Phên têm hổc nhêåp mưn 49

nhûäng biïën cưë trễ con nây khưng phẫi bao giúâ cng cố thûåc. Àng
thïë, trong phêìn lúán trûúâng húåp nhûäng biïën cưë nây khưng thûåc vâ
trong mưåt vâi trûúâng húåp chng lẩi côn trấi lẩi hùèn sûå thûåc lõch sûã
nûäa. Sûå khấm phấ ra àiïìu nây, hún hïët mổi l lệ cố thïí lâm cho ta
mêët lông tin cêåy àưëi vúái lúâi kïí ca ngûúâi bïånh mâ chng ta dng
lâm cùn bẫn àïí phên tđch vâ tòm hiïíu bïånh thêìn kinh. Sûå khấm
phấ nây lâm chng ta bưëi rưëi àïën cûåc àưå. Nïëu nhûäng biïë
n cưë trong
àúâi sưëng trễ con lc nâo cng cố thûåc, chng ta cẫm tûúãng nhû
àang hoẩt àưång trïn àêët rùỉn, nïëu chng khưng cố thûåc, chó lâ trô
bõa àùåt ca ngûúâi bïånh, chng ta lêåp tûác phẫi rúâi bỗ chng àïí ài
tòm mưåt con àûúâng khấc. Nhûng chng ta khưng phẫi theo con
àûúâng nâo trong hai con àûúâng àố cẫ: nhûäng biïën cưë trong thúâi thú
êëu do phên tđch lêåp lẩi hay gúåi ra àûúåc, khi thò sai hoân toân, khi
lẩi àng hoân toân vâ trong phêìn lúán trûúâng húåp chng vûâa sai
vûâa àng. Vò vêåy nhûäng triïåu chûáng khi thò hònh dung àng
nhûäng biïën cưë cố
thïí xẫy ra thûåc vâ trong trûúâng húåp nây chng cố
ẫnh hûúãng àïën sûå àõnh cû ca khất dc, khi thò chó lâ nhûäng àiïìu
bõa àùåt ca ngûúâi bïånh khưng cố mưåt tđnh chêët cùn bïånh gò cẫ.
Tònh trẩng nây lâm cho chng ta bưëi rưëi ghï gúám. Nhûng tưi nhùỉc
àïí cấc bẩn nhúá rùçng mưåt vâi k niïåm trong thúâi thú êëu mâ con
ngûúâi giûä lẩi àûúåc trong thûác cng cố thïí khưng àng sûå thûåc
hay đt nhêët cng vûâa àng vûâa sai. Vêåy mâ trong nhûäng trûúâng
húåp àố rêët đt khi chng lẩi khưng tòm ra bùçng chûáng vïì sûå sai lêìm,
tha
ânh ra chng ta cng cố thïí tûå an i khi nghơ rùçng àiïìu lâm cho
chng ta bưëi rưëi khưng phẫi do cưng trònh phên tđch gêy ra mâ
chđnh do ngûúâi bïånh gêy ra.

ra trong thúâi thú êëu thò biïët àêu sau àố ngûúâi bïånh chùèng trấch
mốc vâ cûúâi vâo mi chng ta vò chng ta àậ tỗ ra quấ dïỵ tin.
Ngûúâi bïånh khố lông hiïíu àûúåc tẩi sao chng ta lẩi coi viïåc àng
hay sai lâ khưng quan trổng, khưng cêìn biïët xem nhûäng biïën cưë
xẫy ra trong thúâi thú êëu ca hổ àng hay sai sûå thûåc. Vêåy mâ thấi
àưå ca chng ta àư
ëi vúái sẫn phêím ca tinh thêìn khưng thïí nâo
khấc àûúåc. Búãi vò nhûäng sẫn phêím nây cng cố nhiïìu àiïìu àng sûå
thûåc: chó cố àiïìu lâ chđnh ngûúâi bïånh àậ bõa ra nhûäng chuån
tûúãng tûúãng; nhûng àûáng vïì phûúng diïån bïånh thêìn kinh thò viïåc
ngûúâi bïånh tûúãng tûúång ra nhûäng cêu chuån cng khưng kếm
phêìn quan trổng so vúái viïåc chđnh ngûúâi bïånh àậ sưëng qua nhûäng
biïën cưë mâ hổ kïí cho ta nghe. Chđnh nhûäng cêu chuån bõa àùåt
cng cố mưåt thûåc thïí tinh thêìn trấi vúái thûåc thïí vêåt chêët vâ dêìn
dêìn chng ta tòm ra chên l
nây: trong thïë giúái ca bïånh thêìn
kinh thò thûåc thïí tinh thêìn giûä vai trô quan trổng hún cẫ.
Thûåc lâ mưåt àiïìu sai lêìm nïëu cho têët cẫ nhûäng àiïìu àố àïìu lâ
tûúãng tûúång, khưng cố mưåt cùn bẫn thûåc sûå nâo cẫ. Trấi lẩi chng
ta cố thïí hỗi bâ con nhiïìu tíi hún ca ngûúâi bïånh àïí biïët rộ
nhûäng àiïìu cố thûåc hay khưng? Vđ d nhû mưåt àûáa bế vẩch chim
ra chúi mâ khưng biïët rùçng àố lâ mưåt àiïìu cêëm, cố thïí bõ cha mể
hay ngûúâi lúán dổa sệ cùỉt chim hay cùỉt bân tay lâm bêåy ài. Cha mể
àûúåc hỗi vïì viïåc nâ
y sệ cưng nhêån lâ cố ngay vò hổ cho rùçng lâm
nhû vêåy lâ phẫi; nhiïìu ngûúâi bïånh nhúá rộ sûå àe dổa nây lùỉm nhêët
lâ khi sûå àe dổa xẫy ra vâo lc trễ con àậ húi lúán. Khi ngûúâi àe dổa
lâ ngûúâi mể hay thåc phấi nûä, hổ thûúâng nối lâ nïëu khưng thưi hổ
sệ bẫo ngûúâi cha hay ngûúâi thêìy thëc thiïën. Võ bấc sơ chun vïì
nhi khoa úã Franfurt ghi lẩi trong mưåt cën sấch nưíi tiïëng lâ khi

