Phên têm hổc nhêåp mưn 17
http://ebooks.vdcmedia.com
nhûäng giai àoẩn trong thúâi k xẫy ra trûúác thúâi k 3 tíi nây. Sûå
phất triïín nây tiïën hânh nhanh àïën nưỵi sûå quan sất trûåc tiïëp
khưng thïí cố àûúåc nhûäng hònh ẫnh cưë àõnh rộ râng. Chó nhúâ vâo
mưn phên têm hổc, chng ta múái cố thïí dûåa vâo cấc chûáng bïånh
thêìn kinh àïí tòm ra nhûäng giai àoẩn xa xưi nhêët ca sûå phất triïín
khất dc (libido). Têët nhiïn àố chó lâ nhûäng cưng trònh xêy dûång,
nhûng nhúâ thûåc hânh mưn phên têm hổc cấc bẩn sệ thêëy nhûäng
cưng trònh xêy dûång nây thûåc cố đch vâ cêìn thiïët. Cấc bẩn sệ hiïíu
tẩi sao bïånh l hổc lẩi cố thïí
tòm ra àûúåc nhûäng sûå kiïån mâ chng
ta khưng biïët àûúåc trong cấc àiïìu kiïån bònh thûúâng.
Bêy giúâ chng ta cố thïí biïët rộ àúâi sưëng tònh dc ca trễ con
trûúác khi chng ch àïën cú quan sinh dc, sûå ch nây àûúåc sûãa
soẩn trong thúâi gian àêìu tiïn ca àûáa bế trûúác khi thúâi k tiïìm
tâng vâ bùỉt àêìu àûúåc tưí chûác chùåt chệ trong thúâi k dêåy thò. Trong
thúâi k àêìu tiïn cố mưåt thûá tưí chûác lỗng lễo hún mâ chng ta gổi lâ
thúâi k tiïìn sinh dc Nhûng trong thúâi k nây chđnh nhûäng
khuynh hûúáng sa àổa vâ dng hêåu mưn chiï
ëm àõa võ àưåc tưn chûá
khưng phẫi nhûäng khuynh hûúáng sinh dc lễ tễ. Sûå khấc biïåt giûäa
giưëng àûåc vâ giưëng cấi chûa giûä vai trô gò hïët, thay vâo àố chó cố sûå
khấc biïåt giûäa tđch cûåc vâ tiïu cûåc, sûå khấc biïåt nây bấo trûúác tđnh
cấch phên cûåc ca tònh dc. Trong nhûäng hoẩt àưång ca thúâi k
nây, àiïìu chng ta cố thïí gổi lâ giưëng àûåc xët hiïån dûúái hònh thûác
mưåt khuynh hûúáng mën ngûå trõ chùèng mêëy lc biïën thânh àưåc ấc.
Nhûäng khuynh hûúáng tiïu cûåc gùỉn liï
ìn vâo mưåt miïìn tònh dc
chung quanh hêåu mưn vâ hêåu mưn bùỉt àêìu giûä mưåt àõa võ quan
trổng. mën xem vâ biïët àûúåc phất hiïån mẩnh mệ; ëu tưë sinh

lễ tễ chõu lïå thåc vâo cú quan sinh dc, nghơa lâ lc tònh dc chõu
lïå thåc vâo sûå sinh sẫn. Vêåy lc àêìu chng ta chó cố mưåt àúâi sưëng
tònh dc rúâi rẩc, do cấc khuynh hûúáng lễ tễ hổp thânh àïí tòm àûúåc
khoấi cẫm do cấc cú quan trong cú thïí gêy nïn, nhûäng khuynh
hûúáng nây hoẩt àưång àưåc lêåp, khưng lïå thåc vâo nhau. Sûå vư trêåt
tûå nây àûúåc giẫm búát nhúâ nhûäng tưí chûác tiï
ìn sinh dc dêỵn àïën giai
àoẩn sa àổa - hêåu mưn, sau khi qua giai àoẩn bùçng mưìm, giai àoẩn
thư sú nhêët. Thïm vâo àố cố nhiïìu hoẩt àưång khấc chûa àûúåc biïët
àïën àêìy à lâm gẩch nưëi giûäa giai àoẩn sau vâ giai àoẩn trûúác vâ
cao hún. Sau nây chng ta sệ hiïíu rộ hïët têìm quan trổng ca sûå
phất triïín lêu dâi vâ àïìu àùån ca sûå khất dc trong quan niïåm vïì
cấc chûáng bïånh thêìn kinh.
