SKKN: Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 4
Phần thứ nhất: ĐẶT VẤN ĐỀ.
Tập đọc là một phân môn trong môn Tiếng việt ở bậc tiểu học.
Phân môn này được dạy ở bậc tiểu học từ lớp 1 đến lớp 5. Nhằm phát
triển các kỹ năng nghe, nói, sử dụng tiếng Việt của học sinh trên cơ sở
những kiến thức cơ bản về đọc, nhằm từng bước giúp học sinh làm chủ
được ngôn ngữ tiếng Việt để học tập trong nhà trường và giao tiếp một
cách đúng đắn, mạch lạc, tự nhiên, tự tin trong môi trường xã hội thuộc
phạm vi hoạt động của lứa tuổi. Tập đọc góp phần cùng môn học khác
rèn luyện các thao tác tư duy cơ bản cho học sinh tiểu học, cung cấp
những hiểu biết sơ giản về xã hội, tự nhiên, con người Từ đó bồi
dưỡng cho học sinh tình yêu thiên nhiên, yêu cái đẹp, yêu cái thiện, yêu
lẽ phải và sự công bằng. Nhất là các em yêu quý tiếng mẹ đẻ, có ý thức
nói đúng, đọc đúng, nghe đúng tiếng Việt. “Đọc” trở thành đòi hỏi đầu
tiên của học sinh khi đi học. Không những tế còn giáo dục các em biết
giữ gìn, bảo vệ sự trong sáng của tiếng Việt.
Nhiệm vụ của môn tập đọc nhằm hình thành các kỹ năng đọc văn
bản. Thông qua đọc làm nổi bật sự biểu đạt của Tiếng Việt, sự giàu đẹp
của âm thanh, sự phong phú của ngữ điệu trong việc hiểu được nội dung
văn bản đọc. Thông qua tiếp xúc với văn bản đọc các em thấy được cái
hay, cái đẹp. Từ đó góp phần hình thành nhân cách. Đây chính là nhiệm
vụ chính và rất cần thiết của phân môn tập đọc.
Phân môn tập đọc ở tiểu học nói chung, lớp 4 nói riêng củng cố
phát triển kỹ năng đọc trơn (đã hình thành sau các lớp 1,2,3 ở bậc học).
Tập đọc lớp 4 giúp cho học sinh tăng cường về tốc độ đọc, biết đọc hiểu
để lựa chọn thông tin nhanh, tiến tới các em biết đọc diễn cảm các văn
1
SKKN: Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 4
bản là văn, thơ, kịch Hình thành kỹ năng phát hiện giá trị nghệ thuật
trong các bài tập đọc và biết nhận xét đánh giá các giá trị đó.
Xuất phát từ tình hình thực tế học sinh lớp 4B - Trường Tiểu học

Kỹ năng đọc được tạo nên từ 4 yêu cầu về chất lượng đọc: Đọc
đúng - đọc nhanh - đọc lưu loát- đọc hiểu. Như vậy rèn kỹ năng “đọc
diễn cảm” cho học sinh đó chính là các em phải biết đọc đúng - đọc
nhanh (đọc thầm, đọc thành tiếng) - đọc hiểu nội dung và biết đọc diễn
cảm.
II - CÁC GIẢI PHÁP CỤ THỂ:
1) Giải pháp 1: Hướng dẫn học sinh đọc đúng âm, vần, dấu
thanh.
* Đọc đúng các âm dễ lẫn:
Đọc đúng là phát âm đúng hệ thống ngữ âm chuẩn. Nói cách khác
là phải đọc đúng chính âm (không đọc theo cách phát âm của địa
3
SKKN: Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 4
phương, mà cách phát âm có sự sai lệch so với âm chuẩn). Phát âm đúng
tiếng Việt là yêu cầu cần thiết. Đọc đúng đòi hỏi thể hiện chính xác âm
vị. Để học sinh đọc đúng trong quá trình giảng dạy tôi đã cho các em
phát hiện, so sánh, phân biệt để từ đó các em phát âm đúng hay đọc đúng
hay đọc đúng các âm đầu trong các bài đọc và trong giao tiếp.
