http://ebook.here.vn Th vin Sỏch Tham Kho
1

Lu Đức Hạnh (Chủ biên)
Lu Tuyết Hiên - Nguyễn Mai Hơng - Lê Văn Khải
Trịnh Trọng Nam - Trịnh Duy Tuân - Nguyễn Anh Thơ

Những bài văn chọn lọc
lớp 10 chơng trình phân ban


bản theo kiểu loại mà chơng trình yêu cầu.
Rất mong các em sử dụng sách có hiệu quả.
Các tác giả http://ebook.here.vn Th vin Sỏch Tham Kho
3

Đề số 1
Đức tính trung thực

Bài làm

cắp sách tới trờng mà điểm đầu rèn luyện là thành thực với chính bản thân mình. Bởi
vì, Phải thành thật với mình, có thể mới không dối trá với ngời khác (Uy-li-am
Sếch-xpia).
Trung thực là cốt lõi, xoay quanh nó còn nhiều đức tính khác mà quan trọng nhất
là thái độ thẳng thắn, tinh thần, hành động dũng cảm. Không có đức tính này, trung
thực chỉ nh của quý bị dấu kín. Thảng thắn, dũng cảm lại phải chân thành, khéo léo.
Nêu không trung thực - thẳng thắn - dũng cảm sẽ không có tác dụng hoặc bị hạn chế
tác dụng. Ta nên rút ra một điều : rèn luyện tu dỡng các tính tốt là rất cần nhng thể
hiện nó trong xử thế còn quan trọng hơn.
http://ebook.here.vn Th vin Sỏch Tham Kho
4

Chẳng hạn, không nhất thiết ta phải thể hiện rõ, đôi lúc ta cũng phải có ứng xử
khéo léo để tránh cho ngời khác nỗi đau đớn về một sự thật phũ phàng nào đó. Nói
nh vậy có nghĩa là ta không cần phải cứng nhắc, rập khuôn mà phải biết c xử sao
cho hợp lí, hợp tình.
Đức tính trung thực là điều mà con ngời, nhất là con ngời trong x hội hiện đại
cần phải có, cần phải đợc rèn luyện. Vậy sao ta không rèn luyện nó ngay từ khi còn
ngồi trên ghế nhà trờng để khi ra đời ta sẽ xem nó là một trong những điều cần thiết
nhất để bớc vào cuộc sống hiện đại ngày nay.

Đề số 2
Lòng biết ơn thầy cô giáo

Bài làm
Không thầy đố mày làm nên, một triết lí dân gian đ đợc lu truyền từ bao
đời nay. Điều này cho chúng ta thấy ngời thầy có vai trò to lớn đối với con đờng học
vấn của mỗi học trò. Dẫu là học trò bán tự, nhất tự (có câu "nhất tự vi s, bán tự vi s"
- một chữ là thầy, nửa chữ cũng là thầy), huống hồ chi, chúng ta, trong đời ai chẳng là
học trò hơn một lần "nhất tự" hiểu theo nghĩa rộng của khái niệm này. Nhng điều tôi

lớn lên thầy cô dạy ta những điều hiểu biết cao hơn, rộng hơn để giáo dục ta thành
ngời có tri thức, có đạo đức. Các thầy cô đ Vì lợi ích trăm năm trồng ngời, đào
tạo chúng ta thành những ngời hữu ích. Tại sao danh họa ý Lê-ô-na đơ Vanh xi
(1452 - 1519) có thể trở thành đỉnh cao của thời Phục hng và thế giới. Vì ông có
ngời thầy là họa sĩ Vê-rô-ki-ô. Thoạt đầu thầy bắt cậu bé học trò vẽ quả trứng gà mấy
chục ngày liền. Bởi ông muốn cho nhà họa sĩ thiên tài tơng lai biết "trong một nghìn
cái trứng, không bao giờ có hai cái hoàn toàn giống nhau Do vậy nếu không cố công
luyện tập thì không vẽ đúng đợc đâu Đó còn là cách luyện mắt cho tinh, luyện tay
cho dẻo". Các thầy cô giáo là ngời "mài sắt nên kim", công lao biết bao ! Thật đúng
nh nhà thơ Bùi Đăng Sinh, hiện nay đ là nhà giáo kì cựu, lúc còn ngồi trên ghế nhà
trờng đ viết :
Đồi cao thắm sắc ti gôn
Trồng hoa thầy đ trồng luôn cả ngời
Các thầy, các cô đang làm một nghề cao quý nhất, nghề dạy học, nghề mà dân
tộc ta vốn rất coi trọng, quan tâm và biết ơn. Ông cha ta thờng nói :
Muốn sang thì bắc cầu kiều
Muốn con hay chữ phải yêu kính thầy
Vì học sinh thân yêu, các thầy giáo, cô giáo đ luôn luôn quan tâm đến sự tiến
bộ, vui sớng trớc sự trởng thành của chúng ta, trăn trở trớc thiếu sót mà chúng ta
mắc phải. Từ cái nôi là nhà trờng, tình cảm gắn bó giữa chúng ta và các thầy cô là
một tình cảm đặc biệt, sâu sắc. Tình cảm đó sẽ cùng đi suốt cuộc đời, động viên, nâng
đỡ chúng ta trởng thành. Mọi ngời chúng ta phải khắc ghi và biết ơn. Phải ghi nhớ
trong lòng, đạo thầy trò là một trong những đạo lớn, giữ cho x hội lành mạnh, vững
chắc. Lại xin kể với các bạn một câu chuyện mà nhân vật học trò hiện vẫn đang sống
và là một nhà thơ nổi tiếng của chúng ta. Chuyện của nhà thơ Hoàng Cầm, thi sĩ yêu
thơng của miền Kinh Bắc, cái nôi của văn hóa Việt Nam. Nhà thơ đ làm cho con
sông Đuống thành dòng sông trữ tình, dòng sông thi ca. Năm học 1935 - 1936, Hoàng
Cầm học với thầy Hoàng Ngọc Phách, cũng là một nhà văn (tác giả Tố Tâm, thiên tiểu
thuyết lng mạn vào loại mở đầu văn chơng lng mạn). Ai ngờ sau đó ít lâu, lại lấy
chị gái họ thầy giáo mình. Một ngày tết ở thị x Bắc Ninh, khi hai vợ chồng thi sĩ đi

