1
1
Dự án phát triển giáo dục thcs
Tác giả: Hong Long - Lê Anh Tuấn - Hong Lân - Lê Minh Châu
Đổi mới
kiểm tra, đánh giá
môn Âm nhạc
ở trung học cơ sở

H NI, 2011
6
6
P h a n 7
7
Thông qua các hoạt động âm nhạc lm cho đời sống tinh thần phong phú, lnh
mạnh, đem đến cho học sinh niềm vui, tinh thần lạc quan, sự mạnh dạn v tự tin.
Khuyến khích học sinh nhiệt tình tham gia các hoạt động âm nhạc trong v
ngoi trờng học.
2. Chuẩn kiến thức v kĩ năng môn Âm nhạc ở THCS
2.1. Học hát
Hát đúng cao độ, trờng độ, ho giọng, hát diễn cảm (lớp 6, 7, 8 có 8 bi
trong cả năm học, lớp 9 có 4 bi).
Biết cách lấy hơi thể hiện các câu hát, phát âm rõ lời v chú trọng nâng cao
chất lợng giọng hát.
Biết hát kết hợp với vận động hoặc gõ đệm.
Biểu diễn bi hát theo hình thức đơn ca, song ca, tốp ca
2.2. Nhạc lí
a) Lớp 6
Biết về các thuộc tính của âm thanh.
Biết các kí hiệu ghi cao độ, trờng độ thờng dùng.
Phân biệt nhịp v phách.
Phân biệt nhịp
v .
Biết sử dụng các kí hiệu âm nhạc thông dụng.
b) Lớp 7
Phân biệt đợc nhịp , v .
Biết về nhịp lấy đ.
Biết một số kí hiệu âm nhạc thờng dùng trong bản nhạc.
Nhớ đợc cung v nửa cung trong 7 âm cơ bản.


9
9
b) Lớp 7
Biết sơ lợc về tiểu sử v sự nghiệp âm nhạc của một số nhạc sĩ đợc Giải
thởng Hồ Chí Minh, nhạc sĩ có tác phẩm cho thiếu nhi, nhạc sĩ nổi tiếng thế giới
thuộc trờng phái âm nhạc cổ điển Viên.
Phân biệt đợc hình dáng v âm sắc các nhạc cụ: piano, violon, violoncelle,
guitare, accordéon.
Phân biệt đợc một số thể loại bi hát.
Biết sơ lợc về dân ca của các dân tộc ít ngời ở Việt Nam.
Biết về một số tác giả, tác phẩm âm nhạc thiếu nhi Việt Nam.
c) Lớp 8
Biết sơ lợc về tiểu sử v sự nghiệp âm nhạc của một số nhạc sĩ đợc Giải
thởng Hồ Chí Minh, nhạc sĩ có tác phẩm cho thiếu nhi, nhạc sĩ nổi tiếng thế giới
thuộc trờng phái âm nhạc lãng mạn.
Phân biệt đợc hình dáng, âm sắc một vi nhạc cụ dân tộc nh: cồng, chiêng,
trng, đn đá v có ý thức tìm hiểu, trân trọng nền âm nhạc dân tộc Việt Nam.
Hiểu sơ lợc về ý nghĩa v tác dụng của hát bè.
d) Lớp 9
Biết sơ lợc về tiểu sử v sự nghiệp âm nhạc của một số nhạc sĩ Việt Nam
đợc Giải thởng Hồ Chí Minh, nhạc sĩ nổi tiếng thế giới.
Có ý thức tìm hiểu v trân trọng nền âm nhạc Việt Nam.
II. Thực trạng việc đánh giá kết quả học tập môn Âm nhạc
ở THCS
Từ năm học 1996-1997, môn Âm nhạc bắt đầu có sách giáo khoa lớp 6, 7, 8.
Giáo viên Âm nhạc ở các trờng THCS đều dạy theo SGK, có nơi thực hiện ở ba
lớp (6, 7, 8), có nơi chỉ dạy lớp 6, 7.
Quy định của Bộ GD&ĐT l tất cả các môn ở THCS đều phải có các loại
điểm kiểm tra nh kiểm tra miệng, kiểm tra viết 15 phút, kiểm tra viết 1 tiết GV

