Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Mục lục
Trang
A- Lời mở đầu...................................................................................................2
B- Nội dung.......................................................................................................3
I- Sự cần thiết khách quan phát triển kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ
nghĩa(KTTTĐHXHCN)..............................................................................................3
1- Quan niệm về kinh tế thị trờng(KTTT)......................................................................3
1.1- Quan niệm...........................................................................................................3
1.2- Đặc điểm cơ bản của KTTT................................................................................4
2- Sự cần thiết khách quan phát triển KTTTĐHXHCN..................................................7
2.1- Phát triển KTTT là sự lựa chọn đứng đắn...........................................................7
2.2- KTTT không những tồn tại khách quan mà còn cần thiết cho công cuộc xây
dựng CNXH .....................................................................................................8
3- Những phổ biến và đặc thù của KTTTĐHXHCN ...................................................10
3.1- Những phổ biến của thị trờng định hớng XHCN .............................................10
3.2- Những đặc thù của thị trờng định hớng XHCN ...............................................11
II- Những đặc đIểm cơ bản của KTTTĐHXHCN ở Việt nam..........................................11
1. Những đặc trng tổng quát của nền KTTTĐHXHCN ở Việt nam.............................11
1.1- Đặc trng về định hớng mục tiêu của nền kinh tế ..............................................11
1.2- Đặc trng về thể chế kinh tế ...............................................................................12
1.3- Đặc trng về thể chế quản lý...............................................................................12
1.4- Đặc trng về quan hệ phân phối..........................................................................12
1.5- Đặc trng về vai trò quản lý của Nhà nớc...........................................................12
2- Đặc đIểm KTTT trong thời kì quá độ ở Việt Nam ..................................................13
2.1- Nền KTTT còn ở trình độ kém phát triển .........................................................13
2.2- Nền kinh tế thị trờng với nhiều thành phần kinh tế trong đó kinh tế Nhà nớc giữ
vai trò chủ đạo.................................................................................................13
2.3- Nền KTTT phát triển theo cơ cấu kinh tế mở................................................14
2.4- Nền KTTT phát triển theo định hớg XHCN với sự quản lý vĩ mô của nhà nớc 15
III- Thực trạng và những giải pháp cơ bản để phát triển KTTTĐHXHCN ở Việt Nam..15

Nam việc chuyển đổi nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trờng có sự quản lý
của Nhà nớc là một bớc ngoặt quan trọng đã và đang làm thay đổi bộ mặt của
toàn bộ đời sống kinh tế xã hội.Sự hình thành t duy kịnh tế thị trờng định hớng
xã hội chủ nghĩa không chỉ đơn thuần là sự tìm tòi và phát kiến về mặt lý luận
của chủ nghĩa xã hội ,mà còn là sự la chọn và khẳng định con đờng và mô hình
phát triển trongthựctiễn mang tính cách mạng và sáng tạo của Việt Nam.Phát
triển kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa đã trở thành một quá trình tất
yếu phù hợp với quy luật phát triển của thời đại và đáp ứng yêu cầu phát triển
của đất nớc.Tuy nhiên,đây là sự nghiệp vô cùng khó khăn,phức tạp, lâu dài bởi
lẽ nó rất mới mẻ,cha có tiền lệ, phải vừa làm vừa rút kinh nghiệm.Đặc biệt
trong việc tận dụng vai trò to lớn và u điểm của kinh tế thị trờng để thúc đẩy
2
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
tăng trởng,phát triển kinh tế.Đồng thời khắc phục đợc những hạn chế cũng nh
những khuyết tật của kinh tế thị trờng.Chính vì vậy, việc nghiên cứu đề tài này
đã trở thành vấn đề cấp thiết ,đầy ý nghĩa,không chỉ đối với tôi mà còn đối với
tất cả mọi ngời ,khi mà sức bành trớng của kinh tế thị trờng ngày càng rộng lớn.
B- Nội dung.
I- Sự cần thiết khách quan phát triển kinh tế thị trờng
định hớng xã hội chủ nghĩa(KTTTĐHXHCN).
1- Quan niệm về kinh tế thị trờng(KTTT).
1.1- Quan niệm.