âi lúán quën r nhêët lâ trong khi chđnh àûáa bế gấi kïí lẩi
ngûúâi quën r nố chđnh lâ ngûúâi cha, chng ta cố thïí chùỉc chùỉn
rùçng àố lâ nhûäng chuån tûúãng tûúång vâ chng ta khưng côn nghi
ngúâ gò vïì l do tẩi sao chng ta båc tưåi ngûúâi cha nhû thïë. Trễ con
vâo tíi bõ tònh dc giây vô thûúâng bõa ra chuån bõ quën r àïí
chûáng minh viïåc mònh th dêm. Cấc bẩn cng àûâng tin rùçng viïåc
ngûúâi lúán tòm cấch thỗa mận tònh dc vúái nhûäng àûáa bế hoân toân
do trđ tûúãng tûúång thïu dïåt ra. Phêìn lúá
n cấc nhâ phên têm hổc àïìu
àậ phẫi chûäa chẩy nhûäng trûúâng húåp nhû thïë rưìi vâ lẩm dng tònh
dc nây quẫ àậ cố xẫy ra nhiïìu lêìn khưng ai chưëi cậi àûúåc: chó cố
àiïìu lâ nhûäng sûå lẩm dng nây thûúâng xẫy ra chêåm hún lâ thúâi
gian mâ con trễ thûúâng kïí.
Ngûúâi ta cố cẫm tûúãng rùçng têët cẫ nhûäng biïën cưë xẫy ra
trong thúâi thú êëu nây lâ ëu tưë cêìn thiïët ca mổi bïånh thêìn kinh.
Nïëu nhûäng biïën cưë nây ph húåp vúái sûå thûåc thò câng hay, nïëu
khưng à
ng vúái sûå thûåc têët nhiïn lâ chng àûúåc hònh thânh bùçng
mưåt vâi dêëu vïët rưìi àûúåc trđ tûúãng tûúång bưí tc thïm thùỉt vâo. Kïët
Sigmund Freud 52

quẫ thò vêỵn nhû nhau d àiïìu kïí ra àng sûå thûåc hay khưng. ÚÃ
àêy chng ta cố mưåt liïn quan bưí tc àậ àûúåc nối àïën rêët nhiïìu
nhûng liïn quan úã àêy lâ liïn quan lẩ lng nhêët trong cấc liïn
quan mâ chng ta biïët tûâ trûúác túái giúâ. Tẩi sao trễ con lẩi cêìn phẫi
bõa ra nhûäng chuån àố vâ nố lêëy tâi liïåu úã àêu àïí bõa nhû thïë? Vïì
l do tẩi sao chng lẩi bõa thò chùèng côn gò hưì nghi nûäa, àiïìu cêìn
cùỉt nghơa lâ tẩi sao, bao giúâ cng chó cố tûâng êëy chuån bõa xët
hiïån, nưåi dung giưëng hïåt nhû nhau? Tưi biïët cấc bẩn sệ cho cêu trẫ
lúâi ca tưi lâ quấ tấo bẩ

