Chuyên đề thực tập tốt nghiệp GVHD: Th.S Bùi Minh Hải
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU.........................................................................................1
NỘI DUNG............................................................................................. 3
CHƯƠNG I : TỔNG QUAN VỀ CÔNG TY KIỂM TOÁN VÀ DỊCH
VỤ TIN HỌC AISC – CHI NHÁNH HÀ NỘI......................................3
1. Lịch sử hình thành và đặc điểm của chi nhánh AISC Hà Nội............3
1.1. Vài nét về Công ty Kiểm toán và Dịch vụ tin học Thành phố Hồ chí
Minh – AISC:............................................................................................3
1.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển:...............................................3
1.1.2 Tổ chức Bộ máy quản lý:...........................................................4
1.2. Về Chi nhánh Công ty Kiểm toán AISC tại Hà Nội..........................7
1.2.1. Lịch sử hình thành và đặc điểm Chi nhánh AISC Hà Nội..........7
1.2.2. Tổ chức bộ máy quản lý của Chi nhánh AISC Hà Nội...............8
2. Các hoạt động kinh doanh của Chi nhánh AISC Hà Nội:...................9
CHƯƠNG II. KIỂM TOÁN CHU TRÌNH BÁN HÀNG –
THU TIỀN TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH
TẠI MỘT SỐ KHÁCH HÀNG DO CHI NHÁNH
AISC HÀ NỘI THỰC HIỆN...............................................................11
1. Lập kế hoạch kiểm toán chu trình bán hàng – thu tiền tại AISC
Hà Nội:........................................................................................................15
2. Thực hiện kiểm toán chu trình bán hàng – thu tiền...........................29
2.1 Kiểm toán các khoản tiền..................................................................29
2.2. Kiểm toán Doanh thu.......................................................................31
2.3. Kiểm toán các khoản phải thu khách hàng.......................................42
3. Kết thúc kiểm toán................................................................................53
SV: Nguyễn Mai Thoan Lớp: Kiểm toán 47B
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp GVHD: Th.S Bùi Minh Hải
CHƯƠNG III: BÀI HỌC KINH NGHIỆM VÀ
PHƯƠNG HƯỚNG NHẰM HOÀN THIỆN QUY TRÌNH KIỂM
TOÁN CHU TRÌNH BÁN HÀNG – THU TIỀN

KSNB Kiểm soát nội bộ.
SV: Nguyễn Mai Thoan Lớp: Kiểm toán 47B
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp GVHD: Th.S Bùi Minh Hải
DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU
SƠ ĐỒ 1.1: SƠ ĐỒ BỘ MÁY TỔ CHỨC TOÀN CÔNG TY:............5
Sơ đồ 1.2: Sơ đồ tổ chức bộ máy quản lý của Chi nhánh:....................8
Bảng 2.1: Tình hình hoạt động kinh doanh của Công ty được thể hiện
qua bảng sau:........................................................................................17
Sơ đồ 2.2: Sơ đồ tổ chức bộ máy kế toán tại Công ty ABC:...............17
Bảng 2.3: Báo cáo lỗ lãi năm 2008.......................................................20
Bảng 2.4: Bảng so sánh một số chỉ tiêu trên bảng cân đối kế toán.....26
Bảng 2.5:Bảng so sánh một số chỉ tiêu trên Báo cáo kết quả
hoạt động kinh doanh...........................................................................27
Bảng 2.6: Kết quả Doanh thu các mặt hàng........................................33
Bảng 2.7: Bảng kê doanh thu chịu các mức thuế suất GTGT............38
Bảng 2.8: Bảng tổng hợp Doanh thu năm 2008(Đơn vị VNĐ)...........39
Bảng 2.9: Kết quả Doanh thu tiêu thụ qua các năm...........................40
Bảng 2.10: Bảng tổng hợp các khoản giảm trừ...................................41
Bảng 2.11: Bảng tổng hợp sai sót khi kiểm toán khoản phải thu của
ABC....................................................................................................... 44
Bảng 2.12: Bảng kê nợ phải thu Tài khoản 131 tính đến ngày
31/12/2008.............................................................................................. 44
Sơ đồ 2.13: Sơ đồ các bước gửi thư xác nhận.....................................46
Bảng 2.14: Bảng khách hàng nợ Công ty XYZ...................................52
Bảng 3.1: Bảng câu hỏi đối với hệ thống KSNB..................................66
SV: Nguyễn Mai Thoan Lớp: Kiểm toán 47B
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp GVHD: Th.S Bùi Minh Hải
LỜI MỞ ĐẦU
---o0o---
Trong giai đoạn hiện nay, hội nhập kinh tế đang là xu thế tất yếu cho mọi

