http://Onbai.org Ti min phớ thi, eBook, Ti liu hc tp
1 1- Khái niệm:
Quá trình kết hợp những thao tác lập luận để làm rõ những vấn đề t tởng, đạo lí trong cuộc
đời.
- T tởng, đạo lí trong cuộc đời bao gồm:
+ Lí tởng (lẽ sống)
+ Cách sống
+ Hoạt động sống
+ Mối quan hệ trong cuộc đời giữa con ngời với con ngời (cha con, vợ chồng, anh em và những
ngời thân thuộc khác). ở ngoài x hội có các quan hệ trên, dới, đơn vị, tình làng nghĩa xóm, thầy
trò, bạn bè
2-Yêu cầu
a . Hiểu đợc vấn đề cần nghị luận là gì.
b. Từ vấn đề nghị luận đ xác định, ngời viết tiếp tục phân tích, chứng minh những biểu hiện cụ thể
của vấn đề, thậm chí so sánh, bàn bạc, bác bỏ nghĩa là biết áp dụng nhiều thao tác lập luận.
c. Phải biết rút ra ý nghĩa vấn đề
3- Cách làm
- Trớc khi tìm hiểu đề phải thực hiện ba thao tác
+ Đọc kĩ đề bài
+ Gạch chân các từ quan trọng
+ Ngăn vế (nếu có)
- Tìm hiểu đề
a1. Tìm hiểu về nội dung (đề có những ý nào)
a2. Thao tác chính (Thao tác làm văn)
a3. Phạm vi xác định dẫn chứng của đề bài

qua ñược những khó khăn, trở ngại trong cuộc sống.
3/ Khẳng ñinh, bàn bạc mở rộng vấn ñề:
+ Khẳng ñịnh câu nói ñúng. Bởi ñã nhìn nhận thấy ñược vai trò, giá trị to lớn của gia ñình ñối với sự
hình thành và phát triển nhân cách của con người, là nền tảng ñể con người vươn lên trong cuộc
sống. Tuy nhiên, câu nói chưa hoàn toàn chính xác. Bởi trong thực tế cuộc sống, có rất nhiều người
ngay từ khi sinh ra ñã không ñược sự chở che, ñùm bọc, giáp dục, nâng ñỡ của gia ñình nhưng vẫn
thành ñạt, trở thành con người hữu ích của XH.
+ Câu nói trên ñã ñặt ra vấn ñề cho mỗi con người, XH: Bảo vệ, xây dựng gia ñình ấm no, bình
ñẳng, hạnh phúc. Muốn làm ñược ñiều ñó cần: trong GD mọi người phải biết thương yêu, ñùm bọc
chở che nhau; phê phán những hành vi bạo lực gia ñình, thói gia trưởng….

ðỀ SỐ 2: Anh / chị nghĩ như thế nào về câu nói: “ðời phải trải qua giông tố nhưng không ñược cúi
ñầu trước giông tố” ( Trích Nhật ký ðặng Thuỳ Trâm)

1/ Giải thích khái niệm của ñề bài (câu nói)
+ Giông tố ở ñây dùng ñể chỉ cảnh gian nan ñầy thử thách hoặc việc xảy ra dữ dội .
+ Câu nói khẳng ñịnh: cuộc ñời có thể trải qua nhiều gian nan nhưng chớ cúi ñầu trước khó khăn,
chớ ñầu hàng thử thách, gian nan. ( ðây là vấn ñề nghị luận)
2/ Giải thích, chứng minh vấn ñề: Có thể triển khai các ý:
+ Cuộc sống nhiều gian nan, thử thách nhưng con người không khuất phục.
+ Gian nan, thử thách chính là môi trường tôi luyện con người.
3/ Khẳng ñinh, bàn bạc mở rộng vấn ñề:
+ Câu nói trên là tiếng nói của một lớp trẻ sinh ra và lớn lên trong thời ñại ñầy bão táp, sống thật ñẹp
và hào hùng.
+ Câu nói thể hiện một quan niệm nhân sinh tích cực : sống không sợ gian nan , thử thách , phải có
nghị lực và bản lĩnh.
+ Câu nói gợi cho bản thân nhiều suy nghĩ: trong học tập, cuộc sống bản thân phải luôn có ý thức
phấn ñấu vươn lên. Bởi cuộc ñời không phải con ñường bằng phẳng mà ñầy chông gai, mỗi lần vấp
http://Onbai.org Ti min phớ thi, eBook, Ti liu hc tp
3

* Lí tởng của thanh niênta ngày nay là gì ( Phấn đấu đẻ có nội lực mạnh mẽ, giỏi giang đạt đỉnh
cao trí tuệ và luôn kết hợp với đạo lí)
* Làm thế nào để sống có lí tởng
+ Nêu ý nghĩa của câu nói.

