SLIDE BÀI GI NG MÔN XÃ H I H C C A TH Y TÚCẢ Ộ Ọ Ủ Ầ
Tóm t t Xã h i h c i c ng - Th c s Nguy n H u Túcắ ộ ọ đạ ươ ạ ĩ ễ ữ

BÀI. L CH S HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRI N C A XÃ H I H CỊ Ử Ễ Ủ Ộ Ọ

1. Xã h i h c là khoa h cộ ọ ọ

1.1. t v n :Đặ ấ đề

XHH là khoa h c c xây d ng trên c s các ti n kho h c v i t ng nghiên c u và ph ng ọ đượ ự ơ ở ề đề ọ ềđố ượ ứ ươ
pháp nghiên c uứ

XHH ã d a trên 2 ti n c b n c a m i khoa h c:đ ự ề đề ơ ả ủ ọ ọ

· Ti n th nh t cho r ng gi i t nhiên có tính qui lu t.ề đề ứ ấ ằ ớ ự ậ

· Ti n th hai cho r ng m i hi n t ng t nhiên u có nguyên nhân t nhiên.ề đề ứ ằ ọ ệ ượ ự đề ự

1.2. i t ng nghiên c u và ch c n ng c a xã h i h cĐố ượ ứ ứ ă ủ ộ ọ

a. i t ng nghiên c uĐố ượ ứ

- Khái ni m: v m t thu t ng , xã h i h c (sociology) c ghép n i t hai ch : societas ti ng Latin ệ ề ặ ậ ữ ộ ọ đượ ố ừ ữ ế
ngh a là xã h i và Logos ti ng Hi L p ngh a là h c thuy t.ĩ ộ ế ạ ĩ ọ ế

- V m t lch s : Auguste Comte c xem là cha c a XHH, khi ông là ng i có công a ra thu t ề ặ ị ử đượ đẻ ủ ườ đư ậ
ng khoa h c này vào ngày 1939.ữ ọ

M t vài khái ni m:ộ ệ

GS Ph m T t Dong và các c ng s “XHH là khoa h c nghiên c u các quy lu t hình thành, v n ng và ạ ấ ộ ự ọ ứ ậ ậ độ

Xã h i Con ng iộ ườ

Xã h i h c nghiên c uộ ọ ứ

b. Ch c n ng c a xã h i h c:ứ ă ủ ộ ọ

- Ch c n ng nh n th c: nghiên c u tìm ra nh ng quy lu t khám phá i s ng xã h i, t o cho con ứ ă ậ ứ ứ ữ ậ để đờ ố ộ ạ
ng i có nhãn quan xã h i h c i v i i s ng xã h i.ườ ộ ọ đố ớ đờ ố ộ

- Ch c n ng c i t o th c ti n: s sáng t o cao -> tác ng th m dò d lu n xã h i.ứ ă ả ạ ự ễ ự ạ độ ă ư ậ ộ

Ph ng pháp nghiên c u XHHươ ứ

Th ng tr i qua 3 giai o n:ườ ả đ ạ

1. Giai o n chu n bđ ạ ẩ ị

2. Giai o n thu th p thông tinđ ạ ậ

3. Giai o n x lý thông tin …đ ạ ử

L p ch ng trình và k ho ch nghiên c u XHHậ ươ ế ạ ứ

1. Ph i xác nh c m c ích nghiên c u: th ng có 2 m c ích: th 1 là nghiên c u ch ó ả đị đượ ụ đ ứ ườ ụ đ ứ ứ ủ để đ để
ph c v lý lu n, th 2 ph c v th c ti nụ ụ ậ ứ để ụ ụ ự ễ

2. Ph i xác nh i t ng và tài nghiên c u: i t ng c th và ph m vi nghiên c u.ả đị đố ượ đề ứ đố ượ ụ ể ạ ứ

3. Ph i a ra gi thuy t nghiên c u: gi i thuy t này c n c ch ng minh ph n n i dung.ả đư ả ế ứ ả ế ầ đượ ứ ở ầ ộ



2.3. Ti n v t t ng – khoa h cề đề ề ư ưở ọ

D i nh h ng c a giáo h i thiên chúa -> chú tr ng phát tri n th n h c -> kìm hãm s phát tri n khoa ướ ả ưở ủ ộ ọ ễ ầ ọ ự ễ
h c -> t t c nh ng gì giáo h i nói úng là chân lý -> ai nói khác -> g i là tà th n -> k thù c a nhà khoa ọ ấ ả ữ ộ đ ọ ầ ẻ ủ
h c.ọ

Cách m ng t s n m ra b u không khí c i m -> t o i u ki n chính mùi c a các t duy khoa h c -> sạ ư ả ở ầ ở ở ạ đ ề ệ ủ ư ọ ự
phân r ch r ch ròi gi a các ngành khoa h c -> nh khoa h c t nhiên và khoa h c xã h i,…ạ ạ ữ ọ ư ọ ư ọ ộ

3. Các nhà xã h i h c ti n b iộ ọ ề ố

3.1. Auguste Conte (1798-1857)

Sinh ra trong giai o n y bi n ng c a xã h i Pháp v chính tr , tôn giáo, kinh t . Theo ông, XHH ph i đ ạ đầ ế độ ủ ộ ề ị ế ả
có nhi m v tìm và phát hi n ra các quy lu t, nh nh ng quy lu t ó, nta l p l i các tr t t và n nh l i ệ ụ ệ ậ ờ ữ ậ đ ặ ạ ậ ự ổ đị ạ
xã h i.ộ