III. Định hớng đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập
môn Âm nhạc
1. Mục tiêu của việc kiểm tra, đánh giá môn Âm nhạc
Mục tiêu quan trọng của việc kiểm tra, đánh giá l xác định v phân loại năng
lực học tập của HS. Cụ thể l:
Xác định chất lợng, kết quả của việc dạy v học. 1
1
1
1
Xác định những yêu cầu HS đã đạt đợc so với chuẩn kiến thức v kĩ năng
của môn học.
So sánh mức độ kiến thức, kĩ năng đã đạt hoặc cha đạt giữa các HS.
Giúp GV v HS điều chỉnh, bổ sung cách dạy v cách học nhằm đạt đợc
mục tiêu của bi học, của môn học.
2. Quan điểm v định hớng việc kiểm tra, đánh giá môn Âm nhạc
Âm nhạc l môn học nghệ thuật mang tính thực hnh, vì vậy kiểm tra thực
hnh âm nhạc (trình by bi hát, bi TĐN) l hình thức kiểm tra phổ biến v phù
hợp nhất.
Việc kiểm tra, đánh giá phải đảm bảo tính khoa học, khách quan v ton diện.
Việc kiểm tra, đánh giá phải căn cứ vo chuẩn kiến thức, kĩ năng v thái độ học
tập của HS.
Việc kiểm tra, đánh giá phải phát huy đợc năng lực, tính độc lập v sự
sáng tạo của HS.
Việc kiểm tra, đánh giá môn Âm nhạc phải đợc phối hợp giữa đánh giá
thờng xuyên v đánh giá định kì, giữa đánh giá của GV v tự đánh giá của HS.
Cần chú trọng kiểm tra môn Âm nhạc bằng hình thức thực hnh, đồng thời
kết hợp giữa hình thức trắc nghiệm khách quan, tự luận v các hình thức khác. Khi

thnh những hệ thống phơng pháp v kĩ thuật đánh giá rất phong phú để GV có
thể chọn sử dụng với mục đích , đối tợng đánh giá, điều kiện tiến hnh đánh giá
đó l:
Phơng pháp quan sát, lắng nghe, ghi chép nhật kí.
Phơng pháp nghiên cứu các sản phẩm hoạt động.
Phơng pháp chuyên gia.
Phơng pháp thực nghiệm s phạm.
Phơng pháp trắc nghiệm.
Phơng pháp tự đánh giá.
Phơng pháp kết hợp các lực lợng giáo dục, giữa GV v HS.

Đối với môn Âm nhạc có thể dùng các phơng pháp đánh giá trắc nghiệm
khách quan hoặc tự luận, lắng nghe v quan sát. Ngoi các cách đánh giá quen
thuộc nh vấn đáp (kiểm tra miệng), tự luận (kiểm tra viết) có thể sử dụng các
hình thức khác nh phiếu hỏi, bi tập theo chủ đề Không nhất thiết phải kiểm tra 1
1
3
3
miệng vo đầu tiết học m có thể tiến hnh kiểm tra trong quá trình xây dựng,
hình thnh kiến thức mới.
Kết hợp sử dụng kênh chữ, kênh hình trong đánh giá theo một tỉ lệ thích hợp.
Lâu nay, câu hỏi kiểm tra viết thờng thiên về kênh chữ. Cần tăng cờng kênh
hình (khuông nhạc, nốt nhạc, hình tiết tấu ) trong các câu hỏi v bi tập để đa
dạng hoá hình thức đánh giá.
5. Quy trình đánh giá môn Âm nhạc
Xác định nội dung v mục tiêu cần đánh giá.
Xác định thời điểm tổ chức đánh giá.