S 4:

Gốt nhận định : Một con ngời làm sao có thể nhận thức đợc chính mình . Đó không phải là
việc của t duy mà là của thực tiễn . Hy ra sức thực hiện bổn phận của mình, lúc đó bạn lập tức
hiểu đợc giá trị của chính mình
Anh (chị ) hiểu và suy nghĩ gì .

Sau khi vào đề bài viết cần đạt đợc các ý
- Hiểu câu nói ấy nh thế nào ?
+ Thế nào là nhận thức ( thuộc phạm trù của t duy trớc cuộc sống. Nhận thức về lẽ sống ở đời, về
hành động của ngời khác, về tình cảm của con ngời).
+ Tại sao con ngời lại không thể nhận thức đợc chính mình lại phải qua thực tiễn .
* Thực tiễn là kết quả đẻ đánh giá, xem xét một con ngời .
* Thực tiễn cũng là căn cứ để thử thách con ngời .
* Nói nh Gớt : Mọi lí thuyết chỉ là màu xám, chỉ có cây đời mi mi xanh tơi.
- Suy nghĩ
+ Vấn đề bình luận là : Vai trò thực tiễn trong nhận thức của con ngời.
http://Onbai.org Ti min phớ thi, eBook, Ti liu hc tp
4

+ Khẳng định vấn đề : đúng
+ Mở rộng : Bàn thêm về vai trò thực tiễn trong nhận thức của con ngời.
* Trong học tập, chon nghề nghiệp.
* Trong thành công cũng nh thất bại, con ngoiừ biết rút ra nhận thức cho mình phát huy chỗ
mạnh. Hiểu chính mình con ngời mới có cơ may thnàh đạt.

Hóy gii thớch v chng minh ý kin trờn

GI í

I/ M bi:
Sỏch l mt phwong tin quan trng giỳp ta rt nhiu trong quỏ trỡnh hc tp v rốn luyn, giỳp
ta gii ủỏp thc mc, gii trớDo ủú, cú nhn ủnh Mt quyn sỏch tt l ngi bn hin
II/ Thõn bi
1/ Gii thớch Th no l sỏch tt v ti sao vớ sỏch tt l ngi bn hin
+ Sỏch tt l loi sỏch m ra co ta chõn tri mi, giỳp ta m mang kin thc v nhiu mt: cuc
sng, con ngi, trong nc, th gii, ủi xa, ủi nay, thm chớ c nhng d ủnh tng lai, khoa
hc vin tng.
+ Bn hin ủú l ngi bn cú th giỳp ta chia s nhng ni nim trong cuc sng, giỳp ta vn
lờn trong hc tp, cuc sng. Do tỏc dng tt ủp nh nhau m cú nhn ủnh vớ von Mt quyn sỏch
tt l mt ngi bn hin.
http://Onbai.org Tải miễn phí ðề thi, eBook, Tài liệu học tập
5

2/ Phân tích, chứng minh vấn ñề
+ Sách tốt là người bạn hiển kể cho ta bao ñiều thương, bao kiếp người ñiêu linh ñói khổ mà
vẫn giữ trọn vẹn nghĩa tình:
- Ví dụ ñể hiểu ñược số phận người nông dân trước cách mạng không gì bằng ñọc tác phẩm tắt
ñèn của Ngô Tất Tố, Lão Hạc của Nam Cao.
- Sách cho ta hiểu và cảm thông với bao kiếp người, với những mảnh ñời ở những nơi xa xôi,
giúp ta vươn tới chân trời của ước mơ, ước mơ một xã hội tốt ñẹp.
+ Sách giúp ta chia sẻ, an ủi những lúc buồn chán: Truyện cổ tích, thần thoại,…
3/ Bàn bạc, mở rộng vấn ñề
+ Trong xã hội có sách tốt và sách xấu, bạn tốt và bạn xấu.
+ Liên hệ với thực tế, bản thân:

