niềm mong mỏi.
C
òn nhớ, năm ấy mẹ tôi bị bệnh nặng, bố gói gém tất cả gia tài và tình yêu đưa mẹ lên chuyến t
àu xuôi
xuống Hà Nội chữa bệnh. Nhà chỉ còn ba anh em chăm nhau. Anh cả tôi lo mọi việc từ nấu nướng đến
múc nước tắm giặt cho các em, còn tôi thì vừa trông em út vừa ra vườn đào khoai hay lên đồi tìm quả
dại dỗ em. Ga tàu cách xa nhà tôi năm cây, mấy anh em tôi đều chưa khi nào bước chân đến đấy, nh
ưng
tiếng còi tàu chiều nào cũng vọng tới nhà tôi.
Bố mẹ đi xuống Hà nội suốt tuần rồi mà chưa thấy về, gạo trong hòm đã gần hết, anh trai mỗi bữa chỉ
lấy lưng bát gạo nấu cháo với rau tập tàng hái vội trong vư
ờn. Thằng út đắng miệng không chịu ăn, khóc
dặt dẹo suốt ngày. Ảnh minh họa, nguồn: Internet Ngày ấy sau khi đã không thể còn vay được gạo nữa vì nhà ai cũng nghèo, cũng phải chạy ăn từng bữa
một. Thì bỗng một hôm, có người lạ đến đưa cho mấy anh em chúng tôi lưng một thúng gạo và bảo đấy
là của bố tôi gửi từ dưới Hà Nội về. Trong khi tôi và cả thằng út còn bé xíu, vừa nhìn thấy gạo đã hí h
ửng
vì nghĩ đến một bữa ăn no toàn cơm trắng mà không phải độn, thì anh tôi chạy theo ngư
ời lạ để hỏi xem
bố mẹ tôi đang ở đâu? Bố mẹ có khỏe không? Có đủ tiền chữa bệnh cho mẹ không? Mẹ tôi đã sắp khỏi
bệnh để về nhà với anh em chúng tôi chưa? Nước mắt tôi bỗng ướt nhòa khi nhìn theo cái dáng gầy
còm, bé nhỏ của anh trên con đường đá sỏi.
Ở ngõ nhà tôi có một cây bạch đàn to, mỗi hôm ra ngóng bố mẹ tôi lại lấy mảnh trai cứa lên thân cây
một vạch. Cho đến buổi chiều hôm ấy anh tôi đếm trên thân cây thấy vừa tròn mười lăm vạch, khi trời đ
ã

Những cơn gió se sắt gieo vào lòng người nỗi
buồn man mác.
H
ình như, Đông chẳng muốn làn môi ai khô đi,
chẳng muốn những dáng hình nõn nà của gái phố
bao bọc bằng lớp lớp áo quần, chẳng muốn gót chân
của bà, của mẹ nứt nẻ thêm, chẳng muốn những
đứa trẻ nghèo phải rớt nước mắt khi nhìn chúng
bạn…, thế nên Đông cứ lần lữa mãi…

Đông về, những “liêu siêu” mới thấy rõ ràng hơn nơi
góc phố. Tán lá bàng run rẩy trong gió bấc. Chén trà
mạn nóng hôi hổi run run trên tay cụ bà được cụ ông
nâng niu đón lấy, xuýt xoa…. Cái lạnh dường như
hòa trộn vào lòng, khiến người phố ít nói hơn. Phố
lặng lẽ. Phố trầm buồn. Phố dường như hiền lành
hơn… Ấy là cữ Đông về.

