Tiểu luận môn Tổ chức bộ máy hành chính Nhà nước Hồ Quang Minh – CH 16M
Nội dung: “Những kiến thức rút ra từ cơ cấu tổ chức chính quyền Trung ương;
cơ cấu tổ chức chính quyền cấp dưới và chính quyền địa phương trong cuốn
sách“ Phục vụ và duy trì: cải thiện hành chính công trong thế giới cạnh tranh”.
Những giải pháp, đề xuất hướng hoàn thiện”
***
LỜI NÓI ĐẦU
Trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay, việc hoàn thiện tổ chức bộ máy hành
chính nhà nước ở các quốc gia là một vấn đề có ý nghĩa hết sức quan trọng để
thực hiện nhiệm vụ xây dựng bảo vệ đất nước, góp phần ổn định tình hình khu
vực. Việc xây dựng cơ cấu tổ chức chính quyền hoàn thiện, phù hợp với sự phát
triển chung của quốc tế thực sự là mục tiêu hướng đến của tất cả các nước trên
thế giới.
Sau khi nghiên cứu các nội dung của chương III “ Cơ cấu tổ chức của
chính quyền trung ương” và chương IV “ cơ cấu tổ chức chính quyền cấp dưới
và chính quyền địa phương” trong cuốn sách “Phục vụ và duy trì: cải thiện hành
chính công trong một thế giới cạnh tranh” của tác giả S.Chiavo-Campo và
P.S.A Sundaram, do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia phối hợp với Ngân hàng
phát triển Châu Á biên dịch, bản thân nhận thấy đây là một tài liệu hết sức bổ
ích cho việc nghiên cứu để hướng đến hoàn thiện cơ cấu tổ chức bộ máy chính
quyền nhà nước các cấp ở nước ta.
Những nội dung, kiến thức mà bản thân rút ra được từ các chương trên
xin được trình bày cụ thể qua các nội dung được trình bày sau đây.
I. NHỮNG VẤN ĐỀ ĐƯỢC RÚT RA TỪ CHƯƠNG III: “CƠ CẤU TỔ
CHỨC CỦA CHÍNH QUYỀN TRUNG ƯƠNG”
Có thể xác định rằng, vấn đề tổ chức chính quyền tự bản thân nó không
phải là mục đích mà là phương tiện, biện pháp nhằm đạt được các mục tiêu của
quốc gia. Mục đích của việc tổ chức này là nhằm phân bổ các nhiệm vụ của
1
Tiểu luận môn Tổ chức bộ máy hành chính Nhà nước Hồ Quang Minh – CH 16M
chính quyền để chúng có thể được thực hiện một cách có hiệu quả và kinh tế,

thành lập các bộ mới bằng cách tạo ra các đơn vị mới trong các bộ hiện hành
hoặc giao chức năng đó cho các cơ quan không phải cấp bộ. Ở Trung Hoa để
giảm bớt quy mô chính quyền thì sử dụng ba điều chỉnh, đó là điều chỉnh chức
năng, điều chỉnh tổ chức và điều chỉnh cán bộ.
Qua các số liệu thống kê cho thấy, những nước có số lượng đông dân cư
thì có số lượng lớn các bộ thuộc chính phủ trung ương và tình trạng này cũng
xảy ra với các nhà nước đơn nhất, có cơ cấu chính quyền tập trung. Số lượng các
bộ thật ra không hoàn toàn theo quy mô dân số ( Trung Hoa thì mỗi bộ phải
phục vụ hơn 43 triệu dân, trong khi đó ở đảo Cook thì mỗi bộ chỉ phục vụ cho
khoảng 1300 dân). Số lượng các bộ ở đây chính là do sự tính toán của các nhà
chính trị cấp cao. Hiện nay xu hướng giảm số lượng các bộ đã được thực hiện ở
nhiều nước trên thế giới như một số nước Châu phi, Xingapo, Ôxtrâylia, Trung
Hoa, Italia…
Vậy có cơ cấu nào có thể áp dụng cho các quốc gia đang phát triển như
Việt Nam hiện nay hay không?
Thực sự thì không thể có một đề xuất về con số các bộ cho một chính
quyền trung ương thích hợp được, nó chỉ mang tính tương đối, bởi mỗi nước
phải lựa chọn cho mình cách làm phù hợp với truyền thống hành chính và thực
tiễn chính trị của mình. Tuy nhiên theo tài liệu thì trên cơ sở kinh nghiệm và lịch
sử của các nước khác nhau, cơ cấu cho đa số các nước đang phát triển khoảng
11 bộ là đủ và thích hợp. Cụ thể như: tài chính và lập kế hoạch (gồm cả việc
quản lý các nguồn viện trợ); công tác đối ngoại ( gồm cả ngoại thương); thông
tin và truyền thông (gồm cả dịch vụ bưu điện, xuất bản và công nghệ thông tin)
nội vụ ( bao gồm cảnh sát và quan hệ chính quyền địa phương); pháp luật và tư
pháp; nguồn nhân lực ( gồm giáo dục, văn hóa, thể thao, khoa học và công nghệ)
môi trờng và định cư ( gồm phát triển đô thị và nông thôn, nhà ở và dịch vụ liên
quan đến cơ sở hạ tầng, nguồn nước, nông nghiệp và môi trường) các vấn đề xã
hội và lao động ( gồm lao động, các nhóm thiệt thòi về mặt xã hội và kinh tế,
phụ nữ và phúc lợi xã hội); y tế và dân số (gồm kế hoạch hóa gia đình và kiểm
3

