TRƯỜNG CAO ĐẲNG KỸ THUẬT LÝ TỰ TRỌNG
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Bài Tiểu Luận : Ô Nhiễm Môi Trường
Nhóm 5:
Hồ Thế Phy
Hoàng Mạnh Quân
Ngô Đặng Nhật Trường
Liêu Nguyên Phát
Trần Văn Nghĩa
1
Lời nói đầu
Ô nhiễm môi trường là một chủ đề hết sức quen thuộc với chúng ta qua
các phương tiện thông tin đại chúng. Là vấn đề của mọi thời đại và sẽ
luôn nóng bởi nó gắn liền với sự gia tăng nhanh về dân số,phát triển kinh
tế. Trong khi không phải một quốc gia nào cũng có một hệ thống pháp
lý,cũng như quản lí tốt về môi trường và cũng không phải quốc gia nào
cũng nhiệt tình cắt giảm sản xuất để hạn chế ô nhiễm. Và mỗi chúng ta
không phải ai cũng là những người có ý thức.
2
I. Cơ sở lí luận
1) Khái niệm ô nhiễm môi trường.
Ô nhiễm môi trường là sự làm thay đổi tính chất của môi trường, vi
phạm tiêu chuẩn môi trường, thay đổi trực tiếp hoặc gián tiếp các thành
phần và đặc tính vật lý, hóa học, nhiệt độ, sinh học, chất hòa tan, chất
phóng xạ… ở bất kỳ thành phần nào của môi trường hay toàn bộ môi
trường vượt quá mức cho phép đã được xác định.
Chất gây ô nhiễm là những nhân tố làm cho môi trường trở thành độc
hại, gây tổn hại hoặc có tiềm năng gây tổn hại đến sức khỏe, sự an toàn
hay sự phát triển của con người và sinh vật trong môi trường đó. Chất
gây ô nhiễm có thể là chất rắn (như rác) hay chất lỏng (các dung dịch
Nước bị ô nhiễm là do sự phủ dưỡng xảy ra chủ yếu ở các khu vực nước
ngọt và các vùng ven biển, vùng biển khép kín. Do lượng muối khoáng
và hàm lượng các chất hữu cơ quá dư thừa làm cho các quần thể sinh vật
trong nước không thể đồng hoá được. Kết quả làm cho hàm lượng ôxy
trong nước giảm đột ngột, các khí độc tăng lên, tăng độ đục của nước,
gây suy thoái thủy vực. Ở các đại dương là nguyên nhân chính gây ô
nhiễm đó là các sự cố tràn dầu. Ô nhiễm nước có nguyên nhân từ các
loại nước,chất thải công nghiệp được thải ra lưu vực các con sông mà
chưa qua xử lí đúng mức; các loại phân bón hoá học và thuốc trừ sâu
ngấm vào nguồn nước ngầm và nước ao hồ; nước thải sinh hoạt được
thải ra từ các khu dân cư ven sông gây ô nhiễm trầm trọng,ảnh hưởng
đến sức khỏe của người dân,sinh vật trong khu vực.
c) Ô nhiễm môi trường không khí
Ô nhiễm môi trường không khí là sự có mặt một chất lạ hoặc một sự biến
đổi quan trọng trong thành phần không khí, làm cho không khí không
sạch hoặc gây mùi khó chịu, giảm thị lực khi nhìn xa do bụi.
Hiện nay, ô nhiễm khí quyển là vấn đề thời sự nóng bỏng của cả thế giới
chứ không phải riêng của một quốc gia nào. Môi trường khí quyển đang
có nhiều biến đổi rõ rệt và có ảnh hưởng xấu đến con người và các sinh
4
vật. Ô nhiễm khí đến từ con người lẫn tự nhiên. Hàng năm con người
khai thác và sử dụng hàng tỉ tấn than đá, dầu mỏ, khí đốt. Đồng thời
cũng thải vào môi trường một khối lượng lớn các chất thải khác nhau
như: chất thải sinh hoạt, chất thải từ các nhà máy và xí nghiệp làm cho
hàm lượng các loại khí độc hại tăng lên nhanh chóng.
