Báo cáo thực tập Khoa: Bảo hiểm
PHẦN I: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THỰC HIỆN BHXH
Ở BHXH QUẬN BA ĐÌNH.
I/ GIỚI THIỆU CHUNG VỀ BHXH QUẬN BA ĐÌNH.
1.1 Đặc điểm tình hình BHXH quận Ba Đình.
1.1.1Giới thiệu chung về quận Ba Đình.
Ba Đình là quận nằm ở vị trí trung tâm của Thành phố Hà Nội. Phía
Bắc giáp với quận Tây Hồ, phía Đông giáp với quận Hoàn Kiếm, phía Nam
giáp với quận Đống Đa, phía Tây giáp với quận Cầu Giấy. Là quận trung tâm
hành chính, chính trị quốc gia của Thành phố với diện tích 9.2km, tổng số dân
gần 25 vạn dân với gần 54.000 hộ dân, gồm 14 phường: Quán Thánh, Điện
Biên, Cống Vị, Đội Cấn, Kim Mã, Giảng Võ, Thành Công, Phúc Xá, Nguyễn
Trung Trực, Ngọc Hà, Trúc Bạch, Ngọc Khánh, Liễu Giai,Vĩnh Phúc.
Trong phạm vi toàn quận đang quản lý có 31.410 người có công với
Cách Mạng bao gồm: Bà mẹ Việt Nam anh hùng, Lão thành Cách Mạng, tiền
khởi nghĩa, cán bộ bị bắt tù đày, thương bệnh binh, thân nhân liệt sỹ, Anh
hùng lao động, Anh hùng lực lượng vũ trang…Đối tượng cứu trợ xã hội là
628 người, hưởng chế độ người cao tuổi là 756 người, số người hưởng lương
hưu và trợ cấp BHXH là 39.562 người. tính đến hết tháng 12 năm 2009 toàn
quận có 2.045 cơ quan, đơn vị tham gia BHXH với tổng số lao động là
124.560 người.
Trong những năm qua, cùng với sự đổi thay của cả nước cũng như thử
đô Hà Nội, quận BHXH đã đạt được những thành tựu to lớn. Hàng năm, quận
luôn phấn đấu để hoàn thành các chỉ tiêu kinh tế, xã hội, văn hóa, y tế, giáo
dục mà Thành phố giao cho, công tác quản lý đô thị có bước phát triển, an
sinh quốc phòng đựoc giữ vững, trật tự an toàn xã hội chuyển biến tốt, vai trò
lãnh đạo của Đàng được đề cao, hệ thống chính quyền được củng cố, phong
trào quần chúng phát triển tốt.
Bên cạnh đó, quận Ba Đình cũng phải chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố
khách quan như: Lũ lụt, bão, hạn hán, dịch bệnh truyền nhiễm…tác động đến
đời sống của nhân dân trong phạm vi toàn quận. Xu thế toàn cầu hóa kinh tế
như:
- Xây dựng chương trình kế hoạch năm trình Giám đốc BHXH thành
phố duyệt và tổ chức thực hiện.
- Hướng dẫn, theo dõi, đon đốc các cơ quan, đon vị trên địa bàn quận
lập danh sách lao động thuộc diện áp dụng loại hình BHXH bắt buộc để thực
hiện đang ký BHXH theo quy định của Luật.
Sinh viên: Lường Thị Yến Lớp: Đ2-BH1
2
Báo cáo thực tập Khoa: Bảo hiểm
- Theo dõi các đơn vị thuộc diện đóng BHXH theo đúng quy định, đôn
đốc kết hợp các hình thức phạt phù hợp để các đơn vị đóng BHXH một cách
đầy đủ và đúng thời gian quy định.
- Tổ chức theo dõi ghi biến động trong các cơ quan, đơn vị và người
đóng BHXH, người hưởng BHXH.
- Tiếp nhận người đến đăng ký hưởng BHXH, làm thủ tục di chuyển
sang nơi khác theo quy định của BHXH.
- Quản lý, lưu trữ, khai thác danh sách đóng, hưởng BHXH.
- Lập dự toán, quyết toán thu chi theo quy định của cấp trên và gửi lên
BHXH thành phố.
- Thực hiện chi trả BHXH cho các đối tượng do địa bàn quận quản lý:
trả lương hưu trí, trợ cấp ốm đau, trợ cấp thai sản, tai nạn lao động- bệnh
nghề nghiệp, tử tuất theo đúng quy định của Luật BHXH .