Xin mẹ hãy yên tâm

Bài làm
Con đ mời lăm tuổi rồi mẹ ơi, đ lớn khôn, con biết rằng mẹ rất lo lắng cho
con khi con đi đâu, nhng mẹ ơi, con biết mình phải làm gì khi không có bố mẹ ở bên
và xin mẹ hy yên tâm về con.
Tôi có một ngời mẹ tuyệt vời, mẹ rất khéo tay, mẹ nấu ăn cũng khá ngon.
Nhng tôi không đợc lấy một phần của mẹ. Con gái lớn rồi mà tôi rất vụng về, trớc
khi làm việc gì mẹ cũng dặn tôi cặn kẽ. Lúc nào mẹ cũng lo lắng vì ở cái tuổi đang
phát triển, cái tuổi dậy thì, mẹ sợ sức khoẻ bị giảm sút, tình cảm chông chênh, suy
nghĩ cha chín chắn ảnh hởng tới học tập. Rồi mẹ sợ, đời sống phát triển, càng ngày
phơng tiện giao thông càng tấp nập, đẽ bị tai nạn. Mẹ không yên tâm, dạo đầu, mỗi
khi phải đi học xa, tôi đạp xe đi trớc, mẹ xe máy theo sau. Lâu dần, tôi thạo đờng
mẹ không kèm tôi nữa, nhng tranh thủ, mẹ vẫn thờng ghé vào chỗ tôi học. Có những
hôm tôi học về khuya, mẹ lo không ngủ đợc, ngồi ở ghế chờ tới khi tôi về nhà mới im
lặng ngả lng. Nhng con ngời tôi quá vô tâm, về nhà một cái, chào mẹ là chạy tót
lên tầng, tôi cũng chẳng để ý tâm trạng mẹ nh thế nào. Cứ thế ! Lại có lần mẹ nói gì
đó, khi tôi đang làm bài tập khó quá, hình nh mẹ hỏi chìa khoá để ở đâu. Tôi gắt lên
với mẹ "mẹ tìm đi sao cứ hỏi con nhiều thế !". Mẹ không nói gì, thui thủi một mình đi
xuống nhà. Thực ra tôi cũng biết làm mọi việc, chỉ không cẩn thận đợc nh mẹ thôi.
Cái chính là có mẹ làm hết nên tôi ỷ lại, đâm ra lời.
Còn nhớ, tháng trớc, hôm sinh nhật cái Hảo, bạn thân của tôi, Tôi xin đi, mẹ
đồng ý, trớc khi đi mẹ dặn tôi nào là về sớm, nào là đi đờng cẩn thận, không đợc la
cà. Tiệc sinh nhật thật vui, nhng nhớ lời mẹ dặn, tôi đ xin phép ra về . Ai ngờ, giữa
đờng xe bị thủng xăm, dắt bộ một qung mới có hiệu sửa xe. Về đến nhà đ khoảng
10
h
15, mồ hôi nhễ nhại, tôi vào nhà, không thấy mẹ chờ tôi nh mọi khi. Chắc mẹ
giận, tôi mở cửa rồi lẳng lặng lên phòng nh mọi khi, cũng sợ mẹ mắng. Nhng rồi mẹ
gọi xuống, dặn ngày mai giúp mẹ làm bữa sáng cho cả nhà vì mẹ cảm thấy khó chịu

cho con nữa vì con đ lớn rồi.
Đề số 4
Cảm nghĩ khi đọc
Phò giá về kinh của Trần Quang Khải

