1
LỜI NĨI ĐẦU

Trong những năm gần đây, đất nước ta đã có những chuyển biển rõ rệt
trong định hướng phát triển kinh tế và những thành tựu mà chúng ta đạt được
trong khu vực và trên thế giới, tuy vậy để đổi mới tồn diện một đất nước với
nền nơng nghiệp đi đầu thì quả là rất khó đối với các nhà hoạch định kinh tế
chính sánh vĩ mơ. Điều đó có thể thấy một cách rõ nét nhất qua phương tiện
thanh tốn của nước ta, một tâm lý còn ưa chuộng những cái gì truyền thống,
một thói quen sử dụng tiền mặt khơng dễ gì thay đổi, là những lí do để giải thích
tại sao tiền mặt vẫn chiếm tỉ trọng lớn trong lưu thơng và được sử dụng chủ yếu
trong thanh tốn. Đã đến lúc chúng ta phải nhìn nhận vấn đề này một cách
nghiêm túc và tìm một lối thốt, một hướng đi đúng đắn cho vấn đề này bởi một
quốc gia phát triển hùng mạnh thực sự thì tự bản thân nó phải bắt kịp với bước
tiến của các nước trên thế giới, muốn như vậy thì nó buộc phải tăng tốc độ chu
chuyển vốn trong nền kinh tế, tức là giảm tỉ trọng lưu thơng tiền mặt. Với lý do
trên và kết hợp với kiến thức mà em đã biết nên em đã nghiên cứu đề tài: "Thực
trạng lưu thơng tiền mặt ở Việt Nam và những biện pháp nhằm giảm lưu
thơng tiền mặt." Đề tài này gồm có các phần sau:
Phần I : Khái qt chung về tiền tệ.
Phần II : Thực trạng lưu thơng tiền mặm ở Việt Nam.
Phần III : Những biện pháp nhằm làm giảm tỉ trọng lưu thơng tiền mặt.
Dù đã có những cố gắng, nhưng do kiến thức hạn chế của em nên em
khơng thể tránh khỏi nhữnh thiếu sót, do đó em rất mong được sự giúp đỡ của
giảng viên và các bạn, xin chân thành cảm ơn.

THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
2
PHẦN I
KHÁI QT CHUNG VỀ TIỀN TỆ
I. Khái niệm, chức năng và q trình phát triển của tiền tệ.

bằng một lượng tiền nhất định. Tiền tệ có thể làm thước đo giá trị vì bản thân nó
cũng là một hàng hố, cũng có giá trị như những hàng hố khác.
- Chức năng phương tiện lưu thơng là một chức năngkhác của tiền tệ. Lúc
này, tiền làm mơi giới trong trao đổi hàng hố và phải là tiền mặt.
- Chức năng phương tiện cất trữ: Làm chức năng này tiền rút khỏi lưu
thơng và nhất thiết phải có đủ giá trị. Chỉ tiền vàng, tiền bạc, tiền thỏi, bạc nén
và các của cải bằng vàng, bạc mới làm được chức năng này.
- Chức năng phương tiện thanh tốn: Khi tiền được dùng để trả nợ, dùng
để trao đổi hàng hố... là khi tiền thực hiện chức năng này.
- Chức năng tiền tệ quốc tế: Tiền được dùng khơng chỉ trong phạm vi một
quốc gia mà còn có thể sử dụng ra ngồi phạm vi quốc gia, khi này tiền thực
hiện chức năng tiền tệ thế giới.
*Theo quan điểm của các nhà kinh tế học hiện đại, tiền tệ có ba chức năng
tiêu biểu là: Chức năng phương tiện trao đổi, chức năng phương tiện đo lường
và tính tốn giá trị và chức năng phương tiện tích luỹ.
- Chức năng phương tiện trao đổi: Tiền là vật ngang giá chung, là trung
gian làm cho sự trao đổi hàng hố giữa người này với người khác trở nên thuận
lợi hơn. Phương tiện trao đổi là chức năng quan trọng nhất của tiền tệ. Nếu
khơng có chức năng này thì tiền tệ sẽ khơng còn.
- Chức năng phương tiện đo lường và tính tốn giá trị: Việc đo giá trị
hàng hố dịch vụ bằng tiền cũng giống như việc đo khối lượng bằng cân và đo
khoảng cách bằng mét. Đơn vị tiền tệ là một thước do được sử dụng phổ biến
trong các quan hệ xã hội. Nhờ chức năng này mà tính chất tiền tệ hố ngày càng
phổ biến trong đo lường sự phát triển của xã hội, đo lường mức sống của con
người...Nó đã tạo ra một nền kinh tế mang tính chất tiền tệ.
- Chức năng phương tiện tích luỹ: Tích luỹ là cơ sở để tái sản xuất và mở
rộng sản xuất cho nên nó cũng là cơ sở phát triển kinh tế. Tiền có được chức
năng này là vì nó là phương tiện trao đổi, là tài sản có tính lỏng cao nhất.
3, Q trình phát triển tiền tệ
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

