. Bài 3.Làm việc với tệp và thư mục
I. MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:
- Làm chủ các thao tác với chuột, làm việc trong môI trường windows
- Cách sử dụng chuột, thực đơn, cửa sổ, thực hiện lệnh trong môi trường win,
phân biệt các đối tượng trong windows
- Hiểu cách tổ chức thông tin trên đĩa
- Nắm các thao tác với tệp và thư mục

II. NÔI DUNG BÀI MỚI:

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung
HOẠT ĐỘNG 1: GIỚI THIỆU TỔ CHỨC THÔNG TIN TRONG MÁY TÍNH

GV: Nêu ví dụ bằng cách đặt tình
huống hỏi HS Có bao nhiêu môn học
trong chương trình PTTH?
GV: với mỗi môn chúng ta biết là có
SGK, SBT, Sách tham khảo, nâng
cao, … Như vậy khối PTTH sẽ có rất
nhiều đầu sách, phải không?
Các em đã bao giờ mượn sách trên
thư viện chưa?
HS: … tuỳ ý…
GV: Nếu mượn rồi các em có thể cho
cô biết: Người trông coi thư viện lấy
được cuốn sách ta yêu cầu khoảng
bao lâu?
HS: … tuỳ trường hợp …
GV: họ có thể lấy cuốn sách đó một
cách rất nhanh chóng. Họ đã làm như
thế nào?

động chồng chéo lên nhau dẫn đến sự
hỗn loạn.
Vậy thông tin trong máy tính được tổ
chức như thế nào?
GV: treo hình vẽ chụp cách mở một
thư mục. (Hình 1)
Hệ điều hành tổ chức các tệp trên đĩa
thành các thư mục. Mỗi thư mục lại
chứa các tệp hoặc các thư mục con.
Thư mục được tổ chức phân cấp, mức
trên gọi là thư mục gốc, do vậy cách
tổ chức này còn được gọi tổ chức cây.
(Giáo viên vừa chỉ hình, vừa nói)
Trên hình này là dữ liệu trên một máy
tính tính thông dụng bao gồm: My
Computer trong có chứa ổ dữ liệu C;
D;…….
GV: Ta cũng có thể so sánh hình ảnh
của thư mục như các giá sách có chức
năng chứa sách vở, nó có thể bao gồm
nhiều ngăn riêng để xếp các loại sách
khác nhau, trong mỗi ngăn lại có thể
chia nhỏ các khu vực nhỏ hơn nữa.
HOẠT ĐỘNG 2: LÀM VIỆC VỚI TỆP VÀ THƯ MỤC

Để tiện lợi cho việc thực hiện các thao
tác với tệp và thư mục, từ nay ta gọi
tệp và thư mục với tên chung là đối

II. Làm việc với tệp và thư mục.

Để xem những tài nguyên trên máy
tính, có thể sử dụng My Computer
hoặc Windows Explorer.
Windows explorer là công cụ trợ giúp
của windows, giúp chúng ta biết được
toàn bộ máy tính có những gì, cho
phép xem nội dung của máy tính như
hệ thống, thứ bậc hay cấu trúc cây. Có 1.

Chọn đối tượng -

Để chọn một đối tượng: nháy
chuột vào đối tượng đó.
-

Để loại bỏ kết quả chọn: Nháy
chuột bên ngoài đối tượng đó.
-

Chọn nhiều đối tượng liên tiếp
nhau: nháy vào đối tượng dầu
tiên, nhấn giữ phím Shift đồng
thời nháy vào đối tượng cuối
cùng

phải Start chọn Explorer
Sau đó GV giới thiệu như SGK. Kết
hợp chỉ trên máy tính. Ví dụ: trên hình
1 có …
Muốn mở một tệp, thư mục để xem
nội dung bên trong ta nháy đúp biểu
tượng hay tên chúng.
Để mở tệp, có thể phải nháy đúp
nhiều lần các thư mục lồng nhau để
mở thư mục cuối cùng chứa tệp cần
mở. (nếu là ngăn bên trái chỉ cần nháy
trực tiếp vào tên thư mục; tệp)
Chú ý cho HS nút trên thanh
công cụ để nhìn thấy các dạng khác
nhau của têp; thư mục với mức độ chi
tiết khác nhau.
Vừa giới thiệu vừa chỉ cho HS thao
tác xem các thông tin trong 1 thư mục
bất kỳ.
GV: Giới thiệu về dấu + -

HS: Đôi khi chúng ta cần cài thêm
một dữ liệu, muốn tạo riêng những


File chọn New chọn Folder. Cho tên
thư mục mới và bấm Enter
GV: yêu cầu HS tạo thư mục có tên
THU VIEN, hoặc THU NGHIEM …
trong các thư mục này lần lượt tạo các
thư mục con như Khoi 10, khoi 11,
khoi 12. Trong khối 10 lại tạo các tệp
nhỏ Van, Toan, Ly, …
Sau khi chúng ta đã tạo được một thư
mục mới, chúng ta thấy tên đó chưa
hợp ý mình hoặc không đúng chủ đề
ban dầu đặt ra

cần đổi tên để khi
làm việc dễ hiểu, dễ thấy.
Ai đã biết cách đổi tên thư mục?
…
Muốn đổi tên một tệp hoặc thư m
ục
ta chọn tệp hoặc thư mục cần đổi. Sau
đó vào Menu File ch
ọn Rename.
Tiếp theo ghi tên tệp hoặc kẹp mới và
ấn phím Enter.
GV vừa giảng vừa thao tác đổi tên tệp
bất kỳ, sau đó cho HS đổi tên lần lượt
các tệp Van, Toán, Lý, … vừa tạo
thành Mon Van, Môn Toan, Mon Ly,
…
Lưu ý HS như trong SGK.