+ Ví dụ 1: Khi dạy bài “Dế mèn bênh vực kẻ yếu” - Tiếng Việt lớp
4 - phần I.
Là bài học đầu tiên của chương trình, tôi đã tiến hành hướng dẫn
cho học sinh phát hiện, phân biệt để đọc đúng các phụ âm đầu hay đọc
lẫn như sau: (Các tiếng có phụ âm đầu “l/n”).
- Học sinh đọc bài một lượt - Toàn lớp đọc thầm.
- Học sinh đưa ra các từ hay đọc lẫn ở trong bài đó là:
“Mới lột, bước non, lương ăn, món nợ cũ ”
- Gọi một học sinh đọc các từ đó.
- Cho học sinh khác nhận xét xem bạn đọc đúng, sai.
- Nếu học sinh đọc vẫn sai - Giáo viên đọc mẫu - Học sinh đọc lại.
Mặt khác cho học sinh có thể so sánh phân biệt để đọc cho đúng.

“iu”, “uống rượu” vần “ươu” không đọc là “uống riệu” vần “iêu” hoặc
cho học sinh phát hiện các tiếng có vần khó như “tuyết, khuyết, khúc
khuỷu, đêm khuya, ngoằn ngoèo ”
- Gọi học sinh đọc lại những từ, tiếng có vần khó.
- Giáo viên uốn nắn sửa luôn cho học sinh.
Bên cạnh hướng dẫn học sinh đọc đúng âm, vần như trên tôi còn
luyện đúng dấu thanh.
+ Đọc đúng dấu thanh.
5
SKKN: Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 4
Học sinh tiểu học vẫn còn có em chưa phát âm đúng, đọc đúng dấu
thanh do nhiều yếu tố mang lại. Trong đó có yếu tố do đặc điểm khu vực
vùng miền mà các em sinh sống. Các em còn phát âm sai ở dấu thanh
như thanh ngã (~) phát thành thanh sắc (') như tiếng “mỡ” thành “mớ”
là sai nghĩa của câu.
Chính vì thế chúng ta cần rèn cho các em đọc đúng dấu thanh trong
các bài tập đọc như:
+ Ví dụ: Khi dạy bài “Chị em tôi” - Tiếng Việt lớp 4 - phần I.
- Giáo viên đưa ra các tiếng mà có dấu thanh hay lẫn.
- Giáo viên gọi một số học sinh đọc.
- Học sinh khác nhận xét bạn đọc đúng dấu thanh chưa.
- Nếu vẫn còn học sinh đọc chưa đúng.
- Giáo viên đọc mẫu và phân tích cho học sinh.
Chẳng hạn như:
“Tặc lưỡi” thanh ngã không đọc là “Tặc lưới” thanh sắc.
“Giận giữ” thanh ngã không đọc là “Giận dứ” thanh sắc.
“Dũng cảm” thanh ngã không đọc là “Dúng cảm” thanh sắc
2) Giải pháp 2: Hướng dẫn học sinh đọc đúng ngữ điệu.
- Đọc đúng ngữ điệu bao gồm lên giọng, xuống giọng, nhấn giọng,
chuyển giọng, ngắt hơi, cường độ và cả trường độ của giọng đọc Như

Phần 1
Bài có 2 đoạn:
Đoạn 1: Tả vẻ đẹp của đôi giày cần đọc giọng thế nào.
Đoạn 2: Đọc giọng thế nào thấy được tâm trạng của cậu bé.
- Đoạn 1: Đọc giọng hồi tưởng, nhẹ nhàng nhấn giọng một số từ
7
SKKN: Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 4
Chao ôi!/ đôi giày mới đẹp làm sao!/ cổ giày cao,/ ôm sát chân,/
thân giày làm bằng vải cứng,/ dáng thon thả,/ màu vàng như màu da
trời
- Đoạn 2: Nhấn giọng từ ngữ tả sự xúc động niềm vui xướng của
cậu bé.