Có lẽ phải khoảng tháng nữa vị lạnh của Đông mới nếm được ở đầu lưỡi. Những trận mưa phùn sẽ làm
cái rét thêm “ngọt ngào”. Khi đó, sẽ có khối đôi tình nhân co ro dưới mái hiên trú mưa. Áp ngực vào
chàng trai, hơi thở “mùa hạ” của cô gái thật quyến rũ, làm ấm nóng cả mùa Đông, lòng chàng trai thầm
ước “mưa mãi…”. Má nàng đỏ lên, môi chàng thẫm lại. Những đôi vai gầy dựa vào nhau. Họ yêu mùa
Đông…

Đông về……Chiều trôi tuột xuống. Dòng người vội vã hơn trên phố. Hơi ấm nhẹ nhàng theo gót chân cô
gái mặc áo đỏ chạy dài suốt phố… Nhớ lắm một bàn tay… Buồn da diết… Chưa tối một màu đen nhàn
nhạt đã bủa vây phố. Khói lam chiều của núi như lạc vào trong phố. Vi vu, lãng đãng. Phảng phất mùi
ngô nếp nướng, đánh thức chút ký ức chưa xa. Bếp nhà ai đỏ lửa sớm. Đâu đó, trong góc phố, ngõ hẹp
nào đó, bát phở mùa Đông nghi ngút, bốc hơi trùm kín mặt người….



Mùa gặt thường gợi cho tôi nhớ về những kỷ niệm ngọt ngào ấu thơ cùng tụi trẻ con trong xóm đi bắt
muồm muỗm béo ngậy về nướng ăn no say mà vẫn cứ thèm mãi không thôi. Mỗi lần bắt được vài con,
tôi thường nướng và mang cho bố mẹ trước chứ không ăn một mình như những đứa khác. Lúc ấy mẹ lại
ôm tôi vào lòng xuýt xoa khen. Quả thật không còn gì vui hơn!

Những buổi trưa được giao nhiệm vụ trông thóc, tôi cứ lừa lúc bố mẹ nghỉ trưa trốn đi nhặt muồm
muỗm. Để rồi, những cơn mưa về bất chợt xoay xở không nổi. Khi về nhà đã thấy thóc ướt đầm. Mẹ hối
hả dậy, tóc dài chấm gót chưa kịp túm lại ướt đầm đìa cùng mẻ thóc Với mẹ, từng hạt thóc có ý nghĩa
mãnh liệt hơn giá trị vật chất. Không biết đã qua bao nhiêu mùa gặt, mẹ không được chợp mắt về trưa
nữa?

Mùa gặt, trên các ngả đường rơm rải đầy. Bước trên con đường nào tôi cũng có cảm giác có cái gì đó ran
rát cọ vào đôi bàn chân. Nhưng mùi rơm thì thật dễ chịu, cứ nhẹ nhàng, quyến luyến mãi không thôi.
Nếu ai sinh ra và lớn lên ở những miền quê trải đầy rơm thì chắc chắn không bao giờ quên nổi thứ mùi
hương dịu ngọt ấy.

Mỗi mùa gặt, loa phát thanh quê tôi lại hoạt động sớm hơn và nghỉ ngơi muộn hơn. Những bài hát ngợi
ca cánh đồng, ngợi ca bông lúa vàng được phát đi phát lại qua mỗi mùa. Nghe mãi, nghe mãi mà không
tusachvang.net
5
sao chán nổi.

Trải qua bao nắng mưa, bao biến cố của cuộc đời, cánh đồng vàng quê tôi vẫn trải dài bất tận. Nhiều
lần bước qua những mảnh đất khác, tôi cứ ngỡ cánh đồng quê mình đã trải đến tận đó, cũng sóng sánh
và ngạt ngào hương thơm.

tusachvang.net
6
Bên sông nhà ai lại đốt đồng chiều, mùi rơm rạ tan vào từng hơi thở. Không hiểu vì sao mùi

