ai chung ta cn chnh la s
kin tao mt trt t kinh t -
xa hi am bao c ca hoat
ng kinh t ln nhng iu
kin sng cua con ngi. Chung ta cn
n s canh tranh v at c muc tiu
trn th khng th thiu canh tranh.
Nhng canh tranh ch la phng tin, ch
khng phai la muc ch cui cung.
(Nin giam Ordo, 1948)
1. Th nao la nn kinh t th
trng xa hi?
Nn kinh t th trng xa hi la mt
trt t kinh t c thit lp Ty c
sau nm 1945. No khng hoan toan la mt
tom lc cua h thng ly thuyt (ly lun),
ma ung hn la s pha trn nhng y
tng chnh tr - xa hi v mt xa hi t do
va cng bng. Mc du khng c nh
ngha ro rang, nhng y tng chnh v
mt nn kinh t th trng xa hi co th
c minh hoa thng qua hnh anh mt
trn u bong a.
Ging nh trong mt trn bong a,
cu thu phai tun theo nhng quy tc
(lut chi) c ban: lut vit v hay quy
nh ch thu mn c chi bong bng
tay , co mt cuc chi lanh manh
trong lnh vc kinh t cung cn nhng
lut l c ban nh vy. Nu ngay t u
ta a xac nh c nhng lut l (lut

thc cua nn kinh t th trng nh hng xa hi Cng hoa Lin bang c hin nay. Theo tac
gia, nn kinh t th trng xa hi khng n thun ch la mt cach tip cn kinh t, ma con gn kt
vi s phat trin xa hi nhm mang lai cuc sng phuc lanh cho tt ca moi ngi. Tm im cua
kinh t th trng xa hi la cuc sng tt ep cua con ngi, no da trn nn tang cua cac tin
trnh xa hi, hay tin trnh lch s va vn hoa.
(*) Giao s, Vin Walter Eucken, Freiburg, Cng
hoa Lin bang c.
trách nhiệm x hội trong điều kiện kinh tế thị trờng
nhng ngi sang lp ra trt t kinh t
c sau chin tranh a tin chc rng h
thng kinh t cn phai c mt “hin
phap kinh t” cua nha nc ch ao (nh
hng). iu nay khng co ngha la k
hoach hoa tp trung hay s can thip su
cua nha nc, ma ung hn la s cn thit
phai thit k mt b khung phap ly va mt
s nguyn ly c ban cua chnh sach kinh
t ma cac chnh tr gia bt buc phai tun
theo, con nha nc phai bao v. Theo o,
vai tro cua nha nc trong nn kinh t th
trng xa hi khng phai la “ngi gac
m” (nha nc ti thiu) nh chu ngha
t do kinh t truyn thng quan nim -
mt nha nc quan tm chu yu n vic
bao v tai san va cuc sng cua nhng
ngi uy thac cho no; trai lai, nha nc
phai la mt “nha nc manh”, u nng lc
bao v th trng ang hoat ng tranh
khoi s e doa cua quyn lc c quyn va
s mu cu c quyn c li.

xa hi bao thu; th hai, xa hi hoa tin b
va li nhun; th ba, y tng v ng c ca
nhn, chung ta co th lam ro hn ba muc
tiu chnh cua khai nim “kinh t th
trng nh hng xa hi”:
1. Cai tao v mt cu truc cua xa hi
nhm at c mt trt t khng co ch
cho c quyn c li, cac phn t nm
quyn cua cac ang phai hay ch  phong
kin, cung nh cac nhom quyn lc kinh
t kiu nhom c quyn, cac cacten (tp
oan kinh t) hoc cac trt co th chi
phi th trng va xa hi. o la ni, v
lut l, tt ca cac thanh vin trong xa hi
cung co c hi nh nhau  phat trin ca
nhn mnh, vt qua moi rao can v mt
giai cp.
2. S thanh cng v kinh t th hin
khng nhng  vic tao ra nhiu hn na
c hi tiu dung, ma con  s phn phi
cua cai trong xa hi. Ch co mt trt t th
trng da trn cac quy tc (lut l) mi
tao ra tnh nng ng va s tai phn phi
thu nhp thng qua sc manh cua th
trng (khng co s can thip cua chnh
phu) va cung tham d vao s phat trin
kinh t, ky thut. Theo ngha nay, s xa
hi hoa cua tin b va li ch la mi quan
tm trong yu cua nn kinh t th trng
xa hi.