Chương II: Kiểm toán chu trình bán hàng – thu tiền trong kiểm toán
BCTC tại một số khách hàng do AISC Hà Nội thực hiện.
Chương III: Bài học kinh nghiệm và phương hướng nhằm hoàn thiện
quy trình kiểm toán chu trình bán hàng – thu tiền tại AISC Hà Nội.
SV: Nguyễn Mai Thoan 2 Lớp: Kiểm toán 47B
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp GVHD: Th.S Bùi Minh Hải
NỘI DUNG
---o0o---
CHƯƠNG I : TỔNG QUAN VỀ CÔNG TY KIỂM TOÁN VÀ
DỊCH VỤ TIN HỌC AISC – CHI NHÁNH HÀ NỘI
1. Lịch sử hình thành và đặc điểm của chi nhánh AISC Hà Nội
1.1. Vài nét về Công ty Kiểm toán và Dịch vụ tin học Thành phố Hồ chí
Minh – AISC:
1.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển:
* Trước năm 2001:
Công ty kiểm toán và dịch vụ tin học Thành Phố Hồ Chí Minh(AISC) là
một doanh nghiệp Nhà nước trực thuộc Sở Tài chính Thành phố Hồ Chí
Minh, là một tổ chức kiểm toán độc lập, hợp pháp có quy mô lớn hoạt động
trong lĩnh vực kiểm toán, tư vấn tài chính kế toán và dịch vụ về tin học.
Công ty AISC được thành lập theo Thông báo sô 637/TC/CĐKT ngày
21/03/1994 của Bộ Tài Chính và Quyết định số 1292/QĐ-UB-TM ngày
29/04/1994 của UBND Thành phố Hồ Chí Minh, theo Giấy phép kinh doanh
số 103020 ngày 04/05/1994 của Trọng tài kinh tế Thành Phố Hồ Chí Minh.
Trụ sở giao dịch của Công ty đặt tại 142, đường Nguyễn Thị Minh Khai, quận
3, Thành phố Hồ Chí Minh. Đến nay sau 15 năm hoạt động Công ty đã có
những kết quả hết sức khả quan và đang khẳng định là một trong những Công
ty có chất lượng cao trong lĩnh vực kiểm toán.
Tên gọi : Công ty Kiểm toán và dịch vụ tin học.
Tên giao dịch quốc tế: Auditing and Informatic Services Company(AISC).
SV: Nguyễn Mai Thoan 3 Lớp: Kiểm toán 47B

kiểm toán, tài chính kế toán, tư vấn, quản lý doanh nghiệp, tin học.Công ty
không ngừng nâng cao chất lượng cũng như số lượng cán bộ công nhân viên
của mình qua các năm.Hiện nay công ty có trụ sở chính đặt tại Thành phố Hồ
Chí Minh và có 4 chi nhánh tại các thành phố trên toàn cõi Việt Nam.
SƠ ĐỒ 1.1: SƠ ĐỒ BỘ MÁY TỔ CHỨC TOÀN CÔNG TY:

Trụ sở chính Công ty đặt tại: 142, Đường Nguyễn Thị Minh Khai, Quận 3,
Thành phố Hồ Chí Minh.
Điện thoại: (08) 9 305 163.(10 lines).
Giám đốc: Ông Nguyễn Hữu Trí.
Các chi nhánh trên toàn quốc:
* Chi nhánh tại Hà Nội:
Địa chỉ : C2,Tầng 24,Toà nhà VIMECO,Lô E9,Phạm Hùng,Hà Nội.
Điện thoại: (04) 847 3960.
Giám đốc chi nhánh: Ông Đào Tiến Đạt.
SV: Nguyễn Mai Thoan 5 Lớp: Kiểm toán 47B
Tổng giám đốc
Phòng
Kiểm
toán và
Tư vấn
Phòng
Đào
tạo
Phòng
Tin
học
Phòng
Dự án
đầu tư

Địa chỉ: 64, Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Thành phố Cần Thơ.
Điện thoại: (071) 813 004.
Trưởng đại diện: Ông Trần Ngọc Khôi.
* Văn phòng đại diện tại Hải Phòng:
Địa chỉ: 21,Lương Khánh Thiện,Ngô Quyền,Thành phố Hải Phòng.
Điện thoại: (031) 920 973.
Trưởng đại diện: Bà Đào Thị Kim Liên.
Các chi nhánh của toàn Công ty hoạt động độc lập, do đó chức năng nhiệm
vụ của các chi nhánh này cũng giống như của chức năng và nhiệm vụ của
Công ty ở TPHCM. Các chi nhánh được quyền tự do ký kết hợp đồng và triển
khai hợp đồng với tất cả các khách hàng sau đó lãi chuyển về Công ty tiến
hành hạch toán. Trong một số trường hợp, nếu các chi nhánh cần hỗ trợ về
nhân lực, công nghệ Công ty sẽ hỗ trợ để chi nhánh ký kết và tiến hành hợp
đồng. Các chi nhánh đều có tư cách pháp nhân, có nghĩa vụ thực hiện nghĩa
vụ với nhà nước độc lập như Thuế thu nhập Doanh nghiệp, thuế GTGT và các
nghĩa vụ khác tại nơi chi nhánh đặt.
Như vậy mạng lưới chi nhánh Công ty đã và đang được thành lập và hoạt
động có hiệu quả đáp ứng nhu cầu cung cấp dịch vụ khách hàng ở khắp các
tỉnh trên cả nước, tất cả các khách hàng hoạt động trong các lĩnh vực, ngành
nghề khác nhau.
Trong bộ máy toàn Công ty, các phòng ban hoạt động độc lập nhưng có
quan hệ mật thiết với nhau trong suốt quá trình thực hiện các hoạt động của
SV: Nguyễn Mai Thoan 6 Lớp: Kiểm toán 47B
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp GVHD: Th.S Bùi Minh Hải
Công ty, đặc biệt là lĩnh vực kiểm toán.Khi tiến hành thực hiện các chương
trình kiểm toán tại các đơn vị, công ty của khách hàng các bộ phận chức năng
tại các phòng ban được phân công nhiệm vụ rõ ràng, chi tiết, có sự đối chiếu,
gắn kết các bộ phận, đặc biệt có sự kiểm tra thường xuyên để nâng cao chất
lượng kiểm toán.
1.2. Về Chi nhánh Công ty Kiểm toán AISC tại Hà Nội

mụn, t ch v ti chớnh, khỏch quan, chớnh trc, chu s kim tra kim soỏt
ca c quan chc nng Nh nc theo lut phỏp nc Cng ho xó hi ch
ngha Vit Nam. Chi nhỏnh chu trỏch nhim trc phỏp lut v tớnh trung
thc, chớnh xỏc, bớ mt v nhng ti liu m Chi nhỏnh kim tra v cung cp
cho cỏc doanh nghip cng nh cỏc ng nghip cỏc Cụng ty kim toỏn
khỏc. Chi nhỏnh phi cú trỏch nhim kinh doanh cú lói bo ton v phỏt trin
vn theo c ch th trng. Vi giỏ c, l phớ dch v hp lớ, cht lng m
bo Chi nhỏnh AISC H Ni ngy cng cú uy tớn trong lnh vc kim toỏn v
t c nhng hiu qu kinh doanh ht sc thnh cụng.
1.2.2. T chc b mỏy qun lý ca Chi nhỏnh AISC H Ni
S 1.2: S t chc b mỏy qun lý ca Chi nhỏnh:
SV: Nguyn Mai Thoan 8 Lp: Kim toỏn 47B
Ban Giám đốc
Phòng
Hành
chính, tổ
chức, kế
toán ,
marketing
Phòng
Kiểm
toán I
Phòng
Kiểm
toán II
Phòng
Kiểm
toán
XDCB
Phòng