XHH là v t lý h c xã h i, a ra 2 b ph n: 1/ t nh h c xã h i -> b ph n c a XHH nghiên c u XH trong ậ ọ ộ đư ộ ậ ĩ ọ ộ ộ ậ ủ ứ
tr ng thái t nh, cân b ng -> không i sâu c do XH luôn v n ng, phát tri n 2/ ng h c xã h i -> b ạ ĩ ằ đ đượ ậ độ ễ độ ọ ộ ộ
ph n c a XHH nghiên c u XH trong tr ng thái v n ng, s bi n i -> a ra quy lu t 3 giai o n nóiậ ủ ứ ạ ậ độ ự ế đổ đư ậ đ ạ để
s v n ng và phát tri n c a XH loài ng i.ự ậ độ ễ ủ ườ

Giai o n 1: th n h c, giai o n u tiên phát tri n c a XH lo i ng i, là g con ng i t ni m tin tuy t đ ạ ầ ọ đ ạ đầ ễ ủ ả ườ đ ườ đặ ề ệ
i vào th n thánh, th gi i siêu nhiên, siêu t nhiên, trong g trình pt còn th p -> ph i bám víu vào đố ầ ế ớ ự đ độ ấ ả
th l c siêu nhiên.ế ự

Giai o n 2: siêu hình, giai o n tri th c con ng i l n h n, hi u bi t r ng h n, xu t hi n khoa h c, các đ ạ đ ạ ứ ườ ớ ơ ể ế ộ ơ ấ ệ ọ
tri t gia, khoa h c giai o n này mang tính giáo i u, giáo d c, nói nh ng i u không i g n xã h i loài ế ọ đ ạ đ ề ụ ữ đ ề đ ầ ộ
ng i -> kh n ng ti p c n c a con ng i lúc ó ch a t i t m này. Vai trò qu n lý xã h i theo ông này làườ ả ă ế ậ ủ ườ đ ư ớ ầ ả ộ


* S gi ng nhau và khác nhau c a K.Marx và A.Comte:ự ố ủ

- Gi ng nhau: u cùng phân tích v s phát tri n c a xã h i loài ng iố đề ề ự ể ủ ộ ườ

- Khác nhau:

+ August Comte: nói n August Comte là nói n quy lu t ba giai o nđế đế ậ đ ạ

+ Karl Marx: nói n các mác là nói n h c thuy t v hình thái kinh t xã h i.đế đế ọ ế ề ế ộ

- Vi t nam ang trong th i kì quá lên ch ngh a xã h i.ệ đ ở ờ độ ủ ĩ ộ

3.3. Herbert Spencer (1820-1903)

- Là ng i anh, s ng trong tình hình chính tr - xã h i Anh th k XIX không có nhi u bi n ng gay g t ườ ố ị ộ ế ỉ ề ế độ ắ
nh phápư ở

- Ông cho r ng xã h i chúng ta gi ng nh m t c th s ng (ông b nh h ng b i thuy t ti n hóa c a ằ ộ ố ư ộ ơ ể ố ị ả ưở ở ế ế ủ
c Win) i t th p n cao, t nh n l n, t nguyên th y n ti n hóa.Đắ đ ừ ấ đế ừ ỏ đế ớ ừ ủ đế ế

- Ông cho r ng mu n cho xã h i phát tri n và i lên thì trong lòng xã h i ó luôn t n t i hai xã h i:ằ ố ộ ể đ ộ đ ồ ạ ộ

+ xã h i quân s : m b o v k c ng, an ninh qu c phòngộ ự để đả ả ề ỷ ươ ố

+ xã h i công nghi p: s n xu t trao i tiêu bi uộ ệ ả ấ đổ ể

CÂU H I ÔN T PỎ Ậ

1. Phân tích b i c nh ra i c a xã h i h c. Ý ngh a th c ti n (4 i m)ố ả đờ ủ ộ ọ ĩ ự ễ đ ể


- Khi 1 hành vi em n ph n th ng, m i l i thì hành vi có xu h ng l p l i.đ đế ầ ưở ố ợ ướ ặ ạ

- M t hành vi c th ng, c l i trong hoàn c nh nào thì nó s có xu h ng l p l i trong hoàn c nh ộ đượ ưở đượ ợ ả ẽ ướ ặ ạ ả
y.ấ

- Khi m t ph n th ng, m i l i l n thì s n sàng b ra nhi u chi phí v v t ch t và tinh th n t m c ộ ầ ưở ố ợ ớ ẵ ỏ ề ề ậ ấ ầ để đạ ụ
ích.đ

- Ph n th ng, m i l i mà chúng ta nh n c l n u tiên luôn có s th a mãn, h ng kh i cao nh t.ầ ưở ố ợ ậ đượ ở ầ đầ ự ỏ ứ ở ấ

* Lý thuy t k ch: t ng tác xã h i là quá trình di n k ch c a các ch th xã h i.ế ị ươ ộ ễ ị ủ ủ ể ộ

3. Quan h xã h iệ ộ

N y sinh t nh ng t ng tác xã h i: (nh ng không ph i t ng tác nào c ng làm n y sinh quan h xã ả ừ ữ ươ ộ ư ả ươ ũ ả ệ
h i) l p i l p l i nhi u l n, b n, n nh, 2 ch th bi t rõ v nhau.ộ ặ đ ặ ạ ề ầ ề ổ đị ủ ể ế ề

