VÀI KINH NGHIỆM GIẢNG DẠY MÔN ÂM
NHẠC LỚP 5 ĐẠT HIỆU QUẢ

I.
ĐẶT VẤN ĐỀ:

Với sức ép về nhu cầu nhân lực cho sự phát triển kinh tế, xã hội hiện
nay. Giáo dục đảm đương trọng trách lớn lao của xã hội . Vì “ Đối tượng
của giáo dục không phải là tạo ra máy móc mà tạo nên con người”
(Paul Janet). Những con người hội tụ đầy đủ về “ đức, trí, thể, mỹ” để
xây dựng đất nước hội nhập và phát triển. Vì thế, nâng cao chất lượng
giáo dục đồng đều ở tất cả các môn học là mục tiêu của sự nghiệp giaó
dục hiện nay. Do vậy nội dung đổi mới PPDH là một vấn đề được toàn
ngành giáo dục quan tâm“ Phát huy tính tích cực của người học, tăng
cường hoạt động, giảm lí tuyết tăng thực hành, tích hợp các nội dung liên
quan, dạy học theo hướng tương tác giữa thầy với trò, trò và trò, GV giúp
HS tự tìm tòi, khám phá để thu nhận kiến thức kó năng, tăng cường thiết
bò dạy học, học theo nhóm.”(đổi mới PPDH)
Bên cạnh các môn học truyền thống, âm nhạc là môn học tương đối
mới mẽ và thời gian gần đây được sự quan tâm của ngành.
Việc vận dụng PPDH mới vào giảng dạy môn âm nhạc là việc hết sức
cần thiết, nghiêm túc.
Bởi muốn nâng cao chất lượng giáo dục bộ môn âm nhạc thì người thầy
luôn luôn hoàn thiện về năng lực chuyên môn, phẩm chất đạo đức. GV
phải biết vận dụng, tìm tòi, tích luỹ những PPDH làm sao để HS lónh hội
kiến thức một cách dễ dàng, tạo cho HS tinh thần “học vui, vui học”. Tạo
hứng thú, nhẹ nhàng, thoải mái cho HS trong khi học.
Học âm nhạc giúp HS phát triển trí tuệ, tình cảm, cảm xúc, đạo đức,
nhận thức sâu sắc hơn về cái đẹp. Bước đầu hình thành nhân cách, Văn
hoá âm nhạc ở HS.
Chẳng hạn khi học bài : Con chim vành khuyên (Trích) “….Chim gặp

nghiệp.
khó khăn:
Là GV viên mới ra trường nên kinh nghiệm giảng dạy, trình độ chuyên
môn ít nhiều còn hạn chế.
Vài trường hợp phụ huynh, HS xem bộ môn âm nhạc là môn phụ không
quan trọng nên chưa quan tâm đến việc học nhạc .
Đặc trưng của bộ môn nhạc gắn liền với hoạt động phong trào của
trường GV tham gia phong trào đồng thời tập luyện, khuyến khích HS
tham gia các phong trào văn nghệ cuả trường, ngành, đội tổ chức. Do
vậy, GV phải sắp xếp thời gian hợp lí để đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ
được giao.
II. NHỮNG LƯU Ý KHI GIẢNG DẠY ÂM NHẠC LỚP 5:
1. Giúp HS yêu thích bộ môn âm nhạc, tạo thói quen về nề nếp trong
giờ học âm nhạc, hiểu tầm quan trọng của bộ môn âm nhạc:
ng bà ta có câu: “GV đứng trên bục giảng là nghệ só thì GV âm
nhạc càng nên là một nghệ só khi đứng trên bục giảng”
Điều đầu tiên, GV phải vui tươi thái độ thân thiện, gần gũi với HS vì
bộ môn âm nhạc là nghệ thuật là hướng đến cái đẹp, cái mỹ cảm của tâm
hồn. Lời lẽ truyền đạt cho HS phải truyền cảm, sâu sắc, dứt khoát đôi
khi là một khẩu hiệu quen thuộc đối với HS trong giờ học âm nhạc ( cách
bắt nhòp, đếm nhòp, luyện thanh…).
Đối với HSTH trong các em mỗi GV điều là thần tượng của các em.
Từng cử chỉ, việc làm của GV điều in sâu vào trí nhớ của HS. Do vậy,
trong bất kỳ mọi tình huống GV phải thật chính xác, gương mẫu. Từ cách
thể hiện bài hát không cần thật hay nhưng phải hát chuẩn, làm sao GV
cất lên tiếng hát HS cảm nhận ngay được cái hay, cái tình cảm của bài
hát. Cách trình bày bảng, cách viết nốt nhạc cũng phải thật đúng, thật
đẹp.Tất ca ûphải thu hút được sự chú ý của HS nếu GV vô tình viết nốt
móc đơn thiếu nét HS cố gắng viết nốt móc đơn thật giống nốt móc đơn
cô đã viết trên bản. Vì giáo dục HS tiểu học tạo nền tảng cho các em

