I. Tóm lược một số vấn đề lý luận cơ bản về phân tích môi trường và chiến
lược trong thương mại điện tử:
1. Một số định nghĩa và khái niệm cơ bản
- Thương mại điện tử:
Thương mại điện tử theo nghĩa rộng được định nghĩa theo quy định của luật
TMĐT của ủy ban liên hợp quốc về luật thương mại quốc tế (UNCITRAL) như sau:
“Thuật ngữ thương mại cần được diễn giải theo nghĩa rộng để bao quát các vấn đề
phát sinh từ mọi quan hệ mang tính chất thương mại dù có hay không có hợp đồng.
Các quan hệ mang tính thương mại bao gồm các giao dịch sau đây: Bất cứ giao dịch
nào về thương mại về cung cấp hoặc trao đổi hàng hóa hoặc dịch vụ, thỏa thuận phân
phối, đại diện hoặc đại lý thương mại, ủy thác hoa hồng, cho thuê dài hạn, xây dựng
các công trình, đầu tư, cấp vốn, ngân hàng, bảo hiểm, thỏa thuận khai thác hoặc tô
nhượng, liên doanh các hình thức khác về hợp tác công nghiệp hoặc kinh doanh,
chuyên chở hàng hóa hay hành khách bằng đường biển hoặc đường không, đường
sắt hoặc đường bộ”. Theo quy định của luật quốc tế thì thương mại điện tử rất rộng,
bao quát gần như toàn bộ các hoạt động kinh tế. Thương mại điện tử được thực hiện
đối với cả thương mại hàng hóa, thương mại dịch vụ, các hoạt động truyền thống và
cả các hoạt động mới.
Theo nghĩa hẹp, TMĐT (Electronic commerce) biểu thị quá trình mua, bán, trao
đổi hàng hóa, dịch vụ và thông tin thông qua mạng máy tính, bao gồm cả internet
(Turban, 2002).
TMĐT là việc thực hiện các hoạt động thương mại dựa trên các công cụ điện tử,
đặc biệt là Internet.
- Phân tích môi trường và chiến lược thương mại điện tử:
Môi trường TMÐT: là tập phức hợp và liên tục các yếu tố, các lực lượng, các điều
kiện ràng buộc có ảnh hưởng quyết định đến sự tồn tại, vận hành và hiệu quả hoạt
động của doanh nghiệp ứng dụng TMÐT trên thị trường.
Chiến lược thương mại điện tử là một kế hoạch toàn diện, nó chỉ ra cách thức mà
doanh nghiệp có thể đạt được nhiệm vụ và mục tiêu của nó, đáp ứng tương thích
những thay đổi của tình thế cũng như xảy ra các sự kiện bất thường thông qua
TMĐT.

• Sức mạnh thương lượng của người mua.
• Sức mạnh thương lượng của người bán.
• Đe dọa của các sản phẩm thay thế.
Các lực lượng 5 cạnh tranh càng mạnh, càng hạn chế khả năng để các công ty
hiện tại tăng giá và có được lợi nhuận cao hơn. Lực lượng cạnh tranh mạnh có thể
xem như một sự đe dọa, sẽ làm giảm thấp lợi nhuận. Sức mạnh của năm lực lượng
có thể thay đổi theo thời gian, khi các điều kiện ngành thay đổi. Cần nhận thức về
những cơ hội và nguy cơ, do thay đổi của năm lực lượng sẽ đem lại, để xây dựng các
chiến lược thích ứng.
Mô hình 5 lực lượng cạnh tranh:
- Phân tích SWOT:
SWOT là tập hợp viết tắt những chữ cái đầu tiên của các từ tiếng Anh: Strengths
(Điểm mạnh), Weaknesses (Điểm yếu), Opportunities (Cơ hội) và Threats (Nguy
cơ). Đây là công cụ cực kỳ hữu ích giúp chúng ta tìm hiểu vấn đề hoặc ra quyết định
trong việc tổ chức, quản lý cũng như trong kinh doanh.