phẫi rúâi bỗ vêỵn tưìn tẩi dûúái mưåt hònh thûác khấc khưng trấi vúái sûå
àôi hỗi ca thûåc tïë vâ àiïìu mâ chng ta gổi lâ “sûå thûã thấch ca
cåc àúâi”. Lc àố mổi khuynh hûúáng àïìu lêëp dûúái hònh thûác mâ nố
cho àậ àûúåc thỗa mận, con ngûúâi lc ào
á cng cẫm thêëy àûúåc thỗa
mận vúái nhûäng àiïìu mâ trđ ốc tûúãng tûúång lâ thỗa mận vâ khưng
Phên têm hổc nhêåp mưn 53

thêëy thùỉc mùỉc gò cẫ. Vò vêåy con ngûúâi vêỵn tiïëp tc àûúåc tûå do hoẩt
àưång trong trđ tûúãng tûúång ca mònh trong khi trong àúâi sưëng thûåc
tïë khưng côn àûúåc tûå do nûäa. Con ngûúâi àậ lâ, àûúåc mưåt àiïìu vư
cng khố khùn lâ cố thïí vûâa sưëng nhû con vêåt ài tòm khoấi lẩc vûâa
sưëng nhû mưåt con ngûúâi cố à l trđ. Nhûng sûå thỗa mận đt ỗi mâ
anh ta cố àûúåc khưng chõu dûâng lẩi úã àố. Th.Fontane àậ nối:
“Chng ta khưng thïí nâo bỗ qua àûúåc nhûäng sûå xêy dûång ph
thåc”. Sûå sấng tẩo ra vûúng qëc tinh thêìn ca trđ tûúãng tûúång
tinh thêìn giưëng hïåt nhû sûå
dûå trûä tâi ngun thiïn nhiïn trong
nhûäng núi mâ àôi hỗi ca canh nưng, giao thưng vâ k nghïå àậ
biïën àưíi hùèn tđnh chêët sú khai ca àêët mâu, àïën nưỵi ngûúâi ta
khưng côn nhêån ra mưåt dêëu vïët gò ca tònh trẩng sú khúãi nûäa, mâ
ngûúâi ta àậ bõ bùỉt båc phẫi hy sinh vò lúåi đch ca thûåc tïë. Trong sûå
dûå trûä àố, mổi àiïìu kïí cẫ nhûäng àiïìu vư đch nguy hẩi àïìu àûúåc tûå
do phất triïín. Vûúng qëc tinh thêìn ca trđ tûúãng tûúång ngưng
cìng chđnh lâ sûå dûå trûä tâi ngun thiïn nhiïn nhû thïë vâ khưng
chõu sûå kiïím soất ca thûåc tïë.
Sẫn phêí
m àûúåc biïët rộ nhêët ca trđ tûúãng tûúång chđnh lâ
nhûäng “giêëc mú trong khi thûác” hiïån thên cho nhûäng sûå thỗa mận
tûúãng tûúång ca nhûäng tham vổng to lúán, tònh ấi, câng àêìy à, huy

i tưi, tuy
vêỵn ln ln ài ngûúåc àûúâng vúái cấi tưi vúái mưåt àiïìu kiïån nâo àố,
mưåt àiïìu kiïån cố tđnh chêët lûúång hún lâ phêím, vâ chđnh àiïìu kiïån
nây àậ bõ xấo trưån khi khất dc quay trúã lẩi vúái nhûäng àưëi tûúång
tûúãng tûúång. Chđnh vò cố sûå quay vïì nây nïn nùng lûúång ca
nhûäng àưëi tûúång àưåt nhiïn tùng lïn vâ àôi hỗi mưåt sûå thỗa mận.
Do àố múái phất sinh ra sûå xung àưåt vúái cấi tưi. D trûúác kia chng
cố tđnh chêët thûác hay tiïìm thûác chùng nûäa thò bêy giúâ chng bõ
cấi tưi dưìn ếp vâ hûúáng vïì vư thûác. Tûâ nhûäng sûå tûúãng tûúå
ng
ngưng cìng vư thûác àố, khất dc quay trúã vïì ngìn gưëc ca chng
trong vư thûác àïën nhûäng àiïím àõnh cû ca chđnh mònh.
Sûå tht li ca khất dc vïì nhûäng àưëi tûúång tûúãng tûúång
chđnh lâ mưåt giai àoẩn úã giûäa trïn con àûúâng dêỵn túái sûå phất sinh
ra triïåu chûáng. Vâ giai àoẩn nây àấng àûúåc gổi bùçng mưåt tïn
riïng. C.G. Jung àïì nghõ mưåt cấi tïn rêët hay lâ mưåt sûå “tấi nhêåp
nưåi têm”. Ta gổi sûå tấi nhêåp nưåi têm lâ viïåc khất dc xa lấnh cấc
sûå thỗa mận thûåc sûå àïí quay vïì vúái nhûäng sûå
tûúãng tûúång ngưng
cìng mâ tûâ trûúác túái nay ngûúâi ta thûúâng cho lâ vư hẩi. Mưåt ngûúâi
“tấi nhêåp nưåi têm” chûa hùèn lâ bõ bïånh thêìn kinh nhûng cng úã
vâo mưåt tònh trẩng bêët àõnh: mưåt khi khưng tòm àûúåc lưëi thoất cho
sûå thỗa mận tònh dc, anh ta sệ trúã thânh ngûúâi bïånh. Trấi lẩi vúái
tđnh cấch khưng thûåc ca sûå thỗa mận trong bïånh cng vúái sûå xốa
bỗ cấc sûå khấc biïåt giûäa trđ tûúãng tûúång vâ sûå thûåc cố mùåt ngay tûâ
giai àoẩn àêìu tiïn ca sûå tấi nhêåp nưåi têm.
Cấc bẩn hùèn àậ nhêån thêë
y rùçng trong nhûäng lúâi giẫi thđch
gêìn nhêët, tưi àậ àûa ra mưåt ëu tưë múái trong viïåc tòm cùn bïånh àố
lâ nùng lûúång, àưå lúán ca nghõ lûåc àem dng, mưåt ëu tưë mâ chng