học kì, kiểm tra 45 phút thực hiện ở gần cuối học kì nhằm chuẩn bị cho kiểm tra
học kì.
Kiểm tra thực hnh: ở môn Âm nhạc, kiểm tra thực hnh chính l yêu cầu
HS trình by bi hát, bi TĐN kết hợp các kĩ năng gõ đệm, đánh nhịp, vận động
theo nhạc hoặc biểu diễn bi hát. Hình thức kiểm tra ny gần tơng đồng với kiểm
tra miệng, đợc dùng thờng xuyên trong các tiết học v cuối học kì. Kiểm tra
thực hnh có thể kiểm tra từng cá nhân hoặc kiểm tra theo nhóm.
6.3. Thiết kế câu hỏi
Câu hỏi tự luận: Câu hỏi tự luận thờng áp dụng để kiểm tra các phân môn
Nhạc lí, Âm nhạc thờng thức, đôi khi cũng có thể áp dụng ở phân môn Học hát
hay Tập đọc nhạc. Ví dụ:
+ Kiểm tra Nhạc lí: Nhịp
cho biết điều gì?
+ Kiểm tra Âm nhạc thờng thức: Hãy giới thiệu vi nét về nhạc sĩ Hong
Việt? Hãy kể tên một số ca khúc của nhạc sĩ Hong Việt?
+ Kiểm tra Học hát: Bi Lí cây đa l dân ca vùng miền no?
+ Kiểm tra Tập đọc nhạc: Bi TĐN số 7- Quê hơng viết ở loại nhịp no?

Câu hỏi trắc nghiệm khách quan: Có thể áp dụng cho tất cả các phân môn
với các dạng: câu hỏi đúng-sai, câu hỏi nhiều lựa chọn, câu hỏi điền khuyết, câu
hỏi ghép đôi.
Do đặc trng của môn Âm nhạc chủ yếu l thực hnh nên cần hạn chế câu hỏi
tự luận v kiểm tra viết. Sử dụng câu hỏi trắc nghiệm khách quan có nhiều lợi thế
khi cho HS kiểm tra viết. Các câu hỏi trắc nghiệm phải đánh giá đợc kĩ năng thực
hnh v năng lực sáng tạo của HS. Những câu hỏi v bi tập phải đặt ra tình huống 1
1
5
1
1
6
6
7.3. Vấn đáp
Hình thức vấn đáp có thể vận dụng mọi lúc nh: trong v sau khi dạy lí
thuyết, dạy TĐN hoặc âm nhạc thờng thức. Những câu hỏi xoay quanh các kiến
thức m HS đã biết hoặc đặt câu hỏi để HS suy luận, liên hệ với thực tiễn. Câu hỏi
vấn đáp cần ngắn gọn, rõ rng, không nên bao gồm quá nhiều ý.
7.4. Bi tập trắc nghiệm
Môn Âm nhạc có thể soạn rất nhiều đề kiểm tra theo dạng bi tập trắc nghiệm
khách quan với các loại: câu hỏi đúng - sai, câu hỏi điền khuyết, câu hỏi nhiều lựa
chọn, câu hỏi ghép đôi, câu hỏi sửa lỗi Chúng ta sẽ trở lại mục ny ở phần sau.
7.5. Nghe nhạc v trả lời câu hỏi
Hình thức ny có nét giống vấn đáp nhng ở đây thực hiện trả lời sau khi
đợc nghe âm nhạc. Ví dụ:
GV cho HS nghe một đoạn nhạc ngắn, yêu cầu HS phát biểu cảm nhận về
tính chất âm nhạc (loại nhạc hnh khúc hùng mạnh, loại nhạc trữ tình êm dịu, nhẹ
nhng, loại nhạc nhảy múa vui tơi, sôi động, nồng nhiệt, loại nhạc buồn )
Nghe nhạc đoán loại nhịp.
Nghe nhạc v đoán tên bi, tên tác giả.
7.6. Nghe v ghi lại nốt nhạc vo khuông
Đây l hình thức ghi âm đơn giản, có thể ghi riêng cao độ, ghi riêng tiết tấu
hoặc ghi một giai điệu ngắn khoảng 2 nhịp
với cao độ v âm hình tiết tấu thật
đơn giản.
7.7. Nghe v nhắc lại giai điệu, tiết tấu
GV đn hoặc xớng lên bằng một nguyên âm (a, ô, u, ) trên một giai điệu

