VĂN HÓA THẨM MỸ VÀ VĂN HÓA NGHỆ THUẬT
TRONG ĐÀO TẠO BẬC SAU ĐẠI HỌC

PGS. TS. Tạ Văn Thành
Trường Đại học Dân lập Hùng Vương

Báo cáo tại Hội thảo khoa học “Nâng cao chất lượng đào tạo bậc
sau đại học chuyên ngành văn hóa học” do Bộ môn Văn hóa học tổ
chức tháng 1-2006

Chương trình đào tạo bậc sau đại học chuyên ngành Văn Hóa Học do
Bộ môn Văn Hóa Học, ĐHKHXH & NV thuộc ĐH Quốc Gia TP.HCM tổ
chức ngày càng có đông người theo học và đã đạt những kết quả đáng
khích lệ. Tuy nhiên, nâng cao chất lượng đào tạo vẫn là mối quan tâm
đúng đắn của Bộ môn.

Để nâng cao chất lượng đào tạo, phải giải quyết nhiều vấn đề : nội dung
chương trình, phương pháp giảng dạy, công tác hướng dẫn viết luận văn, phương
pháp làm việc của học viên khi tìm tài liệu, khảo sát thực tế, viết luận văn, việc tổ
chức chấm luận văn một cách nghiêm túc, khoa học, việc tìm ra những đề tài có ý
nghĩa khoa học và thực tiễn cao, …
Sau đây tôi chỉ xin đề cập một vấn đề trong nội dung chương trình đào tạo :
vấn đề vị trí và nội dung của 2 môn học “Văn hóa thẩm mỹ” và “Văn hóa nghệ
thuật”.
Nhìn từ góc độ Văn hóa học, Văn hóa thẩm mỹ và Văn hóa nghệ thuật là hai
loại hình văn hóa của loài người cần được nghiên cứu bởi 2 môn học.
Mỹ học và Nghệ thuật học có thể cung cấp nhiều kiến thức cho 2 môn học này
song không thể thay thế chúng.
Mỹ học nghiên cứu mối quan hệ thẩm mỹ giữa con người với hiện thực và hình
thái cao của mối quan hệ này là nghệ thuật.
Nghệ thuật học nghiên cứu các loại hình nghệ thuật trên ba bình diện : lý luận,

+ Giá trị thẩm mỹ
+ Hoạt động thẩm mỹ
+ Các thiết chế quản lý, định hướng, phổ biến các giá trị thẩm mỹ và giáo
dục thẩm mỹ
- Văn hóa nghệ thuật : “Văn hóa nghệ thuật là sự phát triển năng lực nghệ
thuật (thụ cảm, nhận thức, sáng tạo nghệ thuật) của con người, thể hiện ra trong
hoạt động nghệ thuật) và kết tinh lại ở các giá trị nghệ thuật”.
Văn hóa nghệ thuật bao gồm các giá trị sau :
+ Chủ thể nghệ thuật (nghệ sỹ – công chúng nghệ thuật)
+ Hoạt động nghệ thuật (sáng tạo – thụ cảm các tác phẩm nghệ thuật)
+ Giá trị nghệ thuật (Tác phẩm thuộc các loại hình, loại thể nghệ thuật)
+ Các thiết chế định hướng, quản lý, phổ biến nghệ thuật và giáo dục nghệ
thuật.
Như vậy, đối tượng và cấu trúc của 2 môn học Văn hóa thẩm mỹ và Văn hóa
nghệ thuật là khác với đối tượng và cấu trúc của Mỹ học và Nghệt thuật học.
Môn học Văn hóa thẩm mỹ phải trang bị cho học viên kiến thức về bản chất,
đặc trưng, chức năng của văn hóa thẩm mỹ, về chủ thể thẩm mỹ, hoạt động thẩm
mỹ, các giá trị thẩm mỹ cơ bản, hệ thống các thiết chế của văn hóa thẩm mỹ, giáo
dục thẩm mỹ và thực trạng của văn hóa thẩm mỹ nước ta hiện nay.
Môn học Văn hóa nghệ thuật cần trang bị cho học viên kiến thức về bản chất,
đặc trưng, chức năng của văn hóa nghệ thuật, của nghệ thuật, về chủ thể nghệ
thuật (nghệ sỹ và công chúng nghệ thuật), về sáng tạo nghệ thuật của nghệ sỹ và
thụ cảm nghệ thuật của công chúng, về đặc trưng của các giá trị nghệ thuật, về các
thiết chế nghệ thuật, về giáo dục nghệ thuật và về thực trạng nền văn hóa nghệ
thuật nước ta hiện nay.
Hai môn học nói trên đối với nước ta là môn học mới. Hiện nay tôi đã khai
thác nhữg tri thức của Mỹ học và Nghệ thuật học để soạn bài giảng cho 2 môn học
này. Tuy nhiên, còn nhiều vấn đề cần bổ sung, ví như : bản chất và đặc điểm của
nghệ sỹ, quá trình thụ cảm tác phẩm của công chúng, vai trò của công chúng đối
với sự phát triển của văn hóa nghệ thuật, vị trí, chức năng của các thiết chế văn