Đề tài "PHÁT TRIỂN
KINH TẾ TƯ NHÂN VÀ
VẤN ĐỀ ĐẢNG VIÊN
LÀM KINH TẾ TƯ
NHÂN TRONG NỀN
KINH TẾ THỊ TRƯỜNG
ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI
CHỦ NGHĨA"
PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN VÀ VẤN ĐỀ
ĐẢNG VIÊN LÀM KINH TẾ TƯ NHÂN TRONG NỀN
KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI
CHỦ NGHĨA
PGS.TS. VŨ VĂN GÀU – Khoa Triết học, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn,
ĐHQG TPHCM
Phân tích quá trình hình thành và phát triển quan điểm của Đảng ta về phát triển
kinh tế tư nhân và vấn đề đảng viên làm kinh tế tư nhân theo tiến trình của công
cuộc đổi mới đất nước, tác giả bài viết đã đi đến kết luận: 1. Trong quan điểm của
Đảng ta, đây là những vấn đề vừa có ý nghĩa lý luận, vừa có ý nghĩa thực tiễn cấp
bách; 2. Kinh tế tư nhân là bộ phận hợp thành không thể thiếu của nền kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩa, phát triển kinh tế tư nhân là vấn đề có ý nghĩa
chiến lược, là một động lực để phát triển đất nước; 3. Việc Đảng ta cho phép đảng
viên của Đảng được làm kinh tế tư nhân, kể cả kinh tế tư bản tư nhân là bước tiến
quan trọng trong nhận thức của Đảng sau 20 năm đổi mới, thể hiện bước đột phá
trong đổi mới tư duy của Đảng về con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội.
Phát triển kinh tế tư nhân và vấn đề đảng viên làm kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩa là vấn đề vừa có ý nghĩa lý luận, vừa có ý nghĩa thực

ta xác định là cần “tạo điều kiện kinh tế và pháp lý thuận lợi” để cho nó “yên tâm đầu tư
làm ăn lâu dài”, với điểm nhấn mạnh là: “Kinh tế cá thể, tiểu chủ có vị trí quan trọng, lâu
dài… Kinh tế tư bản tư nhân có khả năng góp phần xây dựng đất nước”(2).
Thêm 5 năm nữa, nghĩa là sau 15 năm tiến hành công cuộc đổi mới đất nước, kinh tế tư
nhân hoạt động dưới hình thức hộ kinh doanh cá thể và các loại hình doanh nghiệp tư
nhân đã thực sự có được những bước khởi sắc đáng kể, tỏ rõ sự năng động cũng như tính
hiệu quả trong nền kinh tế quốc dân, đóng góp ngày càng nhiều hơn vào quá trình phát
triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, góp phần không nhỏ vào việc thúc đẩy đời
sống kinh tế – xã hội nước ta phát triển theo hướng ngày càng ổn định và bền vững. Trên
thực tế, nhờ chính sách đổi mới đúng đắn và sáng tạo của Đảng và Nhà nước ta, lại được
sự đồng tình, hưởng ứng và tham gia một cách tích cực của đông đảo người lao động, sau
10 năm (từ 1991 đến 2001), khi đã chính thức được Đảng ta thừa nhận là bộ phận quan
trọng cấu thành nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, kinh tế tư nhân nước
ta đã có được sự phát triển rộng khắp trong cả nước, từ các thành phố lớn, thị xã, thị trấn
đến các vùng nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa và từ các lĩnh vực sản xuất công
nghiệp, nông nghiệp đến các lĩnh vực kinh doanh, dịch vụ. Với sự phát triển rộng lớn đó,
với tiềm năng kinh tế ngày càng mạnh và tầm ảnh hưởng ngày càng lớn, kinh tế tư nhân
nước ta đã có những đóng góp, có thể khẳng định, là hết sức quan trọng vào quá trình
phát triển kinh tế đất nước, huy động các nguồn lực xã hội vào sản xuất, tăng ngân sách
nhà nước và góp phần tích cực vào việc giữ vững ổn định chính trị – xã hội của đất nước,
đưa nước ta ra khỏi khủng hoảng kinh tế – xã hội. Không chỉ thế, cùng với các thành
phần kinh tế khác, sự phát triển rộng khắp và ngày càng lớn mạnh của kinh tế tư nhân
nước ta đã góp phần đắc lực vào việc giải phóng lực lượng sản xuất, thúc đẩy mạnh mẽ
sự phân công lao động xã hội, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng đẩy mạnh công
nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, tăng
thêm khá nhiều số lượng công nhân, lao động và doanh nhân, thúc đẩy một cách có hiệu
quả thực sự tính năng động và năng lực sáng tạo của người lao động, đồng thời góp phần
không nhỏ vào việc hiện thực hóa chủ trương xã hội hóa các ngành văn hóa, giáo dục –
đào tạo, y tế,…, nhất là chủ trương xóa đói giảm nghèo, thực hiện chính sách xã hội mà
Đảng và Nhà nước ta đã đưa ra.