rực cả núi đồi. Chúng nở thành vạt, thành dãy dày đặc lên nhau, quấn quýt vào nhau. Và khoác lên một
màu vàng kiêu hãnh cho cả một vùng đất. "Vó câu khấp khểnh, bánh xe ghập ghềnh”, khiến lòng tôi nôn
nao một cảm giác khó tả, khi từ xa đã thấy những đồi dã quỳ. Thân cao mảnh khảnh, chúng mọc chen
chúc nhau, như muốn dựa dẫm và che chở cho nhau, và như muốn tượng trưng cho một sức mạnh của
tình yêu, của sự đoàn kết giống loài.
Vùng đất Tây nguyên là vùng đất của rất nhiều loại hoa. Mỗi loại hoa đều mang một hương sắc riêng để
dâng cho đời. Nhưng tôi vẫn yêu nhất loài hoa dã quỳ. Chỉ với hai tiếng dã quỳ thôi, nhưng nó làm cho
người ta phải suy ngẫm về một vùng đất và về một loài hoa. Tuy không được bàn tay con người chăm
sóc, nâng niu, nhưng hoa dã quỳ khẳng khiu bám vào đất mẹ để vươn lên thành từng rẫy, từng đồi,
vàng rực cả đất trời Tây Nguyên như muốn khẳng định sức sống mãnh liệt của mình.
Tôi có một người bạn, sinh ra và lớn lên trên vùng đất Tây Nguyên, nhưng cứ mỗi lần xa quê vào mùa dã
quỳ nở, cô bạn ấy lại đứng ngồi không yên, vì một lẽ là nhớ nhà, nhớ… dã quỳ. Và cảm thấy như thiếu
một điều gì đó rất đỗi thiêng liêng. Mùa khô năm nay tôi lại lên Tây Nguyên. Vô tình nghe tiếng vó ngựa
trong sương chiều quạnh quẽ, tôi thấy nao lòng hơn khi đứng giữa bạt ngàn dã quỳ. Mùi hương thoang
thoảng dịu nhẹ của dã quỳ, cộng với sự hoang vu của núi đồi Tây Nguyên, tất cả hòa quyện vào màn
sương đêm ướt đẫm vai áo, khiến bước chân tôi như cảm thấy chơi vơi trên mảnh đất này. Buổi sáng
thức giấc, mở toang cánh cửa sổ phòng, tôi trườn người ra ngoài xem những đóa dã quỳ chúm chím với
từng giọt sương mai. Vừa ngắm dã quỳ, vừa nhâm nhi tách trà nóng trên tay, tôi thấy lòng mình dâng
trào một cảm giác nhẹ nhõm và tôi thấy cuộc đời này thật tươi đẹp biết bao.
Sắc vàng tươi rói của dã quỳ, như muốn tô thêm vẻ đẹp của những căn nhà gỗ nằm lác đác dưới chân
núi. Mỗi căn nhà gỗ như nằm lọt thỏm trong thế giới của loài hoa ấy. Bóng dáng của những cô sơn nữ,
của những đứa học trò vùng núi, và của các bác nông dân lam lũ như lạc dần vào thế giới màu vàng ấy.
Cái màu vàng ấy đã xua tan đi cuộc sống vốn lặng lẽ, khó nhọc của những con người vùng núi. Dường
như chính sắc vàng dã quỳ đã khoác lên những phận người lam lũ, khó nhọc bằng một màu xanh của sự
tươi trẻ, tràn trề sức sống. Mỗi căn nhà, cùng với mỗi dòng người qua lại như tạo thêm một nét chấm
phá cho bức tranh dã quỳ thêm phần sinh động. Không phải màu trắng tinh khôi, màu tím đợi chờ như
bao loài hoa khác. Màu vàng của hoa dã quỳ làm tôi chập chờn giữa hai miền quá khứ và hiện tại. Và cái
tusachvang.net
8
màu vàng ấy như đưa tôi vào một vòng xoáy của câu chuyện cổ tích ngày xa xưa ấy. Câu chuyện nói về

