MỞ BÀI
Trong quá trình nghiên cứu xã hội loài người và lịch sử phát triển của nhân
loại,C.Mác và Ph.Ăngghen đã vận dụng một cách triệt để quan điểm duy vật lịch
sử để nghiên cứu và xây dựng nên học thuyết về hình thái kinh tế-xã hội cộng sản
chủ nghĩa. Theo quan điểm của C.Mác và Ph.Ăngghen,hình thái kinh tế-xã hội
cộng sản chủ nghĩa phát triển từ thấp đến cao và gồm ba thời kỳ.Trong đó,thời kỳ
quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội hay thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa
xã hội là giai đoạn đầu tiên và tất yếu phải trải qua tạo tiền đề để tiến lên xã hội
cộng sản chủ nghĩa. Trong thời kì này tồn tại những yếu tố của xã hội cũ đan xen
với những nhân tố mới của chủ nghĩa xã hội trong mối quan hệ vừa thống nhất vừa
đấu tranh trên mọi lĩnh vực kinh tế-xã hội. Đặc biệt,trên lĩnh vực kinh tế với sự tồn
tại của nhiều thành phần kinh tế trong một hệ thống kinh tế quốc dân thống nhất.
Sau khi giải phóng hoàn toàn đất nước,Việt Nam đi lên xây dựng xã hội chủ nghĩa
bỏ qua giai đoạn tư bản chủ nghĩa vì vậy bắt buộc phải trải qua giai đoạn đầu của
xã hội cộng sản chủ nghĩa là thời kỳ quá độ lên xã hội chủ nghĩa và sự xuất hiện
của một nền kinh tế nhiều thành phần trong nền kinh tế quốc dân là một điều tất
yếu phải xảy ra. Để làm rõ vấn đề này em xin chọn đề tài: " Sự tồn tại nền kinh tế
nhiều thành phần là một tất yếu trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt
Nam" .Trong quá trình làm bài do kiến thức còn hạn hẹp nên sẽ có nhiều thiếu sót,
rất mong nhận được sự góp ý của các thầy cô để giúp bài làm được hoàn thiện hơn.
1
NỘI DUNG
1. Thời kỳ quá độ lên xã hội chủ nghĩa:
1.1 Thời kỳ quá độ:
Thời kỳ quá độ là thời kỳ mà xã hội cũ chuyển sang một xã hội mới cụ thể là
chuyển sang xã hội chủ nghĩa,về mặt kinh tế đây là thời ki bao gồm những
mảng,những phần,những bộ phận của chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội xen kẽ
nhau tác động lẫn nhau, lồng vào nhau. Thời kỳ quá độ bắt đầu từ khi giai cấp vô
sản giành chính quyền và kết thúc khi xây dựng cơ bản cơ sở vật chất kĩ thuật của
chủ nghĩa xã hội,cả về mặt lực lượng sản xuất lẫn quan hệ sản xuất, cả cơ sở kinh
tế lẫn kiến trúc thượng tầng.
triển,cùng với đó là sự tồn tại của nhiều thành phần kinh tế do xã hội cũ để lại.Do
đó muốn đi lên xã hội chủ nghĩa Việt Nam tất yếu phải trải qua thời kỳ quá độ xã
hội chủ nghĩa.
Tuy nhiên chúng ta lại nóng vội muốn đi lên xã hội chủ nghĩa một cách nhanh
chóng và tiến hành bằng cách xóa bỏ toàn bộ những yếu tố,cấu trúc của xã hội cũ
trong đó có việc xóa bỏ hoàn toàn các thành phần kinh tế xã hội và chỉ phát triển
kinh tế Nhà nước,kinh tế tập thể. Điều đó đã kìm hãm sự phát triển của nền kinh tế
và đẩy đất nước vào khủng hoảng trầm trọng.
3
Đến Đại hội Đảng VI (1986), chúng ta đã nhanh chóng nhận ra những sai lầm và
kịp thời khắc phục bằng việc tập trung phát triển nền kinh tế thị trường nhiều thành
phần định hướng xã hội chủ nghĩa.
