Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Lời mở đầu
Quan hệ thơng mại Việt Nam-EU không ngừng phát triển cùng với tiến
trình hợp tác của phía EU và đà lớn mạnh của nền kinh tế Việt Nam do chính
sách đổi mới mang lại. Hiện nay EU là một trong những đối tác lớn của Việt
Nam. Quy mô thơng mại ngày càng đợc mở rộng. Hàng năm kim ngạch xuất
khẩu của Việt Nam sang thị trờng EU đều tăng trong đó giày dép là một
trong những mặt hàng xuất khẩu sang thị trờng EU nhiều nhất. Giày mũ da
là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của ngành da giày và EU cũng là thị trờng chủ
lực của mặt hàng này.
Nhng xuất khẩu tăng cũng đồng nghĩa với kiện tụng tăng. Đặc biệt khi
Việt Nam đã chính thức vào WTO, đã hoà nhập với nền kinh tế toàn cầu thì
các doanh nghiệp Việt Nam càng phải đối mặt với các tranh chấp thơng mại.
Có rất nhiều vụ kiện xảy ra cáo buộc hàng hoá Việt Nam bán phá giá nh vụ
kiện Việt Nam bán phá giá tôm, cá ba sa và kết thúc th ờng là thiệt thòi cho
các doanh nghiệp Việt Nam khi bị áp thuế chống bán phá giá.
Nhiều thị trờng đang trở nên khó khăn bởi hàng rào kỹ thuật thơng mại,
trong đó có việc áp thuế bán phá giá đối với giày da có mũ da xuất khẩu từ
Việt Nam vào EU. Vụ kiện chống phá giá của EU đã đến hồi kết thúc. Nhng
hết vụ kiện này không có nghĩa là không có vụ khác Chính vụ kiện này đã
tiêu biểu cho những chính sách cản trở tự do hoá thơng mại, bảo hộ cho nền
sản xuất trong nớc, đi ngợc lại với tiến trình hội nhập kinh tế thế giới.
Nh vậy các vụ kiện chống bán phá giá đã trở thành một phần của thơng
mại quốc tế. Việc nghiên cứu cũng nh tìm cách phòng tránh, ứng phó với các
vụ kiện chống bán phá giá hiện nay là vô cùng quan trọng. Nhận thấy tính
cấp thiết của việc này, sau một thời gian tìm hiểu và nghiên cứu em đã quyết
định chọn đề tài:
Vụ kiện giày có mũ da của Việt Nam bán phá giá vào thị trờng EU
năm 2005-2006 và ảnh hởng của nó đến các doanh nghiệp ngành sản
xuất da giày Việt Nam
1

Vụ kiện sẽ đợc điều tra trong vòng 15 tháng kể từ ngày thông báo và
các biện pháp áp dụng tạm thời có thể đợc áp dụng không quá 09 tháng kể từ
ngày thông báo. Trong thời hạn 06 tháng kể từ khi có kết luận và biện pháp
tạm thời, các doanh nghiệp đợc quyền khiếu nại trớc khi hội đồng ra quyết
định cuối cùng.
Khó khăn lớn nhất của Việt Nam trong việc đối mặt với vụ kiện này là
EU cha công nhận Việt Nam có nền kinh tế thị trờng.
Ngày 14/05/2005 do Việt Nam cha đợc công nhận là nền kinh tế thị tr-
ờng nên EC đã quyết định chọn Brazil là nớc có nền kinh tế thị trờng để lập
cơ sở tính toán. Đại diện Hiệp hội da giày Việt Nam đã có ý kiến đến các
chuyên gia của Tổng vụ Thơng mại Châu Âu về việc chọn Brazil làm nớc
thay thế là không hợp lý. Bởi vì các điều kiện sản xuất của Brazil khác xa
Việt Nam, các chi phí thờng cao hơn rất nhiều. Theo các doanh nghiệp da
giày Việt Nam , việc chọn Indonesia-một nớc trong khu vực Đông Nam á,
có các điều kiện sản xuất gần giống với Việt Nam là phù hợp hơn Brazil. Tuy
vậy các doanh nghiệp Indonesia từ chối cộng tác với Hiệp hội da giày Việt
Nam. May mắn là 05 doanh nghiệp giày của Thái Lan nhận lời làm tham
3
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
chiếu trong vụ kiện này. Nhng EU lại dội một gáo nớc lạnh khi phớt lờ ý kiến
của các doanh nghiệp Việt Nam chọn Thái Lan là nớc tham chiếu.