Chúng ta có thể thấy ngay trong thư
mục gốc THU VIEN vừa tạo có 3 khối
mà các thư mục con trong mỗi khối là
như nhau. Nếu chúng ta ngồi tạo lại
các thư mục này thì sẽ rất mất thời
gian. Chúng ta sẽ dùng một lệnh trợ
giúp rất hiệu quả là: COPY để sao
chép các đối tượng.
Bạn có thể sao chép File hoặc Folder
đến bất kỳ nơi nào trên máy hoặc trên
mạng. Để sao chép một tệp hoặc thư
mục ta chọn tệp hoặc thư mục cần sao
chép sau đó vào menu Edit chọn Copy
(Sao), tiếp theo mở tệp hay thư m
ục
cần dán vào menu Edit ch
ọn Paste
(dán).
GV: Cho thao tác ngay trên máy copy
toàn bộ thư mục con trong khối 10 vào
thư mục con khối 11, khối 12.
Lưu ý HS như trong SGK.


4.

Di chuyển tệp và thư mục
Chọn tệp hoặc thư mục cần di
chuyển. Chọn Edit/ Cut (Cắt).
Chọn tệp hay thư mục cần di chuyển
tới chọn Edit/ Paste (dán) hay dùng như SGK.

GV: Sau khi di chuyển một cách tràn
lan, và tạo mới vô tội vạ, ta chợt nhận
ra rất nhiều thư mục; tệp không cần
thiết, những chương trình đã lâu
không dùng, những bản nhạc chán
ngắt. Làm sao khiến chúng biến mất
khỏi máy tính?
HS: Xoá chúng đi. có thể nêu cách
làm.
GV: Để xoá tệp hoặc thư mục ta chọn

hoặc thư mục cần xoá.
Chọn File/ Delete hoặc nháy nút lệnh
chọn Yes hoặc ấn phím Enter 9. Khôi phục hoặc xoá hẳn các tệp và
kẹp hồ sơ đã bị xoá.
Muốn khôi phục các tệp và kẹp hồ sơ
ta nháy đúp biểu tượng Recycle Bin
Chọn các đối tượng muốn khôi phục
(hoặc xoá hẳn)
Chọn File/ Restore

khôi phục
Chọn File/ Delete

xoá hẳn. Bin tiếp đó chọn các đối tượng muốn
khôi phục (hoặc xoá hẳn)

(hình 2).
Nhằm chỉ ra danh sách các lệnh trên
bảng chọn tắt phụ thuộc vào đối tượng
nháy chuột phải trên đó và các ứng
dụng được cài đặt trên máy tính


GV: Quan sát bảng chọn tắt của một

III. Sử dụng nút phải chuột.

Để sử dụng bảng chọn tắt, thực hiện:
Nháy nút chuột phải trên đối tượng để
làm xuất hiện bảng chọn tắt.
Di chuyển chuột trên bảng chọn đến
lệnh cần thực hiện.
Nháy chuột (trái) để chọn lệnh tương
ứng và đưa thêm các thông tin nếu cần
thiết.

Có một số lệnh chính sau:
Open: Mở Copy: Sao chép
Print: In Paste: Dán
Send To: Gửi tới Delete: Xoá
số thư mục hãy cho biết có những lệnh
cơ bản nào luôn xuất hiện?
HS: Tự nháy vào một vài ứng dụng

có thể nêu những thao tác chính đối
với thư mục hoặc với một tệp tin(đối
tượng)?
IV. Thực hành

HS: Tự kể lại các thao tác đã học.
GV: Để tóm tắt và củng cố lại toàn bộ
những thao tác đã làm, chúng ta sẽ
cùng đi thực hành trên máy tính.
Nội dung thực hành:
-

Xem tổ chức thông tin trong
máy.
-

Thực hiện các thao tác với tệp
và thư mục.
Tiến trình thực hiện: Như SGK.
Phần 4: Tạo cấu trúc cây thư mục: có
thể hướng dẫn HS cùng tạo một cây
thư mục kiểu trường học (TRUONG
THPT/ KHOI/ LOP/ TEN LOP…);
hoặc tệp BAI HAT /Viet Nam (Dan
ca; nhac tre; …); Quoc te/ …
Phần 5: Tạo tệp văn bản có thể là tên
HS trong lớp, một bản nhạc ưa
thích…
Tiếp tục làm các thao tác đối với tệp.