khỏe của mình, không chủ quan được đâu, con”. Bà chẳng
cần biết chúng tôi đã lớn ngần này ai lại mặc áo của bà. Đến
lớp tụi bạn lại chẳng cười cho. Thà tôi mặc lại quần áo cũ
chần lại của mẹ và chị còn hơn. Mà bà cho chúng tôi hết
quần áo như thế thì bà mặc gì?
Ngày ấy, bà thường đặt sẵn một nồi cháo hoa trên bếp, chỉ
đợi chúng tôi đi học về là bà múc ngay ra cái bát chiết yêu.
Cắt vài cọng hành, dăm cái lá tía tô bứt ngay ngoài vườn, vậy
là chị chị em em xì xụp húp. Cháo nóng đi đến đâu biết đến
đấy. Nước mắt nước mũi giàn giụa vì húp vội cháo nóng. Má
đỏ rực lên, mồ hôi lấm tấm, áo khoác, áo len lần lượt bứt ra.
Bà ngồi bên, đập đập tay vào sống lưng từng đứa, mắng
yêu: “Cứ từ từ thôi. Gớm chết, ăn thế để mà bị bỏng à”. Giọng bà lộ rõ vẻ hài lòng. Khuôn mặt bà dãn
nở, thơ thới. Chẳng mấy khi bà được thanh thản như thế.
Bà tôi có một niềm đam mê là được tự tay chăm sóc mảnh vườn trước nhà. Mẹ tôi bận đi làm, chúng tôi
suốt ngày chỉ mải chơi, mảnh vườn 300 thước một mình bà quán xuyến. Nào thì bồ kết, chanh, mấy
khóm sả cho cả nhà gội đầu. Nào thì táo, ổi, bưởi, roi… Nào thì cải cúc, cà chua, rau muống, bắp
cải,…mùa nào thức nấy. Chẳng bao giờ nhà tôi phải ra chợ mua rau quả. Thi thoảng bà còn mang rau
cho các cậu, các dì ngoài phố. Bà bảo ngoài phố quý rau còn hơn thịt cá. Tôi thì tôi chẳng tin. Nhưng bà
bảo: “Bà thích ăn rau nên ở với mẹ con nhà mày” thì tôi lại tin. Vào bữa bà chỉ gắp rau, chẳng mấy khi
chạm đến thức ăn. Cả ngày bà ngồi với vườn rau không biết chán. Dăm thêm đám hành chỗ này, làm cỏ
đám rau kia… Việc nối việc, bà làm không để chân tay lúc nào yên.
Nhà neo người, kinh tế gia đình chẳng dư dả gì nên bà tôi làm một gánh xôi, buổi sáng mang vào phố
bán, kiếm thêm đồng ra đồng vào phụ thêm cho mẹ tôi. Khi đấy mẹ tôi làm găng lắm, nhất định không
muốn cho bà chạy chợ. “Một mình con làm là đủ nuôi mẹ, đủ nuôi các cháu rồi. Mẹ đừng làm thế!”. Bà
nhẩn nha: “Chị Cả đừng lo cho tôi. Tôi làm cho khỏi buồn tay buồn chân thôi, sẽ không quá sức đâu”. Mẹ
tôi khóc, bà cũng khóc. Nhưng từ đận ấy chúng tôi không phải thòm thèm cầm bát nhìn nồi cơm lưng
lửng nữa. Bà bán hàng, chúng tôi có thêm gói xôi nóng ăn trước khi đến trường. Về đến nhà lại có thêm,
khi thì con cá kho gừng, lúc là món thịt lợn rang sả thơm ngậy.
Nhưng một lần bà gánh xôi đi bán, qua đường bị người ta tông phải. Mẹ tôi lao đến bệnh viện, vò võ