Bài làm
Hào khí Đông A (chiết tự chữ Trần viết theo Hán tự) khởi phát bởi chiến thắng
đế quốc Nguyên - Mông lần thứ nhất - 1258 đ đợc khẳng định rực rỡ, hùng hồn bằng
các chiến công vang dội trong hai lần đại thắng 1285, 1287 sau đó. Con cháu của
những Ngời lính già đầu bạc, kể mi chuyện Nguyên Phong đ làm cho kẻ xâm
lợc hi hùng ngay cả khi chúng yên ổn về nớc - Nghe tiếng trống đồng mà tóc trên
đầu bạc trắng (Đồng cổ thanh trung bạch phát sinh). Đó là sức mạnh toàn diện của
dân tộc dới thời nhà Trần trên cơ sở ý thức tự cờng, tự chủ.
http://ebook.here.vn Th vin Sỏch Tham Kho
8

Khí phách hào hùng ấy đ vang động thành cảm hứng yêu nớc đợc biểu hiện
một cách tập trung, đa dạng trong thơ văn. Từ một lời hịch thiết tha trớc khi lâm trận,
bài phú hào sảng, hồi quang mấy chục năm sau đến những tứ tuyệt, những ngũ ngôn 4
câu, 20 chữ ngay trong cuộc chiến.
Phò giá về kinh của Trần Quang Khải là một trong những bài nh thế.
Cuối năm 1284 đầu năm 1285, quân Nguyên- Mông ào ạt tấn công nớc ta lần
thứ hai. Tình thế đất nớc hiểm nghèo, các vua Trần phải dời kinh đô tìm phơng kế
chống đỡ. Nhng chỉ qua mùa xuân năm 1285, quân ta đ chuyển thế tấn công. Tháng
t, trong trận đánh tại Hàm Tử, một địa điểm trên sông Hồng tại huyện Khoái Châu
(tỉnh Hng Yên ngày nay) tớng Trần Nhật Duật đ phá tan đạo quân Thát Đát, bắt
sống giặc Ô M Nhi. (Trong Đại cáo bình Ngô sau này Nguyễn Tri nhầm sự việc nên
viết Cửa Hàm Tử bắt sống Toa Đô, sông Bạch Đằng giết tơi Ô M). Tháng 6, Trần
Quang Khải thắng tiếp trận Chơng Dơng, đuổi đạo quân chủ lực của Thoát Hoan
chạy dài lên phía bắc, giải phóng Thăng Long, rớc vua Trần trở lại kinh thành. Trong

công việc thời hậu chiến. Ông hiểu rằng những công việc của một đất nớc sau chiến
tranh là hết sức bộn bề. Thái độ và hành động ở thời kì thái bình rất cần phải tập trung
là tu trí lực. Tu là học tập, bồiđắp, trí lực là trí tuệ, khả năng. ý thơ vẫn tiếp tục
gợi cho ngời đọc hiểu thêm rằng, đất nớc vẫn đang đòi hỏi, còn yêu cầu những con
ngời chiến thắng này nhiều cống hiến hơn nữa. Có nh vậy mới có sự yên bình, vững
chi muôn năm. Một ý thơ đầy tinh thần trách nhiệm.
Bài thơ có cái hồ hởi, phấn chấn tột cùng trớc những chiến thắng, những chiến
công. Niềm tự hào, niềm say mê, tinh thần lạc quan thật bay bổng phù hợp với hào khí
Đông A thủa ấy. Nhng đây cũng là một niềm vui rất lí trí, rất tỉnh táo sáng suốt của
con ngời ý thức đợc giá trị trọn vẹn của niềm vinh quang. Mặt khác phù hợp với
phong cách ngôn ngữ, uy thế của vị tớng quốc đầu triều.
Kết cấu chặt chẽ, có sức khái quát cao, cảm xúc cô đọng lại vừa có khả năng gợi mở ý
tởng đ tạo ra một sự thống nhất nội dung và hình thức theo kiểu tuyên ngôn riêng
biệt. Đấy chính là nét đặc sắc của Phò giá về kinh.
Cho đến hôm nay bài thơ vẫn sống trong niềm tự hào dân tộc, vẫn giữ nguyên
giá trị thời sự nóng hổi, vẫn là một bài học. Bài học về ý thức, trách nhiệm xây dựng
đất nớc vững mạnh sau chiển tranh.
Đề số 5
Cảm nghĩ về vẻ đẹp con ngời
qua truyện ngắn Lo Hạc của Nam Cao.

http://ebook.here.vn Th vin Sỏch Tham Kho
10

Bài làm
Mỗi một nhà văn đều có cảm hứng sáng tác riêng của mình. Nam Cao cũng vậy,
ông là một nhà văn chuyên viết truyện ngắn lấy cảm hứng sáng tác từ những ngời
nông dân trong x hội cũ, ca ngợi vẻ đẹp nội tâm tiềm tàng của họ. Truyện ngắn Lo
Hạc là một tiêu biểu trong số đó.
Vẻ đẹp của những ngời nông dân nghèo khổ đợc nhà văn thể hiện một cách