Ngây nay chng ta xết àïën mưåt khđa cẩnh khấc ca sûå phất
triïín nây, nghơa lâ nhûäng liïn quan giûäa nhûäng khuynh hûúáng lễ
tễ vâ àưëi tûúång. Hay nối cho àng ra chng ta xế
t nhanh sûå phất
triïín nây àïí rưìi dûâng lẩi lêu hún trûúác mưåt trong cấc kïët quẫ chêåm
chẩp àẩt àûúåc. Vêåy mưåt vâi ëu tưë cêëu thânh ca bẫn nùng tònh
dc cố ngay tûâ lc àêìu mưåt àưëi tûúång mâ nố cêìm giûä thûåc chùåt; àố
lâ khuynh hûúáng ngûå trõ, mën biïët vâ xem xết. Nhiïìu ëu tưë khấc
liïn quan àïën nhiïìu miïìn tònh dc trong thên thïí, ngay lc àêìu
cng chó cố mưåt àưëi tûúång, mưåt khi côn bấm vâo nhûäng nhiïåm v
khưng cố tđnh chêët tònh dc, nhûng rưìi bỗ rúi àưëi tûúång àố ngay
khi rúâi bỗ nhûäng nhiïå
m v àố. Àưëi tûúång tònh dc thûá nhêët dng
miïång lâ àưi v ca bâ mể thỗa mận nhu cêìu ni ùn ca àûáa bế
sú sinh. Sau àố mưåt khi àûáa bế àậ thỗa mận àûúåc cẫ tònh dc vâ
nhu cêìu ni ùn, nố sệ khưng cêìn àïën v mể nûäa, mâ thay vâo àố
bùçng ngốn tay nghơa lâ mưåt phêìn trong thên thïí nố. Khuynh

mưåt trong cấ
c ngun nhên chđnh ca sûå chưëng àưëi ca xậ hưåi àưëi
vúái phên têm hổc.
Cấc bẩn hậy nghe mưåt cêu chuån lùåt vùåt xẫy ra trong thúâi
chiïën tranh. Mưåt trong nhûäng ngûúâi can àẫm bïnh vûåc phên têm
hổc àûúåc àưång viïn vúái tû cấch bấc sơ qn y túái mưåt núi nâo àố
trong xûá Ba Lan vâ àûúåc cấc àưìng nghiïåp ch vò nhûäng quan sất
ca ưng àưëi vúái mưåt bïånh nhên. Khi àûúåc hỗi, ưng ta trẫ lúâi lâ súã dơ
àẩt àûúåc kïët quẫ bêët ngúâ nhû thïë lâ vò ưng àậ dng phên têm hổc
vâ sùén sâng chó bẫo cho àưìng nghiïåp vïì phûúng phấp nây. Tûâ àố
chiïìu nâo cấc bấc sơ trong àún võ, àưì
ng nghiïåp hay cêëp trïn ca
ưng ta àïìu t hổp àïí nghiïn cûáu phên têm hổc. Mổi viïåc trưi chẫy
nhû thûúâng cho túái hưm võ bấc sơ ca chng ta nối vïì mùåc cẫm
Oedipe: mưåt cêëp trïn ca bấc sơ àûáng dêåy tun bưë lâ ưng khưng
tin mưåt cht nâo vïì mùåc cẫm nây vâ ưng khưng thïí cho phếp nối
Sigmund Freud 20
http://ebooks.vdcmedia.com
àïën mùåc cẫm àố àưëi vúái nhûäng ngûúâi àậ cố gia àònh, nhûäng ngûúâi
rêët àấng kđnh trổng trong khi hổ chiïën àêëu cho tưí qëc ca hổ. Vâ
ưng ra lïånh cêëm khưng cho nối àïën phên têm hổc nûäa. Võ bấc sơ
phên têm hổc nối trïn khưng côn àiïìu gò phẫi lâm khấc hún lâ xin
àưíi sang mưåt àún võ khấc. Phêìn tưi, tưi cho rùçng nïëu mën chiïën
thùỉng mâ ngûúâi Àûác phẫi cêìn àïën mưåt “tưí chûác khoa hổc” nhû thïë
thò quẫ lâ mưåt àẩi hổa vâ têët nhiïn giúái khoa hổc Àûác khưng thïí
nâo tha thûá cho mưåt quan niïåm lưỵi thúâi nhû thïë lêu hún nûäa.