4. Di ng xã h i:độ ộ

S di chuy n, d ch chuy n vi trí xã h i c a cá nhân t v trí này n v trí xã h i khác. Di ng xã h i theoư ể ị ể ộ ủ ừ ị đế ị ộ độ ộ
chi u ngang: di chuy n d ch chuy n c a ch th xã h i t v trí xã h i này sang v trí xã h i khác v i s ề ể ị ể ủ ủ ể ộ ừ ị ộ ị ộ ớ ự
ngang b ng v trách nhi m.ằ ề ệ

Di ng theo chi u d c: di chuy n d ch chuy n v trí xã h i c a cá nhân t v trí xã h i này sang v trí xã độ ề ọ ể ị ể ị ộ ủ ừ ị ộ ị
h i khác, có th th p h n hay th p h n, i theo quy n l i.ộ ể ấ ơ ấ ơ đ ề ợ

Có nh ng nhân t tác ng vào làm cho di ng xã h i: có nhi u nhân t : Kh n ng, Quan h , May m n.ữ ố độ độ ộ ề ố ả ă ệ ắ

5. L ch l c xã h iệ ạ ộ

m n các l nh v c khác nói n hi n t ng xã h i hóa trong l nh v c mình nh xã h i hóa bóng á, ượ để ĩ ự đế ệ ượ ộ ĩ ự ư ộ đ
xã h i hóa ý t , xã h i hóa giáo d c, ộ ế ộ ụ

- bài này c p n v n xã h i hóa chính cá nhân con ng i c a chúng ta.Đề đề ậ đế ấ đề ộ ườ ủ

a. Xã h i hóa là 1 quá trình h c h i 1 con ng i ng v t tr thành con ng i xã h i, ví d nêu 1 con ộ ọ ỏ để ườ độ ậ ở ườ ộ ụ
ng i nào ó khi sinh ra b tách ly kh i xã h i thì không th thành con ng i xã h i.ườ đ ị ỏ ộ ể ườ ộ

“Xã h i hóa gi i”: là m t quá trình giúp con ng i xác nh khuôn m u, vai trò c a gi i mình trong i ộ ớ ộ ườ đị ẫ ủ ớ đờ
s ng xã h i, c th làm cho 1 bé trai v m t sinh h c tr thành 1 bé trai v m t xã h i.ố ộ ụ ể ề ặ ọ ở ề ặ ộ

M t ng i b tách ly kh i môi tr ng xã h i thì không th tr thành con ng i xã hôi c. Ví d : ng i ộ ườ ị ỏ ườ ộ ể ở ườ đượ ụ ườ
r ng, bé Anna M .ừ ở ỹ

b. Di n ti n v nguyên t c c a quá trình xã h i hóa:ễ ế ề ắ ủ ộ

+ V m t th i gian: quá trình xã h i hóa b t u t khi tr c 7-8 tháng trong b ng m (cho bé nghe ề ặ ờ ộ ắ đầ ừ ẻ đượ ụ ẹ
nh c giao h ng, m nói chuy n v i bé, ).ạ ưở ẹ ệ ớ

+ V m t không gian: xã h i hóa trong gia ình nhà tr ng và ngoài xã h i.ề ặ ộ đ ườ ộ

+ V l ng : i t th p n cao, t n gi n n ph c t p.ề ượ đ ừ ấ đế ừ đơ ả đế ứ ạ

+ V ch t: xã h i hóa i t b t ch c nguyên si có h c h i có ch n l c, và nh cao c a quá trình xã h i ề ấ ộ đ ừ ắ ướ ọ ỏ ọ ọ đỉ ủ ộ
hóa là sáng t o.ạ

c. Nguyên t c c a quá trình xã h i hóa:ắ ủ ộ

- Không th c hi n xã h i hóa giai o n u. Ph i có ch ng trình xã h i hóa cho các i t ng khác ự ệ ộ ở đ ạ đầ ả ươ ộ đố ượ
nhau là khác nhau.


- Quá trình này th ng b t u t 3,4 tu i (m u giáo).ườ ắ đầ ừ ổ ẫ

Nhóm b n bè ngang hàngạ

- Nhóm b n bè ngang hàng óng vai trò quan tr ng trong quá trình xã h i hóa.ạ đ ọ ộ

- Nhóm b n này khác v i gia ình và nhà tr ng.ạ ớ đ ườ

- Nh ng thành viên trong nhóm có ch ng trong thang b c xã h i nh nhau.ữ ổ đứ ậ ộ ư

-> Vai trò c a cá nhân là bình ng t o i u ki n cho các cá nhân phát huy vai trò c a mình, trong nhóm ủ đẳ ạ đ ề ệ ủ
có nh ng quy chu n riêng -> 1 ng i vào nhóm thì hòa mình và theo nh ng quy chu n chung c a nhóm.ữ ẩ ườ ữ ẩ ủ

Truy n thông i chúng:ề đạ

- Ph ng ti n truy n thông i chúng là các kênh truy n t nh h ng m t l ng khán gi không l .ươ ệ ề đạ ề đạ đị ướ đế ộ ượ ả ồ

- Nó mang n nh ng thông tin m i th , do ó có tác ng l n n thái , hành vi chúng ta > m t đế ữ đủ ọ ứ đ độ ớ đế độ ộ
kh i l ng tri th c kh ng l có tính tác ng cao.ố ượ ứ ổ ồ độ

- Con ng i ngày nay dành nhi u th i gian cho báo chí, truy n thanh, truy n hình.ườ ề ờ ề ề