cảnh nghèo khó của ngời nông dân trong x hội cũ. Nhng đó là vẻ đẹp của con
ngời Việt Nam, nên dẫu thời "đói nghèo trong rơm rạ, văn chiêu hồn từng thấm giọt
ma rơi" (Chế Lan Viên) này đ qua đi lâu rồi, vẻ đẹp ấy vẫn lung linh ánh sáng và
đầy sức lay động. Đề số 6
Quê hơng trong thơ Tế Hanh
http://ebook.here.vn Th vin Sỏch Tham Kho
11Bài làm
Quê hơng trong xa cách là nguồn đề tài vô tận, là cả một dòng cảm xúc dạt dào,
lấp lánh suốt đời thơ Tế Hanh. Cái làng quê nghèo ở một cù lao trên sông Trà Bồng đ
nuôi dỡng tâm hồn Tế Hanh, đ trở thành nguồn cảm xúc vô tận để ông viết nên
những vần thơ tha thiết, lai láng nh : Nhớ con sông quê hơng, Quê hơng, Trở
lại con sông quê hơng. Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất miền Trung - Qung Ngi,
một vùng đất cằn cỗi, quanh năm chỉ có gió và cát, một vùng quê nghèo. Do hoàn cảnh
bắt buộc, ông rời xa quê hơng từ thuở thiếu thời. Trong thời gian xa quê ông viết rất
nhiều tác phẩm, chủ yếu là về quê hơng, bằng tất cả những tình yêu, nỗi nhớ của
mình. Một vùng đất đầy thơ mộng và rất đẹp trong thơ Tế Hanh. Trong đó có nói con
sông quê mà ông gắn bó :
Quê hơng tôi có con sông xanh biếc
Nớc gơng trong soi tóc những hàng tre
Xa quê, xa cả con sông. Có thể nói đó là nỗi đau của ông.
Qua những kỉ niệm, hồi tởng về con sông trong nỗi nhớ con sông quê hơng,
Tế Hanh đ thể hiện một tình yêu quê hơng tha thiết, mnh liệt, một hình ảnh quê
hơng thân thiết, ruột rà.
- Làng tôi ở vốn nghề chài lới

thẩm mĩ, gợi cảm, đầy chất trữ tình.
Đối với Tế Hanh, quê hơng luôn là bông hoa đẹp nhất trong vờn hoa. Ca dao,
dân ca dờng nh cũng đ ngấm sâu vào hồn thơ Tế Hanh. Dù ở phơng trời nào lòng
ông vẫn nhớ quê hơng, nó luôn dạt dào, cháy bỏng trong ông khiến nhà thơ thấy đợc
hình ảnh quê hơng liên tục hiện ra. Quê hơng chính là sức sống của ông, ở một khía
cạnh nào đó, ta lại thấy tình yêu quê hơng của Tế Hanh rất đa chiều và phức tạp. Lúc
da diết, ngập tràn với Nhớ con sông quê hơng, nhng lúc khác lại cho ngời đọc
thấy một hồn thơ trẻ trung phơi phới của Quê hơng. Nhng dù ở góc độ, khía cạnh
nào thì nó đều ẩn chứa một tình yêu, nỗi khát khao đoàn tụ, bày tỏ khát vọng gặp gỡ
cụ thể. Không nh thơ Huy Cận, Lu Trọng L đầy chất mộng ảo, không nh thơ Hàn
Mặc Tử, Chế Lan Viên hun hút sầu thơng, thơ Tế Hanh trong sáng, khoẻ mạnh, đắm
đuối rất thực. Bởi ông có một vùng quê bằng xơng, bằng thịt, mà ông luôn dõi theo
bằng đôi mắt rất thực, bằng trái tim có địa chỉ rõ ràng.
Suốt nửa đời ngời, do thời thế, Tế Hanh phải xa quê, khi trở lại
sau mùa hè đại thắng, thống nhất đất nớc - 1975, con sông và làng quê đ đổi thay
nhiều :
Tôi nhìn sông bên lở bên bồi
Tre tha thớt ngập tràn lau cỏ
Trong ánh sáng ngả nghiêng theo chiều gió
Thuyền máy dọc ngang tỏ trắng lòng sông
Nhà dân chài giăng những lới ni lông
Màu xanh đỏ ngời ngời ánh nớc
Kìa bi sú nơi sáu năm về trớc
Giặc Mĩ bao vây sát hai mốt trung đội dàn quân
Cây mù u không còn ngả bóng bên cồn
Cây xanh trớc đình thân chỉ còn một nửa
Tác giả thật sự ngỡ ngàng :
Tôi đi học bờ sông bỡ ngỡ
Quên cả khúc quanh rẽ lối vào nhà
Quê hơng đẹp đẽ thơ mộng trong tâm trí tác giả nay trần trụi những vết thơng