Mùåc cẫ
m Oedipe lâ cấi gò ghï gúám vêåy? Chó cấi tïn Oedipe à
cho cấc bẩn àoấn ra rưìi. Ai mâ chùèng biïët huìn thoẩi vïì àûác vua
Hi Lẩp Oedipe bõ sưë phêån bùỉt phẫi giïët cha vâ lêëy mể àậ phẫi

phêỵn nưå, ưng ta nế trấnh khố khùn bùçng cấch tun bưë rùçng tinh
Phên têm hổc nhêåp mưn 21
http://ebooks.vdcmedia.com
thêìn ln l cao àưå àôi hỗi con ngûúâi tn theo chđ ca thêìn linh
ngay cẫ khi thêìn linh ra lïånh phẩm tưåi. Tưi khưng thêëy cấi ln l
nây cố thïí lâ mưåt sûác mẩnh ca vúã kõch, nhûng thûåc ra ln l
khưng hïì ẫnh hûúãng àïí kïët qua ca vúã kõch. Khấn giẫ khưng hïì
chưëng àưëi lẩi ln l ca vúã kõch nhûng phẫn ûáng lẩi nghơa vâ
nưåi dung vúã kõch. Khấn giẫ phẫn ûáng y nhû chđnh hổ àang cố mùåc
cẫm Oedipe, nhû nhòn thêëy trong chđ ca thêìn linh vâ trong lúâi
tiïn tri nhûäng cấi gò cố trong vư thûác ca hổ vâ àang àûúåc l tûúã
ng
hốa, y nhû chđnh hổ àang cố mën gẩt bỗ ngûúâi cha ài vâ lêëy mể
mònh. Tiïëng nối ca thi sơ nhû bẫo hổ: “mây khưng thïí chưëng lẩi
trấch nhiïåm ca mây. Mây cố trêìn tònh rùçng mây àậ lâm à mổi
cấch àïí cûúäng lẩi mën phẩm tưåi ca mây cng vư đch. Lưỵi ca
mây vêỵn côn àố vò chđnh mây àậ khưng r bỗ àûúåc nhûäng mën
phẩm tưåi, nhûäng àố vêỵn tiïìm tâng trong vư thûác ca mây”. Àố
chđnh lâ mưåt sûå têm l. Ngay cẫ khi àậ dưìn ếp nhûng khuynh
hûú
áng xêëu xa vâo trong vư thûác rưìi, trong miïång vêỵn nối lâ mònh
khưng cố trấch nhiïåm gò cẫ, nhûng trong thêm têm con ngûúâi vêỵn
cho rùçng mònh cố trấch nhiïåm mâ khưng hiïíu vò sao?
Sûå thûåc mùåc cẫm Oedipe lâ mưåt trong cấc ngun nhên gêy
ra lông hưëi hêån giây vô nhûäng ngûúâi mùỉc bïånh thêìn kinh. Hún thïë
nûäa: trong cën sấch ca tưi vïì “nhûäng bíi àêìu ca tưn giấo vâ
ln l con ngûúâi”, xët bẫn nùm 1913 dûúái nhan àïì: “Vêåt tưí vâ
kiïng k” tưi àậ àûa ra giẫ thuët lâ chđnh mùåc cẫm Oedipe àậ
lâm cho toân thïí nhên loẩi trong nhûäng ngây àêìu tiïn thûác àûúåc
sûå phẩm tưåi ca mònh trong khi chđnh sûå phẩ

khưng côn cố àiïìu gò àấng nghi ngúâ nûäa. Chng ta khưng nïn qụn
rùçng ngûúâi mể cng sùn sốc àûáa bế gấi nhû thïë mâ khưng àûa àïën
kïët quẫ tûúng tûå, vâ nhiïìu khi ngûúâi cha cng tỗ vễ êu ëm àûáa bế
trai chùèng kếm gò ngûúâi mể nhûng khưng phẫi vò thïë mâ àûúåc nố
mïën u nhû àưëi vúái mể nố. Nối tốm lẩi, ngûúâi ta khưng thïí nâo
gẩt bỗ nghơ vïì tònh dc trong tònh trẩng nối trïn. Vẫ lẩi, nïëu àûáa
bế quấ đch k thò nố sệ cố lúåi hún nïë
u àûúåc cẫ hai cha mể cng êu
ëm, nố chùèng cố lúåi gò nïëu chó tòm tònh u úã ngûúâi mể thưi.
Tưi chó nối àïën thấi àưå ca àûáa bế trai àưëi vúái cha mể thưi.
Thấi àưå ca em gấi cng tûúng tûå. Lông êu ëm àưëi vúái cha,
mën gẩt bỗ ngûúâi mể ài, vúái nhûäng dấng àiïåu lâm àỗm, em bế gấi
nhiïìu khi hiïën cho chng ta mưåt bûác tranh àểp mùỉt khiïën cho
chng ta qụn nhûäng hêåu quẫ quan trổng ca tònh trẩng nây.
