BÀI GIẢNG
MÔN KINH TẾ HỌC ĐẠI CƯƠNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
Hà Nội - 2008Bài 5. Cung, cầu và chính sách của
chính phủ
1. Chính sách kiểm soát giá trực tiếp – Giá trần.
2. Chính sách kiểm soát giá trực tiếp – Giá sàn.
3. Chính sách thuế - Đánh vào người mua
4. Chính sách thuế - Đánh vào người bán.
5. Hệ số co giãn và ảnh hưởng của thuế.
-
Các chính sách trên được đưa ra khi chính phủ cho rằng thị
trường đang tạo ra sự bất công với người mua hoặc người
bán.
-
?? Có thực sự khôi phục được sự công bằng??1. Chính sách kiểm soát giá trực tiếp – Giá
trần (Ceiling price: Pc)
1.1. Tác động của giá trần tới kết quả hoạt động
của thị trường.
1.2. Tình huống1.1. Tác động của giá trần tới kết quả

- (Các lực lượng thị trường
vẫn ở tại điểm cân bằng một
cách tự nhiên).
-
Trong trường hợp này, giá
trần được gọi là không ràng
buộc. (vì không hề gây ảnh
hưởng).1.1. Tác động của giá trần tới kết quả
hoạt động của thị trường (Tiếp)
8
4
5
0
16 41
Lượng
Giá trần
Giá
S
D
-
Giả sử chính phủ áp đặt mức
giá trần bằng 4 => thấp hơn
giá cân bằng của thị trường.
-
Các lực lượng có xu hướng
đẩy giá về mức cân bằng. Gặp
giá trần => không thể cao hơn

thiếu hụt:

Xếp hàng: những người đến sớm và sẵn sàng chờ đợi sẽ mua
được hàng.1.1. Tác động của giá trần tới kết quả
hoạt động của thị trường (Tiếp – giá trần ràng buộc - nhận xét)

Sự phân phối thiên vị: người bán phân phối lượng hàng khan
hiếm cho những người thân, quen hay theo một cách thiên vị
nào đó.
- Có hiệu quả và công bằng không??
- Như vậy, giá trần được đưa ra nhằm giúp đỡ những người
mua, nhưng không phải tất cả các người mua, nhưng không phải
tất cả các người mua đều được hưởng lợi. Một số người được lợi
vì mua được hàng với giá thấp. Một số người khác không mua
được bất cứ đơn vị hàng hoá nào.1.2. Tình huống – xếp hàng tại trại xăng
E
D
Q1
S1
P
PC
P1
Giá trần
Lượng

Ngắn hạn
- Chính phủ áp đặt giá trần cho tiền
thuê nhà => trợ giúp người nghèo.
- Trong ngắn hạn:

Số căn hộ cho thuê được xem là
cố định (chủ nhà không thể thay đổi
nhanh chóng con số này) => đường
cung là thẳng đứng.

Người muốn thuê cũng phản ứng
không mạnh (để thay đổi thói quen
sinh hoạt => cần phải có thời gian)
=> đường cầu rất dốc.
=> Cung cầu không co giãn =>
mức thiếu hụt là nhỏ.1.2. Tình huống – Kiểm soát tiền thuê nhà
trong ngắn hạn và dài hạn (Tiếp)
Tiền
thuê
Giá trần
Thiếu hụt
Số căn hộ cho thuê
S
PC
Q
D
-Trong dài hạn:

So sánh:

Không kiểm soát: ngôi nhà được chăm sóc.

Kiểm soát: chủ nhà không quan tâm đến khách hàng, ngôi
nhà tồi tàn, chất lượng kém. (vì sao?) Không hiệu quả; không
công bằng. (vì sao?)2. Chính sách kiểm soát giá trực tiếp – Giá sàn
(Floor Price: PF)
2.1. Tác động của giá sàn tới kết quả hoạt động
của thị trường
2.2. Tình huống.2.1. Tác động của giá sàn tới kết quả hoạt động
của thị trường
-
Giá sàn là mức giá tối thiểu áp đặt cho một loại hàng
hoá nào đó.
-
Chính phủ áp đặt giá sàn khi cho rằng mức giá thị
trường gây bất lợi cho người bán.
- Mức giá sàn mà chính phủ áp đặt có thể rơi vào một
trong hai trường hợp sau đây.2.1. Tác động của giá sàn tới kết quả hoạt động
của thị trường (tiếp)

Giá
S
Giá sàn
D
D
ư

t
h
ừ
a
- Giả sử chính phủ áp đặt mức
giá sàn (7) cao hơn mức giá
cân bàng của thị trường.
-
Các lực lượng có xu hướng
đẩy giá về mức cân bằng. Gặp
giá sàn => Không thể thấp
hơn được nữa.
-
=> Giá thị trường phải bằng
giá sàn.
- Giá sàn (trường hợp này) là
một điều kiện buộc.2.1. Tác động của giá sàn tới kết quả hoạt động của
thị trường (tiếp – giá sàn ràng buộc - nhận xét)
- Điều gì sẽ xảy ra??
- Nguyên tắc: Khi chính phủ áp đặt một mức giá sàn ràng buộc

Giá sàn
Q* Q
P
P*
PF
Q*
Q
S
Thất nghiệp
Giá sàn
D
QD QS
E
-
Hầu hết các nước => quy định
mức lương tối thiểu.
-
Thị trường lao động có kỹ
năng (lương cao) => luật tiền
lương tối thiểu không có tính
ràng buộc.
-
Thị trường lao động ít kỹ năng
(lương thấp) => luật tiền lương
tối thiểu có tính ràng buộc. =>
thất nghiệp.2.2. Tình huống - Luật tiền lương tối thiểu
(tiếp - một số quan điểm)

i
ế
c

n
ê
m

t
h
u
ế

(
0
,
5
)
- Giả sử chính phủ đánh một
mức thuế =0,5 vào người mua
=> người mua phải trả thêm
0,5 trên mỗi đơn vị sản phẩm
họ mua.
-
Phân tích 3 bước
-
Đường cầu dịch chuyển sang
trái => lượng cân bằng giảm từ
16 xuống 15 => thuế làm giảm
sút quy mô thị trường.

0 1516 41 Q
D
5,2
5
4,7
8
S1
N
ê
m

t
h
u
ế

(
0
,
5
)
S2
-
Giả sử chính phủ đánh một
mức thuế = 0,5 vào người bán
=>người bán phải nộp cho
chính phủ 0,5 trên mỗi đơn vị
sản phẩm họ bán ra.
-
Phân tích 3 bước