- Tổ chức thực hiện chi trả các đối tượng được hưởng trợ cấp BHXH 1
lần.
- Định kỳ hàng tháng BHXH Quận có trách nhiệm kiểm tra việc chi trả
BHXH ở các đơn vị sử dụng lao động.
- Điều chỉnh lương hưu theo quy định của Pháp luật.
- Kiểm tra, giải quyết khiếu nại tố cáo về việc thực hiện chính sách
BHXH, BHYT đối với các cá nhân, tổ chức tham gia BHXH, BHYT theo
đúng quy định của pháp luật.
Bộ
Phận
Kế
Toán
Tài Vụ
Bộ Phận
Giám
Định
Báo cáo thực tập Khoa: Bảo hiểm
- Bộ phận thu: Bộ phận này bao gồm những cán bộ chuyên phụ trách
và làm các nghiệp vụ về thu. Bộ phận thu có trách nhiệm củ yếu như: lập kế
hoạch thu BHXH hàng thàng, hàng quý, hàng năm; cấp sổ cho các đơn vị đến
đăng ký BHXH và có trách nhiệm thu phí BHXH, mỗi cán bộ thu sẽ được
phân chia để quản lý một đơn vị cụ thể; hướng dẫn đơn vị lập danh sách lao
động, quỹ tiền lương đóng BHXH, BHYT và phiếu điều chỉnh mức đóng
BHXH, BHYT hàng tháng; báo cáo kết quả thu BHXH về thành phố theo quy
định; đồng thời hướng dẫn người lao động kê khai để cấp sổ BHXH sau đó
cập nhật vào hồ sơ gốc.
- Bộ phận chính sách - lưu trữ hồ sơ: Gồm những cán bộ quản lý chế độ
chính sách, những cán bộ lưu trữ hồ sơ… Nhiệm vụ chủ yếu của bộ phận
chính sách: giải thích những thắc mắc của các đối tượng, giải quyết vầ các
chế độ cho người lao động là hưu trí, thia sản, tử tuất; lưu trữ hồ sơ của các
đố tượng tham gia trong suốt quá trình làm việc và đóng BHXH; theo dõi đối
tựợng biến động của các đối tượng, rút hồ sơ trả người lao động khi giải
quyết chế độ tử tuất.
- Bộ phận kế toán – tài vụ: Bộ phận này có trách nhiệm tính lương hưu,
tiền trợ cấp cho các đối tượng hưởng, chi các chế độ như: lương hưu và chi
trợ cấp BHXH cho những người tham gia BHXH.
- Bộ phận giám định: Bộ phận này hoạt động tịa các bệnh viện, chuyên
theo dõi bệnh viện trên địa bàn, kiểm tra thủ tục giấy tờ phiếu khám chữa
1.2. Một số thuận lợi, khó khăn của BHXH quận Ba Đình.
1.2.1. Một số thuận lợi.
Căn cứ vào quyết định số 01/ QĐ-TCCB ngày 12/07/1995 của
TTổng giám đốc BHXH Việt Namvề việc thành lập BHXH quận Ba Đình
được thành lập và chính thức đi vào hoạt động từ tháng 8/1995. Dưới sự lãnh
đạo của Quận ủy, HĐND, UBND quận, BHXH quận Ba Đình luôn hoàn
thành tốt nhiệm vụ, góp phần quan trọng vào việc ổn định cuộc sống người về
hưu cùng các đối tượng hưởng BHXH theo cơ chế mới của Đảng và Nhà
nước trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN có sự quản lý của Nhà
nước.
Luật BHXH được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt
Nam thông qua ngày 29/6/2006 và có hiệu lực 1/1/2007 là cơ sở pháp lý cao
nhất để thực hiện các chế độ BHXH và cho người lao động và đơn vị sử dụng
lao động khi tham gia BHXH.
Công tác BHXH luôn được các cấp ngành tăng cường chỉ đạo, kiểm
tra, giám sát thực hiện. Do vậy các đơn vị sử dụng lao động đã dần có những
chuyển biến tích cực về nhân thức và thực hiện tốt.
Đội ngũ cán bộ, nhân viên của BHXH quận Ba Đình chủ yếu là những
cán bộ trẻ, nhiệt tình, không ngừng học tập, nâng cao trình độ chuyên môn
nghiệp vụ và nhận thức đáp ứng được yêu cầu trong việc thực hiện các chính
sách , chế độ BHXH theo quy định của Đảng và Nhà nước tạo điều kiện
thuận lợi để BHXH hoạt động và phát triển bền vững.