những có quyền tham gia vào các hoạt động đầu tư, kinh doanh với quyền sở hữu tài sản
và quyền tự do kinh doanh được pháp luật bảo hộ, mà còn có quyền bình đẳng trong đầu
tư, kinh doanh, tiếp cận các cơ hội, nguồn lực kinh doanh, thông tin và nhận thông tin. Để
các hộ kinh doanh cá thể và các loại hình doanh nghiệp của tư nhân có được sự phát triển
mạnh mẽ hơn nữa, Đảng ta còn nhấn mạnh chủ trương xóa bỏ mọi rào cản, tạo môi
trường tâm lý xã hội và kinh doanh thuận lợi cho các loại hình doanh nghiệp tư nhân phát
triển với quy mô không hạn chế trong mọi ngành nghề, mọi lĩnh vực sản xuất kinh doanh,
kể cả các lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế quốc dân mà pháp luật không cấm.
Trên thực tế, trong hơn 5 năm qua, kinh tế tư nhân nước ta đã có được sự phát triển năng
động, ngày càng đáp ứng được và thích ứng được với sự phát triển của nền kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩa; khả năng đóng góp vào nền kinh tế quốc dân ngày
một tăng; khả năng thu hút lao động cũng ngày một tăng; sức cạnh tranh trên thị trường
khu vực và thế giới đã được nâng lên một bước đáng kể. Trình độ sản xuất kinh doanh
của kinh tế tư nhân nước ta cũng theo đó mà ngày một đổi mới và có sự tiến bộ rõ rệt,
nhiều sản phẩm mang thương hiệu doanh nghiệp tư nhân Việt Nam đã có được uy tín
nhất định trên thị trường trong nước, khu vực và thế giới. Đội ngũ doanh nhân Việt Nam
đang từng bước trưởng thành, tăng về số lượng, phát triển về chất lượng, mạnh dần về
bản lĩnh kinh doanh thương trường. Số doanh nhân “có tài và thành đạt, đóng góp nhiều
cho xã hội” và thực sự xứng đáng tôn vinh ngày một nhiều.
Tuy nhiên, so với những đòi hỏi ngày càng cao của tiến trình phát triển nền kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay thì kinh tế tư nhân nước ta, có thể
nói, vẫn còn nhiều hạn chế, yếu kém, “quy mô còn nhỏ, sức cạnh tranh còn yếu và chưa
được quản lý tốt”(6). Hiện tại, chúng ta mới chỉ xây dựng được một số doanh nghiệp tư
nhân có quy mô lớn, vốn lớn, công nghệ sản xuất hiện đại, còn phần lớn các doanh
nghiệp tư nhân vẫn là những doanh nghiệp có quy mô nhỏ, vốn ít, công nghệ sản xuất lạc
hậu, trình độ sản xuất yếu kém, hiệu quả và sức cạnh tranh trên thị trường, không chỉ thị
trường nước ngoài, mà cả thị trường trong nước, nhìn chung còn yếu.
