Công ty Cổ phầ n Đầ u tư Công nghệ Giáo dụ c IDJ
Biên tậ p viên: Trầ n Hả i Tú www.hoc360.vn
P
Đề bài: Phân tích giá trị nhân đạ o củ a truyệ n Vợ chồ ng A Phủ thông qua
nhân vậ t Mị và A Phủ .
Gợ i ý:
1. Cả m thông cho kiế p nô lệ củ a nhữ ng chàng trai cô gái miề n núi- nạ n
nhân củ a chế độ phong kiế n và thầ n quyề n
󽞸 Mị xinh đẹ p, chăm làm như ng nghèo khổ , có thể nói “khổ từ trong trứ ng”.
Bố mẹ nghèo,cư ớ i nhau không có tiề n phả i vay nợ nhà thố ng lí. Nợ chư a trả hế t,
ngư ờ i mẹ đã qua đờ i. Bố già yế u quá, món nợ truyề n sang Mị , Thố ng lí Pá Tra muố n Mị làm
con dâu “gạ t nợ ”. Mà quan trên đã muố n, kẻ dư ớ i làm sao thoát đư ợ c! Pá Tra xả o quyệ t, lợ i
dụ ng tụ c lệ củ a ngư ờ i Mèo, cho cư ớ p Mị về . Thế là không có cư ớ i hỏ i, không cầ n tình yêu
mà vẫ n hoàn toàn hợ p lẽ . Có ai dám bên vự c Mị ! Ngòi bút hiệ n thự c tỉ nh táo củ a Tô Hoài đã
phanh trầ n bả n chấ t bóc lộ t giai cấ p ẩ n sau nhữ ng phong tụ c tậ p quán.
Cô Mị , tiế ng là con dâu như ng thự c sự là mộ t nô lệ , thứ nô lệ ngư ờ i ta không phả i là
mua mà lạ i đư ợ c tha hồ bóc lộ t, hành hạ . Mị ở nhà chồ ng như ở giữ a đị a ngụ c. Không có
tình thư ơ ng, không sự chia sẻ vợ chồ ng; chỉ có nhữ ng ông chủ độ c ác, thô bạ o và nhữ ng nô
lệ âm thầ m, tăm tố i. Dầ n dầ n rồ i Mị cũng quên luôn mìn h là con ngư ờ i nữ a. Suố t ngày “Mị
lầ m lũi như con rùa nuôi trong xó cử a”, lúc nào cũng cúi mặ t, thế giớ i củ a Mị thu hẹ p trong
mộ t cái ô cử a sổ ” mờ mờ trăng trắ ng, không biế t là sư ơ ng hay là nắ ng”. Kế t quả củ a hoàn
cả nh số ng thậ t chua xót: “Ở lâu trong cái khổ Mị quen rồ i”, cô nhẫ n nhụ c, cam chị u đế n
thành tê liệ t ý thứ c: “Là con trâu, con ngự a phả i đổ i từ cái tàu ngự a nhà này sang tàu ngự a
nhà khác, con ngự a chỉ biế t việ c ăn cỏ , biế t làm mà thôi”. Ai có thể ngờ cô gái trẻ trung, yêu
đờ i ngày nào thổ i sáo hồ i hộ p chờ đợ i ngư ờ i yêu, đã từ ng hái lá ngón đị nh ăn để khỏ i chị u
nhụ c, giờ đây lạ i chai lì, u mê đế n thế . Quả thậ t hoàn cả nh quyế t đị nh tính cách. Nguyên tắ c
biệ n chứ ng củ a chủ nghĩa hiệ n thự c đã đư ợ c nhà văn tuâ n thủ nghiêm ngặ t. Sự yế u đuố i
củ a kẻ nô lệ , sự vùi dậ p tàn bạ o củ a bọ n bố c lộ t tấ t sẽ dẫ n đế n cả nh ngộ bi đát ấ y. Nỗ i khổ
nhụ c củ a cô gái Mèo này thậ t đã có thể so sánh vớ i nỗ i nhụ c củ a Chí Phèo khi “đánh mấ t cả
nhân tính lẫ n nhân hình”. (Thậ t ra, Chí Phèo còn có lúc nghênh ngang, còn d ọ a nạ t đư ợ c
ngư ờ i khác). Nế u xem xét giá trị hiệ n thự c củ a mộ t tác phẩ m như là sự phả n ánh chân thậ t

ngư ờ i
󽞸 Thật khó quên hình ảnh cô Mịlần tìm vềquỳ lạy trước mặt bốmà khóc nức
nở.
