Bài 19. TỪ TRƯỜNG I. MỤC TIÊU:
Kiến thức:
- Nêu tên được các vật có thể sinh ra từ trường.
- Trả lời được từ trường là gì.
- Nêu được khái niệm đường sức và các tính chất của các đường sức.
- Biết được Trái Đất có từ trường và biết cách chứng minh điều đó.
Kĩ năng:
- Phát hiện từ trường bằng kim nam châm.
- Nhận ra các vật có từ tính.
- Xác định chiều của từ trường sinh bởi dòng điện chạy dong dây dẫn thẳng và
dòng điện chạy trong dây tròn.

II. CHUẨN BỊ:
Giáo viên:
1. Phấn màu, thước kẻ, compa.
2. Kim nam châm, nam châm thẳng, và thí nghiệm hình 19.5.
3. Chuẩn bị phiếu:
Phiếu học tập 1 (PC1)
- Để nhận ra được nam châm, cần thử như thế nào?
- Các loại chất nào có thể dùng làm nam châm vĩnh cửu?
TL1:
- Để nhận ra nam châm ta thử tính chất hút sắt của nó.
- Các chất có thể dùng làm nam châm vĩnh cửu là: sắt, niken, côban, mangan,
gadolinium, disprosium…
Phiếu học tập 2 (PC2)
- Nêu đặc điểm của nam châm.
TL2:
- Đặc điểm của nam châm.

+ Các đường sức từ là những đường cong khép kín hoặc vô hạn ở hai đầu.
+ Chiều của đường sức từ tuân theo những quy tắc xác định.
+ Quy ước vẽ đường sức từ sao cho chỗ từ trường mạnh thì đường sức dày,
chỗ đường sức yếu thì đường sức thưa.
Phiếu học tập 7 (PC7):
- Chứng minh sự tồn tại của từ trường Trái Đất.
- Nêu đặc điểm của từ trường Trái Đất.
TL7:
- Tại mỗi vị trí xác định, kim nam châm ở trạng thái tự do luôn định hướng xác
định theo phương Bắc - Nam. Điều này chứng tỏ Trái Đất là nam châm.
- Đặc điểm của từ trường Trái Đất: Có thể chia thành 2 thành phần, một thành
phần không đổi còn một thành phần biến thiên phức tạp. Trục của nam châm
khổng lồ và trục của Trái Đất lệch nhau 11
0
.
Phiếu học tập 8 (PC8): có thể ứng dụng CNTT hoặc dùng bản trong
1. Vật liệu nào sau đây không thể dùng làm nam châm?
A. Sắt và hợp chất của sắt; B. Niken và hợp chất của niken;
C. Cô ban và hợp chất của cô ban; D. Nhôm và hợp chất của nhôm.

2. Nhận định nào sau đây không đúng về nam châm?
A. Mọi nam châm khi nằm cân bằng thì trục đều trùng theo phương bắc nam;
B. Các cực cùng tên của các nam châm thì đẩy nhau;
C. Mọi nam châm đều hút được sắt.
D. Mọi nam châm bao giờ cũng cũng có hai cực.

3. Cho hai dây dẫn đặt gần nhau và song song với nhau. Khi có hai dòng điện
cùng chiều chạy qua thì 2 dây dẫn
A. hút nhau. D. đẩy nhau. C. không tương tác. D. đều dao
động.

B. Các đường sức là các đường cong khép kín hoặc vô hạn ở hai đầu;
C. Chiều của các đường sức là chiều của từ trường;
D. Các đường sức của cùng một từ trường có thể cắt nhau.

9. Một kim nam châm ở trạng thái tự do, không đặt gần các nam châm và dòng
điện. Nó có thề nằm cân bằng theo bất cứ phương nào. Kim nam châm này
đang nắm tại
A. địa cực từ. B. xích đạo. C. chí tuyến bắc. D. chí tuyến
nam.

TL8: Đáp án
Câu 1: D; Câu 2: A; Câu 3: A; Câu 4: A; Câu 5: C; Câu 6: B; Câu 7: D; Câu 8:
D; Câu 9: A.
4. Gợi ý ứng dụng công nghệ thông tin (UD): Mô phỏng các đường cảm ứng từ
trong không gian trong các trường hợp.
5. Nội dung ghi bảng (ghi tóm tắt kiến thức SGK theo các đầu mục); HS tự ghi
chép các nội dung trên bảng và những điều cần thiết cho họ:
Bài 19. Từ trường
I. Nam châm
II. Từ tính của dây dẫn có dòng điện
1. Từ trường của dòng điện…
2. Kết luận…
III. Từ trường
1. …
2. Định nghĩa…
3. …
IV. Đường sức từ

1. Đ
ịnh nghĩa…

Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Trả lời các câu hỏi PC5.
- Nhận xét, bổ sung ý kiến của bạn.
- Nêu câu hỏi PC5.
- Xác nhận kiến thức.
Hoạt động 5 ( phút): Tìm hiểu khái niệm đường sức từ.
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Trả lời các câu hỏi PC6.
- Nhận xét, bổ sung ý kiến của bạn.
- Nêu câu hỏi PC6.
(Có thể sử dụng UD để hướng dẫn
HS)
- Xác nhận kiến thức.
Hoạt động 6 ( phút): Tìm hiểu về từ trường Trái Đất.
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Trả lời các câu hỏi PC7. - Nêu câu hỏi PC7.
-

Nh
ận xét, bổ sung ý kiến của bạn.

(Có thể sử dụng UD để hướng dẫn
HS)
- Xác nhận kiến thức.
Hoạt động 5 ( phút): Vận dụng, củng cố.
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Thảo luận, trả lời câu hỏi theo PC8.
- Nhận xét câu trả lời của bạn.
- Cho HS thảo luận theo PC8.
- Nhận xét, đánh giá nhấn mạnh kiến