Sinh viên: Lường Thị Yến Lớp: Đ2-BH1
6
Báo cáo thực tập Khoa: Bảo hiểm
BHXH quận Ba Đình luôn đoàn kết, hết lòng vì công việc, thái độ làm
việc lịch sự, văn minh cùng với trình độ chuyên môn cao, có kinh nghiệm làm
việc để mỗi cá nhân hoàn thành tốt công việc của cấp trên giao cho.
1.2.2. Những khó khăn.
Bên cạnh những thuận lợi, trong quá trình thực hiện BHXH quận Ba
Báo cáo thực tập Khoa: Bảo hiểm
2.1 Tình hình tham gia BHXH quận Ba Đình.
Với sự quan tâm giúp đỡ của các ban, ngành, sự nỗ lực trong công việc
của cán bộ nhân viên trong cơ quan, kết hợp với các hình thức thông tin,
tuyên truyền về chính sách, pháp luật về BHXH. Trong những năm qua, tình
hình tham gia BHXH ở quận Ba Đình có những chuyển biển tích cực, các đơn
vị sử dụng lao động đã nghiêm túc thực hiện và đăng ký tham gia đóng
BHXH cho người lao động làm việc tại đơn vị mình, các đơn vị cũng đã trích
lập tiền lương đóng BHXH theo đúng quy định của Luật.
Bảng 1: Tình hình tham gia BHXH quận Ba Đình giai đoạn
2007-2009.
Năm Số đơn vị tham gia
(đơn vị)
Số người tham gia
(người)
2006 896 56.785
2007 1.086 73.785
2008 1.794 100.446
2009 2.242 224.588
(Nguồn: Báo cáo tổng kết BHXH quận Ba Đình).
Qua bảng số liệu trên ta thấy, tình hình tham gia BHXH quận Ba Đình
tăng khá nhanh qua các năm. Nếu như năm 2006 toàn quận mới chỉ có 896
đơn vị tham gia BHXH với tổng số lao động là 100.446 người, đến hết
31/12/2009 số đơn vị tham gia với tổng số 224.588 lao động. Điều này cho
thấy các cơ quan, đơn vị sử dụng lao động đã hiểu được vai trò, ý nghĩa của
việc tham gia BHXH. Đông thời thấy rõ trách nhiệm của người sử dụng lao
động với lao động trong đơn vị mình.
2.3 Công tác cấp, chốt sổ BHXH, thẻ BHYT.
- Cấp sổ BHXH : Sổ BHXH mà cơ quan BHXH cấp cho người lao
động sử dụng để ghi chép quá trình lao động có tham gia BHXH, đây là căn
sổ BHXH cho người lao động.
2.4 Tình hình thu, nộp BHXH.
2.4.1 Công tác thu BHXH bắt buộc.
Theo quy định của Luật BHXH, tỷ lệ đóng góp vào quỹ BHXH được
phân chia cụ thể như sau: Người sử dụng lao động 15% so với tổng quỹ lương
của những ngừời tham gia BHXH trong đơn vị, người lao động đóng 5% tiền
lương tháng, Nhà nước hỗ trợ thêm để đảm bảo thực hiện các chế độ BHXH
đối với người lao động.
Sinh viên: Lường Thị Yến Lớp: Đ2-BH1
9
Báo cáo thực tập Khoa: Bảo hiểm
Thực hiện theo quy định của Luật BHXH, toàn bộ cán bộ thu đã tích
cực đôn đốc các đơn vị chuyển tiền BHXH, đối chiếu quý 4năm 2009; báo
tăng báo giảm lao động theo biểu mẫu mới kịp thời làm cơ sở phát hành thẻ
BHYT năm 2010; hoàn thiện hồ sơ chứng từ thanh toán trợ cấp ốm đau, thai
sản năm 2009. Ước tính đến 31/12/2009 thu BHXH được 397.213.915.578
đồng đạt 10% kế hoạch năm, cụ thể như sau:
Bảng 2: Tình hình thu, nộp BHXH quận Ba Đình năm 2009.