SV: Nguyễn Mai Thoan 9 Lớp: Kiểm toán 47B
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp GVHD: Th.S Bùi Minh Hải
- Kiểm toán các dự án hoàn thành (theo chuẩn mực 1000: kiểm toán dự
án hoàn thành sử dụng nguồn vốn nhà nước, vốn vay ưu đãi ODA).
* Dịch vụ xác định giá trị Doanh nghiệp:
* Các dịch vụ tư vấn:
- Tư vấn về tài chính doanh nghiệp.
- Tư vấn về thuế.
- Tư vấn về cổ phần hoá.
- Hướng dẫn về lập báo cáo hợp nhất.
* Cung cấp dịch vụ kiểm toán tuân thủ:
Cung cấp dịch vụ kiểm toán hoạt động cho các doanh nghiệp có nhu cầu.
Các hoạt động mà Chi nhánh cung cấp và thực hiện đã thu được
những thành công và tạo cho Chi nhánh kinh doanh có lãi. Cụ thể Doanh thu
của Chi nhánh vài năm gần đây nhất như sau:
Chỉ tiêu Năm 2006 Năm 2007 Năm 2008
Doanh thu 18 tỷ đồng. 25 tỷ đồng. 38 tỷ đồng.
Tỷ lệ lãi/doanh thu ước đạt khoảng 20%.
Trong tình hình nền kinh tế thế giới nói chung cũng như kinh tế Việt
Nam nói riêng đang gặp rất nhiều khó khăn và bất lợi, kinh tế các nước đang
trên đà suy thoái nghiêm trọng như hiện nay trong năm 2009 tới Chi nhánh
chỉ đề ra mục tiêu doanh thu đạt khoảng từ 40-42 tỷ đồng.
Mặc dù doanh thu thu được là một con số không nhỏ trên, nhưng
trong khoản doanh thu đó, doanh thu từ hoạt động kiểm toán chiếm tới 80%
(trong đó doanh thu kiểm toán báo cáo tài chính chiếm 70% còn 30% là từ
kiểm toán tuân thủ và kiểm toán dự án hoàn thanh) còn doanh thu từ hoạt
động tư vấn chỉ chiếm khoảng 20%. Để phát triển Chi nhánh trong thời gian
tới và hướng tới sự cân bằng trong kiểm toán và tư vấn, Ban giám đốc sẽ đề ra
chiến lược kinh doanh sao cho Doanh thu từ hoạt động kiểm toán chiếm 60%
còn Doanh thu từ dịch vụ tư vấn sẽ chiếm khoảng 40%.