Để thống nhất chung cùng các môn học khác, môn Âm nhạc cũng có 4 hình
thức kiểm ta l:
Kiểm tra miệng (vấn đáp).
Kiểm tra viết 15 phút.
Kiểm tra viết 1 tiết.
Kiểm tra học kì. 1
1
8
8
Xây dựng đề kiểm tra môn Âm nhạc (đặc biệt l đề 45 phút v đề kiểm tra
học kì), có thể tiến hnh theo quy trình sau:
Xác định mục đích, yêu cầu kiểm tra, đánh giá.
Xác định mục tiêu dạy học.
Căn cứ vo đặc thù thực hnh của môn học.
Xây dựng bảng tiêu chí kĩ thuật (ma trận).
Biên soạn đề theo bảng tiêu chí kĩ thuật.
Xây dựng đáp án v biểu điểm.
Vấn đề quan trọng l phải vận dụng nh thế no để có 4 hình thức kiểm tra
nh trên đồng thời vẫn thể hiện rõ đặc trng của bộ môn lấy hoạt động thực hnh
l chính. Chúng ta sẽ vận dụng định hớng kiểm tra - đánh giá nh đã nêu ở trên
vo việc ra các đề kiểm tra cụ thể. Việc ny sẽ trình by ở các phần sau đây.
8.1. Đề kiểm tra miệng
Đây thực chất l hình thức vấn đáp, cách kiểm tra ny phổ biến ở tất cả các
môn học. Kiểm tra miệng đợc dùng thờng xuyên trong các tiết học, vận dụng
với các nội dung học tập trong chơng trình âm nhạc THCS. Kiểm tra miệng đòi
hỏi HS phải nhanh chóng trả lời theo câu hỏi, trình by những kiến thức đã học,
phân tích ứng xử kịp thời những yêu cầu của câu hỏi bằng trí nhớ v suy luận. Với

c) Học hát
Ví dụ:
Trong bi hát Chúng em cần hòa bình (lớp 7) có mấy chỗ đảo phách?
Kể tên một số bi hát về Bác Hồ m em biết.
Trong 4 nhạc sĩ: Đỗ Nhuận, Lu Hữu Phớc, Hong Vân, Hong Việt, ai l
tác giả bi hát Em yêu trờng em?
Bi Đi cấy (lớp 6) l dân ca vùng miền no?
d) Âm nhạc thờng thức
Ví dụ:
Kể tên một số bi dân ca thuộc 3 miền Bắc, Trung, Nam.
Các bi hát Cùng nhau ta đi lên, Hnh khúc đội TNTP Hồ Chí Minh, Ai yêu
Bác Hồ Chí Minh hơn thiếu niên nhi đồng l của nhạc sĩ no?
+ Hn Ngọc Bích.
+ Cao Minh Khanh.
+ Vũ Hong.
+ Phong Nhã 2
2
0
0
Bi hát no thuộc thể loại hnh khúc:
+ Quốc ca Việt Nam.
+ Em yêu trờng em.
+ Đi cắt lúa.
8.2. Đề kiểm tra viết (15 phút, 1 tiết)
Môn Âm nhạc hạn chế kiểm tra viết vì phần lí thuyết của từng phân môn
không có nhiều. Tuy vậy, để thực hiện quy chế kiểm tra vẫn có thể kiểm tra viết
bằng những câu hỏi bao gồm tự luận hoặc trắc nghiệm khách quan. Kiểm tra viết

+ Nguyễn Đức Ton.
+ Hong Vân.
Đáp án: Nhạc sĩ Trần Hon. Ví dụ 2: Bi hát no có cụm từ Mồ xanh vẫn còn nức nở?
+ Hò kéo pháo (Hong Vân).
+ Biết ơn Võ Thị Sáu (Nguyễn Đức Ton).
+ Lng tôi (Văn Cao).
+ Dâng ngời tiếng hát mùa xuân (Nguyễn Văn Thơng).
Đáp án: Biết ơn Võ Thị Sáu (Nguyễn Đức Ton). Ví dụ 3: Dấu thăng no l dấu thăng đầu tiên đặt trên hóa biểu?
+ Đô thăng.
+ Pha thăng.
+ Son thăng.
+ Rê thăng.
Đáp án: Pha thăng.