Ngày 18/07/2005 EU đã yêu cầu các doanh nghiệp Việt Nam khai
thông tin cần thiết về doanh nghiệp nh: địa chỉ, doanh số, các hoạt động của
doanh nghiệp trong việc sản xuất các sản phẩm có liên quan...Việc cung cấp
thông tin là rất cần thiết vì nó cho thấy doanh nghiệp đồng ý về việc có thể đ-
ợc lựa chọn để điều tra mẫu. Nếu không, EC sẽ dựa vào thông tin có sẵn do
nguyên đơn cung cấp để điều tra, điều này sẽ bất lợi cho doanh nghiệp. Tính
đến ngày 1/8/2005, đã có 115 doanh nghiệp Việt Nam khai và gửi mẫu điều
tra thông tin sang EU.
Tiếp đó, Uỷ ban Châu Âu (EC) thông báo sẽ cử 02 nhóm chuyên gia

đối với hoạt động sản xuất dày gia ở Việt Nam, ví dụ nh thuê đất không theo
giá thị trờng, giảm thuế hoặc miễn thuế, u đãi tín dụng...EU cho rằng các can
thiệp của nhà nớc nh vậy là không hợp với luật lệ của WTO.
Lúc này đã có nguồn tin EU sẽ tăng thuế nhập khẩu đối với giày da
nhập khẩu từ Việt Nam lên đến 20%, tức là tăng gấp 3 lần mức thuế hiện đợc
áp dụng.
Ngày 17/03/2006, sau cuộc bỏ phiếu của giới chức thơng mại 25 nớc
EU, trởng cao uỷ thơng mại EU, ông Madelson tuyên bố vẫn tiếp tục áp dụng
mức thuế nhập khẩu đối với giày mũ da Việt Nam nh đã đề xuất. Ông cho
biết sẽ kiên quyết theo đuổi kế hoạch đánh thuế, và sẽ yêu cầu Cao uỷ bỏ
phiếu ủng hộ trong phiên họp tiếp theo. Kết quả bỏ phiếu cho thấy quan điểm
trong chuyện này là rất khác nhau.
Lúc này, có hai khả năng có thể xảy ra: hoặc EU sẽ giữ nguyên quyết
định nh đã công bố tăng thuế lên 16,8%, hoặc sẽ bị áp hạn ngạch dựa trên
kim ngạch xuất khẩu của năn 2004 và tăng thêm 15% mỗi năm.
Ngày 24/03/2006, bất chấp những quan điểm chia rẽ, sự phản đối từ một
số nớc thành viên, Liên minh Châu Âu cuối cùng tuyên bố chính thức áp thuế
chống bán phá giá đối với mặt hàng giày da nhập khẩu từ Việt Nam, giáng
một đòn chí tử vào ngành giày Việt Nam. Mức thuế khởi đầu chỉ có 4,2%,
nhng giới hạn sau lên đến 16,8%, trớc khi có một mức thuế cuối cùng đợc
ban hành. Mức thuế này sẽ bắt đầu đợc áp dụng từ ngày 7/4/2006.
Ngày03/06/2006, Cục quản lý cạnh tranh Bộ Thơng mại thông báo,
Liên minh Châu Âu đã chính thức áp dụng mức thuế mới đối với giày da
Việt Nam nhập khẩu vào thị trờng này.
Ngày 05/07/2006, EC đề xuất EU áp dụng hệ thống hạn ngạch đối với
giày da nhập khẩu từ Việt Nam. Đây đợc xem nh một giải pháp cho những
bất đồng giữa EU và Việt Nam xung quanh vấn đề bán phá giá giày da. Theo
đề xuất, EU sẽ áp dụng mức thuế bình thờng 7,5% đối với 95 triệu đôi giày
5
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368

Ai cũng biết giày là một ngành công nghiệp sử dụng nhiều lao động.
Nếu nh một công nhân ngành giày ở Trung Quốc hay Việt nam chỉ cần lơng
không đến 100USD/tháng, thì một công nhân ở Pháp hay ý lại có thể đòi ít
nhất mỗi tháng 2000 USD. Nhng năng suất thì chẳng có gì chênh lệch, thậm
6
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
chí công nhân Trung Quốc hay Việt Nam còn làm ra nhiều sản phẩm hơn
trong một thời gian. Hiển nhiên thấy rõ sự yếu kém về khả năng cạnh tranh
của giày Châu Âu.
Vậy tại sao công nhân Châu Âu không chuyển sang những ngành khác
mà thế giới vẫn phải mua của Châu Âu, ví dụ nh công nghệ cao hay các
ngành sử dụng nhiều vốn?
Quá trình hội nhập và phát triển đòi hỏi những thay đổi về cơ cấu, nhng
vẫn có những ngời không theo kịp sự chuyển đổi. Những công nhân của Pháp
hay ý với hàng chục năm trong nghề giày cảm thấy khó khăn khi phải
chuyển đổi sang nghề khác.