Từ việc phân tích SWOT cho phép chúng ta thiết lập ma trận TOWS - là khung
lý thuyết mà dựa vào đó, chúng ta có thể xét duyệt lại các chiến lược, xác định vị thế
3
cũng như hướng đi của một tổ chức, một công ty, phân tích các đề xuất kinh doanh
hay bất cứ ý tưởng nào liên quan đến quyền lợi của doanh nghiệp.
II. Phân tích, đánh giá khả năng, thực trạng và hoạch định chiến lược thương
mại điện tử cho công ty Vbook.vn:
1. Giới thiệu về công ty Vbook.com.vn:
a. Giới thiệu tổng quan về Vbook.vn:
Vbook.vn là 1 website thương mại điện tử B2C có chức năng như một nhà
sách trên mạng với mục đích chính là giúp khách hàng có thể đặt mua sách qua mạng
một cách nhanh chóng và tiện lợi, tiết kiệm chi phí.
Công ty cổ phần VBOOK đơn vị chủ quản website chính thức đưa
vbook.com.vn vào hoạt động trong thế giới Internet từ năm 2006. Kể từ đó đến nay,
Ban quản trị cùng toàn thể cán bộ, nhân viên Công ty luôn nỗ lực hết sức mình để

trong nước , văn học nước ngoài đến thể thao, du lịch, xã hội…sách thiếu nhi hay
ngoại văn …
c. Đánh giá website so với các đối thủ cạnh tranh:
5
2. Phân tích đánh giá thực trạng chiến lược thương mại điện tử của công ty
Vbook.com:
a. Các ảnh hưởng của môi trường vĩ mô thương mại điện tử:
 Chính sách – pháp luật.
Viêt Nam được đánh giá là nước có môi trường chính trị ổn định nhất trên thế
giới. Các chính sách vĩ mô gợi mở thông thoáng nhà nước tạo điều kiện thu hút vốn
đầu tư nước ngoài, cũng như tạo điều kiện cho môi trường thương mại phát triển.
Nhà nước đóng vai trò tạo lập môi trường pháp lý và cơ chế chính sách thuận lợi
nhằm thu hút công nghệ tiên tiến và khuyến khích DN ứng dụng thương mại điện tử.
Ví dụ một vài văn bản pháp luật cho phát triển TMĐT ở Việt Nam:
- Luật giao dịch điện tử
- Luật công nghệ thông tin
- Nghị định 57/2006/NĐ-CP về TMĐT….
6
Tiêu chí
đánh giá
Điểm
quan
trọng
Vbook.vn Amazon.com Vinabook.com Songhuong.com.vn
Xếp
loại
Tổng Xếp loại Tổng Xếp loại Tổng Xếp loại Tổng
Giao diện
bố cục
0,15 3 0,45 3 0,3 3 0,45 2 0,3

thế, các chính sách mà nhà nước đưa ra cũng phần nào tạo ra một môi trường TMĐT
an toàn thúc đẩy việc kinh doanh sách.
 Văn hóa – xã hội.
Mỗi thị trường đều có đặc trưng về văn hóa xã hội riêng. Với tập KH mục tiêu chủ
yếu là khách hàng trong nội địa, Vbook phải đặc biệt quan tâm tới môi trường văn
hóa xã hội này, cụ thể:
- Các vấn đề về ngôn ngữ: KH chủ yếu là KH trong nước, vì vậy mà
Vbook đã xây dựng được 1 website tiếng việt với các đề mục, đầu sách tương
đối đa dạng và phong phú.
- Biểu trượng màu sắc: màu chủ đạo của website là màu xanh rêu, tương
đối dễ chịu và tốt cho nhãn quang của người dùng.
- Thói quen tiêu dùng của dân cư: nước ta là một nước đông dân cư, hơn
nữa lại có truyền thống hiếu học tạo điều kiện tốt cho phát triển kinh doanh
sách. Hơn nữa, tỉ lệ dân cư dùng internet ở VN là tương đối cao, cơ cấu độ
tuổi sử dụng internet hầu như là thanh thiếu niên, khách hàng hay mua bán
online thường là những người bận bịu với công việc không có thời gian mua
sắm truyền thống, là những người hiểu biết nhiều về công nghệ, ham học
hỏi… tạo ra cơ hội kinh doanh sách trực tuyến cho Vbook. Tuy vậy, tâm lý
còn e ngại về các phương thức thanh toán chưa rõ ràng và chất lượng thật sự
của sản phẩm (do không được cầm nắm sờ vào) gây ảnh hưởng tới việc bán
sách trực tuyến của Vbook. Nhiều KH khó tính muốn biết chất lượng về giấy,
chất lượng mực, màu sắc giấy in… họ thường không tin tưởng nếu chỉ nhìn
thấy hình ảnh qua website.