Loại đơn vị Số đơn
vị
Số lao
động
Quỹ tiền lương Kết quả thu
D.N Nhà Nước 118 19.592 467.932.980.718 104.482.049.962
Hành chính sự
nghiệp
325 17.062 413.037.976.410 109.591.366.400
D.N ngoài quốc
doanh
1.627 33.592 701.049.512.955 164.795.927.084
động dưới 3 tháng cho người lao động, khai giảm người lao động trong đơn
vị.
2.4.3 Công tác BHYT tự nguyện.
- BHYT tự nguyện nhân dân:
Thực hiện theo công văn số 49/BHNX-TN ngày 14/01/2008 của
BHXH Việt Nam và công văn số 189/BHXH-TN ngày 14/03/2008 của
BHXH Thành phố Hà Nội về hướng dẫn bổ sung thực hiện BHYT tự nguyện.
BHXH quận Ba Đình đã đưa ra văn bản và họp với UBND các phường để
triển khai, hướng dẫn thực hiện BHYT tự nguyện nhân dân. Hàng tháng
BHXH quận cùng với 14 phường trên địa bàn tổ chức thu tiền BHYT tự
nguyện nhân dân theo quy định từ ngày 25 đến hết ngày cuối tháng.
Tính đến hết 12/2009 đã phát hành được 6.639 thẻ BHYT tự nguyện
nhân dân với số tiền thu được là: 1.860.066.610 đồng.
- BHYT tự nguyện học sinh năm học 2008-2009.
Theo chỉ đạo của Thành ủy, UBND thành phố Hà Nội về việc triển
khai thu BHYT năm học 2009-2010, kế hoạch thực hiện của BHXH Thành
phố Hà Nội, BHXH Ba Đình đã tham mưu cho UBND quận ra văn bản chỉ
đạo việc thực hiện thu BHYT học sinh, trong tháng 08 BHXH quận đã phối
hợp với phòng GD-ĐT quận tiến hành triển khai kế hoạch BHYT học sinh
năm học 2009-2010. Tính đến hết tháng 12/2009 toàn quận có 51 trường
tham gia BHYT học sinh và đã phát hành được 40.581 thẻ BHYT học sinh,
tổng số tiền thu được 6.296.613.250 đồng.
2.5 Công tác giải quyết chế độ chính sách, chế độ BHXH đối với
người lao động.
Công tác giải quyết các chế độ, chính sách BHXH luôn được BHXH
quận xác định là nhiệm vụ quan trọng của BHXH quận.
Sinh viên: Lường Thị Yến Lớp: Đ2-BH1
11
Báo cáo thực tập Khoa: Bảo hiểm
Trong năm 2009, các chế độ trợ cấp ốm đau, thai sản đã được BHXH
12
Báo cáo thực tập Khoa: Bảo hiểm
lao động
Mất sức
91
1.531 632.554.100 1.531 632.554.100
TNLĐ-
BNN
1.106 418.806.600 796 537.060.126 1.902 955.866.726
Tử tuất 7.480 11.104.060.801 4.431 8.714.965.173 11.991 19.819.025.974
Mai táng
phí
182 1.072.900.000 153 885.500.000 335 1.958.400,000
Tổng cộng 204.846 381.289.546.956 184.282 485.001.048.218 389.128 886.290.595.174
(Nguồn: Báo cáo tổng kết BHXH quận Ba Đình )
Trong năm 2009, BHXH quận đã phối hợp với Ngân hàng No&PTNT
Bắc Hà Nội thực hiên chi trả lương hưu và trợ cấp BHXH qua tài khoản thẻ
ATM, trong năm đá có 3.116 đối tượng đăng ký nhận trợ cấp qua tài khoản
thẻ.
2.7 Công tác quản lý, lưu trữ hồ sơ.
Công tác quản lý,lưu trữ hồ sơ luuôn được BHXH quận đặc biệt quan
tâm, vì các hồ sơ tham gia liên quan đến quyền lợi và trách nhiệm của người
tham gia cũng như cơ quan BHXH. Căn cứ vào hồ sơ tham gia của các đơn vị
tham gia BHXH thì BHXH Thành phố đã trang bị toàn bộ hộp đựng hồ sơ và
lưu trữ theo từng năm, từng đơn vị. BHXH quận cũng thường xuyên cập nhật
thông tin để phục vụ cho công tác quản lý hồ sơ được tốt và chặt chẽ hơn.
