Cấu tạo thứ cấp của rễ cây (cấu tạo miền trưởng
thành)
Ở đa số thực vật Một lá mầm và một số thực vật Hai
lá mầm, cấu tạo sơ cấp
của rễ được duy trì suốt đời sống của cây. Ở phần lớn
thực vật Hai lá mầm và cây
hạt trần, rễ cây có khả năng tăng thêm kích thước về
đường kính nhờ có cấu tạo thứ
cấp thay thế cấu tạo sơ cấp. Cấu tạo thứ cấp của rễ
cây được hình thành do hoạt
động của tầng sinh bần-lục bì (tầng phát sinh vỏ) và
tầng phát sinh libe - gỗ (tầng
phát sinh trụ).
Tầng sinh bần - lục bì (tầng phát sinh vỏ) được hình
thành từ lớp vỏ trụ. Lớp
vỏ trụ có khả năng hoạt động phân chia thành 2 lớp tế
bào, lớp ngoài có khả năng
hoạt động phân sinh để hình thành nên tầng phát sinh
vỏ, tầng phát sinh vỏ hoat
động sẽ hình thành mô bì thứ cấp bao gồm lớp bần ở
bên ngoài, lớp lục bì ở phía
trong, những lớp này hình thành nên lớp chu bì của rễ
cây. Do sự hình thành lớp
bần mà tất cả các tế bào của lớp vỏ sơ cấp sẽ bị ngăn
cách với khối tế bào sống ở
Hình 3.3. Cấu tạo trung trụ của một rễ cây
1. Nội bì; 2. Trụ bì; 3. Libe sơ cấp; 4. Gỗ sơ cấp; 5.
Đai caspary ở nội bì.
57
bên trong bởi những tế bào không dẫn nước và thức
ăn của tầng bần, chúng sẽ bị
đầy đủ các thành phần: ống rây, tế bào kèm, nhu mô
libe, sợi libe và phân hóa theo
hướng hướng tâm.
Trong cấu tạo thứ cấp của rễ cây, các yếu tố sơ cấp
của rễ vẫn có thể tồn tại: libe
sơ cấp bị đẩy ra phía ngoài vỏ, hẹp dần và có thể bị
tiêu biến đi, gỗ sơ cấp bị đẩy vào
trung tâm của rễ và vẫn phân hóa theo hướng hướng
tâm.
Nhìn một cách tổng quát cấu tạo thư cấp của rễ cây
có thể phân biệt được 2
phần rõ rệt:
Phần bên ngoài thường mỏng hơn gồm tất cả các mô
từ tầng phát sinh trụ trở
ra, trong đó chiếm chủ yếu là libe thứ cấp, được gọi
là phần vỏ thứ cấp của rễ cây.
Phần còn lại ở bên trong thường dày hơn rất nhiều,
chứa chủ yếu là các yếu tố của
gỗ thứ cấp, gọi là phần gỗ của rễ cây.
Cấu tạo thứ cấp của rễ cây (cấu tạo miền trưởng
thành)