Chđnh cấc bêåc cha mể nhiïìu khi cng gip vâo viïåc gêy cho con
mùåc cẫm Oedipe nây bùçng cấch chiïìu theo khuynh hûúáng àưëi vúá
i
ngûúâi cng phấi, thânh ra trong nhûäng gia àònh àưng con ngûúâi
cha tỗ vễ thđch con gấi hún, trong khi ngûúâi mể lẩi thđch con trai.
Tuy vêåy d rêët quan trổng, ëu tưë nây cng chûa à lâ mưåt l lệ
chưëng lẩi thûåc chêët ca mùåc cẫm Oedipe àưëi vúái àûáa bế. Mùåc cẫm
nây trúã thânh mùåc cẫm gia àònh khi cố nhiïìu con lïn. Nhûäng kễ
àïën trûúác cho nhûäng kễ àïën sau lâ mưåt àe dổa cho quìn lúåi ca
mònh, võ thïë nïn trễ con thûúâng khưng àốn tiïëp cấc em mưåt cấch
nưìng hêåu mêëy vâ chó mong cho em mêët ài thưi. Nhûäng tònh cẫm
th
ghết nây thûúâng àûúåc trễ con nối ra miïång. Khi mën xêëu xa
ca àûáa bế thûåc hiïån, khi àûáa em bêët thêìn bõ chïët thò viïåc àố àưëi
vúái àûáa bế lâ mưåt biïën cưë quan trổng tuy nhiïn khi chđnh nố cng
chùèng nhúá gò cẫ. Khi cố em múái sinh, àûáa bế thûúâng úã vâo àõa võ

thiïn nhiïn àậ àùåt ra nhûäng ngùn trú
ã khưng thïí vûúåt qua cho sûå
loẩn ln thò viïåc gò chng ta côn phẫi àùåt ra låt nổ àïí nghiïm
cêëm nố nûäa. Chđnh àiïìu trấi lẩi múái lâ sûå thûåc. Àưëi tûúång thûá nhêët
vïì tònh dc ca loâi ngûúâi - ngûúâi chõ hay ngûúâi mể - cố tđnh cấch
loẩn ln vâ loâi ngûúâi àậ phẫi dng nhûäng låt lïå thûåc nghiïåm
khấc múái diïåt trûâ nưíi. Nhûäng dên tưåc bấn khai ngay nay hậy côn
tưìn tẩi cng bâi trûâ sûå loẩn ln rêët nghiïm khùỉc. Th.Reik côn cho
rùçng lïỵ nghi ca nhûäng dên tưåc mổi rúå trong tíi dêåy thò cố mc
àđch kếo àûáa bế ra khỗ
i tònh trẩng loẩn ln bùçng cấch kếo nố ra
xa ngûúâi mể àïí gêy lẩi cẫm tònh ca nố àưëi vúái ngûúâi cha.
Thêìn thoẩi hổc àậ chùèng cho chng ta hay rùçng loâi ngûúâi
thûúâng gấn cho cấc võ thêìn tđnh cấch loẩn ln trong khi chđnh hổ
lẩi rêët súå loẩn ln, vâ trong nhûäng dên tưåc (nhû dên Pharaons vâ
dên Incas úã Pếrou) lïỵ cûúái loẩn ln giûäa hai chõ em hay anh em
Sigmund Freud 24
http://ebooks.vdcmedia.com
àûúåc coi nhû thiïng liïng. Vêåy sûå loẩn ln lâ mưåt àùåc ên mâ
ngûúâi thûúâng khưng àûúåc quìn hûúãng.