Ô nhiễm từ xe gắn máy cũng là một loại ô nhiễm khí đáng lo ngại. Ô
nhiễm môi trường khí quyển tạo nên sự ngột ngạt và "sương mù", gây
nhiều bệnh cho con người. Nó còn tạo ra các cơn mưa axít làm huỷ diệt
các khu rừng và các cánh đồng.
Điều đáng lo ngại nhất là con người thải vào không khí các loại khí độc
Ô nhiễm môi trường có thể do nhiều nguồn khác nhau. Nguồn gây ô
nhiễm là nguồn thải ra các chất gây ô nhiễm. Có nhiều cách chia các
nguồn gây ô nhiễm.
• Theo tính chất hoạt động, gồm 4 nhóm: quá trình sản xuất (nông
nghiệp, công nghiệp, du lịch, tiểu thủ công nghiệp); quá trình giao
thông vận tải; sinh hoạt; và tự nhiên.
• Theo phân bố không gian, gồm 3 nhóm: điểm ô nhiễm, cố định
(khói nhà máy gây ô nhiễm cố định); đường ô nhiễm, di động (xe cộ
gây ô nhiễm trên đường); vùng ô nhiễm, lan tỏa: vùng thành thị, khu
công nghiệp gây ô nhiễm và lan tỏa trong thành phố đến vùng nông
thôn.
• Theo nguồn phát sinh, gồm nguồn ô nhiễm sơ cấp và nguồn ô
nhiễm thứ cấp: Nguồn ô nhiễm sơ cấp là chất ô nhiễm từ nguồn thải
trực tiếp vào môi trường; Nguồn ô nhiễm thứ cấp là chất ô nhiễm
được tạo thành từ nguồn sơ cấp và đã biến đổi qua trung gian rồi mới
tới môi trường gây ô nhiễm.
Mức độ tác động từ các nguồn gây ô nhiễm nói trên còn tùy thuộc vào 3
nhóm yếu tố: quy mô dân số, mức tiêu thụ tính theo đầu người, tác động
của môi trường, trong đó quy mô dân số là yếu tố quan trọng nhất.
Có 2 nhân tố chính dẫn đến ô nhiễm môi trường :
Do con người:
Con người đang hằng ngày tàn phá môi trường sống của chính mình theo
nhiều cách, vô tình hoặc cố ý. Từ các công trình xây dựng sai lầm, quá
trình canh tác trồng trọt, khai thác mỏ, hay chỉ đơn giản như thói quen
sinh hoạt hàng ngày… đều đã và đang làm biến dạng bề mặt hành tinh.
Chính lòng tham của con người sẽ hủy diệt tất cả. một số việc làm dẫn
tới ô nhiễm môi trường :
• Mặt trái của những đập thủy điện : các công trình công cộng
không phải lúc nào cũng hữu ích đối với công chúng. Điển hình
như các dự án đập thủy điện của Trung Quốc. Với mục tiêu sản
• Những cuộc di dân và những kẻ xâm chiếm Khi con người di
chuyển đến nơi sinh sống mới, họ thường đem theo những con vật
hoặc cây cỏ ở quê mình đến trồng ở vùng đất mới. Việc làm này đã
vô tình làm xáo trộn quần thể động thực vật bản địa, là một trong
những nguyên nhân gây tàn phá môi trường khốc liệt nhất.Những
7
kẻ xâm chiếm mới này sẽ tranh giành môi trường sống và thức ăn,
đẩy “dân địa phương” đến bước đường diệt vong. Một ví dụ điển
hình là loài chim cưu (sống ở đảo quốc Mauritius nằm phía Tây
Nam Ấn Độ Dương), nay đã bị tuyệt chủng do những sinh vật
“ngoại lai” như mèo, chuột … được những thủy thủ Châu Âu mang
đến đã phá hoại tổ và ăn trứng của chúng.
• Các hoạt động khai thác than và khoáng sản Than đá là nguồn cung
cấp năng lượng dồi dào, nhưng kèm theo quá trình sản xuất điện từ
than đá là lượng khí thải CO2 khổng lồ đang phá hủy bầu khí
quyển. Hậu quả của nó là sự biến đổi khí hậu đang diễn biến phức
tạp trên phạm vi toàn cầu.Thêm một vấn nạn của ngành công
nghiệp khai thác than là rác thải như đất đá, cây cối bị đào lên
trong quá trình khai thác sẽ bị đổ đống xuống các thung lũng lân
cận, bóp nghẹt các dòng suối, phá hủy môi trường sống của các
sinh vật, làm kiệt quệ dòng nước chảy ra các con sông; thêm vào
đó, chất thải công nghiệp bị rửa trôi vào các dòng sông, gây ô
nhiễm nghiêm trọng.