M c ích c a quá trình xã h i hóaụ đ ủ ộ

- Hình thành kh n ng thông t h u hi u và kh n ng di n xu tả ă đạ ữ ệ ả ă ễ ấ

- Mang n cho các cá nhân nh ng k n ng c n thi t mà xã h i òi h i.đế ữ ỹ ă ầ ế ộ đ ỏ

- Làm cho các cá nhân th m nhu n các giá tr , chu n m c xã h i…ấ ầ ị ẩ ự ộ

- Là m t khái ni m dùng ch cái s mong i c a xã h i i v i hành vi di n xu t c a m t cá nhân ộ ệ để ỉ ự đợ ủ ộ đố ớ ễ ấ ủ ộ
trong m t tình hu ng xã h i c th và trong m t khung c nh xã h i nh t nh, qua di n xu t c a m t ộ ố ộ ụ ể ộ ả ộ ấ đị ễ ấ ủ ộ
ng i nào ó s cho chúng ta bi t ng i ó là ai? và ang làm gì (khái ni m này xã h i h c m n c a ườ đ ẽ ế ườ đ đ ệ ộ ọ ượ ủ
ngh thu t di n xu t n m 1934)ệ ậ ễ ấ ă

- V th xã h i có s t n t i lâu nh ng vai trò xã h i thì ch t n t i trong m t kho ng th i gian ng n mà ị ế ộ ự ồ ạ ư ộ ỉ ồ ạ ộ ả ờ ắ
thôi, trong m t kho ng th i gian ng n chúng ta có th di n r t nhi u vai. M t ng i có nhi u vai di n ộ ả ờ ắ ể ễ ấ ề ộ ườ ề ễ
nh ng khi không dung hòa c các vai di n s d n t i xung t, mâu thu nư đượ ễ ẽ ẫ ớ độ ẫ

Xem hài k ch “vì sao tôi iên”ị đ

* Có 5 lo i vai trò xã h iạ ộ

- vai trò nh chđị ế

- vai trò thông th ngườ

- vai trò k v ngỳ ọ

- vai trò gán

- vai trò t ch nự ọ

CÂU H I ÔN T PỎ Ậ

1. Thi t ch xã h i là gì? theo b n trong các thi t ch xã hôi, thi t ch nào là c b n nh t? t i sao?thi t ế ế ộ ạ ế ế ế ế ơ ả ấ ạ ế
ch xã h i có bi n i không, t i sao? (6d)ế ộ ế đổ ạ

2. Anh ch hãy trình bày c i m cá nhân và quá trình xã h i hóa cá nhân. T i sao các cá nhân c n ph iị đặ đ ể ộ ạ ầ ả
tr i qua quá trình xã h i hóa ? (6 )ả ộ đ

- B t bình ng xã h i luôn có nh ng nét khác nhau trong nh ng xã h i khác nhau.ấ đẳ ộ ữ ữ ộ

- xã h i có qui mô và hoàn thi n h n thì b t bình ng xã h i gây g t h n so v i các xã h i n gi n.Ở ộ ệ ơ ấ đẳ ộ ắ ơ ớ ộ đơ ả

- B t bình ng th ng xuyên t n t i v i nh ng nguyên nhân và k t qu c th .ấ đẳ ườ ồ ạ ớ ữ ế ả ụ ể

- Nó liên quan n giai c p, gi i tính, ch ng t c, lãnh th ,…đế ấ ớ ủ ộ ổ

- Dù có nh ng nguyên nhân a d ng và khác nhau, thì ng i ta v n qui chính vào ba lo i sau:ữ đ ạ ườ ẫ ạ

+ Nh ng c s trong cu c s ng.ữ ơ ở ộ ố

+ a v xã h i.Đị ị ộ

+ nh h ng chính tr .Ả ưở ị

a. Nh ng c h i trong cu c s ngữ ơ ộ ộ ố

- ó là nh ng thu n l i v v t ch t mà cá nhân có c, nh vào ó mà các nhân có th c i thi n cu c Đ ữ ậ ợ ề ậ ấ đượ ờ đ ể ả ệ ộ
s ng v t ch t c a mình. Thí d : ngày 10/04/1912 con tàu nh m nh TITANIC v i h n 3.000 ng i r i ố ậ ấ ủ ụ đị ệ ớ ơ ườ ờ
b n n Newyork, M , ngày 14/04/1912 thì nó b chìm, nh ng hành khách mua vé h ng th ng l u ế để đế ỹ ị ư ạ ươ ư
c u tiên phao c u sinh u tiên, tr c nh ng hành khách th ng khác d n n h có c h i c đượ ư ứ đầ ướ ữ ườ ẫ đế ọ ơ ộ đượ
s ng sót cao nh t.ố ấ

- Ngoài ra nó còn có nh ng i u ki n nh l i ích ch m sóc s c kh e hay an sinh xã h i.ữ đ ề ệ ư ợ ă ứ ỏ ộ

b. a v xã h iĐị ị ộ

Ng c l i v i c s khách quan trên ây, b t bình ng v a v xã h i là do nh ng thành viên c a các ượ ạ ớ ơ ở đ ấ đẳ ề đị ị ộ ữ ủ
nhóm xã h i t o nên và th a nh n chúng.ộ ạ ừ ậ


M.Weber coi phân t ng xã h i là s khác nhau ba khía c nh, ó là a v kinh t , chính tr , xã h i.ầ ộ ự ở ạ đ đị ị ế ị ộ

