BÀI 16
THỰC HÀNH XÁC ĐỊNH HỆ SỐ MA SÁT
A
B
Hình 1- Đo hệ số ma sát trên mặt phẳng nghiêng.
I. Mục đích thí nghiệm:
Vận dụng phương pháp động lực học để nghiên cứu lực ma sát tác
dụng vào một vật chuyển động trên mặt phẳng nghiêng.
Đo hệ số ma sát nghỉ cực đại, hệ số ma sát trượt, so sánh các giá trị
thu được từ thực nghiệm.
II. Cơ sở lý thuyết
Phương pháp động lực học
1. Cho một vật nằm trên mặt phẳng nghiêng P, với góc nghiêng α so
với mặt nằm ngang. Khi α nhỏ , vật vẫn nằm yên trên P, không
chuyển động. Tăng dần độ nghiêng, khi α đạt giá trị α
0
nào đó vật
bắt đầu chuyển động trượt xuống với gia tốc a nào đó . Đại lượng :
µ
0
= tg α
0
(1)
có giá trị bằng hệ số ma sát nghỉ cực đại.
2. Khi α ≥ α
0
, vật trượt nhanh dần đều với gia tốc a, độ lớn của a
chỉ phụ thuộc góc nghiêng α và hệ số µ
t
- gọi là hệ số ma sát trượt :
a = g ( sina - µ

2. Nam châm điện gắn ở một đầu mặt phẳng nghiêng, có
hộp công tắc đóng ngắt để giữ và thả vật.
3. Giá đỡ mặt phẳng nghiêng có thể thay đổi độ cao điểm kê
nhờ khớp nối .
4. Trụ kim loại (thép) đường kính 3cm, cao 3cm.
5. Máy đo thời gian có cổng quang điện E.
6. Thước thẳng 600-800 mm.
7. Ke 3 chiều để xác định vị trí vật.
III . DỤNG CỤ CẦN THIẾT
1. Đặt máng nghiêng có lắp nam châm điện N và cổng quang điện E
lên giá đỡ. Nam châm điện N được lắp ở đầu A của máng nghiêng,
nối qua hộp công tắc, và cắm vào ổ A của đồng hồ đo thời gian nhờ
một phích cắm có 5 chân. Nếu đồng hồ đo thời gian được bật điện, ổ
A sẽ cấp điện cho nam châm hoạt động. Cổng quang điện E nối vào ổ
B của đồng hồ đo thời gian.
Hạ thấp khớp nối để giảm góc nghiêng α, sao cho khi đặt mặt đáy trụ
thép lên máng, trụ không thể tự trượt. Điều chỉnh thăng bằng cho
máng nghiêng nhờ các chân vít của giá đỡ, sao cho dây rọi song song
với mặt phẳng thước đo góc.
IV. LẮP RÁP THÍ NGHIỆM
a. Đo hệ số ma sát nghỉ cực đại.
V. TRÌNH TỰ THÍ NGHIỆM.
Đặt mặt đáy trụ thép lên mặt phẳng nghiêng. Tăng dần góc
nghiêng a bằng cách đẩy từ từ đầu B của nó, để máng nghiêng
trượt trên thanh ngang của giá đỡ. Chú ý giữ chắc giá đỡ.
Khi vật bắt đầu trượt thì dừng lại, đọc và ghi giá trị α
0
vào bảng 1.
Lặp lại thí nghiệm 5 lần và ghi các giá trị đo được vào bảng 1.
b. Đo hệ số ma sát trượt.

và lặp lại 5 lần phép đo thời gian t .
Kết thúc thí nghiệm : Tắt điện đồng hồ đo thời gian.
Chú ý : Hệ số ma sát phụ thuộc nhiều vào trạng thái bề mặt tiếp
xúc giữa các vật ( bụi bậm, ẩm ướt, các vật bám dính trên mặt ). Vì
vậy cần lau sạch các bề mặt tiếp xúc của máng nghiêng, vật trượt
trước khi thực hiện phép đo.