Đứa con chưa kịp nói gì người cha đã biết: “Mày vềquỳ lạy tao đểmày chết đấy à?
Không được đâu con ơi”. Mịném nắm lá ngón xuống đất, quay trởlại chốn địa ngục trần
gian. Phải, cô gái ấy vốn có một nhân cách đáng trọng. Cô thà chết đểkhỏi sống khổnhục,
nhưng lại phải chấp nhận sống khổnhục hơn bất hiếu với cha. Chính Mị, khi còn trẻđã biết
xin bố:”con nay đã lớn rồi con sẽthay bốlàm nương trảnợ. Bốđừng bán con cho nhà
giàu”. Đó là con người biết yêu quý tựdo, biết khẳng định quyền sống. Ngay cảlúc bịhoàn
cảnh vùi dập đến mê mụ, trong tro tàn của lòng cô vẫn âm ỉđốm than hồng của niềm ham
sống, khao khát thương yêu. Nếu nhà văn chỉtuân theo một thứhiện thực khách quan, lạnh
lùng thì làm sao ông có thểđón đợi và nắm bắt tài tình giây phút sống lại bất ngờvà mãnh
liệt đến thếcủa cô gái. Không trước sau ông vẫn tin rằng hoàn cảnh dẫu có khắc nghệt đến
mấy, cũng không thểtiêu diệt hoàn toàn nhân tính. Mịđã sống lại bằng tuổi trẻ, bằng nỗi
day dứt vềthân phận của mình. Chính cái khát vọng sống mãnh liệt không thểchết được ở
Mị, làm cho Mịđồng cảm với cảnh ngộcủa A Phủvà đi đến quyết định giải thoát cho A Phủ,
giúp Mịtựgiải thoát khỏi cái chốn địa ngục đểlàm lại cuộc đời, đểsống như một con người.
Công ty Cổphần Đầu tư Công nghệGiáo dục IDJ
Biên tậ p viên: Trầ n Hả i Tú www.hoc360.vn
R
󽞸 Tuy mới mười tuổi, nhưng A Phủ gan bướng, không thích ở dưới cánh đồng
thấp, trốn thoát lên núi, lưu lạc tới Hồng Ngài.
Lớn lên giữa núi rừng, A Phủ trở thành chàng trai Mông khoẻ mạnh chạy nhanh như
ngựa, biết đúc lưỡi cày, biết đúc cuốc, lại cày giỏi và đi săn bò tót rất bạo. Con gái trong
làng nhiều người mê, nhiều người nói: "Đứa nào được A Phủ cũng bằng được con trâu tốt
trong nhà, chẳng mấy lúc mà giàu". Người ta ao ước đùa thế thôi, chứ A Phủ vẫn rất nghèo.
A Phủ không có cha, không có mẹ, không có ruộng, không có bạc, suốt đời l àm thuê, làm
mướn, phép làng và tục lệ cưới xin ngặt đến nỗi A Phủ không thể nào lấy nổi vợ.