Tony Bilton cho r ng phân t ng xã h i là m t c c u bình ng n nh gi a các nhóm xã h i và c ằ ầ ộ ộ ơ ấ đẳ ổ đị ữ ộ đượ
duy trì n nh qua các th h .ổ đị ế ệ

Khái ni m: phân t ng xã h i là s b t bình ng mang tính c c u c a t t c các xã h i loài ng i tr ệ ầ ộ ự ấ đẳ ơ ấ ủ ấ ả ộ ườ ừ
nh ng t ch c xã h i s khai.ữ ổ ứ ộ ơ

Phân t ng xã h i là s phân chia, s p x p và hình thành c u trúc g m các t ng xã h i.ầ ộ ự ắ ế ấ ồ ầ ộ

ó là s khác nhau v a v kinh t , chính tr hay xã h i -> là s khác nhau v trình hoc v n, ngh Đ ự ề đị ị ế ị ộ ự ề độ ấ ề
nghi p, th hi u,…ệ ị ế

Nh v y , chúng ta có th hi u phân t ng có 3 c tr ng c b n nh sau:ư ậ ể ệ ầ đặ ư ơ ả ư

1. Phân t ng xã h i là s phân hóa, s s p x p các cá nhân thành nh ng t ng l p, thang b c khác nhau ầ ộ ự ự ắ ế ữ ầ ớ ậ
trong c c u x h i.ơ ấ ạ ộ

2. Phân t ng xã h i luôn g n v i b t bình ng xã h i và phân công lao ng XHầ ộ ắ ớ ấ đẳ ộ độ

3. Phân t ng xã h i l u truy n t th h này sang th h khác.ầ ộ ư ề ự ế ệ ế ệ

2.2. Nguyên nhân c a s phân t ng xã h i (theo GV)ủ ự ầ ộ

- Do b t bình ng mang tính c c u -> do con ng i sinh ra không có cùng th ch t, trí tu c ng nh ấ đẳ ơ ấ ườ ể ấ ệ ũ ư
các c h i khác không gi ng nhau, b ng nhau -> do t nhiên khách quan. Tr i qua quá trình ào t o nhơ ộ ố ằ ự ả đ ạ ư
nhau t o ra nh ng con ng i khác nhau, t o ra s phân t ng khác nhau.ạ ữ ườ ạ ự ầ

- Do s phân công lao ng xã h i -> y u t ngh nghi p, trong xh có 1 s lo i ngh nghi p mà xã h i ự độ ộ ế ố ề ệ ố ạ ề ệ ộ

6. Hãy làm rõ khái ni m b t bình ng xã h i. Th c tr ng và gi i pháp cho b t bình ng gi i Vi t Nam ệ ấ đẳ ộ ự ạ ả ấ đẳ ớ ở ệ
trong gia ình và chính tr ? (4 i m)đ ị đ ểD lu n xã h i và truy n thông i chúng BÀI. D LU N XÃ H I VÀ TRUY N THÔNG I CHÚNGư ậ ộ ề đạ Ư Ậ Ộ Ề ĐẠ

1. D lu n xã h iư ậ ộ

1.1. Khái ni m:ệ

V m t thu t ng : d lu n xã h i xu t hi n t r t s m, nh ng n t n th k th 12 thì m i c m t ề ặ ậ ữ ư ậ ộ ấ ệ ừ ấ ớ ư đế ậ ế ỷ ứ ớ đượ ộ
nhà v n – nhà ho t ng ng i Anh tên là Solsbery a ra thu t ng “d lu n xã h i”, c ghép b i 2 ă ạ độ ườ đư ậ ữ ư ậ ộ đượ ở
t : Opinion (ý ki n) và Public (c ng ng).ừ ế ộ đồ

Nh ng ph i k t n m 1744 thu t ng “d lu n xã h i” m i c s d ng ph bi n, VN th ng c ư ả ể ừ ă ậ ữ ư ậ ộ ớ đượ ử ụ ổ ế ở ườ đượ
dung là nh ng c m t sau: ý ki n công lu n, ý ki n c ng ng, ý ki n công chung, ý ki n qu n chung,…ữ ụ ừ ế ậ ế ộ đồ ế ế ầ

D lu n xã h i là 1 hi n t ng xã h i c bi t bi u th thái ánh giá, phán xét nh n xét c a 1 s ông ư ậ ộ ệ ượ ộ đặ ệ ể ị độ đ ậ ủ ố đ
ng i v nh ng v n gì ó mang tính th i s có liên quan n h (xã h i) và h dành cho nó 1 s ườ ề ữ ấ đề đ ờ ự đế ọ ộ ọ ự
quan tâm nh t nh.ấ đị

V n gì ó có th là m t hi n t ng xã h i, m t quá trình xã h i, s kiên nào ó hay là ch tr ng ấ đề đ ể ộ ệ ượ ộ ộ ộ ự đ ủ ươ
chính sách c a chính ph , c a c quan, hay nhân v t nào ó.ủ ủ ủ ơ ậ đ

D lu n xã h i c s d ng l n u tien Vi t Nam vào thang 1 n m 1928 t i “H i ngh Diên H ng”, t ư ậ ộ đượ ử ụ ầ đầ ở ệ ă ạ ộ ị ồ ổ
ch c h i ngh l y ý ki n các bô lão.ứ ộ ị ấ ế

D lu n xã h i có th quan tâm m t v n nào ó nóng b ng, mang tính th i s cao nh giá vàng t ng, ư ậ ộ ể ộ ấ đề đ ỏ ờ ự ư ă
giá x ng tang, giá i n s t ng,…ă đ ệ ẽ ă