gió bước trên thảm lá vàng xao xác, mắt đăm đắm kiếm tìm quả ổi nào chín nhất. Tôi leo lên từng ngọn
cây cao quan sát, rồi dùng cây sào dài chọc xuống những quả ổi bị chim ăn dở. Tôi kêu lên: “Chim ơi
đừng ăn ổi của bà nữa!”. Lũ chim bỏ đi chốc chốc lại sà xuống lẩn vào trong tán lá um tùm.
Mỗi buổi chiều mùa ổi, ngoại và tôi đều gom lá chất thành đống nơi góc vườn. Nghe trở trời trong từng
cơn gió lạnh, hai bà cháu lại lom khom ngồi đốt lá. Khu vườn nhỏ bồng bềnh trong khói sương. Tôi hỏi:
“N
ếu nhắm mắt trong vườn lộng gió. Sẽ được nhìn thấy các bà tiên” đúng không hả ngoại? Bà vuốt mái
tóc tơ con nít của tôi thì thầm: “Cháu thử nhắm mắt lại xem có thấy gì không?”. Tôi nghe lời liền nhắm
mắt lại nhưng chẳng thấy gì cả, mắt lại mở choàng. Tôi trèo lên cây nằm vắt vẻo, những quả ổi chín
thơm chĩa ra mời mọc, tôi hái một quả đưa vào mi
ệng ăn rồi hỏi: “Ngoại có thấy cháu giống ông Tôn Ngộ
Không trong vườn đào không?”. Ngoại nhìn tôi, lắc đầu cười: “Cẩn thận kẻo ngã!”. Vườn cây nhả khói
bồng bềnh.
Ngày bão gió, cây ổi đứng rũ rượi dưới mưa. Ổi, bưởi, đu đủ… bị gió đập cho tan tành. Dưới gầm giư
ờng,
gầm tủ la liệt những quả xanh. Đêm nằm nghe tiếng ổi rơi theo mưa, ngoại tôi lại trở mình.
Mỗi khi tới mùa ổi đôi vai gầy của ngoại lại nặng trĩu nhọc nhằn. Gánh hàng của ngoại đầu kia là ổi, đầu
này là tôi mà chợ thì vẫn còn xa ngái. Mỗi bước chân trần như bám chặt hơn vào đất. Không có tiền trả
thuế người gác chợ đành cúi xuống, cho tay vào gánh lấy vài ba quả ổi rồi bảo: “Hai bà cháu vào đi kẻo
chợ trưa rồi!”. Ngoại tôi lấy tay quệt mồ hôi ngang trán, gánh ổi chạy qua chạy lại trong đám người
đông, tìm chỗ trống đặt ổi xuống bán. Ổi rẻ lắm, có ngày bán như cho, “rẻ như ổi xanh” mà! Nhưng
tusachvang.net
12
ngoại già rồi, cuộc sống chỉ trông vào những ghánh ổi. Ngày ngo
ại ra đi, trời trở gió to, những cây ổi oằn
mình trút lá.
Tôi đi xa có d
ịp trở về, vườn ổi xưa giờ không còn nữa. Tôi đứng trước bàn th
ờ ngoại, trong vô thức chắp
tay nhắm mắt lại và những mùa ổi lại hiện về.

học sẽ vinh thăng!
tusachvang.net
14
Người thầy dù trong một xã hội nào chăng nữa vẫn luôn là một hình ảnh đẹp và đáng trân trọng. Tôi đã
thấy những người bạn ngày nào tắm sông, thả diều no gió…, nay là nhà mô phạm, họ tận tụy và luôn
nguyện sẽ dệt thêm nhiều khát vọng đẹp cho những lớp người mới, tươi nguyên, trong trẻo sớm đến bến
bờ xuân đời!
Thông điệp cho mùa thu yêu thương, mùa thu đến trường tiếng trống trường giục vang, giục vang… cơn
mơ choàng vai thức dậy tung tăng trong nắng mai hồng.
Lại một bình minh lấp ló đằng Đông…

tusachvang.net
15
) Ánh trăng dịu dàng, trong trẻo và hào phóng. Gió cứ leo lẻo thổi, thi thoảng đem một chút
mây trắng mỏng như chiếc khăn voan nhè nhẹ, điệu đàng che nửa khuôn trăng làm cho
trăng thêm huyền ảo. Trăng làm cho cánh đồng mênh mông hơn. Trà lúa sớm bắt đầu trỗ
bông. Những bông lúa màu cốm, vươn thẳng, uống ánh trăng no nê như trẻ thơ bú sữa mẹ
và tựa vào nhau. Những bông lúa non - danh ca của đồng quê - đang hát bài ca về sự no ấm
của mùa vàng
C
hấm dứt những đợt mưa ngâu là hết tháng bảy, trả lại bầu trời trong xanh, cao vời vợi với những
chùm mây trắng tinh khôi, xốp và mềm mại như bông của tháng tám.