 Môi trường kinh tế
Từ năm 2009 đến nay, trong tình trạng suy thoái nghiêm trọng của nền kinh tế
toàn cầu, tăng trưởng kinh tế ở nước ta đã đi vào mức thấp, các doanh nghiệp nói
chung và các doanh nghiệp TMĐT nói riêng chịu một sức ép không nhỏ, tuy nhiên
cũng tạo ra cơ hội cho các doanh nghiệp nếu biết tạo ra sự khác biệt.
Các chính sách thắt chặt tiền tệ của chính phủ trong các năm gần đây đã ảnh
hưởng khá nhiều đến nguồn vốn của các doanh nghiệp. Tỷ lệ lạm phát của Việt Nam

 Lực lượng cạnh tranh trong ngành:
Do bản chất quốc tế của TMĐT mà số lượng cạnh tranh trong ngành kinh
doanh sách khá cao. Không những chỉ chịu sự cạnh tranh từ các website kinh doanh
sách trên internet vốn đã có sẵn tiếng tăm lớn như: amazon, vinabook… Vbook còn
phải cạnh tranh với một số lượng lớn các nhà sách trong thương mại truyền thống
như nhà sách Tiền phong, nhà sách Nguyễn Văn Cừ.. và các cửa hàng nhỏ lẻ bán lậu
khác. Điều đó tạo ra bối cảnh cạnh tranh trong ngành tương đối lớn. Mặt khác, sự
khác biệt giữa các sản phẩm sách là thấp. Bởi lẽ, có hai loại sách phổ biến trên thị
trường là sách lậu và sách thật. Sách lậu có giá thấp hơn sách thật từ 30 đến 50%, tuy
nhiên sách thật thì có chất lượng về giấy, mực in tốt hơn. Mặc dù vậy, nội dung của
chúng là như nhau. Vì vậy, mà với những KH vốn không khó tính và không có điều
kiện về kinh tế thì vbook rất khó cạnh tranh với các cửa hàng truyền thống.
8
Khi áp dụng TMĐT vào kinh doanh sách, Vbook phải xác định rõ ràng tập
khách hàng mà họ muốn hướng tới là những người cần sự nhanh chóng tiện lợi của
việc mua sắm online để cung ứng cho khách hàng bận rộn không có thời gian đi mua
sắm ở các cửa hàng một cách nhanh chóng, kịp thời, chuẩn xác.
 Các rào cản gia nhập ngành
Rào cản về chi phí đầu tư là rất lớn. Bởi lẽ, vbook hướng tới tiêu chí là “nhà
sách trực tuyến”, tức là hiện diện ở mức độ TMĐT. Từ đó cho thấy, Vbook phải đầu
tư nhiều mảng từ hạ tầng cơ sở: bao gồm phần cứng máy chủ, máy tính, đường
truyền mạng, mạng nội bộ, phần mềm: các phần mềm thiết kế, quản trị website, quản
trị khách hàng, quản trị tác nghiệp TMĐT, quản trị bán hàng…. Các chi phí về quản
trị mạng, đội ngũ nhân sự biết về TMĐT, xử lý được các tình huống có thể xảy ra
trong TMĐT. Các chi phí phát sinh về vận chuyển, đối tác, quản trị quan hệ với đối
tác, nhà cung ứng, chi phí marketing truyền thông, đặt banner, quảng cáo, MPR..
Vấn đề về quyền sở hữu cũng được coi trọng trong thị trường kinh doanh
sách trực tuyến. Các ý tưởng, sáng chế kinh doanh nhằm tạo ra được lợi thế cạnh
tranh cho DN đều được đăng ký bản quyền sáng chế, chống các hành vi xâm phạm
và sử dụng trái phép.Và đặc biệt trong lĩnh vực sách còn có quyền tác giả của các