ðỀ SỐ 8:

“ðiều gì phải thì cố làm cho kì ñược dù là ñiều phải nhỏ. ðiều gì trái thì hết sức tránh, dù là
một ñiều trái nhỏ”
Suy nghĩ về lời dạy của Bác Hồ.

http://Onbai.org Tải miễn phí ðề thi, eBook, Tài liệu học tập
6

GỢI Ý

I/ Mở bài:
Giới thiệu lời dạy của Bác.
II/ Thân bài
1/ Giải thích câu nói
+ ðiều phải là gì? ðiều phải nhỏ là gì? ðiều phải là những ñiều ñúng, ñiều tốt, ñúng với lẽ phải,
ñúng với quy luật, tốt với xã hội với mọi người, với tổ quốc, dân tộc. Ví dụ
+ ðiều trái là gì? ðiều trái nhỏ là gì?
=> Lời dạy của Bác Hồ: ðối với ñiều phải, dù nhỏ, chúng ta phải cố sức làm cho kì ñược, tuyệt
ñối không ñược có thái ñộ coi thường những ñiều nhỏ. Bác cũng bảo chúng ta: ñối với ñiều trái, dù
nhỏ cũng phải hết sức tránh tức là ñừng làm và tuyệt ñối không ñược làm.
2/ Phân tích chứng minh vấn ñề
+ Vì sao ñiều phải chúng ta phải cố làm cho kì ñược, dù là nhỏ? Vì việc làm phản ánh ñạo ñức
của con người. Nhiều việc nhỏ hợp lại sẽ thành việc lớn.
+ Vì sao ñiều trái lại phải tránh. Vì tất cả ñều có hại cho mình và cho người khác. Làm ñiều trái,
ñiều xấu sẽ trở thành thói quen.
3/ Bàn bạc mở rộng vấn ñề
+ Tác dụng của lời dạy: nhận thức, soi ñường.

http://Onbai.org Ti min phớ thi, eBook, Ti liu hc tp
7

S 10:
Vn dng kin thc xó hi v ủi sng ủ vit bi ngh lun xó hi ngn (khụng quỏ 400
t).
Cú ý kin cho rng: Vo ủi hc l con ủng tin thõn duy nht ca tui tr ngy nay.
Suy ngh ca anh (ch) v vn ủ trờn?

GI í
a) Yờu cu v k nng
Bit cỏch lm bi vn ngh lun xó hi; kt cu cht ch, din ủt lu loỏt; khụng mc li
chớnh t; li dựng t v ng phỏp.
b) Yờu cu v kin thc
Thớ sinh cú th ủa ra nhng ý kin riờng v trỡnh by theo nhiu cỏch khỏc nhau nhng cn
chõn thnh thit thc, hp lý, cht ch v thuyt phc. Cn nờu bt ủc cỏc ý chớnh sau:
- Vo ủi hc, con ủng tin thõn quan trng v ủp ủ, rt ủỏng m c: Nn kinh t ngy nay
l nn kinh t tri thc, phỏt trin trờn nn tng ca nhng tri thc hin ủi v tt c mi phng
din; tui tr l thi k tt nht cho vic tip thu kin thc mi, nht l nhng kin thc khoa
hc hin ủi
- Tuy nhiờn, khụng phi bt k ai sau khi hc xong THPT, cng phi vo ủi hc (Do nhiu
nguyờn nhõn ch quan, khỏch quan )
- Cũn nhiờự con ủng tin thõn khỏc (mi thanh niờn tu vo hon cnh c th, chn cho mỡnh
con ủng phự hp ủ lp nghip ) S 11 :

Lí tởng là ngọn đèn chỉ đờng, không có lí tởng thì không có phơng hớng kiên định, mà
không có phơng hớng thì không có cuộc sống (Lép-Tôi-xtôi ) . Anh (chị )hiểu câu nói ấy thế nào và có
S 12:
Cú mt nh xó hi hc, trong khi ủi tỡm hiu thc t cho ủ ti ca mỡnh sp vit thỡ gp
mt trng hp khỏ thỳ v:
Anh A v anh B ủu cú mt ngi cha nghin ngp v v phu. Sau ny, anh A tr thnh
mt chng trai luụn ủi ủu trong cụng tỏc phũng chng t nn xó hi v bo lc gia ủỡnh. Cũn
anh B thỡ li l mt phiờn bn ca cha anh. Nh xó hi hc ủó ủt cựng mt cõu hi cho c hai
ngi: "iu gỡ khin anh tr nờn nh th ?
V nh xó hi hc ủó nhn ủc cựng mt cõu tr li: "Cú mt ngi cha nh th, nờn tụi
phi nh th".
Anh, ch hóy vit mt bi lun ngn (khụng quỏ 400 t), trỡnh by suy ngh ca mỡnh v
cõu chuyn trờn.