- Th t , th c hi n các quán trình khuy n ngh .ứ ư ự ệ ế ị

1.3. Các y u t nh h ng n quá trình hình thành d lu n xã h iế ố ả ưở đế ư ậ ộ

- Tính ch t c a các s ki n, hi n t ng xã h i. -> Quy mô, ph m vi th nào? ng ch m n giai t ng ấ ủ ự ệ ệ ượ ộ ạ ế Đụ ạ đế ầ
nào? Liên quan n c c ng ng hay m t s ít ng i. Ví d nh t ng giá x ng d u nh h ng n toànđế ả ộ độ ộ ố ườ ụ ư ă ă ầ ả ưở đế
xã h i, trong khi t ng h c phí thì ch nh h ng n i t ng là sinh viên ang b áp d ng.ộ ă ọ ỉ ả ưở đế đố ượ đ ị ụ

- Ph thu c vào trình h c v n, hi u bi t chính tri xã h i c a các ch th . -> Thí d nh i t ng có ụ ộ độ ọ ấ ể ế ộ ủ ủ ể ụ ư đố ượ
trình h c v n nh t nh thì có t m suy ngh nh n th c nh t nh so v i các i t ng khác, do ó d độ ọ ấ ấ đị ầ ĩ ậ ứ ấ đị ớ đố ượ đ ự
lu n xã h i hình thành nhóm ch th này c hình thành khoa h c, chính xác h n.ậ ộ ở ủ ể đượ ọ ơ

- Ph thu c vào tâm lý xã h i, truy n th ng, xã h i. -> Không ph i lúc nào c ng nh lúc nào, có nh ng ụ ộ ộ ề ố ộ ả ũ ư ữ
lúc trong tr ng thái h ng ph n, ph n kh i có lúc vui lúc bu n.ạ ư ấ ấ ở ồ

- Ph thu c vào hoàn c nh chính tr . -> Xã h i có dân ch hay không? Có hay không s t do ngôn lu n.ụ ộ ả ị ộ ủ ự ự ậ

D lu n xã h i có kh n ng, ph n h i, giáo d c cao, nó còn có kh n ng m nh h n c pháp lu t, t o s cư ậ ộ ả ă ả ồ ụ ả ă ạ ơ ả ậ ạ ứ
ép i v i cá nhân hay t ch c xã h i.đố ớ ổ ứ ộ

1.4. Các ch c n ng c a D lu n xã h iứ ă ủ ư ậ ộ

- Là nhi t k o b u không khí chính tr - xã h i, là t m g ng ph n h i. -> ph n h i ng l i ch ệ ế đ ầ ị ộ ấ ươ ả ồ ả ồ đườ ố ủ
tr ng chính sách.ươ

- Ki m soát, ki m tra không chính th c. -> ki m soát v hành vi hành ng c a các cá nhân th ng ph i ể ể ứ ể ề độ ủ ườ ả
s d ng pháp lu t -> ánh giá d lu n xã h i.ử ụ ậ đ ư ậ ộ

- i u ch nh các m i quan h xã h i.Đ ề ỉ ố ệ ộ


Và nh th òi h i thông tin ph i c l u thông m t cách nhanh chóng, chính xác,…ư ế đ ỏ ả đượ ư ộ

2.2. c i m c a thông tin i chúng và ph ng ti n truy n t i thông tin i chùng.Đặ đ ể ủ đạ ươ ệ ề ả đạ

Các khái ni m c b n:ệ ơ ả

- Truy n thông: có th nói m t cách ng n g n r ng truy n thông là 1 quá trình truy n t thông tin.ề ể ộ ắ ọ ằ ề ề đạ

- Truy n thông liên cá nhân: truy n t thông tin t ng i này sang ng i khác, có truy n thông b ng l i ề ề đạ ừ ườ ườ ề ằ ờ
và không l i, c ng nh ó mà chúng ta m i có th t ng tác c v i nhau.ờ ũ ờ đ ớ ể ươ đượ ớ

- Truy n thông i chúng: quá trình truy n t thông tin n v i s ng i ông o. i chúng h ng t iề đạ ề đạ đế ớ ố ườ đ đả Đạ ướ ớ
s l ng ng i ông o n 1 công ng ng i nào ó. H ng ngày hàng gi chúng ta phát i hàng ố ượ ườ đ đả đế đồ ườ đ ằ ờ đ
tr m hàng ngàn thông tin nh ng không ph i t t c thông tin mà chúng ta phát i là thông tin i chúng.ă ư ả ấ ả đ đạ

- Các ph ng ti n truy n thông i chúng: có nhi u ph ng ti n truy n thông tin nh tivi, radio, báo, i nươ ệ ề đạ ề ươ ệ ề ư đ ệ
tho i, máy nh n tin, máy fax.ạ ắ

c i m c a thông tin và ph ng ti n truy n t i thông tin i chúngĐặ đ ể ủ ươ ệ ề ả đạ

Nh ng thông tin và ph ng ti n truy n t i thông tin c coi là i chúng ph i có nh ng c i m sau:ữ ươ ệ ề ả đượ đạ ả ữ đặ đ ể

- c s d ng v i quy mô i chúng -> l n v s l ng, ph m vi ho t ng trên 1 qui mô r ng l n, phĐượ ử ụ ớ đạ ớ ề ố ượ ạ ạ độ ộ ớ ổ
bi n trong h gia ình và cá nhân.ế ộ đ