Mưåt trong hai tưåi ca Oedipe lâ tưåi loẩn ln, tưåi kia lâ tưåi
giïët cha. Hai tưåi ấc to lúán nây àậ bõ chïë àưå tưn giấo vâ xậ hưåi àêìu
tiïn, chïë àưå vêåt tưí, lïn ấn. Bêy giúâ tûâ quan sất trûåc tiïëp àûáa bế,
chng ta hậy qua sûå phên tđch bïånh trẩng ca ngûúâi lúán bõ bïånh
thêìn kinh. Sûå phên tđch nây gip cho ta hiïíu thïm nhûäng gò vïì
mùåc cẫm Oedipe? Sûå phên tđch cho ta thêëy mùåc cẫm nây xët hiïån
àng nhû trong huìn thoẩi, mưỵi bïånh nhên àïìu lâ mưåt Oedipe
hay lâ mưåt Hamlet chưëng àưëi lẩi mùå
c cẫm nây, nghơa lâ cng nhû
nhau. Mùåc cẫm Oedipe trong ngûúâi lúán chó lâ bẫn c soẩn lẩi ca

ngûúâi bïånh lẩi thêëy lẩi nhûäng àưëi tûúång thúâi xûa khiïën cho nhûäng
Phên têm hổc nhêåp mưn 25
http://ebooks.vdcmedia.com
àưëi tûúång nây cố tđnh chêët tònh dc. Sûå lûåa chổn àưëi tûúång ca àûáa
bế chó lâ mưåt sûå giấo àêìu rt rê, nht nhất nhûng cố tđnh chêët
quët àõnh ca sûå lûåa chổn trong tíi dêåy thò. Vâo tíi àố sệ cố
nhiïìu sûå hoẩt àưång tinh thêìn, tònh cẫm rêët mẩnh, cố khi hûúáng vïì
mùåc cẫm, cố khi vïì sûå phẫn ûáng chưëng lẩi mùåc cẫm àố, nhûng
nhûäng bûúác àêìu ca hoẩt àưång vò khưng thïí nối ra àûúåc nïn àïìu bõ
dưìn ếp vâo trong vư thûác. Bùỉt àêìu tûâ tíi àố con ngûúâi àûáng trûúác
mưåt cưng viïåc quan trổng la
â cưng viïåc tûå tấch rúâi ra khỗi cha mể,
chó sau khi sûå tấch rúâi nây àậ lâm xong, àûáa bế múái khưng côn lâ
àûáa bế nûäa vâ trúã thânh mưåt ngûúâi trong cưång àưìng xậ hưåi. Nhiïåm
v ca àûáa con trai lâ rúâi khỗi ngûúâi mể, àem tònh dc ca mònh
àùåt vâo mưåt àưëi tûúång khấc, lâm lânh lẩi vúái ngûúâi cha ty theo
trûúâng húåp. Nhiïåm v àố trúã nïn bùỉt båc àưëi vúái têët cẫ mổi ngûúâi
khưng trûâ ai. Nhiïåm v nây khưng bao giúâ àûúåc hoân thânh theo
l tûúãng cẫ, nghơa lâ àng vúái sûå àôi hỗi ca xậ hưåi vâ
têm l.
Nhûng ngûúâi bïånh thêìn kinh thûúâng khưng bao giúâ lâm nưíi nhiïåm
v nây vò hổ sët àúâi phẫi chõu phc tng dûúái quìn ngûúâi cha vâ
khưng thïí àem tònh dc ca mònh àùåt vâo mưåt àưëi tûúång nâo múái
cẫ. Sưë phêån ca ngûúâi con gấi cng chùèng hún gò. Chđnh theo nghơa
àố mâ chng ta cố thïí cho rùçng mùåc cẫm Oedipe chđnh lâ trng
têm ca nhûäng ngûúâi bïånh thêìn kinh.
Chùỉc cấc bẩn cng àoấn ra rùçng tưi àậ cưë gẩt ra ngoâi
nhiïìu chi tiïët quan trổng vïì l thuët cng nhû thûåc hânh, liïn
quan àïën mùåc cẫm Oedipe. Tưi khưng nối nhiïìu hún nûäa vïì nhûä
ng

khỗe mẩnh bònh thûúâng cng cố nhûäng giêëc mú sa àổa, loẩn ln
àưåc ấc nhû thïë, nhûäng giêëc mú nây khưng phẫi lâ àưåc quìn ca
nhûäng ngûúâi bïånh thêìn kinh, cho nïn chng ta cố quìn kïët lån
lâ ngûúâi phất triïín bònh thûúâng cng qua nhûäng giai àoẩn sa àổa,
biïën dẩng y nhû trong mùåc cẫm Oedipe, àố chó lâ mưåt tònh trẩng
bònh thûúâng, khưng cố gò àùåc biïåt, chó cố àiïìu àưëi vúái nhûäng ngûúâi
bïånh thêìn kinh thò nhûäng sa àổa, biïë
n dẩng àố àûúåc phống àẩi lïn
thưi. Àố chđnh lâ mưåt trong cấc l do khiïën cho chng ta phẫi khẫo
sất vïì giêëc mú trûúác khi khẫo sất vïì cấc triïåu chûáng bïånh thêìn
kinh.