tiền và đảm bao an tồn cho lưu thơng giấy bạc ngân hàng bằng cách chỉ cho
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
5
mt s ngõn hng thc hin phỏt hnh giy bc ngõn hng gi l ngõn hng phỏt
hnh. Ngõn hng phỏt hnh l nhng ngõn hng cú vn ln, s lng chi nhỏnh
nhiu, cú uy tớn trờn th trng.
Cui th k XIX, mt s nc ó hỡnh thnh ngõn hng phỏt hnh, cỏc
ngõn hng phỏt hnh ny ó thc hin mt s chc nng ca NHTW. V n
u th k XX thỡ cỏc chc nng phỏt hnh tin ó hon ton tỏch khi chc
nng kinh doanh tin t ca NHTM, ỏnh du s ra i ca NHTW, v NHTW
tr thnh c quan c quyn phỏt hnh tin trong mt quc gia. Quỏ trỡnh phỏt
trin cụng ngh ngõn hng ngy cng hin i ó cho phộp thay th mt phn
giy bc ngõn hng, tin kim loi do NHTW phỏt hnh bng tin in t, iu
ny mang li mt li ớch to ln cho bt k mt quc gia no vỡ nú giỳp cho vic
tng tc luõn chuyn vn cho nn kinh t.
II. Nguyờn tc phỏt hnh tin.
NHNN Vit Nam trc thuc chớnh ph, chớnh ph u quyn cho NHNN
thc hin qun lý nh nc trờn lnh vc tin t ngõn hng. NHNN c quyn
phỏt hnh tin, nhng khụng vỡ th m phỏt hnh mt cỏch t ý, tu tin. Trc
khi phỏt hnh tin NHNN phi cn c vo cỏc nguyờn tc sau:
1. Nguyờn tc phỏt hnh tin da trờn c s tr kim lm m bo.
Nguyờn tc ny quy nh khi lng giy bc ngõn hng phỏt hnh vo
lu thụng phi c m bo bng d tr kim loi quý hin cú trong kho d tr
ca ngõn hng. Vic m bo ny phi c duy trỡ theo mt trong cỏc hỡnh
thc sau:
- Nh nc quy nh mt hn mc phỏt hnh giy bc ngõn hng, khi
lng giy bc ngõn hng phỏt hnh nm trong hn mc thỡ khụng cn phi cú
kim loi quý (vng) lm m bo, nhng nu vt quỏ hn mc ú thỡ khi
lng vt quỏ hn mc ũi hi phi cú 100% vng lm m bo.
- Nh nc s quy nh mc ti a lng giy bc trong lu thụng m

t, ta cú th tớnh theo cụng thc:
M=P.Q-V
Trong ú:
M : Tc tng trng ca tin cung ng.
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
7
P : Mc bin ng giỏ d tớnh.
Q : T l tng trng thc t d tớnh.
V : S bin ng tc lu thụng tin t d tớnh.
III. Cỏc kờnh phỏt hnh tin.
1. Thụng qua nghip v tớn dng gia NHTW vi cỏc NHTM.
Cn c vo nhu cu tớn dng ca nn kinh t, cn c vao lng tin cung
ng tng thờm trong nm k hoch, da vo mc tiờu ca chớnh sỏch tin t, nhu
cu vay vn ca cỏc t chc tớn dng. NHTW cho cỏc t chc tớn dng vay ngn
hn di hỡnh thc tỏi cp vn: Chit khu, tỏi chit khu cỏc chng t cú giỏ,
cho vay cú m bo bng cỏc chng t cú giỏ v cỏc loi cho vay khỏc.
Khi NHTW cho cỏc t chc tớn dng vay lm tng b phn tin mt trong
lu thụng hoc lm tng s d tin gi ca cỏc t chc tớn dng ti NHTW. Kt
qu lm tng tin trung ng (MB). N vy, qua vic NHTW cho cỏc NHTM
vay, NHTW ó phỏt hnh mt lng tin vo lu thụng cũn NHTM nhn c
mt khon tớn dng t NHTW l mt ngun vn giỳp NHTM m rng hot
ng kinh doanh.
2. Kờnh th trng m.
Thụng qua nghip v th trng m, NHTW mua cỏc giy t cú giỏ trờn
th trng, ngha l ó a mt khi lng tin vo lu thụng, hng hoỏ m
NHTW mua l cỏc tớn phiu, trỏi phiu v cỏc chng t cú giỏ ngn hn. Khi
NHTW mua cỏc chng t cú giỏ trờn th trng thỡ tin t NHTW ra lu thụng,
kt qu l tin cung ng s tng lờn bng ỳng giỏ tr ca chng t cú giỏ ú.
Cỏc chng t cú giỏ c NHTW nm gi tr thnh ti sn cú ca NHTW
tng ng vi nú l mt s tng lờn ca bờn ti sn n hoc tin mt hoc tin