NHÓM 3
LỚP THỂ DỤC_K31_GDTC
BÀI THẢO LUẬN NHÓM
CHỦ ĐỀ:
VAI TRÒ ĐẠO ĐỨC VÀ PHÁP LUẬT THỜI CÔNG
NGHIỆP HOÁ VÀ HIỆN ĐẠI HOÁ
DANH SÁCH NHÓM 3:
1. ĐINH HỮU LONG
2. NGUYỂN PHI LONG
3. LÊ VĂN LUÂN
4. NGUYỄN VĂN KHA LY
5. NGUYỄN NGỌC QUÝ
Con người tồn tại được là nhờ lao động sản xuất. Để lao động sản xuất
được, con người phải liên kết với nhau thành tập thể, thành xã hội. Gắn với
xã hội vừa vì lợi ích của bản thân vừa vì lợi ích của xã hội. Tuy nhiên, mỗi
cá nhân do môi trường hoàn cảnh sinh sống mà có những nhân cách khác
nhau. Nhân cách đó có thể phù hợp hoặc đi người lại lợi ích của tập thể, của
xã hội. Vì vậy xã hội phải có quy tắc đạo đức và pháp luật để điều chỉnh
hành vi con người, nhân cách con người.
Đạo đức là tổng hợp những tiêu chuẩn, nguyên tắc nhằm điều chỉnh
hành vi đối xử giữa con người với con người, giữa cá nhân với gia đình, tập
thể, với xã hội…
Pháp luật là ý chí của giai cấp thống trị được thể hiện thành luật lệ để
điều chỉnh hành vi con người, về tính hợp pháp hay không hợp pháp của
hành vi đó với xã hội.
Từ khi xã hội loài người giai cấp thì đạo đức cũng như pháp luật đều
mang tính giai cấp. Vì vậy mỗi xã hội, mỗi giai cấp đều có những đạo đức
và pháp luật riêng của mình. Nhưng dù ở thời đại nào đi nữa thì các xã hội
và pháp luật. Ở đây chỉ bàn về đạo đức và pháp luật trên cơ sở mẫu số chung
đó.
1

người biết tôn trọng pháp luật, kỷ cương phép nước. Giáo dục pháp luật cho
con người cũng là để bảo vệ giá trị đạo đức và nâng cao đạo đức con người.
Tuy nhiên đạo đức và pháp luật có những đặc điểm và tính chất khác nhau
trong quá trình điều chỉnh hành vi con người.
2. Sự khác biệt giữa đạo đức và pháp luật
2.1. Đạo đức và pháp luật khác nhau về phương thức điều chỉnh hành
vi con người. Đạo đức thì tình cảm và mềm dẻo, pháp luật thì bắt buộc và
cứng rắn.
Khi nói đến đạo đức là gắn với sự khen chê. Bằng dư luận tập thể, xã
hội điều chỉnh hành vi của con người. Nếu hành vi đó là tốt con người duy
trì và phát huy, nếu là xấu con người thay đổi hành vi đó. Nhưng con người
có thay đổi hay không là tuỳ nhân cách mỗi người. Pháp luật thì khác. Nói
2
NHÓM 3
LỚP THỂ DỤC_K31_GDTC
đến pháp luật là nói đến sự bắt buộc, muốn hay không con người cũng phải
thay đổi hành vi của mình cho phù hợp với xã hội. Cá nhân không có quyền
lựa chọn.
Thí dụ: có được thảm cỏ xanh và đẹp ở công viên đó là tiền của, mồ
hôi, công sức cần mẫn của người lao động. Việc dẫm chân lên cỏ suy cho
cùng là chà đạp lên sức lao động của người khác, mất thẩm mỹ nơi công
cộng. Việc làm đó là thiếu đạo đức, không nên. Cái “không nên” ở đây
chứng tỏ điều đó vẫn có thể xảy ra. Trái lạI về pháp luật thì bắt buộc và dứt
khoát: nếu dẫm chân lên cỏ là vi phạm nội quy, phá hoại công trình nơi công
cộng và môi trường, nếu diễn ra sẽ bị phạt.
Tóm lại, đạo đức thì tình cảm và mềm dẻo: “Lựa lờI mà nói cho vừa
lòng nhau”. Pháp luật thì lạnh lùng và cứng rắn: “Pháp bất vị thân”, “Thuốc
đắng dã tật”.
2.2. Đạo đức mang tính chung, định hướng. Pháp luật cụ thể và rõ
ràng.