22. PHÛÚNG DIÏÅN CA SÛÅ PHẤT TRIÏÍN
VÂ SÛÅ THT LI CÙN BÏÅNH HỔC
Chng ta vûâa àûúåc biïët rùçng sûå hoẩt àưång ca khất dc biïën
hốa rêët nhiïìu trûúác khi àẩt àûúåc àïën giai àoẩn bònh thûúâng àïí
phc v sinh sẫn. Tưi mën nối cho cấc bẩn nghe vïì vai trô ca sûå
kiïån nây trong viïåc quy àõnh nhûäng bïånh thêìn kinh.
Tưi àưìng vúái cấc nhâ bïånh l hổc khi hổ cho rùçng sûå phất
triïín ca khất dc cố hai àiïìu nguy hiïím: nguy hiïím bõ ngûâng lẩi
vâ nguy hiïím phẫi tht li. Àiïìu nây cố nghơa rùçng vò sûå hoẩt
àưång sinh l thûúâng cố khuynh hûúáng thay àưíi ln nïn cố thïí
nhûäng giai àoẩ
n sûãa soẩn àêìu tiïn khưng ài àng hûúáng vâ bõ vûúåt
qua hoân toân, mưåt vâi phêìn trong sûå hoẩt àưång cố thïí dûâng lẩi úã
mưåt vâi giai àoẩn àêìu tiïn àố vâ vò thïë sûå phất triïín cố thïí bõ
ngûâng trïå tẩi mưåt vâi àiïím nâo àố.
Chng ta hậy ài tòm úã mưåt vâi núi khấc tònh trẩng tûúng tûå.
Khi mưåt dên tưåc rúâi núi mònh àang úã àïí tòm mưåt núi múái, - àiïìu
Phên têm hổc nhêåp mưn 27
http://ebooks.vdcmedia.com

mưåt dông nûúác chẫy ln ln khưng ngûâng ngay tûâ khi cåc àúâi
múái bùỉt àêìu vâ chng ta àậ dng mưåt phûúng sấch nhên tẩo àïí
phên chng ra thânh nhiïìu àúåt liïn tiïëp. Nhûäng àiïìu tưi vûâa nối
cưë nhiïn phẫi àûúåc dêỵn giẫi rộ râng hún, nhûng cưng viïåc dêỵn giẫi
nây sệ
àûa chng ta ài quấ xa. Tưi chó cêìn bấo vúái cấc bẩn lâ tưi
gổi mưåt khuynh hûúáng dûâng lẩi úã mưåt giai àoẩn nâo àố lâ sûå àõnh
cû.
Àiïìu nguy hiïím thûá hai ca sûå phất triïín tûâng mûác nây lâ
sûå mưåt vâi ëu tưë nâo àố sau khi àậ tiïën quấ nhanh cố thïí quay trúã
lẩi mưåt giai àoẩn nâo trûúác àố: chng ta gổi sûå viïåc nây lâ sûå viïåc
tht li. Sûå tht li xẫy ra khi mưåt khuynh hûúáng trong khi hoẩt
àưång, nghơa lâ trong khi tòm cấch thỗa mận nhu cêìu gùåp nhiïìu trúã
ngẩi tûâ bïn ngoâi vâo. Sûå àõnh cû vâ
tht li liïn kïët vúái nhau
Sigmund Freud 28
http://ebooks.vdcmedia.com
chùåt chệ. Trong quấ trònh phất triïín sûå àõnh cû câng mẩnh bao
nhiïu, sûå hoẩt àưång ca nố câng dïỵ trấnh àûúåc ẫnh hûúãng ca
nhûäng trúã ngẩi bïn ngoâi do sûå tht li àûa vâo bêëy nhiïu, rưìi sau
àố sûå hoẩt àưång song song vúái sûå tht li câng cố thïí chưëng lẩi
àûúåc vúái nhûäng nhûäng ẫnh hûúãng nây bêëy nhiïu. Mưỵi khi trïn con
àûúâng tiïën triïín, mưåt dên tưåc àậ àïí lẩi trïn con àûúâng àố nhûäng
hâng râo phông th vûäng chùỉc thò mưỵi khi nhûäng phêìn tûã tiïìn tiïën
gùåp trúã ngẩi, nghơa lâ bõ ngùn chùån hay bõ àấnh bẩi búã
i mưåt kễ
àõch quấ mẩnh, hổ thûúâng cố khuynh hûúáng rt lui vïì nhûäng hâng
râo phông th àố àïí trưën trấnh hay àúåi chúâ. Nhûäng phêìn tûã tiïìn
tiïën nây câng dïỵ dâng bõ àấnh bẩi hún nïëu nhûäng phêìn tûã úã lẩi
sau nhûäng hâng râo phông câng nhiïìu hún.