• Tai họa từ sơ suất của con người Đôi khi, chỉ một sơ suất nhỏ của
con người cũng gây ra hậu quả thảm khốc khó lường.Thảm họa
tràn dầu từng làm chấn động nước Mỹ của công ty Exxon Valdez
năm 1989, ngoài việc cướp đi kế mưu sinh của hàng chục ngàn ngư
dân, còn bức tử hàng triệu sinh vật biển khác ở vùng biển
Alaska.Mới đây nhất là vụ tràn dầu của công ty BP xảy ra ở vịnh
Mexico hồi tháng 4/2010 thậm chí gây hậu quả còn nghiêm trọng
• Bùng nổ dân số: Các nhà nghiên cứu dân số nói rằng, nếu chúng ta
không tự kiềm chế dân số một cách ôn hòa thông qua các chương
trình kế hoạch hóa gia đình, thì thiên nhiên sẽ làm giúp việc này
nhưng với các biện pháp hết sức tàn khốc như bệnh dịch và đói
kém.Chỉ trong vòng 40 năm, dân số thế giới đã tăng từ 3 tỷ lên gần
7 tỷ người. Mỗi năm lại có thêm 75 triệu người – tương đương dân
số của nước Đức – được sinh ra trên hành tinh. Ước tính đến năm
2050, dân số trái đất sẽ vượt mốc 9 tỷ người.Dân số tăng đồng
nghĩa với nhu cầu về thực phẩm tăng, lượng rác thải cũng theo đó
tăng lên. Các ngành công nghiệp hoạt động hết công suất để phục
vụ con người. Tài nguyên bị rút cạn. Trái đất dần kiệt quệ.
• Chiến tranh: Trong chiến tranh xâm lược Việt Nam, tổng cộng đế
quốc Mĩ đã rải 72 triệu lít chất diệt cỏ trong đó có 44 triệu lít chất đ
9
ộc màu da cam lên 1,7 triệu ha đất trồng và rừng ở miền nam Việt
Nam. Hậu quả để lại cho con người cũng như môi trường sống cho
đến nay vấn chưa tình toán được hết vì sự tàn phá khủng khiếp của
nó. Ngay khi bị rải thuôc diệt cỏ lần thứ nhất, 30% cây rừng bị chết
ngay sau đó. Cây rừng bị trụi lá, nước bị ô
nhiễm, động vật chết vì nhiễm độc, nhiều thảm rừng đến nay vấn k
hông có loại cây nào có thể mọc được …
minh chứng tiêu biểu cho sức tàn phá của chiến tranh lên môi trườn
g tự nhiên.Thế giới của chúng ta đã phải chứng kiến biết bao cuộc c
hiến tranh có sức huỷ diệt lớn, và từng ngày từng giờ vẫn xảy ra nh
ững cuộc chiến tranh xung đột sắc tộc, tôn giáo… Bên cạnh những
thiệt hạỉ khủng khiếp về người và của thì hậu quả tác động đến ô n
hiễm môi trường đang là một lời cảnh bảo.
Do thiên nhiên:
Là do mưa, tuyết tan, lũ lụt, gió bão… hoặc do các sản phẩm hoạt
động sống của sinh
– 0,7
o
C và dự báo sẽ tăng 1,4
o
–
5
o
c trong năm tới. Ấm lên toàn cầu có những tác động sâu sắc đến môi
trường và xã hội. Một trong những hệ quả tất yếu của sự gia tăng nhiệt
độ của trái đất là sự gia tăng mực nước biển, cường độ các cơn bão và
các thời tiết cực đoan, suy giảm tần ozon, thay đổi ngành công nghiệp,
và làm suy giảm oxy trong đại dương.Tốc độ ấm lên nhanh hơn so với sự
thích ứng của các loài sinh vật, vì vậy một số loài có khả năng tuyệt
chủng.