được hành vi tự họ sẽ điều chỉnh hành vi đó. Điều chỉnh đây là tự thân, là
nội lực của người biểu hiện hành vi. Do đó một hành vi đạo đức có được, sẽ
có tính bền vững ít thay đổi; vì vậy mới có cụm từ “đạo đức truyền thống”.
Ngược lại, pháp luật là sự cưỡng bức, sự tác động từ bên ngoài, dù không
muốn người đó cũng phải thay đổi hành vi của mình. Sự thay đổi hành vi
của mình. Sự thay đổi này có thể là không bền vững vì nó có thể lập lại ở
nơi này hay nơi khác nếu vắng bóng pháp luật.
Phá rừng là một hiện tượng làm nhức nhối mọi người có lương tâm
trong xã hội hiện nay. Như vậy hành động bảo vệ cây cối, không chặt phá
rừng bừa bãi là có đạo đức. Nhưng để con người hiểu biết và hành động cho
đúng thì phải là kết quả giáo dục lâu dài thậm chí ngay từ khi mới học vỡ
lòng. Nhưng khi con người đã hiểu và tự điều chỉnh hành vi của mình thì họ
sẽ không bao giờ mắc sai lầm về chuyện phá rừng. Hành vi đó trở thành bền
vững. Với góc độ pháp luật thì hành động phá rừng là vi phạm tài sản xã hội
chủ nghĩa, là phá hoại môi sinh, lập tức pháp luật có biện pháp khống chế.
Bắt kẻ vi phạm phải điều chỉnh ngay hành vi của mình, phải đền bù, phải
trồng lại rừng… Nhưng nếu ở đâu vắng bóng kiểm lâm thì hành động phá
rừng có thể lại xảy ra.
Tóm lại: Trên đây là tóm tắt sự thống nhất và khác biệt giữa đạo đức
và pháp luật: Chúng thống nhất với nhau ở đối tượng và mục tiêu là con
người. Trái lại chúng khác nhau ở phương thức điều chỉnh hành vi con
người. Đạo đức thì tình cảm và mềm dẻo. Nó mang tính chung và định
hướng. Đạo đức đạt được kết quả là một quá trình giáo dục lâu dài nhưng có
tính bền vững. Pháp luật thì bắt buộc và cụ thể. Nó đạt được kết quả tức thì
nhưng kết quả đó có thể chưa bền vững.
Do đặc điểm và tính chất của đạo đức và pháp luật như vậy nên vai trò
của chúng cũng khác nhau trong từng giai đoạn lịch sử.
III. TÁC DỤNG CỦA ĐẠO ĐỨC TRONG LỊCH SỬ.
1. Thời tiền công nghiệp
Vai trò tác dụng của đạo đức và pháp luật có sự khác nhau ở từng thời

chiến trường, vào chỗ sinh tử. Đó là đạo đức. Trong chiến tranh nhiều người
phụ nữ thủy chung hy sinh cả tuổi xuân để chờ chồng. Có những người con
gái sẵn sàng nhận cái chết để bảo vệ tiết hạnh của mình. Đó là đạo đức. Vì
rằng: mất danh dự là mất tất cả.
2. Thời công nghiệp và hiện đại
Ngày nay xã hội ta đang ở thời kỳ công nghiệp hoá và hiện đại hoá cả
thành thị lẫn nông thôn. Cuộc sống thay đổi nhanh chóng và mãnh liệt cả về
chất lẫn về lượng. Con người gặp nhau hàng ngày nơi nhà máy, công sở.
Ngay ở nơi đây sự cuốn hút của guồng máy sản xuất, sự căng thẳng của
công việc khiến con người không có thời gian giao lưu hiểu biết nhiều về
nhau, có chăng giao tiếp chỉ do đòi hỏi của công việc. Khi rời công sở mỗi
người lại trở về một thế giới riêng: bị lôi cuốn về nhu cầu kinh tế, người ta
phải lo làm thêm, học thêm. Nhu cầu giải trí có thể được thoả mãn ngay
trong căn nhà của mình, hoặc nơi công cộng, nơi giữa những con người hầu
như không quen biết. Khi về gia đình mỗi căn nhà là một “lô cốt” khép kín:
sống ở phường, ở khu phố, thậm chí, ngay hai nhà cạnh nhau có khi người
cũng không biết gì về nhau. (Thí dụ: về em bé 2 tuổI sống bên cạnh một thi
thể đến khi phân huỷ mọi người mới biết là một minh chứng đau buồn). Giờ
đây mối quan hệ trực tiếp giữa những người là họ hàng thân thiết cũng ngày
5
NHÓM 3
LỚP THỂ DỤC_K31_GDTC
càng ít đi, thay vào đó là mối quan hệ gián tiếp qua hệ thống thông tin hiện
đại.
Như đã biết, khi con người vi phạm đạo đức thì dư luận lên án, con
người phải tự điều chỉnh hành vi của mình. Nhưng sống ở thời công nghiệp
hoá và hiện đại hoá, với môi trường tiếp xúc như vậy thì dư luận khó phát
huy được tác dụng, hay nói cách khác vai trò của đạo đức bị giảm tác dụng.
Thí dụ: Một thanh niên yếu đuối trốn tránh nghĩa vụ quân sự hoặc đào
ngũ, khi trở về quê sinh sống thì đương nhiên hành vi đó ở quê ai cũng có