- c s d ng v i m c ích i chúng -> có ngh a là dành cho s l ng ng i ông o trong 1 qu c Đượ ử ụ ớ ụ đ đạ ĩ ố ượ ườ đ đả ố
gia, khu v c ch không dành cho 1 s ít ng i.ự ứ ố ườ

- c thu th p t i chúng chuy n n i chúng nh ng thông tin mang tính i chúng.Đượ ậ ừ đạ để ể đế đạ ữ đạ



4. Trình bày c i m c a truy n thông i chúng và ph ng ti n thông tin i chúng. Vai trò c a truy n đặ đ ể ủ ề đạ ươ ệ đạ ủ ề
thông i chúng i v i cu c chi n ch ng l i các t n n xã h i hi n nay n c ta. (6 i m)đạ đố ớ ộ ế ố ạ ệ ạ ộ ệ ở ướ đ ể

BÀI. XÃ H I HÓA Ô TH & NÔNG THÔNỘ Đ Ị

1. Các cu c cách m ng ô th trên th gi i:ộ ạ đ ị ế ớ

- Có 3 cu c cách m ng ô th :ộ ạ đ ị

* Cu c cách m ng ô th l n m t: di n ra 8.000 TCN, trong quan h s n xu t có nh ng bi n i, nên hìnhộ ạ đ ị ầ ộ ễ ệ ả ấ ữ ế đổ
thành 1 nhóm dân c nghèo nàn, có kho ng 600 ng i, c xác nh vùng t Irasel ngày nay, phía ư ả ườ đượ đị ở đấ
B c bi n Ch t.ắ ể ế

* Cu c cách m ng ô th l n hai: kh i u Châu Âu sau ó lan sang các n c B c M , kh i u b ng ộ ạ đ ị ầ ở đầ ở đ ướ ắ ỹ ở đầ ằ
cu c cách m ng công nghi p. Cu c cách m ng ô thi l n 2 này c xem nh là cu c cách m ng ô th ộ ạ ệ ộ ạ đ ầ đượ ư ộ ạ đ ị
chu n b i vì nó ã c chu n b hàng tr m n m, và tr i qua nhi u th h .ẩ ở đ đượ ẩ ị ă ă ả ề ế ệ

* Cu c cách m ng ô th l n ba: di n ra vào n m 1957 (nh ng n m 60 c a th k 20) c a các n c th ộ ạ đ ị ầ ễ ă ữ ă ủ ế ỷ ủ ướ ế
gi i th 3 Châu Á – Thái Bình D ng. Cu c cách m ng ô th th 3 di n ra các n c ch m phát ớ ứ ở ươ ộ ạ đ ị ứ ễ ở ướ ậ
tri n, các ô th các n c th 3 ang di n ra s bùng n v dân s .ễ đ ị ở ướ ứ đ ễ ự ở ề ố

2. Xã h i hóa ô thộ đ ị

- Quá trình chuy n i t tam nông (nông thôn, nông nghi p, nông dân) sang phi tam nông (chuy n i ể đổ ừ ệ ể đổ
n i c trú, c c u ngh nghi p). Nó là s chuy n i c c u ngh nghi p, n i c trú t nông nghi p ơ ư ơ ấ ề ệ ự ể đổ ơ ấ ề ệ ơ ư ừ ệ
sang phi nông nghi p, t nông thôn sang thành th , quá trình ô th hóa v n còn ti p di n nh ng n i ãệ ừ ị đ ị ẫ ế ễ ở ữ ơ đ
là ô th .đ ị

3. ô thi hóa:Đ

d ng (th c t ).ụ ự ế

- Trong quan h giao ti p: ng i dân ô th thì n danh và t o n. Nh y bén v i nh ng thay i c a ệ ế ườ đ ị ẩ đứ đ ạ ạ ớ ữ đổ ủ
th i cu c.ờ ộ

- D dàng ti p c n cái m i và nhanh quên cái c .ễ ế ậ ớ ũ

6. H qu c a quá trình ô th hóa:ệ ả ủ đ ị

- T ng dân s , t ng ph ng ti n giao thông cá nhân, c s h t ng không theo k p t c t ng.ă ố ă ươ ệ ơ ở ạ ầ ị ố độ ă

- Ô nhi m môi tr ng, ô nhi m ti ng n.ễ ườ ễ ế ồ

CÂU H I ÔN T PỎ Ậ

1. Di dân t do có nh h ng nh th nào n i s ng kinh t - xã h i và môi tr ng c a TPHCM n i ự ả ưở ư ế đế đờ ố ế ộ ườ ủ ơ
nh p c (tiêu c c và tích c c).ậ ư ự ự

2. Phân tích các c tr ng c b n c a l i s ng ô th và l i s ng gia ình ô th ,cho ví d . Ý ngh a c a đặ ư ơ ả ủ ố ố đ ị ố ố đ đ ị ụ ĩ ủ
vi c nghiên c u xã h i h c v i Pháp lu t.ệ ứ ộ ọ ớ ậ

3. nh h ng c a di dân t do i v i s phát tri n kinh t - xã h i và môi tr ng c a ô th n i nh p c Ả ưở ủ ự đố ớ ự ể ế ộ ườ ủ đ ị ơ ậ ư
( tích c c và tiêu c c). (4 ).ự ự đ

4. Có nh n nh cho r ng: "V n hóa ng x ô th th ng l nh lùng và n danh h n; cái tình ng i n ậ đị ằ ă ứ ử ở đ ị ườ ạ ẩ ơ ườ ẩ
d i nh ng ng x mang tính khách quan". D i góc xã h i h c ô th , hãy phân tích nh n nh trên. ướ ữ ứ ử ướ độ ộ ọ đ ị ậ đị
(4 i m)đ ể