nhạc; Đầu giờ hát phải luyện thanh, giai điệu của thang âm luyện thanh
cô đếm nhòp mới bắt đầu hát, khi hát phải nghiêng đầu hoặc nhòp chân
nhẹ để giữ nhòp, dù đứng hay ngồi điều phải thẳng lưng, mở to miệng mắt
nhìn theo sự điều khiển của GV( GV đánh nhòp). Cô có khẩu hiệu gõ
phách, nhòp mới đựơc gõ không gõ thanh phách tuỳ tiện không gây ồn
ào. Cô thực hiện gõ phách, nhòp mẫu không thực hiện theo mà phải chú
ý lắng nghe. Khi biểu diễn trước lớp đứng đúng tư thế tự nhiên, thoải mái
phải nhún người kết hợp động tác minh hoạ cho bài hát.
Khoảng 4 tuần, hoặc giữa HK tôi cho HS làm bài kiểm tra trắc
nghiệm ngắn khoảng 15 phút vào đầu giờ học. Nhằm mục đích cho HS
chú tâm vào việc học bộ môn âm nhạc ôn lại kiến thức đã học để các em
thấy tầm quan trọng của bộ môn này.
Các đề bài kiểm tra có nội dung tương tự như sau:
HÃY KHOANH TRÒN CÂU ĐÚNG
Câu 1: Qua nội dung bài hát “Hãy giữ cho em bầu trời xanh”. Em
nhận thức được điều gì ?
a) Yêu cuộc sống tự do, hoà bình.
b) Đoàn kết giúp đỡ bạn bè trong lớp .
c) Cả 2 ý trên
Câu 2: Bài hát “ Reo vang bình minh” là :
a) Nhanh, vui, rộn ràng
b) Thiết tha, dòu dàng
c) Vừa phải trong sáng
Câu 3 : Chọn từ thích hợp trong câu hát của bài : Những bông hoa,
những bài ca. “…Lời hát … bao bé em bước trên đường phố….”
a) Rộn ràng
b) Sôi động
c) Ríu rít.
Câu 4: Trường độ của hình nốt móc đơn là:
a) 1 phách

Tôi Đàn một câu của bài hát : “Bầu trời xanh”. Nhạc Văn Quỳ
Tôi khuyến khích HS xung phong hát bài : Bầu trời xanh
Tôi đặt câu hỏi :
Bài hát bầu trời xanh có nội dung miêu tả về điều gì ?
HS trả lời :
Bài hát có nội dung miêu tả về hoà bình
Tôi giảng giải:
Bài hát miêu tả về các bạn thiếu nhi yêu cuộc sống hoà bình và
hôm nay, cô sẽ dạy các em hát bài hát mới rất hay cũng có nội dung về
hoà bình. Chúng ta cúng bắt đầu bài học xem bài hát có giai điệu, tiết tấu
hay như thế nào nhé!
Khi HS đọc lời ca tôi theo dõi sửa cách phát âm của HS. Tôi chú ý
giải thích từ khó trong bài, từ nào mới không hiểu tôi tra từ điển nhằm đạt
tới sự chính xác .
Ví dụ:
Khi dạy bài : “Hãy giữ cho em bầu trời xanh” Nhạc Huy Trân
Tôi giải thích cho HS nghe các từ :

Điên cuồng
: Người có hành động dữ dội, tàn bạo.