kiïån cùn bïånh nấo loẩn thêìn kinh giûä mưåt àõa võ quan trổng bêåc
nhêët trong bïånh ấm ẫnh vúái tû cấch ca nhûäng sû
å thânh lêåp cố
tđnh cấch phẫn ûáng. Trong cấc bïånh thêìn kinh khấc àang àûúåc
nghiïn cûáu, chng ta cng thêëy cố nhûäng sûå khấc biïåt giưëng y nhû
thïë vâ cố khi côn sêu xa hún.
Trûúác khi chêëm dûát bâi nây tưi mën cấc bẩn àïí àïën mưåt
khđa cẩnh thđch th nhêët trong àúâi sưëng tûúãng tûúång. Cố mưåt con
àûúâng ngûúåc trúã lẩi dêỵn tûâ trđ tûúãng tûúång ngưng cìng quay vïì
vúái thûåc tïë àố lâ nghïå thåt. Ngûúâi nghïå sơ chđnh lâ mưåt con ngûúâi
tấi nhêåp nưåi têm gêìn giưëng nhû ngûúâi bïånh thêìn kinh. Bõ thc àêíy
búãi nhûäng khuynh hûúá
ng vư cng mẩnh mệ, ngûúâi nghïå sơ mën
chiïëm àoẩt àûúåc danh vổng, quìn hânh, ca cẫi, vinh quang vâ
tònh ấi. Nhûng nghïå sơ khưng cố phûúng tiïån àïí àẩt mc tiïu àố.
Vò thïë nïn, cng nhû nhûäng ngûúâi khưng àûúåc thỗa mận khấc,
nghïå sơ quay mùåt ài àïí khưng nhòn thûåc tïë nûäa, têåp trung hïët mổi
quan têm, tònh dc ca mònh vâo nhûäng sûå ham mën mâ trđ
tûúãng tûúång ca mònh àậ tẩo ra vâ àiïìu àố cố thïí lâm cho anh ta
bõ bïånh thêìn kinh àûúåc. Mën khỗi ài àïën chưỵ àố cêìn cố nhiïìu àiïìu
Sigmund Freud 56

kiïån thån lúåi khấc: vâ àậ cố biïët bao nhiïu nghïå sơ khưí súã vò bïånh
thêìn kinh nïn phẫi ngûâng hoẩt àưång. Cố thïí lâ bẫn chêët nghïå sơ
dïỵ àûa àïën nhûäng sûå hoấn chuín hún vâ ëu úát hún trong viïåc
dưìn ếp cấc khuynh hûúáng gêy bïånh. Vâ àêu lâ lưëi mâ nhûäng nghïå
sơ àậ dng àïí thêëy lẩi con àûúâng ca thûåc tïë. Tưi khưng cêìn nối
cho cấc bẩn biïët nghïå sơ khưng phẫi lâ nhûäng ngûúâi duy nhêët sưëng
mưåt cåc àúâi tûúãng tûúång. Phẩm vi ca trđ tûúãng tûúång ngưng
cìng lâ con àûúâng trung dung àûúåc mổi ngûúâi trong thïë giúái q