Hôm nhận giày, tay lái run run,/ môi cậu mấy máy,/ mắt hết nhìn
đôi giày,/ lại nhìn xuống đôi chân,/ lái cột hai chiếc giày vào với nhau,/
đeo vào cổ,/ nhảy tưng tưng
Ví dụ 1: Khi dạy bài “Truyện cổ nước mình”
(Tác giả: Lâm Thị Vĩ Dạ - Tiếng Việt 4 - Phần 1)
Thơ lục bát: Thể thơ lục bát cần đọc giọng thong thả, trầm tĩnh, sâu
lắng. Sự ngắt nhịp của câu thơ rất đa dạng, phù hợp với nội dung của
từng câu thơ như:
-Tôi yêu/ truyện cổ nước tôi//
Vừa nhân hậu/ lại tuyệt vời sâu xa//
-Thương người/ rồi mới thương ta//
Yêu nhau/ chi mới cách xa/ cũng tìm//
- Vàng cơn nắng, trắng cơn mưa//
Con sông chảy/ có rặng dừa nghiêng soi//
Câu thì nhịp 3/5, câu thì 2/4, câu lại nhịp 2/2/2 và câu nhịp 3/3.
Khi dạy, chúng ta cho học sinh thấy được sự ngắt nhịp cũng như sự gieo
vần của các dòng thơ. Thơ lục bát thường tiếng 6 của câu 6 gieo vần với
tiếng thứ 6 của câu thứ 8 (Vần “ơi” của tiếng tôi gieo với vần “ơi” của

chủ đề đơn giản của bài. Nhận biết được đề tài, chủ đề đơn giản của bài.
9
SKKN: Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 4
Nắm được dàn ý sơ lược, tóm tắt được nội dung chính của bài, của đoạn,
phát hiện được giá trị của tác phẩm trong việc biểu đạt nội dung. Hiểu
được ý nghĩa của bài. Hình thành kỹ năng đọc lướt nắm ý chính hoặc lựa
chọn thông tin. Biết ghi các thông tin cần thiết. Chính vì thế để rèn kỹ
năng đọc cho học sinh, tôi đã chú ý rèn kỹ năng đọc hiểu.
* Rèn luyện kỹ năng tìm hiểu nội dung của đoạn bài.
Rèn luyện kỹ năng tìm hiểu nội dung của bài, đoạn. Tôi đã cho học
sinh dựa vào các câu hỏi trong sách giáo khoa để tìm hiểu như:
Ví dụ 1: Khi dạy bài “Trung thu độc lập”.
(Tác giả: Thép Mới - Tiếng việt 4 - phần 1)
Học sinh đọc đoạn 1 và các em thấy được cảnh đẹp của đất nước
qua các câu văn miêu tả Trung thu độc lập đầu tiên của đất nước.
“ Trăng ngàn và gió núi bao la khiến lòng anh ”
Đoạn 2: Đây chính là mơ tưởng của anh chiến sĩ - Mơ ước của anh
rất đẹp và ước mơ đó đã thành sự thực.
“ Mươi mười lăm năm dòng thác nước chảy xuống làm chạy
máy phát điện”.
Đoạn 3: Học sinh đọc và thấy được niềm tin của anh chiến sĩ về
những tết Trung thu sau là niềm tin vào tương lai.
“Anh mừng cho các em Tết Trung thu sau còn tươi đẹp hơn”
Ví dụ 2: Khi dạy bài “Chợ tết”
(Tác giả: Đoàn Văn Cừ - Tiếng Việt lớp 4 - phần II)
Thông qua đọc, học sinh hiểu và thấy được vẻ đẹp của bài thơ là
một bức tranh giàu mầu sắc và vô cùng sinh động dưới ngòi bút của tác
giả. Bức tranh ấy nói lên cuộc sống vui vẻ, hạnh phúc của người dân
quê: Mặt trời lên làm đỏ dần những dải mây trắng và những làn sương
10

chúng. Đây là những giải pháp để hướng dẫn học sinh lớp 4 đọc diễn
cảm tốt. Tôi thấy vô cùng cần thiết, để góp một phần không nhỏ vào việc
cảm thụ văn học của mình. Đọc diễn cảm tốt là truyền được nội dung và
cảm xúc của bài văn, thơ tới người nghe mà chưa cần phải giảng.
