Giaùo aùn Vỏỷt lióỷu xỏy dổỷng
Trang 114
b. Caùch xaùc õởnh:
Phổồng phaùp vỏỷt lióỷu chióỳm chọự chỏỳt loớng. Duỷng cuỷ: bỗnh tyớ troỹng, dỏửu hoớa.
c. Caùc yóỳu tọỳ aớnh hổồớng:
Ximng pooclng coù khọỳi lổồỹng rióng
a
= 3,05 ữ 3,15 g/cm
3
. Trở sọỳ naỡy thay õọứi
tuyỡ theo nhióỷt õọỹ nung, nóỳu nhióỷt õọỹ nung cao thỗ ximng coù
a
lồùn vaỡ ngổồỹc laỷi. Mỷt khaùc

a
coỡn phuỷ thuọỹc vaỡo thaỡnh phỏửn khoaùng vỏỷt, vờ duỷ loaỷi ximng chổùa nhióửu C
4
AF seợ coù
a

lồùn.
d. Yẽ nghộa:
- Ximng coù
a
lồùn coù taùc duỷng tọỳt laỡ coù thóứ ngn õổồỹc caùc tia X hoỷc tia , õọửng
thồỡi khaớ nng ngn bổùc xaỷ vaỡ phoùng xaỷ caỡng tọỳt. Vỗ vỏỷy ngổồỡi ta tỗm caùch tng
a
cuớa
ximng õóứ duỡng vaỡo caùc cọng trỗnh õỷc bióỷt chọỳng phoùng xaỷ, nhổ duỡng BaO thay cho CaO
seợ taỷo thaỡnh silicat bari coù tyớ troỹng õóỳn 5,4 hoỷc trọỹn BaSO
4

a. Khaùi nióỷm:
ọỹ mởn laỡ chố tióu õaùnh giaù mổùc õọỹ nghióửn mởn cuớa ximng. ọỹ mởn õổồỹc õaùnh giaù
bũng phỏửn trm khọỳi lổồỹng loỹt qua saỡng 0,08mm.
b. Caùch xaùc õởnh:
- Saỡng qua saỡng 0,2mm , sau õoù saỡng qua saỡng 0,08mm. Yóu cỏửu 100% loỹt qua saỡng
0,2mm; trón 85% loỹt qua saỡng 0,08mm (õọỳi vồùi ximng rừn nhanh laỡ trón 95%). Kờch
thổồùc trung bỗnh cuớa haỷt ximng laỡ 15 ữ 20
à
m.
- Ngoaỡi ra ngổồỡi ta coỡn duỡng tyớ dióỷn tờch S (tọứng dióỷn tờch bóử mỷt caùc haỷt cuớa mọỹt
õồn vở khọỳi lổồỹng ximng) õóứ õaùnh giaù õọỹ mởn cuớa ximng. Thọng thổồỡng tyớ dióỷn tờch cuớa
ximng laỡ 2500 ữ 3000cm
2
/g. Nỏng cao tyớ dióỷn tờch cuớa ximng õaỷt mổùc 3500 ữ
5000cm
2
/g laỡ mọỹt bióỷn phaùp lồùn nhũm nỏng cao chỏỳt lổồỹng ximng.

.
Giaùo aùn Vỏỷt lióỷu xỏy dổỷng
Trang 115
c. Caùc yóỳu tọỳ aớnh hổồớng:
ọỹ mởn cuớa ximng phuỷ thuọỹc vaỡo mổùc õọỹ nghióửn õọỳi vồùi clinke. Nóỳu quaù trỗnh
nghióửn clinke tọỳt thỗ ximng seợ mởn vaỡ ngổồỹc laỷi.
d. Yẽ nghộa:
Nóỳu ximng coù õọỹ mởn lồùn thỗ mổùc õọỹ vaỡ tọỳc õọỹ thuyớ hoaù caỡng cao, ximng seợ coù
cổồỡng õọỹ lồùn. Tuy nhión, nóỳu õọỹ mởn quaù cao (trón 95%) thỗ seợ tọỳn cọng nghióửn, tyớ dióỷn S
lồùn yóu cỏửu nổồùc nhaỡo trọỹn nhióửu khi bay hồi seợ õóứ laỷi lọự rọựng laỡm cổồỡng õọỹ ximng giaớm.
Ngổồỹc laỷi, khi õọỹ mởn quaù beù (dổồùi 85%) thỗ mổùc õọỹ thuyớ hoaù cuớa ximng keùm nón cổồỡng
õọỹ ximng seợ giaớm.


