Trng H Cụng Nghiờp TP HCM
LI M U
Những vấn đề triết học về lý luận nhận thức và thực tiễn, phơng pháp biện chứng
luôn là cơ sở, là phơng hớng, là tôn chỉ cho hoạt động thực tiễn, xây dựng và phát triển
xã hội. Nếu xuất phát từ một lập trờng triết học đúng đắn, con ngời có thể có đợc
những cách giải quyết phù hợp với các vấn dề do cuộc sống đặt ra. Việc chấp nhận hay
không chấp nhận một lập trờng triết học nào đó sẽ không chỉ đơn thuần là sự chấp
nhận một thế giới quan nhất định, một cách lý giải nhất định về thế giới, mà còn là sự
chấp nhận một cơ sở phơng pháp luận nhất định chỉ đạo cho hoạt động.
Chúng ta biết rằng, triết học là một trong ba bộ phận cấu thành của chủ nghĩa Mác.
Lênin đã chỉ rõ rằng chủ nghĩa duy vật biện chứng đó chính là triết học của chủ nghĩa
Mác. Trong chủ nghĩa duy vật biện chứng thì phép biện chứng là một bộ phận vô cùng
quan trọng. Trong thực tiễn thì mối quan hệ biện chứng giữa chất và lợng từ lâu đã là
đề tài nóng bỏng của các nhà triết học và qua bài tiểu luận này chúng em giúp mọi ng-
ời hiểu thêm về mối quan hệ biện chứng này. đề tài của chúng em là : Tỡm hiu Quy
lut t nhng thay i dn dn v lng dn n s thay i v cht v ngc li
ca phộp bin chng duy vt, vn dng quy lut ny vo ng li i mi ca
ng ta
GVHD: Trn Th Hng Lp: NCOT5ATH
SVTT: Nguyn Vn Thit Trang: 1

Trng H Cụng Nghiờp TP HCM
NI DUNG
I. Quy luật l ợng và chất trong phép biện chứng duy vật
1. Lịch sử hình thành của quy luật
T duy bin chng quan h vi t duy thụng thng cng ging nh quan h gia
mt hỡnh nh ng v mt bc nh tnh. Hỡnh nh ng khụng h loi b s tn ti
ca bc nh tnh m trỏi li nú bao gm mt chui cỏc nh tnh tuõn theo nhng nh
lut chuyn ng nht nh. Phộp bin chng khụng ph nhn tam on lun, m dy
cho chỳng ta phi bit kt hp vi tam on lun theo cỏch no ú em li cho
chỳng ta s hiu bit sỏt hn vi thc ti bờn ngoi luụn bin i. Trong cun Logic

tượng khác. Mỗi sự vật, hiện tượng trong thế giới đều có những chất vốn có, làm nên
chính chúng. Nhờ đó chúng mới khác với các sự vật, hiện tượng khác.
Chất có tính khách quan, là cái vốn có của sự vật, hiện tượng, do những thuộc tính,
những yếu tố cấu thành quy định. Thuộc tính của sự vật là những tính chất, những
trạng thái, những yếu tố cấu thành sự vật. Đó là những cái vốn có của sự vật từ khi sự
vật được sinh ra hoặc được hình thành trong sự vận động và phát triển của nó. Tuy
nhiên những thuộc tính vốn có của sự vật, hiện tượng chỉ được bộc lộ ra thông qua sự
tác động qua lại với các sự vật, hiện tượng khác.
Mỗi sự vật có rất nhiều thuộc tính trong đó mỗi thuộc tính lại biểu hiện một chất
của sự vật. Do vậy, mỗi sự vật có rất nhiều chất. Chất và sự vật có mối quan hệ chặt
chẽ, không tách rời nhau. Trong hiện thực khách quan không thể tồn tại sự vật không
có chất và không thể có chất nằm ngoài sự vật. Chất của sự vật được biểu hiện qua
những thuộc tính của nó. Nhưng không phải bất kỳ thuộc tính nào cũng biểu hiện chất
của sự vật. Thuộc tính của sự vật có thuộc tính cơ bản và thuộc tính không cơ bản.
GVHD: Trần Thị Hương Lớp: NCOT5ATH
SVTT: Nguyễn Văn Thiết Trang: 3

