Nguyên lý hoạt động của cơ cấu điều khiển ly hợp
Bộ ly hợp các loại trên ôtô được điều khiển ngắt truyền động giữa động
cơ và hộp số nhờ vào bộ cơ cấu dẫn động ngắt ly hợp. Có năm loại cơ
cấu dẫn động cho công tác ngắt ly hợp.
- Cơ cấu dẫn động cơ khí.
- Cơ cấu dẫn động cơ khí trợ lực khí nén.
- Cơ cấu dẫn động thủy lực.
- Cơ cấu dẫn động thủy lực có trợ lực áp thấp.
- Cơ cấu dẫn động thủy lực có trợ lực khí nén.
1. Cơ cấu dẫn động cơ khí sử dụng thanh và cần :
Thường sử dụng trên những ôtô du lịch và xe có công suất thấp. Không tiện
lợi cho những ôtô tải nặng nhất là các trường hợp được bố trí xa người lái.
Hình 1 : Các bộ phận của cơ cấu dẫn động thanh và cần.
Khi đạp pedal thì cần đẩy tác dụng lên ống dẫn hướng, ống dẫn hướng sẽ đi
ngược lại so với chuyển động của pedal. Dầu của ống chuyển hướng sẽ nối
với các cần nhả ly hợp, cần nhả ly hợp này sẽ tác dụng và tỳ lên bạc đạn chà
kéo mâm ép ra xa làm cho đĩa ly hợp tách khỏi bề mặt bánh đà. Khi nhấc
chân lên khỏi pedal. Lò xo hoàn lực sẽ kéo pedal trở về vị trí ban đầu làm cho
các bộ phận sau đó trở về vị trí cũ và mâm ép sẽ ép đĩa ly hợp trở lại bánh
đà. Ly hợp được kết nối lại.
2. Cơ cấu dẫn động cơ khí sử dụng cáp:
Cơ cấu điều khiển ly hợp bằng cáp cấu tạo gồm một sợi cáp dây bằng thép
và bên ngoài được bọc bởi một vỏ bao dùng để truyền chuyển động của
pedal đến càng tách ly hợp.
Khi người tài xế đạp lên pedal, ly hợp nhả ra, tách rời đĩa ma sát với bánh đà.
Khi pedal được buông ra thì lò xo hoàn lực được gắn ở pedal trở về vị trí ban
dầu và sợi cáp cũng bị kéo trở lại, lúc này càng ly hợp sẽ nhả ra dẫn đến ly
hợp đóng lại.
Hình 2 : Các bộ phận của cơ cấu dẫn động sử dụng cáp.
- Bộ điều chỉnh cáp tự động trên bàn đạp:
Loại cơ cấu điều khiển bằng cáp thiết kế có thể tự động điều chỉnh lực căng

Khi chưa đạp pedal thì các buồng C, D, A ,B có áp lực bằng nhau và bằng với
áp lực khí trời.
Khi đạp pedal, dầu từ xilanh chính qua ống dẫn đến bộ trợ lực qua đường II,
một phần đến xylanh phụ, một phần đẩy van điều khiển đi lên thắng lực lò xo
đóng van xả và mở van nạp. Áp lực của buồng D bằng A bằng áp lực khí nén
(khí nén vào qua đường I), áp lực buồng C, B và áp lực không khí bằng nhau.
Do áp lực buồng A > B nên ép piston và cần đẩy thắng lực lò xo qua phía bên
phải để điều khiển càng ngắt ly hợp.
Hình 6: Điều khiển ly hợp bằng thủy lực
Buông pedal áp lực dầu xylanh chính giảm bằng áp lực không khí, piston điều
khiển đi xuống bởi các lò xo làm van nạp đóng và van xả mở. Làm khí nén
trong buồng A và D được xả ra khí trời, vì vậy áp lực buồng A, B, C. D và áp
lực khí trời bằng nhau. Do đó Piston và cần đẩy bị đẩy sang bên trái bởi lực
lò xo, ly hợp đóng.
5: Cơ cấu điều khiển thủy lực trợ lực áp thấp:
Cơ cấu điều khiển giống như trợ lực khí nén nhưng nguyên lý dựa trên cơ sở
sử dụng sự giảm áp ở đường ống hút của động cơ hoặc tạo ra từ một bơm
áp thấp, sinh ra trong đường ống một áp thấp được điều khiển từ xilanh
chính.
- Nguyên lý hoạt động:
Hình 7 : Bộ trợ lực bằng áp thấp
Buồng chân không C nối ống nạp động cơ qua đường II. Khi chưa đạp pedal
áp lực dầu không làm piston điều khiển đi lên nên áp thấp buồng A, B, C, D
bằng nhau.
Khi đạp pedal dầu từ xilanh chính đến bộ trợ lực áp thấp qua đường I, một
phần đến xilanh con, một phần đẩy piston điều khiển đi lên thắng lực lò xo
đóng van áp thấp và mở van không khí. Áp lực buồng A, D và áp lực không
khí bằng nhau. Buồng C, B và áp thấp ống góp hút hay bơm áp thấp bằng
nhau. Do đó áp lực buồng A > B nên màng da đi về phía phải và đẩy piston
về phía phải để làm cho ly hợp ngắt.