1 - Thanh chaỷy 5 - Thổồùc chia õọỹ
2 - Lọự trổồỹt 6 - Kim Vica
3 - Vờt õióửu chốnh 7 - Khỏu Vica
4 - Kim chố vaỷch 8 - Baỡn õóứ duỷng cuỷ Vica

- Trọỹn 500g ximng vaỡ mọỹt lổồỹng nổồùc N = 24 ữ 30% XM bũng maùy trọỹn.
- Cho họử ximng vaỡo hỗnh cọn

.
Giaùo aùn Vỏỷt lióỷu xỏy dổỷng
Trang 116
- ỷt lón baỡn giũn giũn 5 ữ 6 caùi rọửi gaỷt bũng mỷt vaỡ õổa vaỡo duỷng cuỷ Vica. Haỷ õỏửu
kim Vica (10, daỡi 50mm) xuọỳng saùt mỷt họử ximng vaỡ vỷn vờt õóứ giổợ kim, sau õoù mồớ vờt
cho kim tổỷ do rồi trong 30 giỏy rọửi vỷn chỷt vờt laỷi. Xaùc õởnh vở trờ cuớa õỏửu kim.
+ Nóỳu kim Vica 10 cừm sỏu caùch õaùy 5 ữ 7mm thỗ họử ximng õaỷt õọỹ deớo
tióu chuỏứn, khi õoù N
tc
= N
tn
.
+ Nóỳu kim Vica cừm caùch õaùy < 5mm ặ laỡm laỷi vồùi N < N
bõ

+ Nóỳu kim Vica cừm caùch õaùy > 7mm ặ laỡm laỷi vồùi N > N
bõ

c. Caùc yóỳu tọỳ aớnh hổồớng:
- Thaỡnh phỏửn khoaùng: nóỳu lổồỹng C
3

trón mỷt họử ximng.
b. Caùch xaùc õởnh:
Trọỹn ximng vồùi lổồỹng nổồùc tióu chuỏứn rọửi taỷo mỏựu nhổ khi xaùc õởnh nổồùc tióu
chuỏứn. Thay kim Vica 10 bũng kim Vica 1 vaỡ lừp thóm mọỹt õọỳi troỹng. óứ xaùc õởnh thồỡi
gian bừt õỏửu ngổng kóỳt cổù sau 5 phuùt ta thaớ kim mọỹt lỏửn trong 30 giỏy cho õóỳn khi õọỹ cừm
sỏu cuớa kim caùch õaùy tổỡ 3 ữ 5mm. Sau thồỡi gian bừt õỏửu ninh kóỳt, thay kim 5 vaỡ cổù 15
phuùt ta thaớ kim mọỹt lỏửn trong 30 giỏy cho õóỳn khi kim Vica 5 khọng õóứ laỷi vóỳt trón mỷt
họử
ximng, xaùc õởnh thồỡi gian kóỳt thuùc ngổng kóỳt. Yóu cỏửu khoaớng caùch giổợa hai õióứm thaớ
kim khọng nhoớ hồn 10mm.
c. Caùc yóỳu tọỳ aớnh hổồớng õóỳn thồỡi gian ninh kóỳt:
- Thaỡnh phỏửn khoaùng cuớa ximng: nóỳu haỡm lổồỹng caùc khoaùng C
3
A, C
3
S nhióửu thỗ
thồỡi gian ngổng kóỳt giaớm vỗ tọỳc õọỹ thuyớ hoaù cuớa ximng tng nhanh, nóỳu haỡm lổồỹng
khoaùng C
2
S nhióửu thỗ thồỡi gian ngổng kóỳt giaớm vỗ tọỳc õọỹ thuyớ hoaù cuớa C
2
S chỏỷm.

.
Giạo ạn Váût liãûu xáy dỉûng
Trang 117
- Âäü mën tàng thç thåìi gian ngỉng kãút gim vç khi âọ mỉïc âäü thu hoạ ca ximàng
cao v täúc âäü thu hoạ nhanh.
- Nhiãût âäü v âäü áøm mäi trỉåìng: khi nhiãût âäü tàng, âäü áøm ca mäi trỉåìng gim thç
thåìi gian ngỉng kãút cng gim.