thịnh vợng. Trong sự phát triển ấy, ngời anh hùng có vị trí hết sức lớn lao tầm cỡ.
Sau mỗi chiến công của ngời anh hùng là một lễ ăn mừng hoành tráng của cộng đồng
để suy tôn, ca ngợi cũng nh thể hiện niềm vui về sự no đủ, đông đúc mỗi ngày.
Sau chiến thắng oanh liệt trớc tù trởng Mtao-Mxây, Đăm Săn đ trở thành
ngời anh hùng giàu có, hùng mạnh nhất. Tôi tớ theo về đặc nh bầy cà tong, của
cải đa về nhiều nh ong đi chuyển nớc. Tràn ngập trong niềm vui, Đăm Săn đ
cho toàn bộ tộc ăn mừng chiến thắng. Tiếng tuyên bố mở hội dõng dạc vang vọng của
chàng khiến cho khắp rừng núi âm vang trong không khí háo hức. Cả cộng đồng ngời
Ê-đê và ngừơi Ê-ga đợc tái hiện sinh động đầy sức sống. Và sừng sững trong x hội
ấy, là nét đẹp vừa hoành tráng, vừa lng mạn của ngời anh hùng Đăm Săn.
Nét đẹp đợc ghi nhận trớc tiệc của Đăm Săn trong lễ ăn mừng chính kà nét
đẹp về ngoại hình và sức mạnh.
Chàng đợc miêu tả với vẻ đẹp và sức mạnh của một vị thần. Ngời Ê-đê, Ê-ga
ca ngợi Đăm Săn là một dũng tớng chắc chết mời mơi cũng không lùi bớc. "Mình
quấn chéo một tấm mền chiến, tai đeo nụ, sát bên mình nghêng ngang đủ giáo gơm,
đôi mắt long lanh nh chim, bắp chân chàng to bằng cây xà ngang, bắp đùi chàng to
http://ebook.here.vn Th vin Sỏch Tham Kho
14

bằng ống bễ, sức chàng ngang sức voi đực, hơi thở chàng ầm ầm tựa sấm dậy, chàng
nằm sấp thì gy rầm sàn, chàng nằm ngửa thì gy xà dọc". Bằng nghệ thuật miêu tả, so
sánh gần gũi, cụ thể với nhiều chi tiết hết sức sinh động, kết hợp với nghệ thuật ttì
hon sử thi và cách nói phóng đại sử thi, ngời dân Tây Nguyên đ biến ngời anh
hùng của họ thành một vị thần với tất cả sức mạnh hội tụ từ núi rừng, vũ trụ. Sức mạnh
của chàng đợc so sánh với những gì mạnh nhất, đẹp nhất của thiên nhiên. Vốn ngang
tàng từ trong bụng mẹ, trải qua bao cuộc chiến, Đăm Săn đ lớn lên và trở thành chiến
thần. Chàng có tất cả vẻ đẹp cũng nh sức mạnh của thần linh qua trí tởng tợng bay
bổng kì diệu và lòng mến yêu vô hạn của ngời Tây Nguyên. Không chỉ có sức mạnh
dũng mnh chàng còn có vẻ đẹp lng mạn : chàng nằm trên võng, tóc thả trên sàn,
hứng tóc chàng ở dới đất là một cái nong hoa, đầu đội khăn nhiễu, vai mang mũ hoa,

đông vui nhộn nhịp, lớn mạnh của cộng đồng là một đặc điểm nổi bật của sử thi Tây
Nguyên. Ngời anh hùng sử thi đợc toàn thể cộng đồng suy tôn tuyệt đối. Qua ngời
anh hùng ta thấy đợc sự phát triển, ý chí thống nhất của toàn thể cộng đồng Ê đê -
một biểu hiện quan trọng của ý thức dân tộc.

Đề số 8
Từ bi kịch mất nớc đến bi kịch tình yêu qua truyền thuyết An Dơng
Vơng và Mị Châu Trọng Thuỷ

Bài làm
Tôi kể ngày xa chuyện Mị Châu
Trái tim lầm chỗ để trên đầu
Nỏ thần vô ý trao tay giặc
Nên nỗi cơ đồ đắm biển sâu.
(Tố Hữu)
Bốn câu thơ lại gợi nhắc ta xót xa nhớ về câu chuyện dân gian An Dơng
Vơng và Mị Châu - Trọng Thuỷ với hình ảnh một vị vua tài giỏi trong buổi đầu dựng
nớc đ đánh tan các cuộc xâm lăng hung bạo của kẻ thù nhng cuối cùng lại thất bại
mội cách đau xót, trong giây phút chủ quan đ để cho giang sơn x tắc tuột khỏi tầm
tay, làm nên một bài học kinh nghiệm xơng máu khó có thể nào quên.
http://ebook.here.vn Th vin Sỏch Tham Kho
16