Tiểu luận môn Tổ chức bộ máy hành chính Nhà nước Hồ Quang Minh – CH 16M
quốc gia. Tuy nhiên cần tính đến việc giảm thiểu điều tiết, từng bước đơn giản
hóa các quy định nhăm cải thiện việc cung cấp dịch vụ và giảm thiểu chi phí
giao dịch cho người dân và doanh nghiệp.
II. NHỮNG VẤN ĐỀ ĐƯỢC RÚT RA TỪ CHƯƠNG IV: “CƠ CẤU TỔ
CHỨC CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP DƯỚI VÀ CHÍNH QUYỀN ĐỊA
PHƯƠNG”
Có thể thấy được rằng, chính quyền cấp dưới là chính quyền ngay bên
dưới chính quyền trung ương và có nhiều cấp như cấp tỉnh và vùng là cấp cao;
cấp huyện, quận hoặc thành phố là cấp thấp hơn; cấp xã hay các cộng đồng ở
các thị trấn nhỏ là cấp thấp nhất.
Ở chính quyền cấp dưới thì chức năng, nhiệm vụ có thể có do hiến pháp
hoặc do các văn bản chính quyền trung ương quy định.
Chính quyền địa phương thường được hiểu là những đơn vị của chính
quyền trực tiếp cung cấp dịch vụ cho các công dân tại cấp trung gian thấp và
thấp nhất. Ở một số nước chính quyền địa phương có quyền tự trị từ rất lâu, do
đó không cấn sự phân cấp thẩm quyền từ chính quyền cao hơn. Hoặc một số
nước khác thì hiến pháp liên bang thường quy định quyền tự quyết cho các bang
đối với một số chức năng cụ thể và quy định nguồn tài chính cụ thể mà chính
quyền bang đó có thể khai thác. Chính vì vậy mà có luật pháp của từng bang
riêng khi xử lý từng trường hợp cụ thể, và cũng có mức xử lý khác nhau…
Một số nước có quy định về chế độ độc lập riêng cho khu vực thủ đô ( Philippin,
Thái Lan, Mêhicô…)
Về cơ cấu tổ chức và thứ bậc của các cơ quan chính quyền địa phương
các nước có sự khác biệt, phụ thuộc vào truyền thống của thời kỳ thuộc địa, các
tập quán về quản lý địa phương và xu hướng phân quyền được thực hiện sau khi
giành độc lập.
5
Tiểu luận môn Tổ chức bộ máy hành chính Nhà nước Hồ Quang Minh – CH 16M
Về quyền tự trị của đơn vị chính quyền cấp dưới, mức độ độc lập là khác

Ở các nước có quy chế thành phố tự quản rất khác nhau gồm có hình thức
theo luật định và ủy quyền. Tại các nước Hoa Kỳ, vương quốc Anh thì chính
quyền đô thị không được hiến pháp quy định trong khi chính quyền đô thị được
hầu hết các nước châu Á, châu Phi, Đông Âu Mỹ latinh và Châu Âu lục địa
được quy định bởi hiến pháp.
Chính quyền các thành phố tự quản được lập nên thông qua bầu cử không
phải phổ biển. Phần lớn chính quyền thành phố tự quản được điều hành bởi các
cơ quan do chính quyền trung ương hoặc chính quyền tỉnh bổ nhiệm.
Mô hình lãnh đạo về mặt hành pháp thông qua chức danh thị trưởng hay
thị trưởng trong hội đồng ngày càng trở nên phổ biến. Tại một số nước đang
phát triển theo truyền thống tổ chức chính quyền địa phương của Anh, người
quản lý hành chính đứng đầu tại các thành phố lớn do chính quyền trung ương
hay chính quyền tỉnh bổ nhiệm trong số các nhân sự đang là công chức .
Các tổ chức cấp dưới thành phố tự quản được thành lập nhằm đạp ứng tốt
hơn nhu cầu cung cấp dịch vụ cho cộng đồng.
Tuy nhiên chính quyền đô thị trên toàn thế giới hiện nay đều có một đặc
trưng là manh mún ở các mức đố khác nhau như : manh mún về lãnh thổ địa lý,
manh mún về chức năng, …
Đối với các thành phố quy mô lớn và các khu vực trung tâm thì không thể
áp dụng mô hình quản lý thành phố truyền thống bởi sự hạn chế về chức năng,
quy mô tổ chức, tính đặc thù, …
Các vấn đề lớn được đúc kết:
1. Tất cả các nước đều có chính quyền trung ương và chính quyền cấp
dưới, chính quyền địa phương. Ở mỗi cấp đều có cơ cấu, chức năng, nhiệm vụ
thẩm quyền, nguồn lực khác nhau, có thể được quy đinh ở trong hiến pháp hoặc
do chính quyền cấp trên quy định.
2. Một số nước có các thành phố tự quản, được giao quyền tự trị, có tính
độc lập tương đối trong phạm vi quyền hạn nhất định.
7
Tiểu luận môn Tổ chức bộ máy hành chính Nhà nước Hồ Quang Minh – CH 16M

Tiểu luận môn Tổ chức bộ máy hành chính Nhà nước Hồ Quang Minh – CH 16M
Với những kỳ vọng đóng góp để hoàn thiện cơ cấu tổ chức bộ máy chính
quyền trugn ương và chính quyền cấp dưới, chính quyền địa phương hướng đến
trở thành một nhà nước trong sạch vững mạnh đủ sức để lãnh đạo, quản lý đất
nước trở thành cường quốc sau này, bản thân đã cố gắng nghiên cứu và có
những đề xuất giải phảp nhỏ như trên. Chúng ta tin tưởng rằng trong tương lai
gần Việt Nam chúng ta nhất định sẽ là một nước có được một cơ cấu bộ máy
thực sự ổn định và thích hợp với xu thế toàn cầu hóa hiện nay.
9