Đêm xuống, thoáng một chút heo may lùa trong khóm tre già có làm ai đó chợt bâng khuâng? Quày quả
để hoàn tất một vài việc của cuối ngày, ra cầu ao, khoả nước rửa chân tay, chợt giật mình vì ánh vàng
trên mặt nước đang sóng sánh, vỡ vụn, theo vòng sóng mất dần dưới đám bèo có vài cành hoa tím lơ
ngơ trôi. Có cảm giác, những mảnh vỡ vàng óng ánh ấy, lan toả đến vô cùng. Ngẩng đầu nhìn lên, giữa
vòm trời thăm thẳm, trăng vành vạnh đang treo lơ lửng ở đó. Tinh tú dường như có vẻ thưa vắng hơn
còn trăng thì lại tròn đầy và non tơ quá! Cứ ngỡ như con gái tuổi đương thì, ngây thơ đến hồn nhiên, vừa
kín đáo, vừa trần trụi phô hết vẻ đẹp lộng lẫy, kiêu sa giữa mênh mang trời đất. Ánh trăng dịu dàng,

- Ồ! Trăng mới kỳ diệu làm sao! Mai anh bay rồi! Ở nước ngoài chắc anh sẽ chẳng bao giờ được hưởng
một đêm trăng đẹp thế này…
Người con trai nắm lấy bàn tay người con gái cùng đưa ra hứng lấy ánh trăng thì thào:
- Em chờ anh chứ?
Cô gái im lặng. Người con trai kéo cô gái xích lại với mình. Anh nâng khuôn trăng ngời ngợi trên tay và
đặt một nụ hôn nồng nàn lên đôi môi chín mọng. Cỏ trên đê êm mịm như nhung. Trên cao, trăng e thẹn
giấu nụ cười hạnh phúc sau chiếc khăn voan mây trắng.
Trăng quê dịu dàng buông lơi theo gió nhẹ.
Hoàng

tusachvang.net
17
P
hố ít khi sương xuống dày thế này, nhất là những ngày chớm qua mùa nắng, khi mấy tháng giêng hai cứ nối đuôi nhau chạy đi theo những lo toan
bộn bề. Bởi vậy, có được một vòng xe qua phố khuya tràn ngập hơi sương là một điều không phải là dễ tìm thấy được. Nghe nói sương mù đẹp phải
là Đà Lạt, phải là những cao nguyên, những đỉnh núi chót vót tận trời cao. Nhưng mấy ai cảm nhận được rằng ngay trong lòng đồng bằng, ngay trong
lòng phố hẹp, màn sương cũng đem đến cho lòng người những giây phút rạo rực, thăng hoa. Chợt nghĩ sao người ta có thể sáng tác được những bài
thơ, bản nhạc về sương mù Đà Lạt thì tại sao mình không thể tạo nên vài dòng về hơi sương giữa lòng thành phố mình đang sống. Cái đẹp tự thân nó
đâu thể cất lên tiếng ca, lời thơ để mọi người chiêm ngưỡng. Nhưng con người nhiều khi lại vô tâm quá. Ảnh minh họa, nguồn: Internet Trong cái lạnh chơm chớm rồi lan tỏa dần, trong không khí ẩm ướt và lâng lâng, phố chợt bình yên đến lạ. Sương lấp đi những quán nhậu với tiếng
nói cười rôm rả. Sương lấp đi những quán cà phê xập xình với những điệu nhạc ầm ĩ. Sương lấp đi những tiếng xe máy rít lên trên đường với những
đợt đua cùng tử thần. Sương lấp đi những ánh mắt người nhìn nhau hằn học và ghen tị. Tất cả giờ đều hiền hòa trong vòng tay sương bao bọc.
Biết bao lần tôi trông chờ cái cảm giác hòa mình trong làn sương lạnh dày của phố để được trở về với góc hồn bình lặng, trở về với chính mình, không
bon chen, không tính toán, không lo sợ một ngày mai ám ảnh Ở đó, ngập tràn sương, ngập tràn niềm hi vọng, ngập tràn lung linh cho tâm hồn cất
cánh, ngập tràn yêu thương cho những âu yếm vừa chớm nở.