mạnh tớI trật tự của xã hội. Một sai phạm của con ngườI dù là trong một thời
gian ngắn cũng có thể gây những tác hại to lớn (hiện tượng virus máy tính là
6
NHÓM 3
LỚP THỂ DỤC_K31_GDTC
một ví dụ). Nếu những hành vi tương tự không được ngăn chặn ngay tức thì,
để diễn ra ở nhiều người trong một thời gian dài thì hậu quả thật khó lường.
Do đó, trong khi chờ đợi đạo đức phát huy tác dụng bền vững của mình thì
trước hết pháp luật cần ra tay cương quyết để ngăn chặn hành vi đó. Tức là
phải có những quy định rõ ràng và cụ thể về mặt pháp luật để ngăn chặn hậu
quả có thể sẽ xảy ra. Thời xưa có câu:
Đi đâu mà vội mà vàng,
Mà vấp phải đá mà quàng phải dây.
Ai cũng biết đó là một lời khuyên, bởi sự hấp tấp, vội vàng nhiều khi
hỏng việc, và có thể hỏng cả phong cách như lời khuyên đó là tất cả một kết
quả giáo dục lâu dài con người mới tự ý thức, tự điều chỉnh. Thậm chí có khi
“vấp phải đá” con người mới ý thức được điều đó. Nhưng trong khi đạo đức
chưa phát huy được tác dụng của lời khuyên thì tác hại của nó cũng có giới
hạn. Ngày nay, với xã hội công nghiệp, với những xe tải khổng lổ, với
những xe phân khối lớn thì sự “vội vàng” đó phải có sự can thiệp ngay của
pháp luật dể ngăn chặc tức thì. Nếu không với những cuộc tranh giành
khách, với những cuộc “đua tốc độ” sẽ gây ảnh những hậu quả khó lường.
Khi đó sẽ không vấp “phải đá” hay “phải dây” nữa mà là sinh mạng của con
người, của nhiều người.
Ai cũng biết xả rác, vứt xác chuột ra đường là một hành động thiếu
đạo đức. Nhưng để giáo dục con người tự giác chấm dứt hành vi đó thì phải
rất lâu dài mà trước mắt chỉ là một ảo tưởng. Đến lúc đó thì xã hội đã chịu
nhiều tác hại. Vừa rồi thành phố có phát động một ngày không sử dụng túi
nylon. “Một ngày” tất nhiên chỉ có tính tượng trưng, nhưng túi nylon vẫn
nhiều biết chừng nào, huốn chi là nhiều ngày sử dụng và xả túi nylon một

là một đòi hỏi tất yếu.
Kết luận
Nghị quyết Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định: “Tăng
cường giáo dục pháp luật nâng cao hiểu biết và ý thức tôn trọng pháp luật,
sống và làm việc theo hiến pháp và pháp luật, bảo đảm cho pháp luật được
thi hành một cách nghiêm minh, thống nhất và công bằng”. (1)
Chúng ta đang sống ở một đất nước, một thành phố đang vươn mình
để trở thành một thành phố, một đất nước công nghiệp và hiện đại. Nếu sự
quản lý lỏng lẻo, không phù hợp sẽ tạo ra những hậu quả thật đáng buồn.
Thành phố trở nên vô cùng nhếch nhác, thiếu văn minh. Nhiều điều chúng ta
dạy cho con em trong gia đình, nơi nhà trường, nơi đoàn thể sẽ được “bình
thản” chứng minh ngược lại, ngay trên đường phố, trước công sở, thậm chí
ngay trước nơi hành xử pháp luật.
Báo Tuổi Trẻ đã từng cảnh báo rằng thành phố chúng ta là “một quán
nhậu khổng lồ”. Gần đây với loạt bài trên báo “Công An thành phố Hồ Chí
Minh” với tựa đề “Chúng ta dọn nhà chưa sạch” ngầm cảnh báo rằng thành
phố chúng ta là “một đống rác khổng lồ”. Nếu pháp luật còn tỏ ra quá nhu
nhược, nếu pháp luật còn tỏ ra quá tình cảm, nếu pháp luật còn trù trừ
nhường bước cho đạo đức thì sẽ còn nhiều cái “khổng lồ” khác làm nhức
nhối lòng người - những con người tự trọng – luôn từng ngày muốn thấy một
thành phố: văn minh, hiện đại.
8