Nguyên nhân chính làm cho tốc độ phát triển của kinh tế tư nhân nước ta chưa đáp ứng
được những đòi hỏi của tiến trình phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ
nghĩa là do, một mặt, quan điểm của Đảng ta trên một số vấn đề cụ thể về phát triển kinh

đề vừa có ý nghĩa lý luận, vừa có ý nghĩa thực tiễn. Không chỉ thế, đây còn là vấn đề có
liên quan đến quan điểm, đường lối cơ bản của Đảng ta, đến thái độ của chúng ta đối với
chủ nghĩa tư bản và giai cấp tư sản, đối với các thành phần kinh tế trong nền kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩa và đối với vấn đề bóc lột (quan hệ chủ – thợ). Chính
vì vậy, sau nhiều lần hội thảo, trao đổi ý kiến không chỉ trong Ban chấp hành Trung
ương, mà cả tại đại hội đảng bộ các cấp, đồng thời lấy ý kiến rộng rãi trong toàn Đảng và
trong nhân dân, Đảng ta mới đi đến quyết định cho phép đảng viên làm kinh tế tư nhân,
kể cả kinh tế tư bản tư nhân.
Có thể nói, việc Đảng ta cho phép đảng viên của Đảng được làm kinh tế tư nhân là một
bước tiến quan trọng trong nhận thức của Đảng sau 20 năm trực tiếp lãnh đạo công cuộc
đổi mới đất nước. Nhận thức này của Đảng ta xuất phát từ quan niệm đúng đắn rằng,
trong thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội với xuất phát điểm là một nước nghèo, chúng
ta cần phải tập trung phát triển lực lượng sản xuất, làm ra nhiều của cải cho xã hội và do
vậy, cần phải huy động mọi nguồn lực, khai thác mọi tiềm năng, phát huy sức mạnh của
cả dân tộc, của mọi thành phần kinh tế vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công
bằng, dân chủ, văn minh. Đảng ta là người khởi xướng và trực tiếp lãnh đạo công cuộc
đổi mới đất nước vì mục tiêu này, do vậy đảng viên của Đảng phải lãnh đạo và gương
mẫu thực hiện mục tiêu này, vừa làm giàu cho bản thân và gia đình bằng lao động chính
đáng của mình, vừa phải góp phần làm giàu cho xã hội, cho đất nước. Với chủ trương
phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa do Đảng lãnh đạo – nền
kinh tế dựa trên “cơ sở ba chế độ sở hữu (toàn dân, tập thể, tư nhân), hình thành nhiều
hình thức sở hữu và nhiều thành phần kinh tế: kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế tư
nhân (cá thể, tiểu chủ, tư bản tư nhân), kinh tế tư bản nhà nước, kinh tế có vốn đầu tư
nước ngoài”(10), Đảng ta không coi kinh tế tư nhân là thành phần kinh tế gắn liền với
chủ nghĩa tư bản, mà lãnh đạo kinh tế tư nhân phát triển theo định hướng xã hội chủ
nghĩa. Do vậy, việc Đảng ta cho phép đảng viên làm kinh tế tư nhân trên cơ sở gương
mẫu chấp hành luật pháp, chính sách của Nhà nước, nghiêm chỉnh chấp hành Điều lệ
Đảng và quy định của Ban chấp hành Trung ương không thể dẫn nền kinh tế nước ta đến
chỗ đi chệch định hướng xã hội chủ nghĩa.
Trên thực tế, số đảng viên hiện đang làm chủ doanh nghiệp tư nhân ở nước ta còn ít, quy

(4) Đảng Cộng sản Việt Nam. Văn kiện Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung
ương khóa IX. Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2002, tr. 57 – 58.
(5) Đảng Cộng sản Việt Nam. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X. Nxb Chính
trị Quốc gia, Hà Nội, 2006, tr. 83.
(6) Đảng Cộng sản Việt Nam. Sđd., tr. 165.
(7) Đảng Cộng sản Việt Nam. Sđd., tr. 165.
(8) Đảng Cộng sản Việt Nam. Sđd., tr. 231 – 232.
(9) Đảng Cộng sản Việt Nam. Sđd., tr. 132.
(10) Đảng Cộng sản Việt Nam. Sđd., tr. 83.
(11) Đảng Cộng sản Việt Nam. Sđd., tr. 132 – 133.