t hoẩt àưång cố tđnh cấch têm l
Phên têm hổc nhêåp mưn 29
http://ebooks.vdcmedia.com
thìn ty, cố thïí àem ấp dng cho mổi hoẩt àưång tûúng tûå. Tưi
mën nối lâ khấi niïåm vïì sûå dưìn ếp lâ mưåt khấi niïåm cố tđnh cấch
khưng gian, ph húåp vúái giẫ thuët lâ bưå mấy tinh thêìn gưìm cố
nhiïìu hïå thưëng khấc nhau giưëng nhû nhiïìu cùn phông khấc nhau
trong mưåt ngưi nhâ.
Do sûå so sấnh nây chng ta nhêån thêëy lâ tûâ trûúác túái nay
chng ta àậ dng chûä tht li khưng phẫi theo nghơa àûúåc mổi
ngûúâi cưng nhêån mâ theo mưåt nghơa hïët sûác àùåc biïåt. Nïëu chng ta
gấn cho sûå tht li mưåt
nghơa tưíng quất nhû lâ mưåt sûå quay trúã
lẩi tûâ mưåt giai àoẩn phất triïín cao hún àïën mưåt giai àoẩn thêëp hún
thò sûå dưìn ếp cng cố thïí àûúåc coi nhû mưåt sûå tht li, mưåt sûå
quay trúã vïì giai àoẩn trûúác àố xa hún trong sûå phất triïín vïì tinh
thêìn. Chó cố àiïìu lâ khi nối àïën sûå dưìn ếp chng ta khưng hïì nghơ
àïën sûå tht li mâ chó nghơ àïën viïåc mưåt hânh vi tinh thêìn bõ giûä
lẩi trong mưåt giai àoẩn dûúái vư thûác. Sûå dưìn ếp lâ mưåt khấi niïåm
cố tđnh cấch tưíng quất vâ di àưång; sûå tht li chó cố
tđnh cấch mư
tẫ vúái sûå àõnh cû, chng ta chó mën nối àïën sûå quay trúã vïì mưåt
giai àoẩn trûúác àố trong phất triïín ca sûå khất dc, nghơa lâ mưåt
àiïìu hoân toân khấc biïåt vúái sûå dưìn ếp vâ khưng cố liïn quan gò vúái
nố cẫ. Chng ta cng khưng thïí khùèng àõnh rùçng sûå tht li ca
sûå khất dc lâ mưåt hoẩt àưång cố tđnh cấch têm l thìn ty vâ
cng khưng thïí àùåt cho nố mưåt núi cû ng nâo trong gìng mấy
tinh thêìn. D sûå tht li cố ẫnh hûúãng sêu xa àïën àúâi sưëng tinh
thêìn, ëu tưë
cú thïí vêỵn lâ ëu tưë quan trổng nhêët ca nố.

àïën bïånh Narcissisme (nghơa lâ bïånh mï say hònh bống ca mònh
qua hònh ẫnh dûúái nûúác) khưng?
Trong bïånh bõ ấm ẫnh, trấi lẩi sûå tht li ca khất dc vïì
giai àoẩn àêìu tiïn ca tưí chûác sa - àổa - hêåu - mưn lâ mưåt sûå kiïån
àấng ch nhêët vâ chđnh sûå tht li nây àậ in dêëu vïët mònh trong
môi sûå phất hiïån ca cấ
c triïåu chûáng. Sûå thc àêíy cố tđnh chêët ấi
tònh lc àố xët hiïån dûúái hònh thûác ca sa àổa. Hònh dung gúåi lïn
do cêu: tưi mën giïët em, thûåc ra cố nghơa: tưi mën vui vêìy vúái
em. Cấc bẩn chó cêìn nghơ àïën nhûäng sûå tht li liïn can àïën àưëi
tûúång, nghơa lâ àïën nhûäng ngûúâi thên cêån nhêët vâ mïën u nhêët,
cấc bẩn sệ cố mưåt niïåm vïì sûå kinh hoâng ghï túãm vâ nhûäng hònh
dung ấm ẫnh nây gúåi lïn trong thûác ngûúâi bïånh nhû mưåt cấi gò
hïët sûác xa lẩ. Nhûng sûå dưìn ếp trong cấc chûáng bïånh thêìn kinh
nây giûä mưåt vai trô quan trổ
ng rêët khố àõnh nghơa trong mưåt bâi
hổc nhêåp mưn nhû bâi nây. Sûå tht li ca khất dc khi khưng ài
cng vúái sûå dưìn ếp thûúâng chó dêỵn àïën sûå sa dổa chûá khưng gêy
bïånh thêìn kinh bao giúâ. Vêåy sûå dưìn ếp tûác lâ mưåt hoẩt àưång àùåc
biïåt dânh cho cấc bïånh thêìn kinh vâ biïíu thõ àùåc biïåt nhêët cho cấc
bïånh nây. Cố lệ tưi sệ cố dõp nối chuån vúái cấc bẩn nhiïìu hún vïì
sûå sa àổa vâ lc àố cấc bẩn sệ thêëy rùçng mổi viïåc xẫy ra mưåt cấch
àún giẫn hún mònh tûúãng.