Trớc đổi mới,trong quan điểm về chủ nghĩa xã hội (CNXH),
Ngời ta hiểu KTTT chỉ là đặc trng của chủ nghĩa t bản(CNTB),còn CNXH
thì sẽ không có KTTT.Thời gian đầu đổi mới,tuy chúng ta đã hiểu rằng KTTT là
điều khôngthể tránh khỏi trong quá trình xây dựng CNXH ,nhng vẫn còn hoài
nghi,cha tin tởng về khả năng dung hợp KTTT với CNXH.
Thực tiễn đổi mới kinh tế xã hội ở một số nớc theo hớng phát triển
KTTT đã chứng tỏ rằng,nền kinh tế mà chúng ta đang xây dựng không phải là
tàn d của CNTB,cũng không phải là cái mà chúng ta bị bắt buộc phải miễn cỡng

1.2- Đặc điểm cơ bản của KTTT.
1.2.1.Những điều kiện hình thành KTTT.
Sự xuất hiện của thị triờng sức lao : đây là một bớc tiến bộ trong lịch sử
nhân loại (từ lao dộng nô lệ trở thành lao động tự do). Sở dĩ sự xuất hiện của thị
trờng sức lao động là điều kiện đầu tiên quyết định sự hình thành KTTT, vì:
Thứ nhất: nó là công cụ để thoả mãn nhu cầu về lợi nhuận cho các nhà
kinh doanh, nhờ giá trị sử dụng đặc biệt của nó.
Thứ hai: sự xuất hiện của hàng hoá sức lao động không chỉ đơn thuần là
phơng tiên mau bán thông thờng mà còn là vốn là t bản là điều kiện đầu tiên để
giúp cho các nhà kinh doanh đạt đợc mục đích là lợị nhuận. Từ đó dẫn tới sự ra
đời của các thị trờng mới nh: thị trờng vốn, thị trờng tiền tệ v.v
4
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Phải tích luỹ đợc một số tiền nhất định: lý luận của phái trọng thơng đã
cho thấy CNTB muốn ra đời cần phải trải qua một thời kì tích luỹ tiền tệ để giải
quyết nhu cầu về vốn ban đầu. Thực ra, cho tới nay mọi ngời đều thừa nhận
KTTT là thành tựu chung của nhân loại và nó đợc sử dụng nh một công cụ để
thúc đẩy tăng trởng kinh tế. Song trong lịch sử, CNTB lại là xã hội đầu tiên sử
dụng KTTT . Vì vậy, cũng có thể rút ra từ lịch sử hình thành CNTB những vấn
đề chung trong sự hình thành một nền kinh tế thị trờng. Những biện pháp tích
lũy tiền mà giai cấp t sản áp dụng trong thời kì tích luỹ nguyên thuỷ nói lên
rằng: để chuyển từ kinh tế hàng hoá giản đơn sang sang kinh tế thị trờng tất yếu
phải có một thời kì tích luỹ tiền tệ ( mặc dù về phơng pháp có thể khác nhau).
Cần có hệ thống tài chính, tín dụng ,ngân hàng tơng đối phát triển.
Có ngời nói rằng : nền KTTT là nền kinh tế tiền tệ . Thực chất là họ muốn
nói đến một thuộc tính của nền kinh tế thị trờng. Bởi vì,trongnền kinh tế thị tr-
ờng, mọi hoạt động đều có thể đợc biểu hiện bằng các chỉ tiêu tiền tệ .Vì vậy,
tốc độ lu chuyển các nguồn vốn tiền tệ rất lớn và hệ thống của nó rất phức tạp.
Sự phát triển của hệ thống tài chính, tín dụng, ngân hàng chính là điều kiện để
đáp ứng nhu cầu vốn tiền tệ cho các doanh nghiệp cũng nh cho các tổ chức kinh

Theo lý luận giá trị của Mác, giá cả là sự biểu hiện bằng tiền của giá trị
hàng hóa. Mà giá trị hàng hóa lại là sự kết tinh của hao phí lao động xã hội cần
thiết. Song trên thực tế giá cả ngoài sự quyết định của giá trị hàng hóa ra còn
chịu ảnh hởng khá lớn của quan hệ cung cầu. Sự biến động của quan hệ cung
cầu sẽ kéo theo sự biến động của hàng hóa và ngợc lại.Nh vậy trong nền KTTT
giá cả là phạm trù kinh tế trung tâm, vừa là chiếc phong vũ biểu phản ánh tình
trạng của thị trờng lại vừa là công cụ thông qua cung cầu để điều tiết hoạt động
của các chủ thể kinh tế.