Thay vì dùng các biện pháp đào tạo và khuyến khích để nền kinh tế
chuyển đổi sang những ngành có sức cạnh tranh cao hơn, thì nhiều chính phủ
lại dùng bảo hộ để cố duy trì những ngành có sức cạnh tranh yếu kém. Một
có gắng lội ngợc dòng thời đại.
Thứ hai là đã xuất hiện những mâu thuẫn trong nội bộ EU:
Đầu tiên là giữa các quốc gia thành viên. Trong quá trình biểu quyết
của 25 nớc trong EU, có 12 nớc (chủ yếu ở Bắc Âu) phản đối việc áp thuế,
chỉ có 09 nớc (chủ yếu là Nam Âu) nh Tây Ban Nha, ý, Pháp hay Hungary
biểu quyết áp thuế. Có 04 nớc bỏ phiếu trắng, nhng đợc EU tính là đồng ý áp
thuế. Tiếp đến phải kể tới là mâu thuẫn giữa các tổ chức ngành nghề. Liên
đoàn công nghiệp hàng thể thao Châu Âu (FESI) và Hiệp hội Ngoại thơng
Châu Âu (FTA) cực lực phản đối việc áp thuế. Các phân tích của FESI cho
thấy áp thuế có thể làm tăng đến 25% giá giày ở Châu Âu và thậm chí các
ngành công nghiệp khác cũng bị ảnh hởng xấu. Trong khi đó, Liên đoàn

Thứ t, các quyết định đó cũng thể hiện sự mất cân bằng về chính trị:
Điều này thể hiện ở việc lợi ích của đông đảo ngời tiêu dùng ở Châu Âu
bị hy sinh, do những tổ chức đại diện cho họ không mạnh bằng những tổ
chức đại diện cho một nhóm thiểu số, đó là những ngời bị tụt lại phía sau
trong công cuộc hội nhập kinh tế thế giới.
Khi những tổ chức đại diện cho thiểu số lại thắng thế, đó là bằng chứng
hiển nhiên về sự mất căn bằng về chính trị của EU.
Những nớc Bắc âu biết rõ áp thuế chống phá giá lên giày không những
không công bằng cho công nhân Trung Quốc và Việt Nam, mà còn có hại
cho ngời tiêu dùng của họ. Khi họ vẫn phải chấp nhận một quyết định nh
vậy, đo cũng là sự mất cân bằng về chính trị của EU.
Đó là cha tính trờng hợp nếu Trung Quốc áp dụng biện pháp trả đũa, cả
những nớc trong Eu đã bỏ phiếu phản đối thuế giày da cũng bị trả đũa lây.
Trung Quốc đã là cờng quốc thứ nhì thế giới, Trung Quốc có thể xâm nhập
8
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
mọi thị trờng, nhng EU không dễ gì tìm đợc một thị trờng nào khác hấp dẫn
hơn Trung Quốc.
Đến thời điểm trớc khi có nguy cơ nổ ra cuộc chiến tranh thơng mại với
Trung Quốc thì EU vẫn còn cơ hội để quyết định bãi bỏ thuế chống phá giá
lên giày mũ da, để thúc đẩy việc khắc phục các yếu kém của chính mình.
Đây là một quyết định chính trị khá khó khăn, nhng có lợi cho EU nhiều hơn
là cho Trung Quốc và Việt Nam.
Đã có quá nhiều vụ kiện chống bán phá giá nhằm vào các nớc đang phát
triển. Ngời ta đã không ngần ngại gọi đích danh đó là những vụ kiện nhằm
mục đích bảo hộ các ngành sản xuất ở các nớc phát triển đã mất hẳn tính
cạnh tranh. Vì thế sẽ khó có đợc sự công bằng trong phân xử các vụ kiện
chống bán phá giá vì mục tiêu cuối cùng của nó không phải là sự công bằng
mà là bảo hộ. Khối liên minh Châu Âu lo ngại cho rằng hàng hoá giá rẻ nhập
khẩu từ Việt Nam tràn lan trên thị trờng có thể đẩy các nhà sản xuất nội khối

Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Chơng II: Phản ứng của các nớc đối với vụ
kiện và tác động của vụ kiện tới các
doanh nghiệp sản xuất da giày Việt Nam
I.Phản ứng từ các nớc đối với vụ kiện của EU đối với giày
mũ da Việt Nam
1.Phản ứng của Việt Nam
Trớc đây EU dành chế độ u đãi hàng hoá cho Việt Nam xuất khẩu sang
với mức thế giày dép là 4,4%(trong khi của Trung Quốc là 8,5%), nhng nay
EU lại kiện, khiến nhiều doanh nghiệp Việt Nam không khỏi ngỡ ngàng.