5. Trình bày quá trình ô th hóa Vi t Nam qua các th i k l ch s . Theo anh ch Vi t Nam ang th c đ ị ở ệ ờ ỳ ị ử ị ệ đ ự
hi n quá trình ô th hóa theo khuynh h ng nào, t i sao? (6 i m)ệ đ ị ướ ạ đ ể

ki u gia ình này t ng lên, có nhi u nguyên nhân ch ng h do ly hôn, ph n v y nuôi con -> xu ể đ ă ề ẳ ệ ụ ữ ở ậ
h ng, ph i ch ng là m t khi mà kinh t , i s ng kinh t xã h i thay i, vay trò c a ph n trong xã h iướ ả ă ố ế đờ ố ế ộ đổ ủ ụ ữ ộ
thay i, hay xu h ng tình d c ã m .đổ ướ ụ đ ở

Gia ình thi u: ch có 2 v ch ng không có con.đ ế ỉ ợ ồ

1.2. Ch c n ng c a gia ìnhứ ă ủ đ

- Tái s n sinh xã h i: m b o duy trì s phát tri n c a xã h i.ả ộ để đả ả ự ễ ủ ộ

- Ch c n ng xã h i hóa: gia ình có trách nhi m nuôi d ng giáo d c th h sau.ứ ă ộ đ ệ ưỡ ụ ế ệ

- Ch c n ng giáo d c tr em và ch m sóc ng i giaứ ă ụ ẻ ă ườ

- Ch c n ng th a mãn các nhu c u v n hóa, tinh th nứ ă ỏ ầ ă ầ

2. Gia ình trong xã h i công nghi p hóa, ô th hóađ ộ ệ đ ị

2.1. Suy gi m các ch c n ng gia ìnhả ứ ă đ

- M t dân ch c n ng xã h i hóa: gia ình có trách nhi m nuôi d ng giáo d c th h sau.ấ ứ ă ộ đ ệ ưỡ ụ ế ệ

- M t d n ch c n ng là n v kinh t c l p: gia ình là 1 n v kinh t c l p, t cung t c p, nh ng ấ ầ ứ ă đơ ị ế độ ậ đ đơ ị ế độ ậ ự ự ấ ư
trong xã h i hi n nay, không còn là n v s n xu t mà ch y u là n v tiêu dùng.ộ ệ đơ ị ả ấ ủ ế đơ ị

- Gi m d n ch c n ng ch m sóc, b o v tr em, nuôi d ng ng i già: trong xã h i tr c gia ình là cái ả ầ ứ ă ă ả ệ ẻ ưỡ ườ ộ ướ đ
nôi ch m sóc tr em, ng i già, nh ng xã h i ngày nay, tr em tham gia các h i vui ch i dành cho tr ă ẻ ườ ư ộ ẻ ộ ơ ẻ
em, nhà trè, tr ng h c, còn ng i già thì xu t hi n vi n d ng lão.ườ ọ ườ ấ ệ ệ ưỡ

- Gi m thi u vai trò th a mãn các nhu c u v n hóa tinh th n. Trong xã h i tr c gia ình là n i gi m s c ả ể ỏ ầ ă ầ ộ ướ đ ơ ả ố

- V t ch t:ậ ấ

- Tinh th n:ầ

- Tình d c: ây là nguyên nhân ch y u qua th o sát.ụ đ ủ ế ả

Nh ng nhân t nh h ng n b n v ng c a h nh phúc gia ìnhữ ố ả ưở đế độ ề ữ ủ ạ đ

- Tình yêu chân chính:

- T do – t nguy nự ự ệ

- Có s tham gia c a pháp lu t: ch th ph i có trách nhi m cho nhau, m b o trách nhi m quy n l i ự ủ ậ ủ ể ả ệ đả ả ệ ề ợ
c a v ch ng, và nh ng a con. M c dù hi n nay có nhi u hôn nhân không có s tham gia c a PL, ủ ợ ồ ữ đứ ặ ệ ề ự ủ
thi t thòi ch y u thu c v ph n . Thí d nh th tòa hòa gi i tr c khi ly hôn, nh s hòa gi i mà hàn ệ ủ ế ộ ề ụ ữ ụ ư ủ ả ướ ờ ự ả
g n m i quan h hôn nhân.ắ ố ệ

- Tình d c: ngày nay tình d c tách r i ra kh i vi c duy trì nòi gi ng, mà nta xác nh tình d c là 1 nguyên ụ ụ ờ ỏ ệ ố đị ụ
nhân cho m i quan h b n v ng lâu dài.để ố ệ ề ữ

CÂU H I ÔN T P:Ỏ Ậ

1. Khái ni m gia ình. Phân tích s bi n i các ch c n ng c a gia ình trong xã h i hi n i (4d)ệ đ ự ế đổ ứ ă ủ đ ộ ệ đạ

2. Gia inh c a xã h i trong t ng lai s thay i nh th nào, s xu t hi n thêm nh ng ch c n ng nào đ ủ ộ ươ ẽ đổ ư ế ẽ ấ ệ ữ ứ ă
và m t i ch c n ng nào?li u vai trò c a gia ình còn c xem tr ng nh hi n nay không? (4 )ấ đ ứ ă ệ ủ đ đượ ọ ư ệ đMÔN XÃ H C I C NGỌ ĐẠ ƯƠ