Tưi mong rùçng cấc bẩ
n sệ khưng khố chõu khi thêëy tưi nối
quấ nhiïìu àïën sûå àõnh cû vâ tht li ca khất dc, nïëu cấc bẩn
hay rùçng nhûäng lúâi nối àố chó cố mc àđch sûãa soẩn cho cấc bẩn xết
àïën vêën àïì cùn bïånh ca thêìn kinh. Vïì àiïím nây tưi múái chó àûa
ra cố mưåt dûä kiïån: àố lâ ngûúâi ta chó mùỉc bïånh thêìn kinh khi bõ
kòm hậm khưng cho thỗa mận tònh dc, nghơa lâ bõ thiïëu thưën, vâ

tiïu, àư
íi lêỵn cho nhau nhûäng àưëi tûúång húåp cho mònh hún, vâ
chđnh sûå dïỵ dâng thay thïë nây gêy nïn mưåt sûå phẫn khấng rêët
mẩnh àưëi vúái tấc dng gêy bïånh ca sûå thiïëu thưën. Trong nhûäng
ëu tưë chưëng àưëi nây cố mưåt ëu tưë cố têìm quan trổng xậ hưåi àùåc
biïåt. Àố lâ viïåc cấc khuynh hûúáng vò khưng thïí thỗa mận àûúåc
trong hânh vi tònh dc nïn àậ thay thïë sûå thỗa mận nây bùçng mưåt
mc tiïu khấc tuy cng giưëng nhû mc tiïu trïn nhûng khưng cố
tđnh tònh dc nûäa mâ chó côn tđnh chêët xậ hưåi thưi. Chng ta gổi sûå

hoẩt àưång thay thïë nây lâ sûå “hoấn chuín” vâ lâm nhû thïë chng
ta àûáng vïì phđa nhûäng ngûúâi dânh cho nhûäng mc àđch xậ hưåi mưåt
giấ trõ lúán hún mc àđch tònh dc, mc àđch nây chó cố tđnh cấch võ
k. Sûå hoấn chuín chó lâ mưåt trûúâng húåp àùåc biïåt ca viïåc gùỉn
liïìn nhûäng khuynh hûúáng tònh dc vâo nhûäng khuynh hûúáng khấc
khưng tònh dc. Chng ta sệ cố dõp quay trúã lẩi vêën àïì nây trong
dõp khấc.
Sigmund Freud 32
http://ebooks.vdcmedia.com
Chùỉc cấc bẩn mën tin rùçng sau khi tòm ra àûúåc nhûäng
phûúng sấch àïí chõu àûång sûå thiïëu thưën thò sûå thiïëu thưën sệ mêët
hùèn têìm quan trổng. Sûå thûåc khưng phẫi thïë. Sûå thiïëu thưën vêỵn
giûä ngun tđnh cấch phất bïånh ca nố. Nhûäng phûúng tiïån àïí
chõu àûång thiïëu thưën thûúâng khưng à dng. Sûå chõu àûång ca
khất dc cố giúái hẩn. Sûå dễo dai vâ linh àưång ca khất dc khưng
hoân toân àêìy à àưëi vúái mổi ngûúâi, sûå hoấn chuín chó hy bỗ
àûúåc mưåt phêìn khất dc nâo àố
thưi, àố lâ khưng nối àïën viïåc
nhiïìu ngûúâi chó cố mưåt khẫ nùng hoấn chuín rêët giúái hẩn. Cố
nhiïìu ngûúâi chó thỗa mận àûúåc vúái mưåt sưë àưëi tûúång vâ mc tiïu

nhû àưëi vúái bïånh thêìn kinh. Vïì phûúng diïån cùn bïånh hổc, nhûäng
chûáng bïånh cố thïí àûúåc xïëp thânh mưåt loẩi trong àố hai ëu tưë:
cê
ëu tẩo tònh dc vâ ẫnh hûúãng bïn ngoâi, hay nïëu cấc bẩn thđch