Website: Email : Tel (: 0918.775.368
A. Lời mở đầu
Sau khi giành đơc độc lập, nớc ta đi theo con đờng tiến thẳng lên chế độ
chủ nghĩa bỏ qua giai đoạn phát triển t bản chủ nghĩa. Ban đầu ta xây dựng
mô hình kinh tế cũ của Liên Xô, nhng với sự phát triển của kinh tế thế giới
Đảng và Nhà nớc nhận thấy mô hình đó không còn phù hợp nữa nên vấn đề
đổi mới trở nên cấp thiết. Do đó, từ đại hội Đảng VI (năm 1986) đất nớc ta
thực hiện đờng lối đổi mới chuyển từ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp sang
cơ chế thị trờng có sự quản lý của nhà nớc theo định hớng XHCN. Để đạt đợc
mục tiêu đã đề ra trong điều kiện kinh tế thị trờng hơn 10 năm qua, đất nớc ta
đã vợt qua bao khó khăn, thử thách giành nhiều thành tựu của đời sống kinh
tế- xã hội. Tuy nhiên trong các văn kiện của Đảng tại Đại hội lần thứ VII,
VIII đã đề cập đến 4 nguy cơ thách thức đối với sự nghiệp cách mạng XHCN
ở nớc ta, trong đó trệch hớng xã hội chủ nghĩa có thể coi là nguy cơ lớn nhất.
Vì vây, việc nghiên cứu làm rõ những vấn đề cơ bản về kinh tế thị trờng định
hớng xã hội chủ nghĩa là yêu cầu cấp thiết về lý luận và thực tiễn để góp
phần giữ vững định hớng XHCN trong quá trình xây dựng XHCN ở nớc ta.
Trớc tình hình đó trách nhiệm của tầng lớp trí thức là vô cùng lớn trong
sự nghiệp xây dựng đất nớc đi theo con đờng mà ta đã chọn lựa. Chúng ta
bằng sức lực, tài năng và trí tuệ , không ngừng học tập, thờng xuyên tham
khảo tài liệu, sách báo để làm giàu vốn kiến thức, có cách nhìn đúng đắn để
đa ra những kiến nghị, đề xuất để Đảng và Chính phủ có quyết định đúng đắn
trong lãnh đạo đất nớc
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
B. Nội dung
Phần I: Tính tất yếu phát triển kinh tế thị trờng định h-
ớng XHCN ở Việt Nam.
1. Các khái niệm:
Kinh tế hàng hoá là kiểu tổ chức kinh tế trong đó hình thái phổ biến của
sản xuất là sản xuất ra sản phẩm để bán, để trao đổi.

ích công cộng bị coi nhẹ, các vấn đề công bằng xã hội không đợc bảo đảm, tệ
nạn xã hội gia tăng, xuất hiện làm ăn bất hợp pháp, trốn lậu thuế, làm hàng
giả. Do đó, để quản lý nền kinh tế thì vai trò của nhà nớc là rất quan trọng.
Vai trò kinh tế đó là tổ chức và quản lý toàn bộ nền kinh tế quốc dân ở
tầm kinh tế vĩ mô lẫn vi mô, trong đó, quản lý kinh tế vĩ mô của nhà nớc là
chủ yếu. Sở dĩ Nhà nớc có vai trò kinh tế nói trên là vì: một là, Nhà nớc với t
cách là ngời đại diện cho nhân dân, cho toàn xã hội, có nhiệm vụ quản lý đất
nớc về mặt hành chính- kinh tế; hai là, Nhà nớc là ngời đại diện cho sở hữu
toàn dân về t liệu sản xuất, có nhiệm vụ quản lý các xí nghiệp thuộc khu vực
kinh tế nhà nớc; ba là, vai trò quản lý của nhà nớc sẽ góp phần vào việc khắc
phục những khuyết tật, phát huy mặt tích cực của nền kinh tế hàng hoá là
một tất yếu khách quan.
Vai trò kinh tế của nhà nớc đợc thể hiện qua các chức năng cơ bản sau:
Thứ nhất: ổn định về chính trị, xã hội, định ra khuân khổ pháp luật buộc
mọi tầng lớp dân c kể cả Nhà nớc đều phải thực hiện- đây gọi tắt là chức
năng pháp luật. Chức năng này nhằm tạo ra môi trờng thuận lợi cho kinh tế
phát triển.
Thứ hai: Nhà nớc tác động để cho nền kinh tế phát triển ổn định- gọi tắt
là chức năng ổn định. Nh nhà nớc chống khủng hoảng, thất nghiệp, kiềm chế
lạm phát và suy thoái kinh tế. Muốn vậy, Nhà nớc phải thông qua hai vũ
khí của mình đó là chính sách tài chính và tiền tệ.
Thứ ba: Nhà nớc phải tác động để cho nền kinh tế đạt hiệu quả cao
gọi tắt là chức năng hiệu quả. Nhà nớc đa ra và thực hiện những luật để
chống lại những khuyết tật của cơ chế thị trờng ví dụ nh: luật chống độc
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
quyền, luật chống ô nhiễm môi trờng, chống khai thác kiệt quệ tài nguyên,
chống cạnh tranh không lành mạnh
Thứ t: Nhà nớc tác động vào quan hệ phân phối để thực hiện sự công
bằng xã hội- gọi tắt là chức năng công bằng. Thông qua những chính sách xã

