt áp lực quốc tế, chính quyền Trung
Quốc đang từng bớc nới lỏng việc thắt
chặt thông tin.
Thiếu minh bạch trong việc cung
cấp thông tin về các sản phẩm hàng hóa

dâm xuất hiện công khai trên thị trờng
sách báo; các kịch bản, các tác phẩm
kinh điển bị xuyên tạc, trang web cổ súy
cho sự cởi mở thái quá về đời sống tình
dục cũng xuất hiện tràn lan trên mạng.
Để ngăn chặn tác hại, các cơ quan quản
lý báo chí truyền thông Trung Quốc đã
nỗ lực tiến hành nhiều biện pháp khác
nhau. Chỉ trong 3 tháng của năm 2007,
các đợt truy quét đã thu giữ và tiêu hủy
hơn 30 triệu ấn phẩm đen. Trong số đó,
có hơn 1,2 triệu báo và tạp chí xuất bản
trái phép, 29,2 triệu sách và băng đĩa có
nội dung xấu nh khiêu dâm, bạo lực
hoặc đợc in sang trái phép. Trong tổng
số hơn 6.200 cá nhân và tổ chức bị bắt
giữ, có 111 trờng hợp bị khởi tố, 109
trờng hợp bị xử phạt hành chính
(14)
.
Chính phủ Trung Quốc cũng rất nỗ lực
tiến hành phá bỏ các trang web không
Báo chí truyền thông Trung Quốc
Nghiên cứu Trung Quốc số 7(86) - 2008
35
lành mạnh và chú trọng xây dựng các
trang web chất lợng.
Tuy nhiên, những giải pháp trên vẫn
là cha đủ và hiệu quả để giải quyết
tình trạng này và những ấn phẩm bất

chí truyền thông Trung Quốc phải đối
mặt và giải quyết khi thực hiện tham
vọng vơn xa hơn nữa trên con đờng cải
cách mở cửa và hội nhập quốc tế./. chú thích:
(1) Bạch Nhuận Sinh (chủ biên): Cơng
yếu thông sử báo chí truyền thông Trung
Quốc, Trung ơng đại học dân tộc xuất bản,
2004, tr. 572
(2), (4) Phơng Thảo (Theo BPA.com),
Truyền thông Trung Quốc tôi tự đốt tôi
sáng http://www.tuanvietnam.net/news/
InTin.aspx?alias=thegioitruyenthong&msgid
=1662
(3) Trần Kiên (theo FP): Nhận diện các
đại gia truyền thông thế giới, http://www.
vietnamnet.vn/thegioi/nhanvat/2006/10/6184
91.
(5) Theo BBĐ, VnE, Trung Quốc mở cửa
truyền hình http://www.vietstock.com.vn/
tianyon/Index.aspx?ArticleID=7728&Chann
elID=39
(6),(7),(9),(10),(12) Theo số liệu của cục
thống kê nớc CHND Trung Hoa ngày
28/2/08
(8) Theo số liệu của (BBC), Trung Quốc sẵn
sàng phát triển truyền thông, http:// sohoa.
vnexpress.net/new/tin-khac/2005/03/3B9ACF