mi quan tm chnh cua truyn thng
nay. Trong tac phm Nhng nguyn ly
cua chnh sach kinh t c xut ban sau
khi ng mt, Eucken a ch ro: “Chung ti
quan nim nhng nguyn ly cu thanh la
nhng nguyn ly thit lp nn mt hin
phap kinh t cua t nc ma ap dung vao
mi thi im lch s cu th u tao ra mt
h thng kinh t nht nh. iu nay c
thc hin qua vic tao ra cac iu kin cn
thit  san sinh ra h thng o. Do o, tt
ca cac nguyn ly c ban n giup thuc
y vic thng qua quyt nh kinh t ln
(chin lc) va la cac cng cu c s dung
trong thc tin  am bao vic thc thi
quyt nh o”.
Nguyn ly cu thanh c ban nht cua
lut kinh t, ma co th nhn thy trong
ct loi cua cac nguyn ly cu thanh, la h
thng gia ca ang vn hanh trong canh
tranh hoan hao. Ch bng cach nh vy,
gia ca mi co th thc s ong vai tro la
ch s cho cac quan h khan him (indica-
tors of scarcity relations). Sau nguyn ly
khac c sinh ra t nguyn ly nay, trong
o co ba nguyn ly th hin ro cac kha
canh cua chnh sach kinh t. Chnh sach
tin t hng n vic bao toan, n nh
gia tr ng tin la u tin hang u. Tnh
n nh cua chnh sach kinh t co lin

toan kinh t, trong o xem xet ca anh
hng cua nhng tac ng vn khng
c cac nha doanh nghip va cng nhn
chu y va tnh n — mt s kim tra cac
vn  tac ng t bn ngoai; 4/ Nguyn ly
v s hiu chnh nhng phan ng cung
ng bt thng — iu c bit lo ngai
trong th trng lao ng
4. Bnh
æn xa hi
Nn kinh t th trng xa hi khng
ch mang tnh xa hi do vic hng n cai
bin cu truc xa hi, ma con kt hp vi
nhng suy xet kinh t trong nhng bi
canh lch s, vn hoa cu th cua xa hi.
 minh hoa cho kha canh nay, cn
phai  cp n quan nim cua Alfred
Muller-Armack, ngi sang lp th ba
cua nn kinh t th trng xa hi. ng la
giao s kinh t hoc  Cologne va sau nay
lam vic trong B Chnh sach kinh t cua
Ludwig Erhard.
Y tng trung tm ma Muller-
Armack a ra la “bnh n xa hi”, mt
khai nim nhm “xy dng quan im xa
hi bao gm cac tn ngng va h t tng
khac nhau”. “Bnh n” co ngun gc t
thut ng Hy Lap - khng ch co
ngha la hoa bnh ma con bao ham ca y
tng hoa giai “cac xu hng” va “tn

thi im hin tai.
Thm vao o, nhim vu nay cung la
nhim vu kho nht trong tng quan vi
nhng thach thc tng lai cua nn kinh
t th trng xa hi. Kt qua thm do gn
y v s ung h nn kinh t th trng xa
hi rt ang lo ngai: ch co 31% dn s vn
gi quan im tch cc v nn kinh t th
trng xa hi  c va ch co 13% cng
nhn cac iu kin kinh t cua Cng hoa
Lin bang c la cng bng. Trong bi
canh o, cn phai thao lun v “nghch ly
cua nn kinh t th trng”. Nhng quan
sat co tnh kinh nghim cho thy, trong
nhiu trng hp, ngi dn cam thy
nn kinh t th trng xa hi la bt cng,
tnh hiu qua va nng lc san xut cua no
— c bit trong s phn ranh cua no vi
14
NN KINH TTH TRNG NH HNG XAHI C:
m hnh kinh t k hoach hoa — hin nay
thm ch con khng c m xa n
trong cac cuc iu tra.
 co th tm ra bin phap khc phuc
s thiu long tin vao nn kinh t th
trng xa hi, iu thit yu i vi nc
c la phai tr lai vi nhng y tng ban
u v nn kinh t th trng xa hi. Nn
kinh t th trng xa hi khng n thun
ch la mt m hnh t chc cac qua trnh

ang tm kim c hi  th hin nhng ky
nng cua mnh vao th trng va xa hi.
Vic th hin va phat huy c nhng
nng lc thng qua giao duc, s hoa nhp
v mt chnh tr va tham gia vao kt cu
xa hi la nhim vu cp thit nht i vi
chnh sach xa hi trong tng lai.
6. Kt lun
Nn kinh t th trng xa hi khng
n thun ch la mt cach tip cn kinh
t, ma con gn kt vi s phat trin cua
toan th xa hi nhm muc ch em lai
phuc lanh (hanh phuc, no m) cho nhng
ca nhn thay v hng n hiu qua kinh
t thun tuy. Do vy, tm im cua nn
kinh t th trng xa hi la nh  chun
tc v mt “cuc sng tt ep”. Hn th,
nn kinh t th trng xa hi da trn nn
tang cua cac tin trnh xa hi, hay tin
trnh lch s va vn hoa. S phat trin
theo thi gian se lam bin i cu truc cua
chnh nn kinh t th trng xa hi (nh
a thy  c). Bi v, “tnh nhay cam v
mt vn hoa” cua nn kinh t th trng
xa hi c bit tng xng vi vic thc
hanh t do kinh t va s canh tranh trong
ng canh cua cac vung khac nhau trn
khp th gii. Thay v hy vong rng ch
duy co mt vai nguyn ly kinh t se a
n s phat trin (nh ng thun