Sự ô nhiễm biển và đại dương: Biển và đại dương ngày đêm kêu cứu vì
ô nhiễm. Hàng năm có khoảng 50 triệu tấn chất thải đổ ra biển . Bên
cạnh đó các sự cố rò rỉ dầu, tràn dầu của các tàu trưởng chiếm 50%
nguồn ô nhiễm dầu trên biển.
Thông qua những con số biết nói sau đây, ta có thể thấy được phần nào h
ậu quả của sự ô nhiễm:
1.000.000 chim biển, 100.000 thú biển và rùa biển bị chết do bị
vướng hay bị nghẹt thở bởi các loại rác plastic.
30 - 50% lượng CO2 thải ra từ quá trình đốt các nhiên liệu hóa t
hạch bị đại dương hấp thụ, việc thay đổi nhiệt độ sẽ làm ảnh
hưởng đến khả năng hấp thụ CO2 của các phiêu sinh vật sau đó
làm ảnh hưởng đến hệ sinh thái.
60% các rạn san hô đang bị đe dọa bởi việc ô nhiễm.
11
Sự hoang mạc hóa:
Mỗi năm, sa mạc Sahara tiến dần về phía Nam với tốc độ 45 km/năm.cao
ứng yêu cầu về bảo vệ môi trường Hầu hết lượng nước thải chưa được
xử lý đều đổ thẳng ra sông, hồ và dự báo đến năm 2010 là
510.000m3/ngày. Một ví dụ đau lòng của việc xả nước thải, hẳn không ai
không biết, là trường hợp của con sông Thị Vải bị ô nhiễm bởi hoá chất
thải ra từ nhà máy của công ti bột ngọt Vê Đan suốt 14 năm liền. Điều
này khiến cho con sông bị ô nhiễm nghiêm trọng ảnh hưởng tới cuộc
sống của nhiều người dân ở xung quanh. Một ví dụ khác chính là việc ô
nhiễm hồ Hoàn Kiếm, một biểu tượng của nền văn hoá dân tộc.
Không chỉ có môi trường nước mà môi trường không khí và môi trường
đất cũng bị ô nhiễm nghiêm trọng. Môi trường không khí ở hầu hết các
đô thị Việt Nam đều vượt quá tiêu chuẩn cho phép.Riêng tại thành phố
Hồ Chí Minh, kết quả đo đạc tại 6 trạm quan trắc không khí cho thấy
89% mẫu kiểm tra không khí không đạt tiêu chuẩn cho phép, luôn ở mức
nguy hại cao cho sức khỏe, trong đó lượng bụi lơ lửng đang là nhân tố
gây ô nhiễm nghiêm trọng hàng đầu trên địa bàn. Bên cạnh đó, tình trạng
ô nhiễm không khí do chì cũng gia tăng nhanh chóng, cụ thể nồng độ chì
đo đượ cừ đầu năm 2009 đến nay thường dao động ở ngưỡng 0,22 -
0,38g/m³, quá chuẩn cho phép khoảng 1,5 lần. Về môi trường đất, kết
quả của một số khảo sát cho thấy hàm lượng kim loại nặng trong đất gần
các khu công nghiệp đã tăng lên trong những năm gần đây. Như tại cụm
công nghiệp Phước Long (Bình Phước) hàm lượng Cr cao gấp 15 lần so
với tiêu chuẩn, Cd cao từ 1,5 đến 5 lần, As cao hơn tiêu chuẩn 1,3 lần.
(Cr,Cd,As: các chất hoá học độc hại) Thuốc bảo vệ thực vật cũng gây
ảnh hưởng đến đất. Mặc dù khối lượng thuốc bảo vệ thực vật được sử
dụng ở Việt nam còn ít, trung bình từ 0,5-1,0 kg/ha/năm, tuy nhiên, ở
nhiều nơi đã phát hiện dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong đất.
III. Phương hướng và giải pháp.
1) Phương hướng và giải pháp.
• Thứ nhất: Trước hết phải xây dựng văn hóa ứng xử thân thiện
với môi trường trên cơ sở đổi mới tư duy, cách làm, hành vi ứng
giá; Tăng trưởng kinh tế phải đồng thời với bảo vệ môi trường,
ứng phó với biến đổi khí hậu. Bảo vệ môi trường, ứng phó với
biến đổi khí hậu cũng phải thay đổi theo hướng có lợi cho tăng
trưởng kinh tế, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo ra công ăn việc
làm, hỗ trợ để đất nước phát triển nhanh hơn, bền vững hơn.