Ví dụ 4: Trong các bi hát dùng lm bi TĐN dới đây, bi no viết theo nhịp ?
+ Chiếc đèn ông sao.
+ Chim hót đầu xuân.
+ Chỉ có một trên đời.
+ Trở về Su-ri-en-tô.
Đáp án: Chỉ có một trên đời.

Chú ý: Viết câu hỏi thuộc dạng nhiều lựa chọn m phần dẫn l một câu cha
hon chỉnh thì ở phần lựa chọn ghép lại phải thnh một câu có cấu trúc đúng ngữ
pháp. Ví dụ:

Đáp án: Sai (S).
c) Dạng câu hỏi ghép đôi
Đề trắc nghiệm dạng câu hỏi ghép đôi l một kiểu đặc biệt của dạng đề nhiều
lựa chọn. Ngời trả lời phải chọn nội dung đợc trình by ở cột bên ny sao cho
khớp với nội dung ở cột bên kia. 2
2
3
3
Ví dụ:
Đề 1:
Viết tên tác giả ở cột A vo ngoặc đơn ở cột B cho phù hợp.
A B Phạm Tuyên
Hình Phớc Liên
Trịnh Công Sơn
Nhạc: Mô-da; Lời Việt: Tô HảiNgôi nh của chúng ta ( )
Tuổi đời mênh mông ( )
Nổi trống lên các bạn ơi ( )
Khát vọng mùa xuân ( )

Nhịp
Dòng suối chảy về đâu ( )
2
2
4
4
Đáp án:
A B
Nhịp

Hãy hót chú chim nhỏ hay hót (Nhịp )
Nhịp

Chỉ có một trên đời (Nhịp )
Nhịp

Chiếc đèn ông sao (Nhịp )
Nhịp Dòng suối chảy về đâu (Nhịp )
d) Dạng câu hỏi điền khuyết
Loại đề ny có 2 hình thức:
Những câu hỏi với câu trả lời ngắn.
Những câu hỏi có chỗ trống để học sinh điền một từ, một cụm từ hoặc ký
hiệu thích hợp.
Ví dụ:

Đề kiểm tra 1 tiết cần khái quát đợc nội dung của một số bi đã học. Bên
cạnh câu hỏi tự luận hãy dnh nhiều thời gian cho HS trả lời câu hỏi trắc nghiệm
khách quan. Khi soạn đề, phải hết sức chú ý đến những nội dung bắt buộc học sinh
phải biết thực hnh hoặc hiểu bi mới có thể trả lời đúng.
Đề kiểm tra học kì phải khái quát đợc ton bộ nội dung các bi học, tốt
nhất l ra đề trắc nghiệm khoảng 10 đến 12 câu. Cũng nên ra 1, 2 câu hỏi tự luận
ngắn v bớt câu hỏi trắc nghiệm.
Đặt câu hỏi, ra đề kiểm tra l một vấn đề rất quan trọng trong dạy học. Công
việc ny đòi hỏi ngời GV phải đầu t suy nghĩ, có sự cân nhắc, sáng tạo để vừa
giúp HS củng cố bi học, nhớ lại kiến thức đồng thời vừa đánh giá đợc kết quả học
tập của HS. Qua kiểm tra v xem xét bi lm của HS, bản thân GV cũng rút đợc
kinh nghiệm để điều chỉnh phơng pháp dạy học, nâng cao chất lợng bộ môn.
Dạy học v kiểm tra, đánh giá có quan hệ rất mật thiết với nhau. Kiểm tra,
đánh giá l một phần quan trọng của quá trình dạy v học. Vấn đề đánh giá theo
tinh thần đổi mới đối với bộ môn Âm nhạc không đợc chỉ dừng lại ở nhận thức
m phải đợc biểu hiện cụ thể bằng một "ngân hng" đề kiểm tra, "ngân h
ng" câu
hỏi. GV cần nắm vững mục tiêu môn học, từ đó vận dụng vo giảng dạy v đánh
giá để việc dạy học có hiệu quả thiết thực. Việc đánh giá phải có tính khoa học,
chính xác nhng cần nhẹ nhng bởi đây l môn học mang tính đặc thù của một
loại hình nghệ thuật.