Năm 2009, BHXH quận tiếp nhận đăng ký mới cho 2.070 đối tượng và
cắt giảm 1.174 đối tượng chế độ BHXH; Xác nhận được 521 trường hợp
chứng nhận thời gian công tác; hoàn thiện 2.070 hồ sơ mới; đánh mã và nhập
2.070 hồ sơ các loại, rút khai thác 307 hồ sơ, sao 147 hồ sơ. Nhập hồ sơ tăng
Đây là một bước chuyển biến trong công tác cải cách hành chính của quận,
tạo điều kiện thuận lợi cho đối tượng đến giải quyết các chế độ, tránh tình
trạng gây phiền hà cho người lao động.
2.11 Công tác tổ chức.
Trong năm 2009 BHXH quận đã có bước chuyển biến lao động về
nhân sự, quận đã tiếp nhận mới 02 đồng chí ở BHXH quận khác đến, thuyên
chuyển 01 lao động, thôi việc 1 lao động và hưởng hưu trí 1 lao động.
III/ NHẬN XÉT VÀ KIẾN NGHỊ.
3.1 Nhận xét chung.
Có thể thấy, trong những năm qua với sự quan tâm của BHXH thành
phố Hà Nội, sự quan tâm của Quận ủy, HĐND, UBND, sự giúp đỡ của các
Sinh viên: Lường Thị Yến Lớp: Đ2-BH1
14
Báo cáo thực tập Khoa: Bảo hiểm
ban ngành, lòng nhiệt tình của cán bộ nhân viên trong cơ quan, BHXH quận
Ba Đình đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể.
3.1.1 Những mặt đạt được.
Sau 1năm hoạt động đã đạt được những kết quả đáng khích lệ, các chỉ
tiêu kế hoạch được giao đã hoàn thành xuất sắc. Dự tính đến tháng 12/2009
số thu đạt được 397 tỷ đồng đạt 101% kế hoạch giao, só với năm 2008 số thu
BHXH bắt buộc tăng 10o tỷ đồng.
BHXH quận đã bám sát chủ trương, chính sách của Nhà nước và
BHXH Việt Nam trong việc chi trả các chế độ BHXH cho người lao động.
Vì vậy,công tác chi trả đảm bảo an toàn nhanh chóng đến tay đối tượng với số
tiền trên 886 tỷ đồng.
BHXH luôn thường xuyên kết hợp chặt chẽ với các đơn vị sử dụng lao
động để quản lý đối tượng tham gia BHXH, nắm bắ sự biến động về thời
gian công tác, tiền lương và tiền công của người lao động để giải quyết kịp
thời các chế độ cho người lao động.
Việc thẩm định, xét duyệt hồ sơ hưởng BHXH luôn đảm bảo chặt chẽ,
vụ cho cán bộ nhân viên trong ngành.
Phối kết hợp với các tổ chức, ban ngành kiểm tra các đơn vị sử dụng
lao động trong việc thực hiện tham gia BHXH, thường xuyên giám sát, kiểm
tra định kỳ số lao động ở các đơn vị sử dụng lao động.
Có nhiều chế tài xử phạt các trường hợp vi phạm BHXH, nghiêm khắc
xử phạt các trường hợp vi phạm Luật BHXH như: trốn đóng BHXH, khai
giảm số lao động trong đơn vị, nợ đọng quá lâu…
3.2.2 Đối với UBND quận Ba Đình.
Có các buổi tập huấn nghề nghiệp cho cán bộ khi trên thành phố chỉ
đạo một chính sách mới hay triển khai một chương trình mới.
Tăng cường phối hợp với các cơ quan có liên quan như UBND, Sở kế
hoạch và đầu tư thành phố Hà Nội, cơ quan thuế…để tận dụng sự giúp đỡ của
họ trong công tác thu chi BHXH bắt buộc.
Tổ chức các buổi tuyên truyền hướng dẫn thực hiện các chính sách
BHXH bắt buộc cho các đối tượng kể chưa tham gia lẫn những đối tượng
đang tham gia đóng góp để họ có được những nhận thưc đúng đắn về quyền
lợi và nghĩa vụ khi tham gia BHXH bắt buộc.
Sinh viên: Lường Thị Yến Lớp: Đ2-BH1
16
Báo cáo thực tập Khoa: Bảo hiểm
PHẦN II: CHUYÊN ĐỀ: “ CÔNG TÁC CHI TRẢ CHẾ ĐỘ
BHXH BẮT BUỘC Ở BHXH BA ĐÌNH, THỰC TRẠNG VÀ
GIẢI PHÁP”.
CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ BHXH VÀ CHI BHXH.