Thời nào, dù loạn hay bình, Hà Nội đều có nhiều người con gái đẹp. Đây là nơi hội tụ giai nhân, tài tử,
hình như thế. Tuy nhiên, mỗi thi nhân lại có một cách cảm nhận, rung động và thể hiện riêng về nét đẹp
người con gái Hà thành. Em của Phan Vũ hòa lẫn trong mùi hoa phố, trong cơn mưa nhỏ, mềm dịu và
nồng nàn như kỷ niệm chưa phai:
Em ơi, Hà - Nội - phố /Ta còn em mùi hoàng lan /Ta còn em mùi hoa
sữa / Con đường vắng rì rào cơn mưa nhỏ /Ai đó chờ ai /Tóc xõa vai mềm
(Em ơi, Hà Nội phố). Em của
Nguyễn Duy vừa có nét đẹp bên ngoài đầy gợi cảm vừa có chiều sâu văn hóa của chốn kinh kỳ, vừa thực
lại vừa ảo:
Tóc em dài cho ta nhìn thấy gió /Áo em bay cho mờ tỏ thân hình /Em sâu sắc như kinh thành
cổ kính /Gốc si già mốc ngói rêu xanh
(Một góc chiều Hà Nội). Đằng sau những câu thơ tụng xưng đắm
đuối si mê ấy thấp thoáng một điệu cười tinh nghịch, đáng yêu. Kể ra cũng hơi táo bạo, nói đúng hơn là
khá liều lĩnh khi dám hạ bút so sánh người đẹp với kinh thành cổ kính thâm u.
Phải yêu Hà Nội đến dường nào, Hoàng Phủ Ngọc Tường mới có cái nhìn về Hà Nội ngàn năm vẫn còn
tươi trẻ như thế này:
Là Hà Nội một nghìn năm còn rất trẻ / Là ngàn lá xanh như vầng sáng chẳng thay
màu.
Làm sao thoát được cái nợ giai nhân ở một nơi mà đất trời như cũng đắm đuối giao hòa vào nhau,
sự thanh lịch làm thăng hoa nét đẹp đời thường; đôi khi chỉ là một tà áo dài bay bay trong gió nhẹ cũng
là niềm tơ tưởng suối đời, không thể nào xóa nổi như Nguyễn Trọng Tạo từng thao thức:
Ngoài kia trời
tusachvang.net
19
đất giao thân /Tôi còn mắc nợ giai nhân một đời /Bao giờ trắng nợ người ơi /Trái tim đã trót thốt lời yêu
đương?
(Tôi còn mắc nợ áo dài)
Cho tới bây giờ, may thay, Hà Nội vẫn còn những khoảng lặng trữ tình, những góc nhỏ yêu thương cho
cuộc sống bộn bề, ồn ào. Giữa Thủ đô tưởng chỉ có những vòng xe quay mải miết, những bước chân hối