Trường ĐH Công Nghiêp TP HCM
Những thuộc tính cơ bản được tổng hợp lại tạo thành chất của sự vật. Chính chúng
quy định sự tồn tại, sự vận động và sự phát triển của sự vật, chỉ khi nào chúng thay
đổi hay mất đi thì sự vật mới thay đổi hay mất đi. Những thuộc tính của sự vật chỉ bộc
lộ qua các mối liên hệ cụ thể với các sự vật khác. Sự phân chia thuộc tính thành thuộc
tính cơ bản và thuộc tính không cơ bản cũng chỉ mang tính chất tương đối, tùy theo
từng mối quan hệ. Chất của sự vật không những quy định bởi chất của những yếu tố
tạo thành mà còn bởi phương thức liên kết giữa các yếu tố tạo thành, nghĩa là bởi kết
cấu của sự vật. Trong hiện thực các sự vật được tạo thành bởi các yếu tố như nhau,
song chất của chúng lại khác nhau.
Mỗi sự vật có vô vàn chất: vì sự phân biệt giữa chất và thuộc tính chỉ có ý nghĩa
tương đối, song sự vật có vô vàn thuộc tính nên có vô vàn chất. Chất và sự vật không
tách rời nhau: chất là chất của sự vật, còn sự vật tồn tại với tính quy định về chất của

ra mâu thuẫn giữa lượng và chất. Lượng biến đổi đến một mức độ nhất định và trong
những điều kiện nhất định thì lượng phá vỡ chất cũ, mâu thuẫn giữa lượng và chất
được giải quyết, chất mới được hình thành với lượng mới, nhưng lượng mới lại biến
đổi và phá vỡ chất đang kìm hãm nó. Quá trình tác động lẫn nhau giữa hai mặt: chất
và lượng tạo nên sự vận động liên tục, từ biến đổi dần dần đến nhảy vọt, rồi lại biến
đổi dần để chuẩn bị cho bước nhảy vọt tiếp theo.
* Sự thống nhất
Lượng và chất thống nhất với nhau: Chất và lượng là hai mặt đối lập (trong đó chất
tương đối ổn định còn lượng thường xuyên biến đổi) cùng nằm trong một thể thống
nhất là sự vật. Chúng gắn bó chặt chẽ không tách rời nhau và tác động nhau một cách
biện chứng. Sự thống nhất giữa chất và lượng ở trong một độ nhất định, khi sự vật
đang còn là nó chưa trơ thành cái khác.
GVHD: Trần Thị Hương Lớp: NCOT5ATH
SVTT: Nguyễn Văn Thiết Trang: 5

Trường ĐH Công Nghiêp TP HCM
Độ là một phạm trù triết học dùng để chỉ sự thống nhất giữa lượng và chất, là giới
hạn mà trong đó sự thay đổi về lượng chưa làm thay đổi căn bản về chất của sự vật, sự
vật chưa biến thành cái khác. Trong giới hạn của độ, lượng và chất tác động biện
chứng với nhau, làm cho sự vật vận động.
* Chu trình thay đổi
Từ những thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất Trong mối quan hệ giữa
chất và lượng thì chất là mặt tương đối ổ định, còn lượng là mặt biến đổi hơn. Sự vận
động và phát triển của sự vật bao giờ cũng bắt đầu từ sự thay đổi về lượng. Song
không phải bất kỳ sự thay đổi nào về lượng cũng dẫn đến sự thay đổi về chất ngay tức
khắc, mặc dù bất kỳ sự thay đổi nào về lượng cũng ảnh hưởng đến trạng thái tồn tại
của sự vật. So với lượng thì chất thay đổi chậm hơn. Chỉ khi nào lượng biến đổi đến
một giới hạn nhất định (độ) thì mới dẫn đến sự thay đổi về chất, sự vật không còn là
nó nữa, một sự vật mới ra đời thay thế nó.
Tại thời điểm lượng đạt đến một giới hạn nhất định để vật thya đổi về chất gọi là