O
3
.3CaSO
4
.32H
2
O
Khoạng ny trong mäi trỉåìng cọ näưng âäü axit s khäng tan, ngàn cn khäng cho
khoạng C3S thu hoạ nãn kẹo di thåìi gian ngỉng kãút. Tuy nhiãn cáưn chụ khi nghiãưn
láùn, nhiãût âäü sn pháøm ximàng khäng âỉåüc cao quạ, m phi khäúng chãú vo khong
110oC l cng, nãúu khäng thảch cao säúng CaSO4.2H
2
O dãù cọ kh nàng mäüt bäü pháûn hay
ton bäü biãún thnh CaSO4.0,5H
2
O v s lải rụt ngàõn thåìi gian ngỉng kãút.
- Ngoi ra, ta cọ thãø träün vo clinke ximàng cạc múi gäúc nitrat NO3-
Ca(OH)
2
+ NO
3-
Ỉ Ca(NO3)
2

- Ca(NO
3
)
2
l múi âiãûn ly mảnh lm cho näưng âäü ion Ca
2+

Trỉåìng håüp cọ sỉû biãún âäøi quạ låïn hồûc khäng âãưu thỉåìng gáy nãn cạc vãút nỉït bãn trong
cáúu kiãûn. Hiãûn tỉåüng âọ gi l máút äøn âënh thãø têch.

.
Giạo ạn Váût liãûu xáy dỉûng
Trang 118
b. Ngun nhán:
- Do phäúi liãûu khäng âụng hay nung luûn khäng âảt lm ximàng thỉìa ra mäüt
lỉåüng CaO v MgO tỉû do, âàûc biãût l nhỉỵng loải ximàng to hảt hồûc nghiãưn xong dng
ngay m khäng â thåìi gian trong kho âãø cho CaO v MgO t hãút, thỉåìng cọ tênh äøn âënh
kẹm. Såí dé nhỉ váûy l vç sau khi ximàng â ninh kãút xong, cạc cháút CaO v MgO tỉû do
måïi bàõt âáưu thu hoạ, nåí thãø têch lm cho ximàng kẹm äøn âënh thãø têch.
- Nãúu hm lỉåüng SO
3
trong ximàng quạ nhiãưu so våïi quy âënh thç s xy ra phn
ỉïng våïi Ca(OH)
2
v C
3
A thnh ra múi 3CaO.Al
2
O
3
.3CaSO
4
.32H
2
O nåí thãø têch v cng
lm cho ximàng kẹm äøn âënh.
- Màût khạc, nãúu lỉåüng nỉåïc sỉí dủng quạ nhiãưu cng gáy hiãûn tỉåüng co cho âạ

theo kãút qu kiãøm tra chỉï khäng dỉûa vo mac ghi trãn bao.

b. Cạch xạc âënh:
Ta cọ thãø xạc âënh cỉåìng âäü ximàng theo 2 phỉång phạp sau: phỉång phạp mãưm,
phỉång phạp nhanh (TCVN 6016 - 1995).
*
Xạc âënh mạc ximàng theo phỉång phạp mãưm
- Cạt tiãu chøn: hm lỉåüng SiO
2
> 96%, âỉåìng kênh hảt d = 0,14 ÷ 2,00mm, hm
lỉåüng sẹt < 1%,

.
Giaùo aùn Vỏỷt lióỷu xỏy dổỷng
Trang 119
-Trọỹn họựn hồỹp vổợa ximng caùt theo tyớ lóỷ 1 : 3, tyớ lóỷ N/X = 0,5. Lổồỹng vỏỷt lióỷu cho
mọỹt meớ trọỹn laỡ 450 2g ximng, 1350 5g caùt, 225 1g nổồùc.
* Bổồùc 1 : Chóỳ taỷo mỏựu
Cho nổồùc vaỡ ximng vaỡo maùy trọỹn vổợa trọỹn õóửu trong 1 phuùt ồớ tọỳc õọỹ chỏỷm, tng
tọỳc õọỹ nhanh õọửng thồỡi cho caùt tióu chuỏứn chaớy tổỡ tổỡ vaỡo cọỳi trọỹn trong thồỡi gian 30 giỏy.
Sau õoù, cho maùy trọỹn thóm 1 phuùt nổợa rọửi lỏỳy họựn hồỹp vổợa ximng ra cho vaỡo 3 khuọn
kờch thổồùc 4x4x16cm, õỷt lón maùy giũn õuùc 3 mỏựu. Gaỷt bũng vaỡ mióỳt phúng caùc bóử mỷt
mỏựu.
*Bổồù
c 2 : Dổồợng họỹ mỏựu
Dổồợng họỹ mỏựu 1 ngaỡy trong khọng khờ ồớ nhióỷt õọỹ 25
o
C, õọỹ ỏứm lồùn hồn 90%. Sau
õoù thaùo khuọn lỏỳy mỏựu ngỏm vaỡo nổồùc ồớ nhióỷt õọỹ 25
o