àậ àûa ra mưåt chuån tûúãng tûú
ång thay vò mưåt chuån lêëy trong
cåc sưëng thûåc. Hay khi tưi nối cho cấc bẩn nghe vïì hai triïåu
Phên têm hổc nhêåp mưn 57

chûáng, lêìn nây cố thûåc chûá khưng phẫi tûúãng tûúång cho cấc bẩn
xem chng mêët ài nhû thïë nâo bùçng cấch nối rộ liïn quan ca
chng vúái ngûúâi bïånh, cấc bẩn àậ hế nhòn thêëy nghơa ca triïåu
chûáng vâ hy vổng tưi cûá tiïëp tc àûúâng lưëi àố mậi. Nhûng rưìi tưi lẩi
àûa ra trònh bây nhûäng l thuët dâi lï thï khưng bao giúâ à cẫ,
ln ln bõ thïm thùỉt àiïìu nây àiïìu nổ, lâm viïåc vúái nhûäng khấi
niïåm mâ tưi chûa hïì nối cho cấc bẩn nghe bao giúâ, ài tûâ lưëi trònh
bây cố tđnh cấch mư tẫ sang quan niïåm di àưång, rưìi quan niïå
m
kinh tïë. Chùỉc cấc bẩn tûå hỗi khưng biïët cố phẫi tưi dng nhûäng
chûä cng mưåt nghơa vâ súã dơ cố thay àưíi trong chûä dng lâ vò mën
trấnh nhùỉc ài nhùỉc lẩi mậi ngun l khoấi lẩc, ngun l thûåc tïë,
di sẫn di truìn dûå phông: vâ àấng lệ phẫi àûa bẩn ài sêu vâo mưåt
ch thuët tưi lẩi chó àûa ra nhûäng àiïìu câng ngây cấc bẩn câng
thêëy ài xa dêìn khỗi têìm mùỉt cấc bẩn.
Tẩi sao tưi lẩi khưng bùỉt àêìu cưng viïåc nhêåp mưn vïì l
thuët vïì cùn bïånh thêìn kinh bùçng cấch trònh bây nhûäng àiïìu mâ
chđnh cấc bẩ
n àậ biïët vïì nhûäng bïånh àố, nhûäng àiïìu mâ cấc bẩn
àậ quan têm tûâ lêu. Tẩi sao tưi lẩi khưng bùỉt àêìu bùçng cấch nối
àïën thûåc chêët àùåc biïåt ca nhûäng ngûúâi tinh thêìn bêët an, vïì phẫn
ûáng khưng thïí nâo hiïíu àûúåc ca hổ trong sûå giao thiïåp vúái ngûúâi
khấc vâ vúái nhûäng ẫnh hûúãng bïn ngoâi, vïì sûå cấu kónh ca hổ vâ
vïì viïåc hổ khưng hïì biïët lo xa vâ thđch ûáng lâ gò? Tẩi sao tưi lẩi
khưng àûa cấc bẩn tûâ sûå hiïíu biïët nhûäng hònh thûác giẫn dõ àûúåc

chng ta. Cố rêët nhiïìu àiïìu cêìn nối vïì tònh dc vâ sûå phất triïín
ca nố cng nhû vïì sûå phất triïín ca cấi tưi. Côn vïì nhûäng àiïìu
cêìn biïët trûúác tiïn vïì k thåt lâm viïåc vâ nhûäng khấi niïåm vïì vư
thûác vâ dưìn nến thò cấc bẩn àậ àûúåc biïët ngay tûâ bíi àêìu ca
nhûäng bâi hổc nây rưìi. Trong mưåt bâi sau, cấc bẩn sệ thêëy cưng
viïåc nghiïn cûáu ca phên têm hổc tiïën àïën àêu rưìi khi tưi trúã lẩi
vúái vêën àïì. Tưi khưng giêëu giïëm cấc bẩn rùçng têët cẫ nhûäng diïỵ
n
dõch ca chng ta àïìu têåp trung vâo mưåt loẩi bïånh thêìn kinh;
bïånh thêìn kinh hoấn chuín. Ngay cẫ khi nghiïn cûáu sûå thânh
lêåp triïåu chûáng tưi chó nối àïën bïånh nấo loẩn thêìn kinh. Cho rùçng
cấc bẩn chûa tiïëp thu àûúåc mưåt àiïìu hiïíu biïët gò vûäng chùỉc, khưng
nhúá àûúåc nhûäng chi tiïët chùng nûäa thò đt nhêët cấc bẩn cng cố mưåt
khấi niïåm vïì phûúng tiïån hoẩt àưång ca mưn phên têm hổc vâ
nhûäng kïët quẫ àậ àẩt àûúåc.
Tưi nghơ rùçng cấc bẩn mën tưi bùỉt àêìu bùçng viïåc trònh bây
vïì bïånh thêìn kinh bùçng cấch mư tẫ thấi àưå ca nhûäng ngûúâ
i tinh
thêìn bêët an vïì cấch hổ àau khưí vò bïånh thêìn kinh vâ chđnh hổ cho
lâ khưng bõ vâ khưng thêëy khố chõu. Àố chđnh lâ vêën àïì th võ gip
cho ta hổc hỗi àûúåc nhiïìu, khưng khố nghiïn cûáu nhûng nïëu bùỉt
àêìu bùçng vêën àïì àố thò kïí cng húi nguy hiïím. Bùỉt àêìu bùçng
nhûäng bïånh thêìn kinh têìm thûúâng, quen thåc, chng ta sệ khưng
tòm ra àûúåc nhûäng àiïìu kiïån khưng biïët. Ph nhêån têìm quan
trổng ca tònh dc, bõ ẫnh hûúãng búãi àûúâng lưëi mâ nhûäng bïånh nây
àậ dng àïí trònh diïån trûúác cấi tưi ca ngûúâi tinh thêìn bêët an. Têët
nhiïn ca
ái tưi nây côn lêu múái trúã thânh mưåt võ thêím phấn vư tû vâ
chùỉc chùỉn. Trong khi cấi tưi cố quìn ph nhêån vư thûác vâ dưìn ếp
nố, lâm sao chng ta cố thïí chúâ àúåi cấi tưi cố thïí phấn àoấn cưng