cho chất cũ, sự vật mới ra đời thya thế cho sự vật cũ, nhưng rồi những lượng mới này
tiếp tục biến đổi đến điểm núr mới lại xảy ra bước nhảy mới. Cứ như vậy, quá trình
vận động, phát triển của sự vật diễn ra theo cách thức từ những thay đổi về lượng dẫn
đến những thay đổi về chất một cách vô tận. Đó là quá trình thống nhất giữa tính tuần
tự, tiệm tiến, liên tục với tính gián đoạn, nhảy vọt trong sự vận động, phát triển.
* Tác động ngược
Sự thay đổi về chất tác động trở lại đối với sự thay đổi về lượng. Lượng thay đổi
luôn luôn trong mối quan hệ với chất, chịu sự tác động của chất. Song sự tác động của
chất đối với lượng rõ nét nhất khi xảy ra bước nhảy về chất, chất mới thay thế chất cũ,
nó qui định quy mô và tốc độ phát triển của lượng mới trong một độ mới. Khi chất
GVHD: Trần Thị Hương Lớp: NCOT5ATH
SVTT: Nguyễn Văn Thiết Trang: 7

Trường ĐH Công Nghiêp TP HCM
mới ra đời, nó không tồn tại một cách thụ động, mà có sự tác động trở lại đối với
lượng, được biểu hiện ở chỗ: chất mới sẽ tạo ra một lượng mới phù hợp với nó để có
sự thống nhất mới giữa chất và lượng. Sự quy định này có thê được biểu hiện ở quy
mô, nhịp độ và mức độ phát triển mới của lượng.
ý nghÜa thùc tiÔn cña quy luËt
Quy luật lượng - chất là một trong những quy luật cơ bản nhất của triết học Mac -
Lênin. Có 2 khái niệm trung tâm của quy luật đó là lượng và chất. Quy luật phát biểu
như sau, lượng biến đổi dần dần, khi đạt đến một giới hạn nào đó thì nó sẽ thực hiện
một "bước nhảy" để biến đổi về chất. Đây là một quy luật rất cơ bản và quan trọng mà
mỗi người phải hiểu để hiểu được quy luật phát triển của thế giới, các quy luật phát
triển của bản thân để hiểu được thế nào là quá trình học tập, làm thế nào để học tập
tốt. Có một điều đáng lưu ý ở đây (cũng là một lưu ý hết sức quan trọng trong triết học
về quy luật lượng chất này là xác định xem lượng đã đủ chưa để thực hiện bước nhảy
vì nếu tích chưa đủ lượng mà thực hiện bước nhảy thì sẽ thất bại, nhưng nếu đã đủ
lượng rồi mà không tạo điều kiện để thực hiện bước nhảy thì sẽ không biến đổi được
về chất). Ví dụ: để năm 2020 chúng ta có nhà máy điện nguyên tử thì cần phải có sự

viết đợc hoàn chỉnh hơn.
Xin chõn thnh cm n!
MC LC
GVHD: Trn Th Hng Lp: NCOT5ATH
SVTT: Nguyn Vn Thit Trang: 9

Trường ĐH Công Nghiêp TP HCM
Lời mở đầu………………………………………………………… 1
Nội dung 2
I. Quy luật lượng và chất trong phép biện chứng duy vật 2
II. Ý nghĩa thực tiễn của quy luật 9
Kết luận 11
GVHD: Trần Thị Hương Lớp: NCOT5ATH
SVTT: Nguyễn Văn Thiết Trang: 10

Trường ĐH Công Nghiêp TP HCM
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Giáo trình những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa mac-lenin (nxb
giáo dục, năm 2009)
2. trang web tailieu.vn
3. trang web
GVHD: Trần Thị Hương Lớp: NCOT5ATH
SVTT: Nguyễn Văn Thiết Trang: 11