lực. Trong nông nghiệp khoán trở thành phổ biến ở các địa phơng. Trong
công, thơng nghiệp các nhà máy, xí nghiệp không thể bằng lòng với cơ chế
cấp phát, giao nộp đã tự động xé rào do thiếu vật t, nguyên liệu, vốn liếng,
do công cụ quá cũ và lạc hậu. Sự lẳng lặng vi phạm các quy tắc, chuẩn mực
lúc bấy giờ, là những phản ứng kinh tế xã hội phản ánh sự bất cập và sự bất
lực của một cơ chế quản lý cứng nhắc. Những tìm tòi, thử nghiệm trong cuộc
sống của đông đảo quần chúng là hiện tợng kinh tế mới lạ có sức thuyết phục
giống nh những giải pháp thực tế đích thực, cả tích cực lẫn tiêu cực để tồn tại.
Bên cạnh đó, kinh tế hàng hoá tồn tại trong nhiều phơng thức sản xuất,
ở đó, hầu nh các quan hệ kinh tế-xã hội đều thể hiện thông qua quan hệ hàng
hoá-tiền tệ( mua, bán, thị trờng, giá cả, cung, cầu, cạnh tranh ) Hầu hết các
quốc gia trên thế giới ngày nay đều có nền kinh tế hàng hoá vận động theo cơ
chế thị trờng có sự điều chỉnh của nhà nớc với mức độ và hình thức khác
nhau. Sản xuất hàng hoá là nấc thang lịch sử tiến lên trên con đờng xã hội
mới có tiền đề nảy sinh và phát triển. Theo quy luật tự nhiên của lịch sử, phát
triển kinh tế hàng hoá là giai đoạn tất yếu chuyển từ nền sản xuất nhỏ sang
nền sản xuất lớn. Nền kinh tế hàng hoá đó tuân theo các quy luật trở thành
kinh tế thị trờng. Hoàn cảnh trong nớc và mặt u thế của kinh tế thị trờng thì
trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội, sự phát triển kinh tế thị trờng định
hớng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam là một tất yếu khách quan bởi vì:
Về phân công lao động xã hội với t cách là cơ sở của trao đổi, chẳng
những không mất đi ; trái lại, ngày càng phát triển cả về chiều rộng lẫn chiều
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
sâu. Sự chuyên môn hoá và hợp tác hoá lao động đã vợt khỏi biên giới quốc
gia và ngày càng mang tính quốc tế. Nớc ta đang tồn tại nhiều ngành nghề
sản xuất khác nhau và nhiều ngành nghề mới ra đời và phát triển. Sản phẩm
hàng hoá đa dạng phong phú. Phân công lao động nớc ta đợc tiến hành trong
từng địa phơng, từng ngành và lĩnh vực thống nhất trong cả nớc và không
ngừng mở rộng phân công lao động quốc tế. Sự tác động của cách mạng khoa

hội chủ nghĩa ở Việt Nam.
1. Đặc trng của nền kinh tế thị trờng ở Việt Nam
Do hoàn cảnh nớc ta: sau khi giành đợc độc lập đi theo con đờng phát
triển xã hội chủ nghĩa bỏ qua giai đoạn phát triển t bản chủ nghĩa. Nên mô
hình cơ chế thị trờng có sự quản lý nhà nớc trong nền kinh tế t bản chủ nghĩa
và trong nền kinh tế định hớng xã hội chủ nghĩa có những điểm khác nhau cơ
bản:
Về chế độ sở hữu: cơ chế thị trờng trong nền kinh tế t bản chủ nghĩa
luôn hoạt động trên nền tảng của chế độ t hữu về t liệu sản xuất, trong đó các
công ty t bản độc quyền giữ vai trò chi phối sự phát triển của toàn bộ nền
kinh tế. Cơ chế thị trờng trong nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ
nghĩa lại hoạt động trong môi trờng của sự đa dạng các quan hệ sở hữu, trong
đó chế độ công hữu giữ vai trò là nền tảng của nền kinh tế quốc dân, với vai
trò chủ đạo của kinh tế nhà nớc.
Về tính chất giai cấp của nhà nớc và mục đích quản lý của nhà nớc:
trong cơ chế thị trờng t bản chủ nghĩa, sự can thiệp của nhà nớc luôn mang
tính chất t sản và trong khuân khổ của chế độ t sản với mục đích nhằm bảo
đảm môi trờng kinh tế xã hội thuận lợi cho sự thống trị của giai cấp t sản, cho
sự bền vững của chế độ bóc lột t bản chủ nghĩa. Trong cơ chế thị trờng có sự
quản lý của nhà nớc theo định hớng xã hội chủ nghĩa, thì sự can thiệp của
nhà nớc xã hội chủ nghĩa vào nền kinh tế lại nhằm bảo vệ quyền lợi chính
đáng của toàn thể nhân dân lao động, thực hiện mục tiêu: dân giàu, nớc
mạnh, xã hội công bằng, văn minh,
Về mối quan hệ giữa tăng trởng, phát triển kinh tế với công bằng xã hội:
trong sự phát triển của kinh tế thị trờng t bản chủ nghĩa vấn đề công bằng xã
hội chỉ đợc đặt ra khi mặt trái của cơ chế thị trờng đã làm gay gắt các vấn đề
xã hội, tạo ra nguy cơ bùng nổ xã hội, đe doạ sự tồn tại của chủ nghĩa t bản.
Song, vấn đề đó không bao giờ và không thể nào giải quyết đợc triệt để trong
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Website: Email : Tel (: 0918.775.368

Website: Email : Tel (: 0918.775.368