báo cáo kiểm toán và các ý kiến tư vấn thích hợp sau cuộc kiểm toán.
Công ty XYZ
Công ty XYZ là khách hàng mới của AISC Hà Nội, do đó các KTV của
Chi nhánh phải tiến hành tìm hiểu kỹ lưỡng về hoạt động kinh doanh của
khách hàng đông thời nghiên cứu hồ sơ kiểm toán của các năm trước nhằm
hiểu rõ hơn tình hình hoạt động kinh doanh của khách hàng. Vì là khách hàng
mới nên Công ty được các KTV và trưởng nhóm kiểm toán của AISC Hà Nội
đánh giá rủi ro rất tỉ mỉ và thận trọng để giảm thiểu những sai sót trong quá
trình kiểm toán đồng thời nâng cao chất lượng của báo cáo kiểm toán.
Quy trình kiểm toán BCTC tại Chi nhánh AISC Hà Nội được thực
hiện theo các bước sau:
Hàng năm AISC đều gửi thư chào hàng đến cho các khách hàng có nhu
cầu kiểm toán, thư chào hàng là bức thông điệp giới thiệu về Công ty, về các
dịch vụ mà AISC cung cấp cũng như chất lượng và uy tín của mình đến với
khách hàng.
SV: Nguyễn Mai Thoan 12 Lớp: Kiểm toán 47B
Chuyờn thc tp tt nghip GVHD: Th.S Bựi Minh Hi
Di õy l mu th cho hng ca AISC:
Cụng ty Kim toỏn v Dch v tin hoc AISC

Th chào hàng
Hà nội, ngày tháng năm
Kính gửi: Ban giám đốc công ty A
Trớc hết chúng tôi xin chân thành cảm ơn sự quan tâm của quý công ty
đến hoạt động kiểm toán của chúng tôi, chúng tôi xin phép đợc giới thiệu với
quý công ty về AISC của chúng tôi.
AISC là một trong những tổ chức hợp pháp đầu tiên và lớn nhất của
Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán và t vấn tài chính.
AISC có kỹ năng cung cấp cho các doanh nghiệp Nhà nớc, doanh nghiệp t
nhân, doanh nghiệp có vốn đầu t nớc ngoài, các tổ chức trong nớc và quốc tế

chọn đơn vị phục vụ mình
Chúng tôi hy vọng chứng minh khả năng của mình và làm hài lòng Quý
công ty.
Xin gửi tới Quý công ty lời chào trân trọng.

Kính th
Giám đốc
Sau khi nhn c th cho hng, khỏch hng ng ý h s phỏt th mi
kim toỏn. Th mi kim toỏn cú th bng vn bn hoc bng ming. Khi
nhn c th mi kim toỏn, i din ca AISC s tin hnh gp g trao i
vi Ban Giỏm c t ú tin hnh ký hp ng vi khỏch hng.
Cuc gp g di hay ngn ph thuc vo tng khỏch hng, vớ d nu l
khỏch hng mi cuc gp g s c tin hnh cn thn hn so vi cỏc khỏch
hng quen thuc ca AISC. Vi khỏch hng XYZ AISC s tin hnh tỡm hiu
chi tit hn khỏch hng ABC. Tip theo ú, KTV ca AISC s tin hnh cỏc
cụng vic tip theo:
+ Lp k hoch kim toỏn v qun lý cụng vic kim toỏn:
- ỏnh giỏ khỏch hng.
SV: Nguyn Mai Thoan 14 Lp: Kim toỏn 47B
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp GVHD: Th.S Bùi Minh Hải
- Đánh giá môi trường kiểm soát đối với khoản mục phải thu.
- Tìm hiểu môi trường kinh doanh.
- Cử KTV phụ trách kiểm toán.
- Các thủ tục phân tích chính.
- Đánh giá rủi ro tiềm tàng.
- Lập kế hoạch và chương trình kiểm toán cụ thể.
+ Thực hiện kiểm toán:
* Đối chiếu số phát sinh, số dư của từng tháng trên hệ thống sổ chi tiết,
sổ Cái, nhật ký, bảng cân đối kế toán.
* Kiểm tra chi tiết các khoản phải thu