chiều đầy dông bão. Khi những cơn đau đớn vật vã khóc than qua đi, chiều nào mẹ tôi cũng bế tôi ra bờ
sông với một niềm tin đến một lúc nào đó cha tôi sẽ trở về. Nỗi chờ mong của mẹ gần như hóa đá. Bến
sông xưa đã hóa thành bến đợi.
Dòng sông Ba bao dung và rộng lượng cứ thao thiết chảy cuốn trôi đi bao hoài niệm tuổi thơ cùng
những gì cay đắng nhất của đời người. Cha tôi bỏ đi; mẹ tôi, người con gái thị thành chưa một lần dãi
nắng dầm sương, phải ngày lại ngày chèo đò đưa khách sang sông.
Tôi đã lớn lên từ những chuyến đò nhọc nhằn của mẹ, từ những lời ru thấm đẫm ánh trăng, từ những
thanh âm vọng lại của tiếng mái chèo khua nước đêm đêm. Dòng sông cả một đời vắt kiệt sức mình để
bồi đắp phù sa cho cây cối ruộng vườn. Còn mẹ cũng một đời lam lũ tần tảo nuôi con. Có lẽ niềm vui duy
nhất neo giữ cuộc đời mẹ với dòng sông này là sự trưởng thành, lớn lên từng ngày của tôi.
Ngày tôi đậu đại học là ngày vui nhất đời mẹ. Mẹ khóc như chưa bao giờ được khóc. Sau niềm vui ấy lại
bắt đầu bao nỗi lo mới dành cho mẹ. Suốt mấy ngày liền mẹ chạy vạy ngược xuôi vay mượn bà con lối
xóm chuẩn bị đủ tiền cho tôi đi học. Đêm trước ngày đi, lần đầu tiên tôi khóc không phải vì bị đòn roi.
tusachvang.net
21
Cũng lần đầu tiên trong đời tôi nhận ra vô số nếp nhăn trên khuôn mặt mẹ như những lớp sóng vỡ ra từ
mưa nắng cuộc đời. Mỗi ngày xa quê là mỗi ngày tôi tự trách mình và càng thương mẹ hơn bao giờ hết.
Tôi vẫn tiếp tục bước đi đến những chân trời mới. Và ở quê nhà mẹ tôi tiếp tục thức cùng bến đợi

tusachvang.net
22
Đã lâu lắm rồi tôi chẳng còn nhớ tới mùa Thu nữa. Nhưng đêm nay Thu lại về. Mùa Thu ở Hà
Nội lạ lắm. Khi nào cây lộc vừng chín gốc bên hồ Hoàn Kiếm thôi rơi sắc đỏ và hoa sữa bắt
đầu tỏa hương. Ấy là mùa Thu đã về. Hôm đó, thế nào trời cũng hơi se lạnh.
Đ
ầu phố nhà tôi có chợ cóc. Chợ họp từ lúc mới năm rưỡi, sáu giờ, khi mọi người dân Hà thành thi
nhau đổ ra đường để vớt vát chút sức khỏe còn lại cho mình, đến bảy rưỡi, tám giờ, giờ làm việc của đội
tự quản là chợ tan. Sớm nay, như bao sớm khác, chợ cóc vẫn họp và người mua, người bán vẫn nhộn
nhịp như nó vốn là như vậy Có chăng, thêm chị hàng cốm dưới gốc cây trứng cá cuối chợ, đầu góc
chùa Châu Long là khác mọi ngày. Tôi chẳng biết tên chị, chỉ biết chị đã ngồi đó cả chục năm nay, đúng

rồi hãy nuốt”. Ngày ấy còn quá nhỏ, chẳng hiểu tại sao bố hay dặn thế, chỉ biết làm theo. Mãi sau này tôi
mới ngẫm ra, chắc không phải vì ông sợ tôi nghẹn, mà chỉ muốn tôi ăn miếng nhỏ, nhai thật kỹ, mới
thấm được vị ngọt và thấy được hương thơm của cốm.
Người Hà Nội ăn cốm thường ăn với chuối tiêu trứng cuốc. Nhúm một chút bằng mấy đầu ngón tay, nhẹ
nhàng như để vị ngọt của cốm cũng thấm qua làn da mà cảm nhận được. Đưa nhúm cốm lên miệng, vừa
ăn nhè nhẹ, vừa ngẫm nghĩ xem vị cốm năm nay nhà hàng làm có ngọt, có thơm bằng năm ngoái hay
không.
Kể cũng lạ! Ngày ấy làm cốm có thương hiệu chẳng được mấy người, chứ đâu như bây giờ, cốm có gần
như quanh năm. Khi đúng mùa, muốn ăn cốm, nghĩ đến bà Thoả, lại lưỡng lự, hay thôi

tusachvang.net
24