Đọc "An Dơng Vơng và Mị Châu Trọng Thuỷ ta thật khó giấu nổi niềm
xót xa trớc bi kịch mất nớc Âu Lạc và cả bi kịch tình yêu của nàng công chúa Mị
Châu.
Trong truyền thuyết dân gian, An Dơng Vơng xuất hiện nh một vị vua toàn
tài, luôn mang trong mình một tinh thần chống giặc ngoại xâm mạnh mẽ. Nhờ sự giúp
đỡ của thần Kim Qui, ngài đ xây đợc Loa thành vững chắc và chế đợc nỏ thần
một vũ khí vô cùng lợi hại, bách phát bách trúng, có thể giết chết hàng nghìn quân

thà, nhẹ dạ cả tin, không hề mảy may nghi ngờ chồng cho dù là một giây một phút.
Nàng đ thực sự yêu Trọng Thuỷ, cũng vì quá tin tởng vào hắn mà Mị Châu đ vô
tình trao cho hắn bí mật quốc gia.
Nỗi đau mất nớc ấy quả thật là quá lớn. Nhng ta lại càng đau xót trớc tình
yêu chân thành của nàng công chúa phơng Nam.
Mị Châu có tất cả phẩm chất tốt đẹp của ngời phụ nữ truyền thống, nhng cũng từ
những phẩm chất ấy, do mù quáng, nàng đ hại cha, hại dân, hại nớc. Trớc sau nàng
chỉ nghĩ đến Trọng Thuỷ và hạnh phúc của nàng. Nàng một lòng tin tởng và yêu
thơng chồng. Nàng đ dành cho chồng một tình yêu vô cùng chân thành và tha thiết.
ấy thế mà Trọng Thuỷ - con ngời bội bạc kia đ nỡ tâm chà đạp lên tình yêu đó. Hắn
cới nàng làm vợ chỉ vì mục đích lợi dụng để xâm lợc Âu Lạc. Nhng vì sao Mị Châu
quá mê muội ? Sao nàng lại có thể bỏ qua những câu nói lạ lùng, ẩn chứa bao hàm ý
của Trọng Thuỷ trong lúc hai ngời chia tay : "Ta nay trở về thăm cha, nếu nh đến
lúc hai nớc thất hoà, Bắc Nam cách biệt, ta lại tìm nàng, lấy gì làm dấu ?. Câu hỏi
ấy của Trọng Thuỷ nh một gợi nhắc, cảnh báo trớc chuyện gì sẽ đến với đất nớc
nàng, Nhng nàng lại thật thà đáp lại : Thiếp thân phận nữ nhi, nếu gặp cảnh biệt li
thì đớn đau khôn xiết. Thiếp có áo gấm lông ngỗng thờng mặc trên mình, đi đến đâu
sẽ rứt lông mà rắc ở ng ba đờng để làm dấu, nh vậy có thể cứu đợc nhau
Và chính cái dấu lông ngỗng của nàng đ đẩy hai cha con vào bớc đờng
cùng. Tại sao trong cái giây phút nguy hiểm ấy, quân Đà đang tiến đánh cha mình mà
nàng vẫn còn cả tin đến mê muội, đem rắc lông ngỗng trên đờng đi làm dấu hiệu báo
cho giặc để rồi cuối cùng nàng nhận đợc từ cha một cái chết đau đớn tột cùng, một
cái chết chất chứa bao niềm căm hận, tủi cực, một cái chết cùng bao điều thức tỉnh
muộn màng từ cả cha nàng và nàng. Liệu Mị Châu có đáng phải chịu hình phạt ấy
http://ebook.here.vn Th vin Sỏch Tham Kho
18

không ? Thật khó khăn và đau xót cho vua An Dơng Vơng vì nhát kiếm chém con
ấy là ranh giới giữa tình yêu nớc mnh liệt và tình yêu con tha thiết.
Nhng tất cả đều đ muộn. Cảnh quốc phá gia vong, cơ nghiệp lớn lao phút

thẳm vẫn sáng lên niềm tin, chất nhân văn sâu sắc qua hình ảnh ngọc trai - giếng
nớc.
Chúng ta có thể thấy rằng ngọc trai - giếng nớc vừa là hình ảnh có giá trị
thẩm mĩ cao, vừa là một tình tiết đắt xét về phơng diện tổ chức cốt truyện. Nó là sự
kết thúc duy nhất hợp lí cho số phận của đôi trai gái Mị Châu, Trọng Thủy, cùng với
sự thể hiện t tởng, tình cảm, cách đánh giá của nhân dân đối với bi kịch tình yêu này
nói chung, nhân vật Mị Châu nói riêng.
Nàng Mị Châu bởi nhẹ dạ, cả tin làm nên nổi cơ đồ đắm biển sâu. Nàng đ
phải nhận lấy cái chết cho danh nghĩa một kẻ bất hiếu, phản nghịch Nhng sâu xa,
tác giả dân gian đ thấu hiểu nỗi lòng một ngời con gái ngây thơ, trong trắng vì tình
yêu đ vô tình gây nên tội mà đ cho nàng đợc hoá thành những viên ngọc trai.
Những viên ngọc trai lấp lánh nh đáp lại lời cầu nguyện của nàng trớc khi vua cha
chém đầu. Nàng không phải là ngời có lòng phản nghịch muốn hại cha, nàng là ngời
có lòng trung hiếu nhng vô tình bị ngời ta lừa dối. Những viên ngọc ấy ẩn sâu trong
lớp vỏ trai dới làn nớc đầy bụi bẩn vẫn thanh lọc để sáng lên nh chính tâm hồn
ngây thơ trong trắng của Mị Châu. ánh sáng ngọc trai ám ảnh tâm trí ngời đọc, tìm
sự chia xẻ, đồng cảm.
Tác giả dân gian đ có tấm lòng vô cùng độ lợng khi thấu hiểu và cảm thông
với nàng Mị Châu. Để nàng đợc toại nguyện biến thành ngọc trai. Sự hoá thân ấy
mang theo một ớc mơ của nhân dân về những Mị Châu sáng suốt sau này, vừa say
đắm yêu thơng vừa luôn luôn cảnh giác.
Nói về Trọng Thuỷ. Hắn là một kẻ chiến thắng trên phơng diện chính trị
nhng lại là kẻ thất bại thảm hại về phơng diện tình cảm. Hắn đ mất đi ngời vợ yêu
quí, mất đi sự thanh thản trong tâm hồn và càng ám ảnh hơn chính hắn gây nên cái
chết Mị Châu trong trắng, ngây thơ hết lòng yêu thơng hắn. Giếng nớc ở Loa thành
là tấm gơng hội tụ và phản chiếu tất cả tội ác mà Trọng Thuỷ gây nên. Chính ở nơi
này hắn nhìn thấy bản chất xấu xa của mình và thực lòng hối cải. Trọng Thuỷ nhảy
xuống giếng tự vẫn, dòng máu hoà dòng nớc nơi giếng ngọc là sự chứng nhận cho sự
hối cải tội lỗi của hắn.
http://ebook.here.vn Th vin Sỏch Tham Kho