• Thứ tư: Dự báo, cảnh báo kịp thời, chính xác các hiện tượng khí
tượng thủy văn, chung sức và chủ động ứng phó với biến đổi khí
hậu; Tập trung triển khai thực hiện Chiến lược phát triển ngành
khí tượng thủy văn đến năm 2020 và hai đề án: Hiện đại hóa
14
công nghệ dự báo khí tượng thủy văn; Hiện đại hóa ngành khí
tượng thủy văn; Tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành, địa
phương, các tổ chức và cộng đồng quốc tế trong việc tham gia
ứng phó với biến đổi khí hậu toàn cầu; lồng ghép các yếu tố biến
đổi khí hậu với Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm
(2011-2020) và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm
(2011-2015), xác định các giải pháp chiến lược và chính sách
thực thi, bố trí các nguồn lực cần thiết để tổ chức và triển khai
thực hiện tốt Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với biến
đổi khí hậu.
• Thứ năm: Tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật đất đai; Quy
hoạch sử dụng đất cả nước đến năm 2020 và kế hoạch sử dụng
đất 5 năm 2011 - 2015. Xác lập cơ chế cung - cầu, chia sẻ lợi
ích, phát triển bền vững tài nguyên nước và bảo đảm an ninh
nguồn nước. Đẩy nhanh tiến độ xây dựng dự án Luật Tài nguyên
nước và các văn bản quy phạm pháp luật thuộc lĩnh vực tài
nguyên nước theo hướng xác lập cơ chế quản lý tài nguyên nước
đồng bộ với thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ
nghĩa. Đẩy mạnh xã hội hóa, tạo điều kiện để các thành phần
kinh tế, các tổ chức xã hội, mọi người dân tham gia bảo vệ môi
2) Ý kiến của nhóm.
Chúng ta cần phải tiếp tục công cuộc bảo vệ và làm sạch môi trường
bằng những biện pháp tốt hơn, thiết thực hơn nữa! Thứ nhất, phải có các
hình thức xử phạt thật nặng và nghiêm minh đối với các cá nhân, tổ
chức, cơ quan có hành vi phá hoại môi trường, làm ảnh hưởng tới cuộc
sống của người dân. Bên cạnh đó, cũng cần giáo dục ý thức cho người
dân qua các hình thức tuyên truyền, cổ động như tổ chức những buổi
giao lưu bàn về vấn đề môi trường tại các đơn vị hành chính cấp phường,
xã Đưa những bài viết chi tiết hơn về môi trường trong các sách giáo
khoa ngay từ cấp tiểu học, giúp học sinh có thái độ và cái nhìn đúng đắn
về môi trường và những hậu quả của việc phá hoại môi trường, từ đó
giúp các em biết yêu và bảo vệ môi trường mình đang sống. Một cách
khác để giúp bảo vệ môi trường phát động thường xuyên hơn những
phong trào tình nguyện như bảo vệ môi trường khu dân cư, dọn rác ở các
khu vực công cộng, làm sạch bãi biển
3) Kết luận.
Qua phân tích tìm hiểu về môi trường trên thế giới nói chung và nước ta
nói riêng thì ta thấy môi trường có một vai trò rất quan trọng đối với phát
triển kinh tế, chính trị, văn hóa, sức khỏe và không những thế nó còn là
mầm sống để chúng ta tồn tại và phát triển là một trong những yếu tố
hàng đầu trong cuộc sống của chúng ta. Một đất nước văn minh giàu đẹp
16
được bạn bè quốc tế biết đến hay không điều đó phụ thuộc rất lớn vào
môi trường, môi trường trong sạch thì con người mới có sức khỏe và
kinh tế mới có thể thẳng tiến…bởi vậy trách nhiệm bảo vệ môi trường
không chỉ là trách nhiệm của nhà nước mà đó là trách nhiệm của toàn xã
hội, tất cả mọi người phải tham gia bảo vệ môi trường vì đó là ngôi nhà
chung quyết định yếu tố sống còn của toàn nhân loại, bảo vệ môi trường
cũng chính là bảo vệ chính mình.
17