nhûng hổ sệ khưng thïí cùỉt nghơa bêët cûá mưåt chi tiïët nâo trong viïåc
thânh lêåp triïåu chûáng vâ bêët cûá mưåt giêëc mú nâo d vư nghơa l
nhêët.
Cấc bẩn sệ hỗi: “Vêåy chng ta khưng thïí nâo quan têm àïën
phêìn àống gốp ca cấi tưi trong bïånh thêìn kinh bêët an vâ trong sûå
thânh lêåp cấc triïåu chûáng mâ khưng bỗ qua mưå
t cấch quấ lưå liïỵu
nhûäng ëu tưë mâ do phên têm hổc tòm ra sao?. Tưi trẫ lúâi: “Viïåc àố
cố thïí lâm àûúåc vâ chùỉc chùỉn sệ lâm mưåt ngây nâo àố nhûng theo
chiïìu hûúáng ca phên têm hổc thò chng ta cố thïí biïët trûúác lc
nâo lâm viïåc àố àûúåc: Chng ta cố thïí biïët trûúác lc nâo phên têm
hổc sệ phẫi nghiïn cûáu vêën àïì àố. Cố nhûäng bïånh thêìn kinh trong
àố cấi tưi phất biïíu vúái mưåt cûúâng àưå mẩnh hún trong nhûäng bïånh
chng ta àậ tham gia khẫo cûáu tûâ trûúác túái nay: àố lâ bïånh
“Narcissime” (chûáng bïå
nh ca nhûäng ngûúâi mï chđnh mònh). Sûå
phên tđch chûáng bïånh nây sệ gip cho chng ta hiïíu àûúåc mưåt cấch
vư tû vâ chùỉc chùỉn phêìn àống gốp ca cấi tưi trong cấc bïånh thêìn
kinh.
Nhûng cố mưåt thấi àưå ca cấi tưi àưëi vúái bïånh thêìn kinh ca
chđnh mònh àấng àûúåc ch trổng àïën àưå àấng lệ phẫi àûúåc khẫo
Sigmund Freud 60

sất ngay tûâ àêìu. Thấi àưå nây cố vễ nhû khưng vùỉng mùåt trong bêët
cûá trûúâng húåp nâo, nhûng nưíi lïn àùåc biïåt trong mưåt chûáng bïånh
mâ chng ta chûa biïët: àố lâ bïånh thêìn kinh do vïët thûúng. Cấc
bẩn nïn biïët rùçng, trong sûå hoẩt àưång ca têët cẫ cấc bïånh thêìn
kinh bao giúâ chng ta cng chó thêëy sûå xët hiïån cố chûâng êëy ëu
tưë vúái sûå khấc biïåt lâ ëu tưë nây trúã nïn quan trổng hún ëu tưë
khấc trong bïånh nây hay bïånh khấc y nhû diïỵn viïn trong mưåt

khùn vâ nùång nhổ
c. Cố nhûäng trûúâng húåp chđnh ưng bấc sơ cng
phẫi cưng nhêån rùçng bïånh thêìn kinh chđnh lâ cấch giẫi quët cåc
xung àưåt vư hẩi nhêët, cố lúåi nhêët vïì phûúng diïån xậ hưåi. Cấc bẩn
àûâng ngẩc nhiïn khi thêëy chđnh ưng bấc sơ lẩi àûáng vïì phe cùn
bïånh mâ ưng ta phẫi chûäa chẩy. Ưng ta khưng mën thu hểp vai
Phên têm hổc nhêåp mưn 61