1.1 .Một số vấn đề cơ bản về BHXH.
1.1.1. Khái niệm BHXH.
Trong cuộc sống hàng ngày, con người không tránh khỏi những rủi ro
như: ốm đau, bệnh tật, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, mất sức lao
động…Trong những trường hợp đó, nếu không có thu nhập, người lao động
Khi người lao động tham gia BHXH bị mất sức lao động dẫn đến mất hoặc
giảm thu nhập, BHXH trở thành phương thức dự phòng để khắc phục hậu
quả rủi ro, đảm bảo an toàn xã hội và tạo động lực để phát triển kinh tế.
1.1.2. Vai trò của BHXH.
BHXH được biết đến ở mọi quốc gia với mục đích xã hội, phi lợi
nhuận. Vì thế, có vai trò đặc biệt quan trọng đối NLĐ, NSDLĐ và xã hội.
1.1.2.1. Đối với người lao động.
Ở mọi hoàn cảnh, mọi thời điểm, rủi ro luôn có nguy cơ rình rập, đe
dọa cuộc sống của người lao động, gây gánh nặng cho bản thân và người
thân. BHXH với mục đích đảm bảo cho NLĐ và gia đình họ khi gặp khó
khăn trong cuộc sống hoặc làm giảm thu nhập. Vì vậy, BHXH có vai trò quan
trọng:
Trước hết, BHXH là điều kiện cho NLĐ được cộng đồng tương trợ khi
xảy ra các rủi ro: ốm đau, thai sản, tai nạn, mất sức lao động…Thông qua
BHXH, tạo cơ hội để mỗi người thực hiện trách nhiệm tương trợ cho các khó
khăn của các thành viên trong xã hội. Từ đó, khắc phục hậu quả của các rủi ro
trong lao động sản xuất trong đời sống NLĐ một cách tối đa.
Thứ hai, tham gia vào BHXH giúp NLĐ nâng cao hiệu quả trong chi
dùng cá nhân thông qua việc trích lập một khoản tiền nhỏ trích nộp quỹ
BHXH, giúp họ tiết kiệm được những khoản nhỏ, có nguồn dự phòng dể sử
dụng khi cần thiết hoặc chi dùng về già, góp phần ổn định cuộc sống của bản
thân và gia đình họ. Đây không chỉ là nguồn hỗ trợ vật chất mà còn là sự
động viên về tinh thần cho NLĐ khi họ gặp khó khăn, giúp họ ổn định về tâm
lý, giảm bớt lo lắng khi ốm đau, tai nạn, tuổi già…Tạo cho họ một niềm tin
vào tương lai. Từ đó, góp phần quan trọng vào việc tăng năng suất lao động
cho đơn vị và cho toàn xã hội.
1.1.2.2. Đối với người sử dụng lao động.
BHXH giúp cho các tổ chức lao động, các doanh nghiệp ổn định họat
động sản xuất kinh doanh thông qua việc phân phối các chi phí cho người lao
động một cách hợp lý. Qua việc phân phối, BHXH góp phần làm cho lực
chậm phát triển ở mức tương ứng. Ngược lại, khi kinh tế phát triển mạnh, đời
sống vật chất và tinh thần của người lao động được nâng cao, nhu cầu tham
gia BHXH ngày càng nhiều, tạo điều kiện để hệ thống BHXH phát triển.
BHXH góp phần quan trọng vào việc huy động vốn đầu tư, làm cho thị
trường tài chính phong phú, kinh tế xã hội phát triển. Chẳng hạn, đối với loại
hình bảo hiểm hưu trí, do thời gian tham gia dài với nguồn vốn nhiều, số kết
dư lớn, nguồn vốn này có thể đầu tư vào các dự án cần vốn, mang lại lợi ích
cho người lao động, người sử dụng lao động và cho nền kinh tế - xã hội của
đất nước, góp phần thực hiện mục tiêu: “Dân giàu, nước mạnh, xã hội công
bằng, dân chủ, văn minh”.
Sinh viên: Lường Thị Yến Lớp: Đ2-BH1
19
Báo cáo thực tập Khoa: Bảo hiểm
1.1.3.Các chế độ BHXH.
Chế độ BHXH là sự cụ thể hóa chính sách BHXH, quy định cụ thể và
chi tiết việc thực hiện BHXH đối với người lao động, là hệ thống các quy
định được Luật hóa về đối tượng BHXH và quyền lợi cũng như nghĩa vụ của
họ.