GI í

- Yờu cu v hỡnh thc: Vit ủc kiu bi ngh lun v mt t tng, ủo lớ.
- Yờu cu v ni dung: Bi lm cú th cú nhiu cỏch din ủt, nhng phi ủm bo ủc hai
ý sau:
+ Mt trong nhng nn tng quan trng hỡnh thnh nờn nhõn cỏch con ngi l gia ủỡnh.
( bu thỡ trũn, ng thỡ di - Gn mc thỡ ủen, gn ủốn thỡ sỏng)
+ Sc mnh ca con ngi nm ý chớ v ngh lc.
góp phần làm giảm thiểu tai nạn giao thông.
2/ Gii thớch, chng minh vn ủ: Cú th trin khai cỏc ý:
+ Tai nạn giao thông nhất là giao thông đờng bộ đang diễn ra thành vấn đề lo ngại của x hội.
+ Cả XH đang hết sức quan tâm. Giảm thiểu TNGT đây là cuộc vận đọng lớn của toàn x hội.
+ Tuổi trẻ học đờng là một lực lợng đáng kể trực tiếp tham gia giao thông. Vi thế tuổi trẻ học
đờng cần suy nghĩ và hành động phù hợp để góp phần làm giảm thiểu tai nạn giao thông.
3/ Suy nghĩ và hành động nh thế nào trc vn ủ?
+ An toàn giao thông góp phần giữ gìn an ninh trật tự x hội và đảm bảo hạnh phúc gia đình.
Bất cứ trờng hợp nào, ở đâu phải nhớ an toàn là bạn tai nạn là thù.
+ An toàn giao thông không chỉ có ý nghĩa x hội mà còn có ý nghĩa quan hệ quốc tế nhất là
trong thời buổi hội nhập này.
+ Bản thân chấp hành tốt luật lệ giao thông ( không đi dàn hàng ngang ra đờng, không đi xe
máy tới trờng, không phóng xe đạp nhanh hoặc vợt ẩu, chấp hành các tín hiệu chỉ dẫn trên đờng
giao thông. Phơng tiện bảo đảm an toàn
+ Vận động mọi ngời chấp hành luật lệ giao thông. Tham ra nhiệt tình vào các phong trào
tuyên truyền cổ động hoặc viết báo nêu điển hình ngời tốt , việc tốt trong việc giữ gìn an toàn giao
thông.

Số 2: Anh ( chị ) có suy nghĩ gì và hành động nh thế nào trớc hiểm hoạ của căn bệnh
HIV/AIDS.
- Giới thiệu vấn đề: ở thế kỉ 21 chúng ta chứng kiến nhiều vấn đề hệ trọng. Trong đó hiểm họa
căn bệnh HIV/AIDS là đáng chú ý.
- Những con số biết nói.
+ Mỗi phút đồng hồ của một ngày trôi đi có khoảng 10 ngời bị nhiễm HIV.
+ ở những nơi bị ảnh hởng nặng nề, tuổi thọ của ngời dân bị giảm sút nghiêm trọng.
+ HIV dang lây lan báo động ở phụ nữ, chiếm một nử số ngời bị nhiễm trên toàn thế giới.
+ Khu vực Đông Âu và toàn bộ Châu á.

+ Vi ủt nc : nh hng ủn s phỏt trin, lm suy yu th h tr- th h tng lai s lm ch ủt
nc.
- Cn bi tr t nn ny :
+ Thy nguyờn nhõn ủ trỏnh :
* Tht nghip
* Thiu s quan tõm ca gia ủỡnh
* Ham vui, ủua ủũi, bn bố r
+ Bin phỏp :
* Giỏo dc, tuyờn truyn - mt s phim nh cú tớnh giỏo dc.
* X pht nghiờm khc nhng k buụn bỏn.
* Kt hp gia ủỡnh- nh trng-xó hi.
3. Kt thỳc vn ủ
:
- Hóy núi khụng vi ma tuý.
- Sng cn cú ý chớ, ngh lc v lý tng ủ vng bc vo tng lai.