trô ca mònh nhû mưåt kễ cìng tđn trong viïåc bẫo vïå sûác khoễ, ưng
ta biïët rùçng úã àúâi côn cố nhûäng sûå khưí súã khấc ngoâi nhûäng sûå khưí
súã do bïånh thêìn kinh gêy nïn, côn nhiïìu sûå àau khưí thûåc sûå vâ
khố chûäa hún; rùçng nhiïìu khi vò cêìn thiïët mưåt con ngûúâi phẫi hi
sinh sûác khoễ ca mònh vò chó cố sûå hi sinh nây múái trấnh cho
nhûäng ngûúâi khấc khỗi bõ mưåt sûå àau khưí to lúán, ghï gúám. Búãi vêåy
ngûúâi ta cố thïí nối rùçng, mưåt ngûúâi bïånh mën trấnh cåc xung
àưåt khưng côn cấch nâo hún lâ np ngay trong cùn bïå
nh ca mònh,
thò ngûúâi ta cng phẫi cưng nhêån rùçng trong mưåt vâi trûúâng húåp sûå
trưën trấnh àố cố thïí tûå bâo chûäa àûúåc vâ ưng bấc sơ sau khi hiïíu rộ
tònh thïë chó côn cấch rt lui cố trêåt tûå khưng nối nùng gò vúái têët cẫ
mổi àiïìu gûúång nhể cố thïí.
Nhûng chng ta hậy bỗ ra mưåt bïn nhûäng trûúâng húåp àùåc
biïåt àố. Trong nhûäng trûúâng húåp thûúâng, viïåc trưën trấnh trong cùn
bïånh ca mònh hiïën cho cấi tưi mưåt àiïìu lúåi cố tđnh cấch nưåi têm vâ
bïånh hoẩn, rưìi trong mưåt vâi trẩng thấi lẩi cố thïm mưåt àiïìu lúåi
bïn ngoâi mâ giấ
trõ thûåc sûå thay àưíi tûâ trûúâng húåp nây sang
trûúâng húåp khấc. Chng ta hậy lêëy mưåt vđ d hay xẫy ra nhêët
trong loẩt nây. Mưåt ngûúâi vúå bõ chưìng àưëi xûã tân tïå, khai thấc
khưng thûúng hẩi cố thïí trưën lấnh vâo trong cùn bïånh ca mònh,

thò cấi tưi cu
äng lúåi dng chng dïỵ dâng nhûng cố mêëy khi lẩi cố
nhûäng lúåi đch àố. Ngûúâi ta nhêån thêëy rùçng khi hoâ mònh vâo vúái
bïånh, cấi tưi àậ lâm mưåt cưng viïåc bêët lúåi. Nố phẫi trẫ mưåt giấ rêët
àùỉt cho sûå giẫm búát cûúâng àưå ca sûå xung àưåt vâ nhûäng cẫm giấc
àau àúán ài liïìn vúái cấc triïåu chûáng, nïëu khưng thïí tûúng àûúng vúái
nhûäng sûå day dûát ca sûå xung àưåt mâ nố thay thïë khưng phẫi vò
thïë mâ khưng lâm cho bïånh tùng lïn. Cấi tưi rêët mën gẩt bỗ
nhûäng cấi gò khố chõu trong cấc triïåu chûáng mâ khưng phẫi bỗ
nhû
äng àiïìu lúåi thu lûúåm àûúåc trong bïånh nhûng bêët lûåc, cấi tưi
thûåc ra khưng tđch cûåc nhû nố tûúãng tûúång.
Sau nây khi trúã thânh bấc sơ chûäa bïånh cho hổ, cấc bẩn sệ
nhêån thêëy rùçng khưng phẫi nhûäng ngûúâi bïånh phân nân nhiïìu
nhêët vïì bïånh ca hổ lâ nhûäng ngûúâi mën dûúåc chûäa chẩy vâ đt
chưëng àưëi nhêët. Trấi lẩi nûäa. Nhûng cấc bẩn sệ hiïíu rùçng têët cẫ
nhûäng àiïìu lúåi thu lûúåm àûúåc trong trẩng thấi bïånh hoẩn sệ lâm
tùng cûúâng àưå chưëng àưëi ca sûå dưìn ếp vâ lâm khố khùn thïm
nhiï
ìu cho viïåc chûäa chẩy. Ngoâi àiïìu lúåi do trẩng thấi bïånh hoẩn
gêy nïn, mưåt trẩng thấi xët hiïån cng nhûäng triïåu chûáng, chng
ta cêìn thïm mưåt àiïìu lúåi nûäa chó xët hiïån sau àố thưi. Mưåt khi
mưåt tưí chûác tinh thêìn nhû bïånh thêìn kinh tưìn tẩi àûúåc trong mưåt
thúâi gian thò chùèng bao lêu nố sệ trúã thânh mưåt thûåc thïí àưåc lêåp,
tûå phất sinh ra mưåt bẫn nùng tûå vïå, thoẫ hiïåp vúái cấc tưí chûác tinh
thêìn khấc, ngay cẫ vúái nhûäng tưí chûác àưëi nghõch vúái mònh vâ rêët đt
khi lẩi khưng chûáng tỗ lâ mònh cng gip đch àûúåc vâ do àố
àûúåc
dânh cho mưåt nhiïåm v múái ph thåc cố mc àđch lâm cho cåc
sưëng ca bïånh hoẩn kếo dâi vâ tưìn tẩi mậi. Chng ta lêëy thđ d