III - HIỆU QUẢ CỦA VIỆC THỰC HIỆN KINH NGHIỆM “RÈN ĐỌC
DIỄN CẢM CHO HỌC SINH LỚP 4”
Để rèn luyện cho học sinh đọc “diễn cảm” chúng ta cần hiểu rằng
“đọc diễn cảm” chính là cách đọc diễn ý làm rõ nghĩa lôgic của từ, câu,
văn bản. Tùy thuộc vào nội dung của văn bản và thể loại (văn xuôi, thơ
hay văn bản kịch ) mà người đọc sử dụng ngữ điệu phù hợp, nhằm diễn
tả sinh động những điều tác giả muốn nói đến trong văn bản. Đọc diễn
cảm là cách đọc sáng tạo, linh hoạt của người đọc như lên giọng, xuống
giọng Như vậy để học sinh đọc diễn cảm tốt, tôi thấy cần dạy kết hợp
cả ba giải pháp trên đó là:
+ Hướng dẫn học sinh đọc đúng âm, vần, dấu thanh
+ Hướng dẫn học sinh đọc đúng ngữ điệu
+ Hướng dẫn học sinh đọc hiểu văn bản
Kết hợp cả ba giải pháp đó trong các bài tập đọc đã giúp học sinh
đọc diễn cảm tốt hơn, các em sẽ yêu thích tiếng Việt. Bên cạnh đó còn
giúp các em viết được những câu văn, đoạn văn, bài văn đúng với yêu
cầu chương trình của bậc tiểu học. Các em say mê học bộ môn, không
còn sợ bộ môn tiếng Việt. Đó chính là mục tiêu yêu cầu của bậc tiểu
học.
Thực hiện tốt sự kết hợp của ba giải pháp trên, cũng như sự tích
cực rèn luyện của học sinh, dưới sự hướng dẫn của giáo viên trong thời
gian qua của lớp 4 - trường tiểu học ……………… Tôi thấy về chất
lượng đọc “Diễn cảm” của lớp được nâng lên rõ rệt cả về số lượng và
12
SKKN: Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 4
chất lượng. Nhiều em đã đọc một cách truyền cảm đến người nghe. Thể

thuật và nhận xét đánh giá bài. Từ đó các em có thể tự viết được các câu,
đoạn, bài văn bằng chính sự hiểu biết của mình. Đó chính là sản phẩm
của sự học hỏi, tìm tòi, khám phá qua được tiếp xúc văn bản đọc (đọc
diễn cảm).
Có được kết quả như vậy trong kinh nghiệm này tôi đưa ra và thực
hiện kết hợp cả ba giải pháp:
+ Hướng dẫn học sinh đọc đúng âm, vần, dấu thanh
- Âm đầu mà học sinh hay mắc đó là âm “l” và “n”
- Vần học sinh hay lẫn, sai “ươu”, “iêu”, “ưu” “iu”
- Dấu thanh học sinh hay đọc sai là dấu (~) thành dấu sắc (')
+ Hướng dẫn học sinh đọc đúng ngữ điệu
- Hướng dẫn học sinh ngắt nghỉ câu văn dài
- Hướng dẫn học sinh đọc đúng các câu hội thoại
- Hướng dẫn học sinh đọc nhấn giọng từ ngữ, hình ảnh quan trọng
- Hướng dẫn học sinh đọc đúng nhịp các bài thơ (thơ lục bát và thơ tự
do)
+ Hướng dẫn học sinh đọc hiểu
14
SKKN: Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 4
- Hướng dẫn học sinh đọc thầm
- Hướng dẫn rèn luyện đọc tìm hiểu nội dung của đoạn, bài.
Để học sinh đọc diễn cảm tốt, thực hiện được mục tiêu, yêu cầu
của bộ môn. Chúng ta cần nắm được mục tiêu:
- Mục tiêu của bậc tiểu học
- Mục tiêu của bộ môn Tiếng Việt
- Mục tiêu của phân môn cần đạt - Xác định đúng mục tiêu của bài
+ Nắm vững nội dung chương trình tiếng Việt bậc học nhất là
chương trình của lớp 4, xem có hợp lý, vừa sức học sinh không.
+ Cần lựa chọn, sử dụng linh hoạt các phương pháp dạy học của bộ
môn, phân môn. Để gây hứng thú quá trình học tập của học sinh, huy