321
/
uuu
c
RRR ++
- Sau khi uọỳn gaợy caùc mỏựu, lỏỳy n thổớ cổồỡng õọỹ neùn nhổ sồ õọử sau :

h bũng cọng thổùc :
t
ổớa mỏựu õem

N
ổớa mỏựu thổớ
Mỏỳu
Tỏỳm eù
p
trón Tỏỳmeù
p
dổồùi
F = 4x4cm
2

-
Cổồỡng õọỹ chởu neùn cuớa mỏựu eùp tờn

máùu háúp
(R
h
) v
máùu khä

trong khäng khê áøm räưi thỉí cỉå
R
ng háúp
(R
k/h
).
- Xạc âënh t säú
hk
h
R
R
/
=
η

máùu háúp
- Tra quy phảm tỉì η ta cọ hãû säú chuøn âäøi K. Tỉì âọ, xạc âënh cỉåìng âäü ca
ximàng theo cäng thỉïc :
K.R
R
XM
=
- Phỉång phạp xạc âënh cỉåìng âäü ca ximàng ny cọ ỉu âiãøm l nhanh (khäng cáưn
dỉåỵng häü máùu trong 28 ngy) nhỉng cọ nhỉåüc âiãøm l kãút qu kẹm chênh xạc.

95%) thç u cáưu nỉåïc nho träün tàng, trong quạ trçnh ràõn chàõc nỉåïc s bay håi âãø lải cạc
läù räùng trong âạ ximàng tàng lãn nãn cỉåìng âäü ximàng s gim âi. Nãúu âäü mën quạ nh
(nh hån 85%), quạ trçnh thu hoạ ca ximàng s xy ra khäng triãût âãø nãn cỉåìng âäü
ximàng cng s gim. Khi âäü mën ca ximàng cng låïn thç cỉåìng âäü cng gim nãúu dỉû trỉỵ
láu vç ximàng hụt áøm nhiãưu hån.

.
Giaùo aùn Vỏỷt lióỷu xỏy dổỷng
Trang 121
* Tyớ lóỷ N/X: khi tyớ lóỷ N/X vổỡa õuớ quaù trỗnh thuyớ hoaù xaớy ra hoaỡn toaỡn nón cổồỡng
õọỹ cuớa ximng seợ tng. Nóỳu tyớ lóỷ N/X quaù lồùn, nổồùc tổỷ do seợ bay hồi trong quaù trỗnh rừn
chừc õóứ laỷi caùc lọự rọựng trong õaù ximng nón cổồỡng õọỹ cuớa ximng seợ thỏỳp. Nóỳu tyớ lóỷ N/X
quaù nhoớ, quaù trỗnh thuyớ hoaù xaớy ra khọng hoaỡn toaỡn nón cổồỡng õọỹ ximng seợ giaớm.
* ióửu kióỷn rừn chừc (nhióỷt õọỹ, õọỹ ỏứm mọi trổồỡng): coù aớnh hổồớng õóỳn quaù trỗnh
rừn chừc cuớa õaù ximng vỗ giai õoaỷn õỏửu cuớa quaù trỗnh rừn chừc laỡ thuyớ hoaù. nhióỷt õọỹ
dổồùi 0
o
C phaớn ổùng thuyớ hoaù seợ dổỡng laỷi, ồớ nhióỷt õọỹ 5 ữ 15
o
C quaù trỗnh thuyớ hoaù xaớy ra
chỏỷm, ồớ nhióỷt õọỹ 20 ữ 25
o
C quaù trỗnh thuyớ hoaù xaớy ra bỗnh thổồỡng. nhióỷt õọỹ lồùn hồn
75
o
C vaỡ õióửu kióỷn baợo hoaỡ hồi nổồùc, tọỳc õọỹ phaùt trióứn cổồỡng õọỹ cuớa ximng nhanh.
hióỷt õ
ióửu
ớn ximng trong kho caỡng daỡi thỗ cổồỡng õọỹ cuớa ximng caỡng
ớm õi duỡ coù baớo quaớn trong õi ửu kióỷn khờ hỏỷu

, khọng sồùm hồn
huùt
, khọng muọỹn hồn
4 - ch, xaùc õởnh theo phổồng phaùp
Lồ
30
2700
45
375

10
40
2700
45
375

10
50
2800
45
375

10
2 - ọỹ nghióửn mởn
- Phỏửn coỡn laỷi trón saỡng 0,08
mm
, %, nhoớ hồn
- Tyớ dióỷn xaùc õởnh theo phổồng phaùp Blaine,
cm
2

p

.
Giạo ạn Váût liãûu xáy dỉûng
Trang 122
ån
vë khäúi lỉåüng ximàng.
khi t ï x
eo cal/