mưåt cåc diïỵn biïën mấy mốc vò ngûúâi bïånh tỗ ra khưng à khẫ
nùng àấp lẩi sûå àôi hỗi ca cåc sưëng vâ khưng chõu dng nhûäng
sûác mẩnh cao nhêët vâ to lúán nhêët ca mònh. Nïëu àûúåc quìn chổn
cố lệ ngûúâi ta sệ chổn sûå thêët bẩi vễ vang sau mưåt cåc giấp chiïën
lấ câ vúái àõnh mïånh.
Tưi phẫi cho cấc bẩn rộ nhûäng l
do khấc àậ khiïën cho tưi
khưng thïí bùỉt àêìu bâi hổc vïì bïånh thêìn kinh bùçng cấch nối àïën
bïånh tinh thêìn bêët an chung cho mổi ngûúâi trûúác. Cố bẩn cho rùçng
tưi phẫi lâm thïë vò nïëu lâm khấc tưi sệ gùåp nhiïìu khố khùn khi
mën chûáng minh rùçng tònh dc chđnh lâ cùn bïånh chđnh ëu ca
bïånh thêìn kinh. Cấc bẩn lêìm, trong nhûäng bïånh thêìn kinh hoân
chuín, mën àẩt túái quan niïåm àố chng ta phẫi bùỉt àêìu bùçng
cấch giẫi thđch thoẫ àấng cấc triïåu chûáng. Trong cấc hònh thûác
thưng thûúâng ca bïånh thêìn kinh gổi lâ hiïån tẩi, vai trô
gêy bïånh
ca cåc sưëng tònh dc lâ mưåt sûå kiïån hiïín nhiïn, rêët dïỵ nhêån
thêëy. Cấch àêy hún hai mûúi nùm, mưåt hưm, sau khi tûå hỗi tẩi sao
trong khi nghiïn cûáu nhûäng ngûúâi tinh thêìn bêët an, ngûúâi ta lẩi
khưng àïí gò àïën àúâi sưëng tònh dc ca hổ, tưi vêëp phẫi sûå kiïån
nây. Lc àố tưi àânh phẫi hy sinh cẫm tònh ca thên ch àïí
nghiïn cûáu rộ râng hún, nhûng cng phẫi mêët bao nhiïu cưng
Sigmund Freud 64

trònh múái nhêån ra rùçng àúâi sưëng tònh dc bònh thûúâng khưng gêy
bïånh thêìn knh (tưi mën nối bïånh thêìn kinh hiïån nay). Têët nhiïn
àïì lån nây coi rễ nhûäng sûå cấ biïåt, giûäa con ngûúâi cố mưåt cấi bêët
àõnh thûúâng ài liïìn vúái hai chûä “bònh thûúâng”, nhûng vïì phûúng
diïån chiïìu hûúáng nối chung thò cho túái ngây nay nố vêỵn giûä
ngun giấ trõ. Ngay tûâ dẩo àố tưi àậ êën àõnh àûúåc liïn quan àùåc

côn cố
nhiïìu liïn quan mêåt thiïët nûäa, nhûng chng ta khưng nối
àïën vò khưng liïn quan gò àïën vêën àïì ca chng ta hiïån nay. Àiïìu
cêìn thiïët vâ cố nghơa lâ trong mổi trûúâng húåp, d bïånh phất hiïån
ra cấch nâo mùåc lông, nhûng triïåu chûáng bao giúâ cng do khất dc
cung cêëp, do àố khất dc phẫi tiïu phđ nhiïìu sinh lûåc trong trûúâng
húåp nây.