*Cạnh tranh là một tất yếu của KTTT.
Mọi động lực của cạnh tranh suy cho đến cùng đều xuất phát từ lợi ích
kinh tế . Trong cuộc cạnh tranh đó , tất yếu có ngời đợc ngời thua.Tuy nhiên cần
phân biệt cạnh tranh lành mạnh và cạnh tranh không lành mạnh:
Cạnh tranh lành mạnh là tình trạng cạnh tranh diễn ra trong khuôn khổ
pháp luật bằng và bằng những biện pháp kinh tế-kỹ thuật, qua đó năng cao năng
suất lao động ,số lợng và chất lợng hàng hóa, dịch vụ, hạ giá thành sản phẩm,
6
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
tăng hiệu quả trong kinh doanh. Cạnh tranh lành mạnh là động lực phát triển
của nền kinh tế thị trờng .
Cạnh tranh không lành mạnh là những quan hệ cạnh tranh đợc tiến hành
bằng những hình thức, biện pháp phi kinh tế,vi phạm luật pháp thu lợi bất
chính.Quan hệ cạnh tranh kiểu này gây thiệt hại cho ngời tiêu dùng,đồng thời
cũng gây thiệt hại cho xã hội nói chung nên cần đợc nghiêm trị bằng pháp luật .
KTTT là hệ thống kinh tế mở. Bởi nó lấy trao đổi làm mục đích của sản
xuất kinh doanh (đã trao đổi là phải mở cửa hớng ra bên ngoài). Trên thực tế,
không tồn tại một nền KTTT theo kiểu đóng kín , không có giao lu kinh tế
với bên ngoài. Thực tiễn phát triển KTTT ở các nớc trên thế giới đều chứng
minh điều đó .
2- Sự cần thiết khách quan phát triển KTTTĐHXHCN.
Trớc hết,hiểu thế nào là KTTTĐHXHCN KTTTĐHXHCN là việc sử

liêu bao cấp, làm cho CNXH phát triển trì trệ hay là một trong những nguyên
nhân làm cho CNXH khủng hoảng .
Cũng có quan điểm khác cho rằng : KTTT không thể dung hợp với
CNXH, đây cũng là quan đIểm sai lầm. Chính C.Mác đã chỉ ra rằng, kinh tế
hàng hóa tồn tại trong nhiều phơng thức sản xuất khác nhau, có thể khác nhau
về quy mô hình thức phát triển, dẫn đến kinh tế hàng hoá là nền văn minh nhân
loại. Kinh tế hàng hoá, KTTT không những tồn tại khách quan mà còn cần thiết
cho công cuộc xây dựng CNXH cả đến khi CNXH đã đợc xây dựng. Nó tồn tại
khách quan bởi lẽ,những điều kiện chung để kinh tế hàng hóa xuất hiện và tồn
tại là:
*Sự phân công lao động xã hội với t cách là cơ sở trao đổi, chẳng những
không mất đi ; trái lại ngày một phát triển cả về chiều rộng lẫn chiều sâu. Sự
chuyên môn hoá và hợp tác hoá lao động đã vợt khỏi biên giới quốc gia và ngày
càng mang tính quốc tế.Vả lại phân công lao động xã hội là cơ sở và là động lực
để nâng cao năng suất lao động xã hội, nghĩa là làm cho kinh tế ngày càng có
nhiều sản phẩm thặng d định để trao đổi, mua bán. Do đó, làm cho trao đổi,
mua bán hàng hóa trên thị trờng càng phát triển hơn .
*Sự tồn tại và phát triển của nhiều hinh thức sở hữu, nhiều thành phần kinh
tế khác nhau tạo lên sự khác biệt kinh tế giữa các chủ thể kinh tế độc lập cũng
8