S 3:
Môi trờng sống đang hủy hoạị

Gi ý :
Sau khi vào đề bài viét cần đạt đợc các ý.
- Môi trờng sống bao gồm những vấn đề gì (nguồn nớc, nguồn thức ăn, bầu không khí, cây xanh
trên mặt đất).
- Môi trờng sống đang bị đe dọa nh thế nào?
+ Nguồn nớc.
http://Onbai.org Ti min phớ thi, eBook, Ti liu hc tp
11

+ Nguồn thức ăn.
+ Bầu không khí.

Anh/ chị suy nghĩ nh thế nào về ý nghĩ trên?
GI í
1. Yêu cầu về kĩ năng: Biết cách làm bài nghị luận x hội. kết cấu bài viết chặt chẽ, diễn đạt lu loát,
không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp.
2. Yêu cầu về kiến thức:
a. Mở bài:
- Giới thiệu về vấn đề cần nghị luận
- Trích dẫn ý kiến của Cô-phi An-nan.
b. Thân bài:
Thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhng đảm bảo tính chặt chẽ và hợp lí theo hệ
thống ý sau
- Nêu rõ hiện tợng:
+ Thực trạng của đại dịch HIV/AIDS trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng: tốc độ lây
nhiễm, con đờng lây nhiễm, mức độ lây nhiễm
http://Onbai.org Ti min phớ thi, eBook, Ti liu hc tp
12

+ Thái độ của mọi ngời với những bệnh nhân nhiễm HIV còn có sự kì thị, ngăn cách, phân biệt đối
xử.
- Giải pháp:
+ Phê phán những hành động kì thị, ngăn cách, phân biệt đối xử với những bệnh nhân HIV. Từ đó
mọi ngời phải từ bỏ thái độ kì thị, ngăn cách, phân biệt đối xử với những bệnh nhân HIV (không có
khái niệm chúng ta và họ).
+ Phải có hành động tích cực, cụ thể bởi im lặng đồng nghĩa với cái chết.
+ Trách nhiệm của học sinh để góp phần phá vỡ sự ngăn cách giữa mọi ngời và bênh nhân nhiễm
HIV: tuyên truyền, vận động, hành động cụ thể
c. Kết bài: Bày tỏ suy nghĩ của ngời viết. S 5:

*Yờu cu v kin thc:
Hc sinh cú th ủa ra nhng ý kin riờng v trỡnh by theo nhiu cỏch khỏc nhau nhng cn
chõn thnh, thit thc, hp lớ, cht ch v thuyt phc. Cn nờu bt ủc cỏc ý chớnh sau:

A. M bi

B. Thõn bi
http://Onbai.org Tải miễn phí ðề thi, eBook, Tài liệu học tập
13

1. Thực trạng của lối sống thờ ơ vô cảm:
Hiện ñang là một xu hướng của rất nhiều học sinh, thanh niên: sống ích kỉ, ham chơi, chỉ biết ñòi
hỏi, hưởng thụ không có trách nhiệm với gia ñình, xã hội. Thậm chí có học sinh tìm ñến cái chết chỉ
vì cha mẹ không ñáp ứng các yêu cầu của m ình
2. Nguyên nhân
- Xã hội phát triển, nhiều các loại hình vui chơi giải trí. Nền kinh tế thị trường khiến con
người coi trọng vật chất, sống thực dụng hơn
- Do phụ huynh nuông chiều con cái
- Nhà trường, xã hội chưa có các biện pháp quản lí, giáo dục thích hợp

3. Hậu quả
- Hiện tượng sống thờ ơ, vô cảm, thiếu trách nhiệm với người thân, gia ñình và cộng ñồng
trong thế hệ trẻ hiện nay.dẫn ñến việc
5. Biện pháp giải quyết vấn ñề trên.
C. Kết bài :
Bài học rút ra cho bản thân về nhiệm vụ học tập và tu dưỡng ñạo ñức, sống có trách nhiệm
với bản thân, gia ñình và xã hội.