Hành tinh
: Loài người trên trái đất
Qua gợi ý và giải thích từ, HS hiểu nội dung bài hát .
*Sử dụng đồ dùng trực quan sinh động, phù hợp với yêu cầu bài dạy:
Khi cần những bức tranh sinh động minh hoạ cho tiết dạy, tôi lên
mạng và copy những tranh, ảnh cần thiết, phù hợp cho tiết dạy. Sau đó
in màu hoặc in thường minh hoạ cho tiết dạy thu hút HS và các em hiểu
bài nhanh.
Khi dạy bài hát mới, tôi viết biên bản bài hát lên bảng phụ, khuông

thể sử dụng loại đàn có ổ đóa thu bài hát vào đóa, khi dạy mở đóa cho
HS hát theo nhưng loại đàn có đóa rất nặng không thuận tiện duy
chuyển.
Khi dạy bài hát mới ngoài việc hát mẫu, tôi mở bài hát đã thu cho HS
sinh nghe 1 lần, ( khi cho HS nghe, hát GV chọn đúng tông tầm cỡ
giọng của HS) để giúp HS hình dung đïc phần nào giai điệu, tiết tấu
bài hát trước khi đàn từng câu cho HS hát theo lối móc xích. Trong quá
trình HS hát, GV quan sát lớp kó hơn vì trong lúc GV đàn các em thừa
dòp để làm việc riêng hoặc không chú ý hát cùng tập thể. D o vậy, GV
phải thành thạo khi sử dụng đàn làm sao vừa đàn vừa có thể bao quát
lớp phát hiện, chấn chỉnh HS kòp thời. GV luôn nhắc nhỡ HS ngồi thẳng
lưng, hát mở khẩu hình, phát âm đúng GV chú ý không đòi hỏi HS quá
cao như dạy HS cấp 2 thể hiện sự vừa sức ở HS .
- GV chú ý nhắc nhỡ HS ngắt hơi, lấy hơi đúng. Do vậy việc GV đánh
dấu chổ lấy hơi rõ ràng là rất quan trọng. Bên cạnh đó GV đàn thật
chính xác theo quy đònh chổ ngắt hơi của bài, chú ý ngắt ở dấu lặng HS
hát theo như vậy mới thể hiện được tính chất, tình cảm của bài, thể hiện
được ý đồ của tác giả bài hát muốn gửi gấm trong bài hát.
ví dụ: Khi đàn từng câu cho HS hát bài : Con chim hay hót
Nhạc : Phan Huỳnh Điểu
GV đánh dấu chổ ngắt hơi và đàn theo tiết nhạc như sau:
Con chim hay hót . Nó đứng nó hót cành đa/ Nó ra cành trúc nó rút nó
rút cành tre/ Nó hót le te / nó hót la ta/ nó hót le te la ta/ mà nó bay vô
nhà/ ấy nó ra ruộng lúa/Nó múa/ nó chơi/ ơi chim ơi/ Chim ơi là ới
chim ơi/ chim ơi là ới chim ơi/ ơi chim ơi.
- Gv chỉ đònh HS tìm đọc tên các từ luyến trong quá trình đàn cho HS
hát từng câu GV chú ý phân tích các từ luyến hướng dẫn HS đọc từ
luyến sau đó mới đàn cho HS hát.
Ví dụ : Khi dạy cho HS hát bài : Ước mơ
Nhạc Hoa