Song không vì lòng căm phẫn mà khiến dân gian đánh mất đi truyền thống nhân
văn sâu sắc của dân tộc. Hình ảnh ngọc trai - giếng nớc chính là sự khoan hồng, ân
xá cho kẻ đ biết ân hận, khát khao đợc hoá giải tội lỗi nh Trọng Thuỷ.
http://ebook.here.vn Th vin Sỏch Tham Kho
21

Mỗi nhân vậtutrong truyền thuyết này đợc nhìn nhận, đánh giá, định đoạt số
phận một cách khác nhau. ở đối tợng này có hơi dễ di, (nh đối với An Dơng
Vơng) ở đối tợng kia có phần hơi nghiêm khắc (nh đối với Mị Châu). Song nhìn
chung những nhân vật lịch sử, sự kiện lịch sử ấy đ đợc cảm nhận ghi lại bằng tất cả
lòng nhiệt thành, tự tôn dân tộc. Và nhất là, cái sâu sắc nhất đọng lại sau mỗi số phận
nhân vật là tình ngời, chất nhân văn truyền thống.
Truyện An Dơng Vơng và Mị Châu - Trọng Thuỷ là một truyền thuyết đẹp, để
lại nhiều ấn tợng sâu sắc trong lòng ngời đọc. Câu chuyện là một cách giải thích
nguyên nhân việc mất nớc Âu Lạc. Qua đó nêu lên bài học lịch sử về tinh thần cảnh
giác với kẻ thù và cách xử lí đúng đắn mỗi quan hệ giữa riêng với chung, giữa nhà với
nớc, giữa cá nhân với cộng đồng. Thể hiện chất trí tuệ sắc sảo, bản chất nhân đạo sâu
sắc của dân tộc Việt Nam ta.

Đề số 10
Suy nghĩ của anh (chị) về hai cuộc gặp mặt trong Uy-lít-xơ trở về và Ra-ma
buộc tội
Bài làm
Hai đoạn trích đều miêu tả cảnh tái hợp của hai cặp vợ chồng. Trong trích đoạn
Uy-lít-xơ trở về (trích khúc ca XXIII, sử thi Ô-đi-xê - Hi Lạp), sau hai mơi năm trời
chinh chiến trải qua rất nhiều thử thách, khó khăn Uy-lít-xơ mới trở về quê hơng. Hai
cha con Uy-lít-xơ lập mu giết chết 108 vị cầu hôn nhng vợ chàng, Pê-nê-lốp vẫn
không tin là chồng mình đ trở về. Nàng nghi ngờ là một sự lừa lọc chi đây. Cảnh gặp
gỡ trong Ra-ma buộc tội (trích khúc ca VI, sử thi ấn Độ Ra-ma-ya-na lại theo một
diễn biến khác hẳn, gần nh trái ngợc. Sau khi tấn công đảo Lan-ka, đánh thắng quỷ

Bên cạnh đó các nhân vật sử thi cũng gắn liền với thời kì hình thành và củng cố
quan hệ gia đình. Các gia đình ở đây phần lớn là đều là các gia đình dòng dõi và danh
tiếng, điều đó càng chi phối hành động của nhân vật. Đặc biệt là trong trích đoạn Ra-
ma buộc tội, Ra-ma đ khẳng định rõ ràng : Ngời đ sinh trởng trong một gia đình
cao quý có thể nào lại lấy về một ngời vợ đ từng sống trong nhà kẻ khác Vậy làm
sao ta có thể nhận nàng về nhà ta khi ta nghĩ tới gia đình cao quý đ sinh ra ta.
Các nhân vật sử thi đặc biệt coi trọng danh dự và quy ớc của cộng đồng. Đạo
đức của họ cũng chính là khuôn vàng thớc ngọc là chuẩn mực của cả cộng đồng.
Nhng hơn hết các nhân vật sử thi chính là khát vọng về hạnh phúc và hớng tới cái
đẹp toàn bích, bảo vệ sự toàn bích của cái đẹp. Chính điều đó đ giúp họ vợt qua tất
http://ebook.here.vn Th vin Sỏch Tham Kho
23