Theo khuyến nghị của Tổ chức lao động quốc tế ILO nêu trong công
ước 102, hệ thống các chế độ BHXH bao gồm 9 chế độ: chăm sóc y tế, trợ
cấp ốm đau, trợ cấp thất nghiệp, trợ cấp hưu trí, trợ cấp TNLĐ - BNN , trợ
cấp gia đình, trợ cấp thai sản, trợ cấp tàn tật, trợ cấp tiền tuất.
Tùy theo điều kiện kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia mà có thể áp dụng
ít nhất 3 chế độ nhưng ít nhất phải có 1 trong 5 chế độ: trợ cấp thất nghiệp, trợ
cấp hưu trí, trợ cấp TNLĐ – BNN, trợ cấp tàn tật, trợ cấp tiền tuất.
1.2. Khái niệm, vai trò và nguyên tắc của công tác chi trả chế độ BHXH.
1.2.1. Khái niệm.
Chi BHXH là quá trình phân phối, sử dụng quỹ BHXH để chi trả cho
các chế độ nhằm ổn định cuộc sống của người tham gia BHXH và đảm bảo
các hoạt động của BHXH Việt Nam.
Chi đúng là chi đúng đối tượng, đúng chế độ, đúng thời hạn…nhằm đảm
bảo lợi ích cho những đối tượng đang hưởng và sẽ huởng trong tương lai.
Chi đủ là chi đủ khoản tiền trợ cấp mà đối tượng đáng được hưởng.
Chi an toàn là đảm bảo cho khoản tiền trong quá trình chuyển từ cơ
quan BHXH đến tay đối tượng được hưởng mà không bị thất thoát hoặc thất
lạc đến tay người khác.
Chi kịp thời là chi đúng thời điểm người lao động gặp rủi ro trong cuộc
sống làm giảm hoặc mất thu nhập, cần sự trợ giúp từ cơ quan BHXH. Điều
này có ý nghĩa quan trọng, giúp cho NLĐ ổn định thu nhập, yên tâm, tin
tưởng vào BHXH và tin tưởng vào chính sách xã hội của Đảng, Nhà nước.
Thực hiện tốt các nguyên tắc trên thì chính sách BHXH của quốc gia
mới được coi là thành công, đảm bảo được quyền lợi cho NLĐ.
1. 3. Nội dung của công tác chi trả các chế độ BHXH bắt buộc.
1.3.1. Đối tượng và mức hưởng chế độ BHXH bắt buộc.
1.3.1.1. Chế độ ốm đau.
Theo điều 21 đến điều 26 - Luật BHXH, quy định cụ thể như sau:
● Đối tượng hưởng.
Người lao động bị ốm đau, tai nạn rủi ro phải nghỉ việc và có xác nhận
của cơ sở y tế.
Có con dưới 7 tuôit bị ốm đau, phải nghỉ việc để chăm sóc con và có
xác nhận của cơ sở y tế.
● Mức hưởng.
Sinh viên: Lường Thị Yến Lớp: Đ2-BH1
21
Báo cáo thực tập Khoa: Bảo hiểm
Theo pháp luật hiện hành về BHXH bắt buộc, mức hưởng bảo hiểm ốm
đau được tính bằng công thức sau:
Tiền lương tiền công đóng BHXH
Của tháng liền kề trước khi nghỉ việc
Báo cáo thực tập Khoa: Bảo hiểm
hành khi làm việc trong môi trường hoặc nghề có yếu tố độc hại; suy giảm
khả năng lao động từ 5% trở lên do bị bệnh nghề nghiệp.
● Mức hưởng.
- Trợ cấp một lần đối với NLĐ bị suy giảm khả năng lao động từ 5%
đến 30%. Mức trợ cấp được tính như sau: suy giảm khả năng lao động thì
được hưởng 5 tháng lương tối thiểu chung, sau đó cứ suy giảm thêm 1% thì
được hưởng thêm 0,5 tháng lương tối thiểu chung. Ngoài ra được hưởng thêm
mức trợ cấp theo số năm đã đóng BHXH, từ 1năm trở xuống thì được tính
bằng 0,5 tháng, sau đó cứ thêm mỗi năm đóng BHXH được tính thêm 0,3
tháng tiền lương, tiền công đóng BHXH của tháng liền kề trước khi nghỉ việc
để điều trị.
