Viện Đào Tạo Sau Đại Học
Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
Khoa Kinh Tế Phát Triển TIỂU LUẬN CÁ NHÂN
MÔN : KINH TẾ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN Đề tài
CÁC CHÍNH SÁCH THÚC ĐẨY
CHUYỂN GIAO CÔNG NGHỆ TRONG SẢN XUẤT
NÔNG NGHIỆP Ở VIỆT NAM GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN : PGS.TS ĐINH PHI HỔ
HỌC VIÊN THỰC HIỆN : LÊ THỊ LIÊN
LỚP : KINH TẾ PHÁT TRIỂN ĐÊM K21 Thành Phố Hồ Chí Minh, tháng 04 năm 2013
Các chính sách thúc đẩy chuyển giao công nghệ trong sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam

1


và phương pháp khuyến nông đóng vai trò quan trọng.
Trong tất cả các phương pháp chuyển giao khoa học – công nghệ thì việc xây dựng
các mô hình trình diễn có vai trò hết sức quan trọng, thông qua hiệu quả các mô hình
trình diễn, người nông dân sẽ dễ dàng tiếp thu và tin tưởng vào các tiến bộ khoa học –
công nghệ được giới thiệu.
Với những lý do trên, đề tài nhằm phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến công tác
chuyển giao công nghệ trong nông nghiệp, mong muốn khắc phục được phần nào thực
trạng nền kinh tế Việt Nam và thúc đẩy phát triển nền nông nghiệp Việt Nam vươn tới
một tầm cao mới.
II. CƠ SỞ LÝ THUYẾT
Kinh tế nông nghiệp ở các quốc gia, đặc biệt ở các nước đang phát triển như Việt Nam,
việc ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất để nâng cao sản lượng, chất lượng,
năng suất nông nghiệp là vô cùng cần thiết và quan trọng trong quá trình tăng trưởng.
Nói về tăng trưởng kinh tế, theo lý thuyết Kaldor (1968) cho rằng tăng trưởng kinh tế
phụ thuộc vào phát triển tiến bộ kỹ thuật hoặc trình độ công nghệ.
Theo Feder G. và Slade R. (1993), có hai cách tiếp cận chủ yếu : khuyến nông – nông
thôn và viếng thăm – huấn luyện. Bằng cách khuyến nông – nông thôn cán bộ khuyến
nông có thể phổ biến kiến thức kỹ thuật nông nghiệp, quản lý cung các đầu vào cho sản
xuất nông nghiệp, tín dụng, và tham gia các chương trình cải thiện trình độ văn hóa,
dinh dưỡng và sức khỏe cho nông dân, tuy vậy, phương pháp này cũng gây khó khăn
trong việc quản lý và giám sát các hoạt động của cán bộ khuyến nông, và cán bộ
khuyến nông không có điều kiện để nâng cao trình độ và không theo dõi được các tình
Các chính sách thúc đẩy chuyển giao công nghệ trong sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam

3

huống về kỹ thuật từ thực tế phát sinh, cũng như không có thời gian để phổ biến những
kỹ thuật mới.
Phương thức thứ hai là viếng thăm – huấn luyện, bằng cách này cán bộ khuyến nông có
thể thực hiện được chức năng truyền bá kỹ thuật đến nông dân, đi sâu đi sát và lan

Do tổ chức sản xuất nông nghiệp được đổi mới và khoa học công nghệ được tăng
cường, lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam liên tục tăng, đưa nước ta trở thành nước
đứng thứ hai trên thế giới về xuất khẩu gạo, các loại nông sản như : rau quả, cà phê, cao
su, chè, điều, hồ tiêu cũng đều tăng về sản lượng, khối lượng và kim ngạch xuất khẩu.
Hiện nay sản xuất nông nghiệp công nghệ cao ở nước ta đang được triển khai ở nhiều
địa phương như Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Bà Rịa – Vũng Tàu, Đà Lạt…
Tuy nhiên theo đánh giá của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, những mô hình
nông nghiệp công nghệ cao ở trong nước chỉ mới xuất hiện, quy mô sản xuất còn nhỏ,
công nghệ thiếu đồng bộ nên hiệu quả chưa cao. Trong thời gian qua, một số nông sản
của Việt nam đã phải đối mặt với cạnh tranh
của các sản phẩm nước ngoài và kết quả cho thấy sự hạn chế về năng lực cạnh tranh
của các sản phẩm.Tại Hội nghị trực tuyến tổng kết ngành nông nghiệp năm 2012 vừa
qua, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hoàng Văn Thắng cho biết,
xuất khẩu các mặt hàng nông lâm thủy sản vẫn là điểm sáng của ngành nông nghiệp
trong năm nay. Dù giá nhiều loại nông sản trên thị trường thế giới liên tục giảm, đặc
biệt là đối với những nông sản chủ lực của Việt Nam như: gạo, cà phê, cao su… nhưng
nhờ có những giải pháp tháo gỡ kịp thời nên hầu hết các mặt hàng xuất khẩu nông lâm
thủy sản đều tăng mạnh về khối lượng.
Các chính sách thúc đẩy chuyển giao công nghệ trong sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam

5 Tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt 27,5 tỷ USD, tăng 9,7% so với năm trước.
Ba mặt hàng xuất khẩu đạt kim ngạch từ 3 tỷ USD trở lên là: gạo, cà phê và đồ gỗ; 5
mặt hàng đạt kim ngạch trên 1 tỷ USD là cao su, cá tra, tôm, hạt điều, sắn và các sản
phẩm từ sắn. Những mặt hàng có kim ngạch tăng mạnh so với năm ngoái là cà phê
(tăng 36%), sắn và các sản phẩm từ sắn (tăng hơn 40%), đồ gỗ và lâm sản (tăng
17,6%) Bên cạnh các mặt hàng trên thì xuất khẩu rau quả cũng đem tới lợi nhuận khá
cao và là một bất ngờ đối với ngành nông nghiệp khi kim ngạch xuất khẩu cũng sắp

cao và sự nỗ lực của tất cả các tổ chức khoa học & công nghệ làm nhiệm vụ nghiên
cứu và chuyển giao tiến bộ kỹ thuật nông nghiệp, sự nỗ lực của bản thân cá nhân, tổ
chức sản xuất nông nghiệp trong quá trình xây dựng cũng như trong thực hiện hệ
thống chính sách này, trong đó, sự hỗ trợ quyết liệt và quyết tâm cao của Chính phủ là
yếu tố quan trọng.
Về phía chính phủ :
- Tiếp tục ban hành các văn bản pháp quy cụ thể hóa các Luật liên quan nhiều đến
hoạt động nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất
nông nghiệp như Luật khoa học & công nghệ, Luật Chuyển giao công nghệ, Luật Sở
hữu trí tuệ.
- Tiếp tục ban hành các Quyết định, Chỉ thị quyết liệt hơn trong thực hiện xắp xếp và
đổi mới tổ chức quản lý các tổ chức khoa học & công nghệ công lập theo hướng tự
chủ và hiệu quả.
- Chuẩn bị nguồn tài chính để đáp ứng nhu cầu trong quá trình thực hiện xắp xếp và
đổi mới tổ chức quản lý các tổ chức khoa học & công nghệ công lập, triển khai các
Các chính sách thúc đẩy chuyển giao công nghệ trong sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam

7

nhiệm vụ nghiên cứu và chuyển giao tiến bộ kỹ thuật cũng như hỗ trợ các điều kiện
ứng dụng tiến bộ kỹ thuật theo hướng tự chủ và hiệu quả.
Về phía Bộ Nông nghiệp và Phát Triển Nông Thôn và các Bộ liên quan khác
- Tiếp tục ban hành các văn bản pháp quy cụ thể hóa các Nghị định của Chính phủ
liên quan đến hoạt động nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật
trong sản xuất nông nghiệp.
- Đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng thị trường công nghệ, bao gồm chợ công nghệ,
hội chợ công nghệ, triển lãm công nghệ, trung tâm giao dịch công nghệ, cơ sở ươm
tạo công nghệ, cơ sở ươm tạo doanh nghiệp công nghệ và các loại hình khác.
- Xây dựng chiến lược, kế hoạch phát triển nghiên cứu, chuyển giao, ứng dụng tiến
bộ kỹ thuật trong ngành nông nghiệp thời kỳ đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030

ngày càng tốt hơn cho hoạt động nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng các tiến bộ kỹ
thuật trong sản xuất nông nghiệp.
Kết quả nghiên cứu này đã làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc điều chỉnh và bổ
sung hệ thống chính sách liên quan đến nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng các tiến
bộ kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp, đồng thời kết quả nghiên cứu đã đề xuất giải
pháp hoàn thiện hệ thống chính sách khuyến khích, thúc đẩy công tác nghiên cứu,
chuyển giao và ứng dụng tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp.

Về cơ sở lý luận, đề tài đã đưa ra các khái niệm cơ bản liên quan đến khoa tiến bộ kỹ
thuật, chuyển giao và ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, những đặc điểm cơ bản của nghiên
cứu, chuyển giao và ứng dụng tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp, vai trò của
nghiên cứu và chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, các yếu tố ảnh hưởng đến nghiên cứu và
Các chính sách thúc đẩy chuyển giao công nghệ trong sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam

9

chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, tổng quan chính sách hiện hành khuyến khích, thúc đẩy
nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, đã làm rõ cơ sở lý luận và khung
pháp lý cho việc xây dựng và ban hành chính sách cho nghiên cứu, chuyển giao và ứng
dụng các tiến bộ kỹ thuật trong nông nghiệp.
Về cơ sở thực tiễn, đề tài đã phân tích các kinh nghiệm quốc tế về chính sách khuyến
khích, thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật ở một số nước và rút ra một số
bài học kinh nghiệm cho Việt Nam, đồng thời đề tài đã thực hiện phân tích, đánh giá
thực trạng nghiên cứu, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật trong nông nghiệp ở Việt Nam ở
hai khía cạnh: hệ thống nghiên cứu và chuyển giao tiến bộ kỹ thuật trong nông nghiệp
và các kết quả đạt được trong nghiên cứu và chuyển giao tiến bộ kỹ thuật ngành nông
nghiệp Việt Nam trong những năm gần đây. Đề tài cũng đã thực hiện đánh giá thực
trạng hệ thống chính sách khuyến khích, thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao tiến bộ kỹ
thuật những năm gần đây ở các khía cạnh: thực trạng hệ thống chính sách, các thành
công, tồn tại và nguyên nhân của hoạt động nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng tiến

Các chính sách thúc đẩy chuyển giao công nghệ trong sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam

11 PHỤ LỤC Trang

I. ĐẶT VẤN ĐỀ 1
II. CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2
III. HIỆN TRẠNG NỀN NÔNG NGHIỆP VÀ 3
CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG
IV. GỢI Ý CHÍNH SÁCH 6
V. KẾT LUẬN 8