Lỉåüng hạt ra sau thåìi gian
- Nhiãût thu hoạ l lỉåüng nhiãût to ra trong quạ trçnh ninh kãút ràõn chàõc ca mäüt â

Lỉåüng nhiãût phạt ra sau hu hoa
( tênh th
cạc thnh pháưn khoạng váût ca imàng
gam )
nhiãût p
Tãn thnh pháưn khoạng váût
3 y 7 ìy 3 t g ng ngy 28 nga hạn

3CaO.SiO
2β
-2CaO.SiO
2

3CaO.Al

4CaO.Al
2
O
3
. Fe
2
O
322
60
90
99

b. Cạc úu täú nh hỉåíng
Lỉåüng nhiãût phạt ra ca ximàng nhiãưu hay êt phủ thüc vo thnh pháưn khoạng, âäü
mën ca hảt ximàng, thåìi gian bo qun ximàng. Nhỉỵng thnh pháưn C
3
A, C
3
S phạt nhiãût
âãưu v nhanh, cn cạc thnh pháưn C
2
S, C
4
AF phạt nhiãût tỉång âäúi êt v cháûm trong thåìi
cọ âäü mën cng låïn thç phạt nhiãût cng nhiãưu vç quạ trçnh thu hoạ xy
n ln ẹp, bë co ngọt do máút nỉåïc gáy nãn ỉïng sút nhiãût phạt sinh vãút nỉït trong
hä

- Trong ximàng cọ mäüt säú thnh pháưn khoạng, nháút l Ca(OH)
2
dãù bë ho tan v rỉía
träi lm cho kãút cáúu ca bãtäng v vỉỵa bë räùng, do âọ cỉåìng âäü gim tháúp (xám thỉûc ho
tan).
- Khi gàûp mäüt säú hoạ cháút (nhỉ cạc cháút axit v múi ) mäüt säú thnh pháưn ca âạ
ximàng dênh
ãút (xám thỉûc trao âäøi) hồûc tảo ra nhỉỵng cháút måïi cọ thãø têch låïn hån trỉåïc, gáy ra näüi
ỵa (xám thỉûc bnh trỉåïng thãø têch).
thỉåìng täưn tải âäưng thåìi v nh hỉåíng láùn nhau.
ay âäøi, thç kãút cáúu ca
âäü cỉïng ca nỉåïc (biãøu thë
äưng âäü Ca(OH)
2
nháút âënh. Vê dủ
ãúu CaO dỉåïi dảng
, näưng âäü gim xúng thç
2
O s bë phán gii theo phn ỉïng :

H)
2
it úu):
- Nỉåïc thiãn nhiãn thỉåìng cọ láùn hồûc êt hồûc nhiãưu CO
2
dỉåïi dảng H
2
CO
3
. Nãúu

do CaO tỉû do trong ximàng hồûc do C
3
S, C
2
S
thu hoạ sinh ra. Tuy âäü ho tan ca Ca(OH)
2
khäng låïn làõm nhỉng nãúu tri qua nhiãưu
nàm tiãúp xục våïi nỉåïc hồûc nỉåïc ngt ca mäi trỉåìng ln ln th
âạ ximàng s bë räùng âi khạ nhanh. Khi âọ, nỉåïc lải cọ kh nàng chui vo bãn trong ho
tan Ca(OH)
2
räưi cún âi, lm máút tênh dênh kãút näüi bäü v lm cho cỉåìng âäü ximàng gim
xúng. Hiãûn tỉåüng àn mn ny cng mảnh khi gàûp nỉåïc cọ ạp lỉûc.
- Sỉû ho tan ca Ca(OH)
2
trong nỉåïc cn phủ thüc vo
bàòng hm lỉåüng HCO
3
-
): âäü cỉïng ca nỉåïc cng nh thç sỉû ho tan Ca(OH)
2
cng tàng;
nãúu âäü cỉïng âảt giạ trë thêch håüp thç âäü ho tan ca Ca(OH)
2
gim âi, vç sinh ra phn ỉïng :
Ca(OH)
2
+ Ca(HCO
3

.nH
2CaO.SiO
2
.nH
2
O Ỉ CaO.SiO
2
.mH
2
O + Ca(O
lm cho cỉåìng âäü gim xúng v täúc âäü phạ hoải tàng lãn.

b. Àn mn trong nỉåïc cọ chỉïa CO
2
(dỉåïi dảng ax

n äü CO
2
trong nỉåïc êt thç cọ låüi l thục âáøy quạ trçnh cacbonat hoạ : - Tuy nhiãn, nãúu näưng âäü CO
2
trong nỉåïc cao quạ 15
ï hải:
Ca(OH
CaCO
3
+ CO
2