Cá tính gan góc của A Phủ vốn đã bộc lộ từ năm lên mười, cá tính ấy lại được chính
cuộc sống hoang dã của núi rừng cùng hoàn cảnh ở đợ làm thuê nhiều cực nhọc, vất vả hun

hoàn cảnh đánh thức được nó. Đó là tiếng sáo Mịtình cờnghe được giữa một ngày mùa
xuân đầy hương sắc. Tất cảchợt sống dậy, Mịthấy lòng “thiết tha bồi hồi” và lập tức nhớlại
cảquãng đời thiếu niên tươi đẹp. Có gì lạđâu nhỉ? Thanh niên Mèo ai chảyêu tiếng sáo, mà
Mịlại là cô gái thổi sáo giỏi. Hơn nữa, tiếng sáo đang chập chờn kia lại nhắc đến tình yêu,
“gọi bạn yêu” nó thức dậy trong sâu thẳm trong lòng cô khát vọng tình yêu thương và hạnh
phúc. Như vậy tiếng sáo lại động chính cái sức mạnh bền vững, bất diệt nhất của tuổi trẻ,
Mịnhớlại rành rõ “mình vẫn còn trẻlắm”, rằng “bao nhiêu người có chồng vẫn đi chơi
xuân”. Và bên tai Mịcứ“lững lờ”. Tiếng sáo sựbừng tỉnh từsâu xa trong tâm hồn ấy biểu
hiện bên ngoài bằng hành động mới nhìn rất lạ: “Mịlén lấy hũ rượu cứuống ừng ực từng
bát. Rồi say, Mịlịm mặt ngồi đấy”. Có ngọn lửa nào đang cần phải khơi lên hay cần phải dập
tắt đi bằng hơi men? Chỉbiết rằng cô gái đã quyết thay váy áo đi chơi, điều mà bao năm rồi
cô không nhớđến. Có thểcoi đây là một bước đột biến tâm lí nhưng là kết quảhợp lí toàn
bộquá trình tác động qua lại giữa hoàn cảnh với tính cách nhân vật.
Sự“vượt rào” của Mịtuy bịđàn áp ngay (A Sửđã tắt đèn, trói đứng cô vào cột);
nhưng ý thức vềquyền sống, khát vọng vềhạnh phúc đã trởlại. Mịlại biết khóc, lại muốn
tựtử. Và những giọt nước mắt trong cái ngày tàn nhẫn này sẽlưu giữtrong lòng Mịnhư
một vết bỏng rát đểđến khi bắt gặp những dòng nước mắt chảy “lấp lánh” trên gò má hốc
hác của A Phủ, nó đã biến thành sựđồng cảm sâu sắc giữa những người cùng khổ. Toàn bộ
ý thức phản kháng của Mịhiện hình qua một câu hỏi sáng rõ: “người kia việc gì phải chết?”
Mịquyết định trong khoảnh khắc: cắt dây trói giải thoát cho A Phủ. Và tất nhiên, Mịcũng bỏ
trốn, tựgiải thoát chính mình. Hai kẻtrốn chạy chịu ơn nhau, cảm thông nhau, dựa vào
nhau đểtạo lập hạnh phúc. Thếnhưng cái đồn Tây lù lù xuất hiện và lại có cha con Thống
Lí Pá Tra vềởtrong đồn, thì họthật sựbịdồn đến chân tường. Trước mặt họ, chỉcòn sự
lựa chọn cuối cùng: trởlại kiếp nô lệhay chống kẻthù. Chắc chắn họthà chết còn hơn lại
sống như cũ. Nhưng muốn chống kẻthù, họtrông cậy vào ai? Cách mạng đã đến với họ
đúng giây phút ấy. Mịvà A Phủđi theo cách mạng, sẽthuỷchung với cách mạng như một lẽ
tất yếu!
Bằng sựam hiểu cuộc sống và khảnăng phân tích những vấn đềsắc bén, nhất là
bằng ngòi bút miêu tảtâm lí tinh tế, Tô Hoài đã tái hiện chân thật và sinh động cuộc hành
trình từđau khổ, tối tăm ra phía ánh sáng cách mạng của những người dân lao động với