lại) vì nếu nhóm nhiều HS hát các em hoà giọng vào nhau GV khó phát
hiện HS hát sai, không sửa kòp thời sẽ rất khó sửa cho các em khi các em
đã quen với giai điệu của mình.
- GV chú ý Cách bắt nhòp
GV đàn một câu đúng tông với tầm cỡ giọng của HS sau đó tuỳ theo
từng bài hát mà đếm nhòp chính xác, to rõ dứt khoát để những HS ngồi
cuối lớp nghe rõ. Việc bắt nhòp rất quan trọng nếu chúng ta bắt nhòp sơ
sài không rõ ràng, không to và dứt khoát HS hát sẽ không điều, không có
khí thế dẫn đến tiết dạy không hiệu quả GV, HS điều uể oải, chán nản.
Hát kết hợp gõ đệm tuỳ theo từng bài lựa chọn cách gõ đệm phù hợp:
Lên lớp 5 HS đã biết phân biệt được sự khác biệt của gõ nhòp, phách,
tiết tấu. Tuy vậy, cũng còn vài trường hợp HS chưa hiểu GV phải giúp HS
phân biệt đâu là gõ nhòp, phách, tiết tấu.
Chúng ta có 3 cách gõ đệm nhưng tuỳ theo từng bài mà chọn một
trong 3 cách cách gõ đệm phù hợp.
Ví dụ :
khi dạy bài : “M àu xanh quê hương” Bài hát có tiết tấu nhanh tôi chỉ
cho HS gõ nhòp, phách không gõ tiết tấu .Vì tâm lí các em sợ sự trống
rỗng, khi các em gõ tiết tấu sẽ bò dồn nhòp lúc đó không còn giữ được
nhòp của bài.
Ví dụ:
Khi dạy bài hát : “Ước mơ” (Nhạc Hoa, Lời Việt: An Hòa) Bài :
“hát mừng” Dân ca H’rê( Tây Nguyên). Hai bài hát này có tiết tấu
nhanh tôi không cho HS gõ tiết tấu chỉ cho HS gõ phách, nhòp.
Tôi hạn chế cho HS gõ nhòp những bài hát tiết tấu chậm( nhòp
¾, ¾

chậm) tính chất thiết tha, diệu dàng nếu gõ nhòp nghe rất buồn dẫn đến
cảm giác HS chán nản, buồn ngủ, các em chỉ gõ phách, tiết tấu nghe vui
tai nhưng vẫn giữ được tính chất bài hát.

“ Cùng nhau cầm tay đi đến thăm các thầy các cô, lời hát rộn rã
bao bé em bước trên đường phố”
Đoạn còn lại cả lớp hát:
“Náo nức tiếng cười, say sưa yêu đời . Những đó hoa tươi màu đẹp nhất
chúng em xin tặng các thầy các cô”
Lời 2 hát tương tự
**Hình thức hát đối đáp kết hợp gõ tiết tấu, đọc theo thơ của lời bài
hát.
Ví dụ : Khi dạy bài:
“Con chim hay hót”
Dãy 1 hát :
“Con chim hay hót. Nó đứng nó hót cành đa. Nó ra cành trúc. Nó rút
cành tre.”
Dãy 2 kết hợp gõtiết tấu, đọc theo thơ:
“Nó hót le te. Nó hót la ta.”
Dãy 1 hát :
“Nó hót le te la ta mà nó bay vô nhà ấy nó ra ruộng lúa. Nó múa nó
chơi.”
Dãy 2 đọc theo thơ, gõ tiết tấu:
“Ơi chim ơi, chim ơi là ới chim ơi, chim ơi là ới chim ơi, ơi chim ơi”
Dù hát ở hình thức nào GV mở nhạc đệm, tay đánh nhòp, nhắc nhỡ HS
hát đúng chính xác nhòp đàn.
3. Dạy tập đọc nhạc:
Phân môn Tập đọc nhạc vẫn còn vài trường hợp HS rất ngại đọc tên
nốt hoặc nhận biết tên nốt rất chậm mặc dù đã học lớp 5. Đối với những
trường hợp trên, GV phải dành thời gian để hướng dẫn cho HS nhận biết
chính xác vò trí nốt nhạc trên khuông, đọc đúng tên nốt nhạc. Tôi giảng
giải như sau:
Một khuông nhạc có 5 dòng kẽ tính từ dưới lên, 4 khe.Thang âm đô
trưởng có 7 nốt :