3. Tính tất yếu của sự tồn tại kinh tế nhiều thành phần trong thời kỳ quá
độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam:
3.1 Do sự tồn tại của nhiều thành phần do xã hội cũ để lại:
Sau khi hoàn thành công cuộc giải phóng đất nước (1975), cả nước tiến lên xã
hội chủ nghĩa,chúng ta phải tiếp thu một nền kinh tế bao gồm nhiều thành phần
khác nhau, trong đó bao gồm cả thành phần kinh tế cá thể tiểu chủ và thành phần
kinh tế tư bản tư nhân. Đồng thời trong công cuộc xây dựng xã hội chủ
nghĩa,chúng ta từng bước hình thành,củng cố và hoàn thiện các quan hệ sản xuất
mới từ đó hình thành lên thành phần kinh tế Nhà nước và kinh tế tập thể thông qua
việc quốc hữu hóa xí nghiệp của tư sản mại bản,tăng cường đầu tư xây dựng các xí
nghiệp mới, thành lập nhiều hợp tác xã đưa người nông dân đi vào con đường làm
ăn tập thể. Từ đó đã làm tạo nên một nền kinh tế nhiều thành phần gồm kinh tế
Nhà nước,kinh tế tập thể,kinh tế cá thể tiểu chủ, kinh tế tư bản tư nhân.
3.2 Do trình độ lực lượng sản xuất và cơ sở vật chất kĩ thuật còn kém
phát triển:
Trong thời kì từ 1980-1986, chúng ta đã mắc những sai lầm nôn nóng chủ quan
trong chính sách vì muốn nhanh chóng xây dựng các quan hệ sản xuất mới và phủ
định hoàn toàn,xóa bỏ các thành phần kinh tế cũ trong khi chưa có cơ sở về vật
động,tăng hiệu quả kinh tế trong mỗi thành phần kinh tế và làm tăng tốc độ
tăng trưởng kinh tế.
• Sự tồn tại của nền kinh tế nhiều thành phần góp phần thúc đẩy sự phát
triển của kinh tế hàng hóa. Bởi vì chỉ có phát triển kinh tế nhiều thành phần
mới làm tăng sự tách biệt về mặt kinh tế giữa các chủ thể- đẩy mạnh trao đổi
và phát triển thị trường. Phát triển kinh tế nhiều thành phần chính là đảm bảo
quyền tự do kinh doanh, quyền dân chủ,công bằng về mặt kinh tế cho mọi
người. Mọi công dân có quyền hoạt động kinh doanh trong khuôn khổ pháp
luật để làm giàu cho mình và làm giàu cho xã hội.
• Nền kinh tế nhiều thành phần không những tạo điều kiện sử dụng sức
mạnh tổng hợp của mọi thành phần kinh tế trong Nhà nước mà còn tạo ra
môi trường thông thoáng, thích hợp cho việc thu hút vốn, công nghệ tiên
tiến trên thế giới. Bởi vì trong các thành phần kinh tế trong thời kỳ quá độ có
cả thành phần kinh tế tư bản tư nhân và thành phần kinh tế có vốn đầu tư
nước ngoài. Đây chính là những thành phần quan trọng trong việc thu hút
vốn và công nghệ tiên tiến thế giới.
• Nền kinh tế nhiều thành phần còn giúp tạo điều kiện thực hiện và mở
rộng các hình thức kinh tế mới xuất hiện trong thời kỳ quá độ,đặc biệt là
hình thức kinh tế tư bản Nhà nước,đây được coi là cầu nối giữa nền sản xuất
nhỏ với nền sản xuất lớn của xã hội chủ nghĩa. Bởi vì thành phần này do
Nhà nước chi phối và quản lí đồng thời thu hút được vốn và công nghệ tiên
tiến trên thế giới.
6
KẾT BÀI
Như vậy,sự tồn tại của nền kinh tế nhiều thành phần là một tất yếu trong thời kỳ
quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.Đó là giải pháp cơ bản để có thể chuyển từ
nền sản xuất nhỏ sang nền sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa. Việc phát triển nền kinh
tế nhiều thành phần trong thời kỳ này ở Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong
việc đẩy nhanh quá trình tiến lên xã hội chủ nghĩa ở nước ta. Tuy nhiên quá trình