- Trợ cấp hàng tháng đối với NLĐ giảm khả năng lao động từ 31% trở
lên: suy giảm 31% được hưởng bằng 30% mức lương tối thiểu chung, sau đó
cứ suy giảm thêm 1% thì được hưởng thêm 2% mức lương tối thiểu chung.
Ngoài ra được hưởng thêm trợ cấp theo số năm đã đóng BHXH, 1 năm trở
xuống tính bằng 0,5%, thêm một năm đóng BHXH được tính thêm 0,3% mức
tiền lương đóng BHXH của tháng liền kề trước khi nghỉ việc để điều trị.
1.3.1.4. Chế độ hưu trí.
Được quy định trong Luật BHXH từ điều 49 đến 62, cụ thể như sau:
● Đối tượng hưởng.
Nam đủ 60 tuổi, nữ đủ 55 tuổi có 20 năm đóng BHXH; Nam từ đủ 55
tuổi đến đủ 60 tuổi, nữ từ đủ 50 tuổi đến 55 tuổi làm nghề hoặc công việc
nặng nhọc, nguy hiểm, độc hại thuộc danh mục do Bộ Y Tế ban hành hoặc
có đủ 15 năm làm việc ở nới có phụ cấp khu vực hệ số 0,7 trở lên có 20 năm
đóng BHXH; Nam từ đủ 50 tuổi, nữ từ đủ 45 tuổi trở lên có đủ 15 năm làm
nghề hoặc công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm thuộc danh mục do Bộ Y
Tế ban hành hoặc có đủ 15 năm làm việc ở nơi có phụ cấp khu vực có hệ số
0,7 có 20 năm đóng BHXH; Nam đủ 50 tuổi, nữ đủ 45 tuổi có đủ 15 năm trở
lên làm nghề hoặc công việc nặng nhọc, độc hại nguy hiểm thuộc danh mục
- Mức trợ cấp: Với mỗi thân nhân được hưởng bằng 50% mức lương tối
thiểu chung; nếu thân nhân không có người nuôi dưỡng thì bằng 70% mức
lương tối thiểu chung. Số thân nhân được hưởng không quá 4 người; nếu có 2
người chết trở lên, thân nhân được hưởng 2 lần trợ cấp. Thời điểm hưởng
thực hiện từ tháng liền kề sau khi NLĐ, người hưởng lương hưu, trợ cấp
TNLĐ-BNN chết.
● Trợ cấp tuất một lần
- Đối tượng là thân nhân của NLĐ không đủ điều kiện hưởng trợ cấp
tuất hàng tháng hoặc không có thân nhân hưởng trợ cấp tuất hàng tháng.
- Mức trợ cấp: đối với thân nhân NLĐ đang làm việc, đang bảo lưu thời
gian đóng BHXH thì tính theo số năm đóng BHXH, mỗi năm bằng 1,5 tháng
bình quân tiền lương đóng BHXH; thấp nhất bằng 3 tháng bình quân tiền
lương; đối với thân nhân người đang hưởng lương hưu thì tính theo thời gian
Sinh viên: Lường Thị Yến Lớp: Đ2-BH1
24
Báo cáo thực tập Khoa: Bảo hiểm
đã hưởng lương hưu: nếu chết trong 2 tháng đầu thì bằng 48 tháng lương hưu
đang hưởng; nếu vào những tháng sau, hưởng thêm 1 tháng lương hưu thì trợ
cấp giảm 0,5 tháng lương hưu, thấp nhất bằng 3 tháng lương hưư đang hưởng.
1.3.2. Tổ chức chi trả các chế độ BHXH bắt buộc.
1.3.2.1. Phương thức chi trả.
Việc lựa chọn phương thức chi trả các chế độ BHXH là rất quan trọng
vì phải đảm bảo lợi ích cho NLĐ cũng như cơ quan BHXH. BHXH Việt Nam
luôn căn cứ vào điều kiện cụ thể lựa chọn những phương thức chi trả hợp lý,
có lợi cho cả BHXH và các đối tượng được hưởng. Ba phương thức mà
BHXH nước ta đang áp dụng là:
● Thanh toán trực tiếp cho đối tượng hưởng trợ cấp 1lần tại BHXH quận:
áp dụng đối với các chế độ ngắn hạn, lĩnh tiền trợ cấp một lần. Các đối tượng
hưởng sẽ trực tiếp đến cơ quan BHXH để nhận tiền.
● Thanh toán gián tiếp thông qua đại lý chi trả: áp dụng cho các chế độ dài