cả mọi gian khó và thử thách để đến đợc với bến bờ hạnh phúc. Trong việc diễn tả
cảnh gặp gỡ, tác giả đ kể lại một cách rất trang trọng và chậm ri. Những chi tiết, lời
thoại, hành vi, lối lập luận khôn khéo và kiên quyết cùng tình huống mang đậm kịch
tính đều vang động âm hởng và phong cách sử thi. Đặc biệt là những hình thức so
sánh liên tởng mang sức hấp dẫn đặc biệt kì lạ. Qua cuộc gặp gỡ, các nhân vật toát
lên vẻ đẹp tình đời, tình ngời, khát vọng hạnh phúc vơn lên chiếm lĩnh những giá trị
cao đẹp nhất của con ngời.
Nhng không chỉ những nét chung, tính cách hai cặp nhân vật sử thi của hai nền
văn hóa khác nhau này có rất nhiều nét riêng biệt. Pê-nê-lốp một ngời phụ nữ thuỷ
chung, thận trọng đến sắt đá. Uy-lít-xơ mu trí bình tĩnh và nhẫn nại. Đó là bức tợng
đài về tình yêu và niềm tin vào hạnh phúc bất di bất dịch. Nàng Xi-ta nhảy vào giàn
hoả thiêu bộc lộ tính cách kiên trinh. Ra - ma cũng cứng rắn không kém để bảo vệ
truyền thống anh hùng cao cả.
Quả thật, qua hai cảnh gặp gỡ vợ chồng ở hai bộ sử thi vĩ đại Ô-đi-xê của Hi Lạp
và Ra-ma-ya-na của ấn Độ, ta càng thấy rõ hình mẫu lí tởng của con ngời cổ đại
với khát vọng tình yêu và chuẩn mực chung thuỷ. Khuôn thớc ấy đ hằn in sâu đậm
trong trái tim nhân loại hàng ngàn năn nay.

Uy-lit-xơ : Đây là một chiếc giờng kì lạ, kiến trúc có điểm rất đặc biệt do chính tay
tôi làm chứ chả phải ai. nguyên trong sân nhà có một chồi cây cảm lm lá dài mọc
lên, khoẻ, xanh tốt và to nh cái cột và chính chàng đ chặt hết cành lá của cây cảm
lm lá dài, cố đẽo thân cây từ gốc cho thật vuông rồi nảy đờng mực làm thành một
cái chân giờng và lấy khoan khoan lỗ khắp rung quanh bào tất cả các bộ phận đặt
trên chân giờng đó, lấy vàng bạc và ngà nạm trang trí căng lên mặt giờng một
tấm da màu đỏ rất đẹp. Mọi chi tiết đều đợc Uy-lít-xơ miêu tả tỉ mỉ, chiếc giờng
Uy-lít-xơ nhắc lại chính là tình yêu thắm thiết của hai vợ chồng. Có thể nói chiếc
giờng không thể xê dịch nh tình yêu chung thuỷ của hai ngời.
Có thể coi đây là thành công của Hô-me-rơ trong nghệ thuật kể chuyện vì qua
việc lựa chọn và kể lại sự việc tiêu biểu với những chi tiết đặc sắc nh thế đ làm câu
chuyện thêm hấp dẫn. Từ đó những tính cách và phẩm chất của hai ngời đều đợc bộc
lộ rõ nét và tô đậm bởi phong cách sử thi trang trọng và chậm ri, ý nghĩa nhân bản
càng sâu sắc.
Đề số 12
Vẻ đẹp của nhân vật Pê-nê-lốp trong Uy-lít-xơ trở về

Bài làm
http://ebook.here.vn Th vin Sỏch Tham Kho
25

Hạnh phúc chỉ thực sự bền vững khi trải qua thử thách. Nàng Pê-nê-lốp trong sử
thi Ô-đi-xê nổi tiếng của Hi Lạp cũng vậy. Sau hai mơi năm đằng đẵng chờ chồng,
chịu sự nhòm ngó, ép buộc thờng trực của 108 kẻ quyền quý cầu hôn, nàng đ tìm
thấy hạnh phúc của ngay xum họp.
Hình ảnh Pê-nê-lốp chính là biểu tợng của vẻ đẹp phụ nữ Hi Lạp - kiên trinh,
thánh thiện, trí tuệ.
Hai mơi năm không gặp, hai mơi năm xa cách chờ chồng. Thời gian là liều
thuốc nhiệm màu thử thách lòng chung thuỷ của đàn bà ; v thời gian cũng là nền tảng
cho cái đẹp hiện hình. Ngời phụ nữ Pê-nê-lốp qua thời gian đ làm cho hàng triệu trái