Những thông tin tóm lược về khách hàng bao gồm những điểm chủ yếu
như: Tên công ty hay đơn vị khách hàng được kiểm toán, địa chỉ, loại hình và
ngành nghề kinh doanh, Quyết định thành lập, nguồn vốn kinh doanh, Hội
đồng quản trị và ban giám đốc các đơn vị thành viên, Kế toán trưởng, hình
thức sổ kế toán, quá trình hình thành và phát triển, KTV tiền nhiệm,...
Cụ thể được áp dụng với hai khách hàng cụ thể:
Công ty TNHH ABC
Là Doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài, hoạt động theo giấy
phép số 23/CP _ ACP _ HL ngày 30/3/2000. Công ty chuyên sản xuất, cung
cấp các sản phẩm phụ tùng và mũ bảo hiểm xe máy. Sản phẩm của Công ty
chủ yếu tiêu thụ ở thị trường Hà Nội và các tỉnh giáp Hà Nội cùng với một
phần xuất khẩu.
Trụ sở chính và văn phòng đại diện của công ty tại đường Nguyễn Trãi,
Hà Nội. Công ty hoạt động theo Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam và tuân
thủ theo pháp luật Việt Nam. Hàng năm, BCTC của Công ty phải được kiểm
SV: Nguyễn Mai Thoan 16 Lớp: Kiểm toán 47B
Chuyờn thc tp tt nghip GVHD: Th.S Bựi Minh Hi
toỏn theo quy nh ca Lut u t nc ngoi trc khi c gi ti c
quan chc nng cụng khai.
Bng 2.1: Tỡnh hỡnh hot ng kinh doanh ca Cụng ty c th hin
qua bng sau:
Nm Doanh thu thun
Li nhun t hot ng sn
xut kinh doanh
T sut li nhun t hot
ng sn xut kinh doanh
trờn doanh thu thun
2007 38.021.654.250 1.493.974.500 25,45
2008 65.511.310.275 2.061.400.575 31,78
Hi ng qun tr ca Cụng ty c sp xp tng i hp lý. B mỏy

xác
định kết
quả
Kế toán
giá
thành
sản
xuất
Kế toán
giá
thành
sản
xuất
Kế
toán
tổng
hợp
Kế
toán
tổng
hợp
Thủ
quỹ
Thủ
quỹ
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp GVHD: Th.S Bùi Minh Hải
Công ty áp dụng chế độ kế toán Việt Nam. Niên độ bắt đầu từ ngày 1/1
và kết thúc vào ngày 31/12 hàng năm.
Hình thức mở sổ là Nhật ký chứng từ.
Mọi nghiệp vụ phát sinh bằng ngoại tệ đều được quy đổi sang đồng Việt

định 563/QĐ – TTg ngày 10/10/1994 của Thủ tướng Chính phủ. Là một
doanh nghiệp nhà nước có tư cách pháp nhân, có tài khoản tại ngân hàng, có
con dấu riêng và hạch toán độc lập.
Nguồn vốn kinh doanh chủ yếu do ngân sách nhà nước cấp, một phần
vốn vay từ ngân hàng và phần còn lại được bổ sung từ lợi nhuận để lại. Công
ty phải trích lập các quỹ theo các quy định như sau:
- Trích lập quỹ đầu tư và phát triển 50% lợi nhuận để lại.
- Trích 10% lợi nhuận để lại để lập quỹ dự phòng.
Về ngành nghề kinh doanh: Công ty chuyên sản xuất các sản phẩm đóng
hộp như thịt hộp, cá hộp, patê.
Đơn giá bán các sản phẩm của Công ty:
Loại sản phẩm Đơn giá
Thịt hộp 24000
Cá hộp 22500
Patê 22000
Về tình hình Tài sản và Nguồn vốn của Công ty trong năm 2008 được
thể hiện trên Bảng cân đối kế toán, tình hình kinh doanh của Công ty được thể
hiện trên bảng báo cáo lỗ (lãi).
SV: Nguyễn Mai Thoan 19 Lớp: Kiểm toán 47B
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp GVHD: Th.S Bùi Minh Hải
Bảng 2.3: Báo cáo lỗ lãi năm 2008
Đơn vị VNĐ
Chỉ tiêu Số tiền
Tổng Doanh thu
- Trong đó Doanh thu xuất khẩu
77.037.472.500
125.422.500
Các khoản giảm trừ Doanh thu 155.031.000
Doanh thu thuần 76.882.441.500
Giá vốn hàng bán 70.403.505.000