Ngay từ khi có thông tin về vụ kiện phía Việt Nam đã khẳng định không
bán phá giá giày da vào thị trờng EU.
Trớc tình hình này, nhiều doanh nghiệp lúng túng không biết có nên
theo đuổi vụ kiện hay không. Có doanh nghiệp cho rằng, những điều khoản
EC đa ra là rất vô lý, nên họ không theo đuổi vụ kiện. Các doanh nghiệp
không theo đuổi vụ kiện này dự định sẽ mở thị trờng sang hớng khác.
Tuy nhiên có nhiều ý kiến cho rằng các doanh nghiệp Việt Nam nên
tham gia vụ kiện để bảo vệ quyền lợi của cá nhân doanh nghiệp và cả ngành
da giày nói chung. Thậm chí, nh ông Vũ Văn Minh, Chủ tịch hội đồng quản
trị Công ty Vina Giày, thành viên Hội da giày Thành phố Hồ Chí Minh
(S.L.A), Hiệp hội Da giày Việt Nam (LEFASO), thì các doanh nghiệp không
có tên trong danh sách bị kiện, cũng nên liên hệ với EC để tham gia vụ kiện,
bảo vệ quyền lợi của mình.
Ngay từ khi EC bắt đầu vụ kiện, các doanh nghiệp Việt Nam đã có tinh
thần hợp tác tốt với EC. Nhng gáo nớc lạnh đầu tiên đã dội thẳng vào tinh
thần hợp tác ấy khi 08 doanh nghiệp nằm trong danh sách điều tra mẫu của
EC đã không đợc công nhận là hoạt động trong nền kinh tế thị trờng.
Vẫn không nản lòng, một chiến dịch hợp tác toàn diện của các doanh
nghiệp đã đợc thực hiện nhằm minh oan cho ngành da giày trong nớc. Những
doanh nghiệp tâm huyết cũng cố gắng chứng minh họ tự bơn chải kinh doanh

cho ngành công nghiệp giày da của EU, mọi quyết định áp thuế chống bán
phá giá với giày da Việt Nam đều không công bằng, không phản ứng đúng
thực tế sản xuất và xuất khẩu giày da ở Việt Nam.
Thứ trởng Bộ Thơng mại Phan Thế Ruệ đã cho rằng: việc các nhà sản
xuất Châu Âu và Uỷ ban Châu Âu đề xuất áp dụng thuế chống bán phá giá là
đi ngợc với tinh thần tự do hoá thợng mại cộng đồng Châu Âu khởi xớng và
12
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
thúc đẩy. Điều này cũng trái với mục tiêu của các trơng trình trợ giúp xoá đói
giảm nghèo mà Uỷ ban Châu Âu và các nớc dành cho Việt Nam.
Bà Đinh Thị Mỹ Loan, Cục trởng Cục quản lý cạnh tranh, Bộ thơng mại
ngay sau khi có phán quyết áp thuế đã khẳng định rằng các doanh nghiệp
Việt Nam không bán phá giá. Theo bà thì việc áp thuế chống bán phá giá sơ
bộ của EC là không phản ánh thực tế.
Đại diện Hiệp hội da giày Việt nam, ông Nguyễn Gia Thảo- Chủ tịch
Hiệp hội Da giày Việt Nam cũng đã có ý kiến phản đối việc EU áp mức thuế
10% đối với giày mũ da nhập từ Việt Nam và cho đây là biện pháp bảo hộ
mâụ dịch.
Ngày 10/8/2006, ngời phát ngôn Bộ ngoại giao Việt Nam Lê Dũng
khẳng định các doanh nghiệp sản xuất giày daViệt Nam không bán phá giá
vào thị trờng EU và cho rằng đề xuất của EC về áp thuế chống bán phá giá
đối vơí Việt Nam đi ngợc với chủ trơng tự do hoá thơng mại.
Việc áp thuế này cũng bị các công ty đến từ Châu Âu đặt cơ sở sản xuất
ở Việt Nam phản đối.
2.Phản ứng của các nớc thành viên EU
2.1.Các ý kiến ủng hộ Việt Nam
Khi EU đa ra mức thuế chống bán phá giá đối với giày da nhập khẩu từ
Việt Nam thì đã có những bất đồng sâu sắc giữa các nớc Bắc Âu và Nam Âu.
13 nớc, chủ yếu là các nớc Bắc Âu, đứng đầu là Thuỵ Điển, cũng nh giới
nhập khẩu và bán lẻ da giày EU phản đối việc áp thuế này vì cho rằng đây là