ĐẤU TRANH DÂN TỘC Ở CÁC NƯỚC ĐANG PHÁT TRIỂN, Ý NGHĨA
CỦA NÓ TRONG QUÁ TRÌNH ĐẤU TRANH GIỮ VỮNG ĐỘC LẬP
DÂN TỘC VÀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
MỞ ĐẦU
Thời đại hiện nay là thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã
hội, mở đầu bằng thắng lợi của cuộc cách mạng tháng mười Nga năm 1917. Đây
không chỉ là một luận điểm mà là một thực tế đã được lịch sử nhân loại kiểm
nghiệm. Hiện nay bên cạnh sự quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội,
còn xuất hiện hai sự quá độ chuyển tiếp; một là sự quá độ chuyển tiếp kinh tế thế
giới từ giai đoạn quốc tế hoá sang giai đoạn toàn cầu hoá; hai là sự chuyển tiếp
của hệ thống quan hệ quốc tế từ thế giới hai cực sang trật tự thế giới mới đang
hình thành. Trong thời kỳ chuyển tiếp đó, bao giờ cũng có những lực lượng đấu
tranh cho triển vọng phát triển của thế giới, hình thành nên những xu thế, và lực
lượng khác nhau trong đấu tranh giải quyết mâu thuẫn của thời đại. Mặt khác,
cuộc cách mạng khoa học, công nghệ hiện đại và quá trình toàn cầu hoá đang
diễn ra mạnh mẽ cuốn hút tất cả các nước đang phát triển vào vòng xoáy của nó.
Các nước phát triển, các thế lực đế quốc chủ nghĩa đang triệt để lợi dụng toàn
cầu hoá kinh tế để bành trướng các quan hệ tư bản, tạo ảnh hưởng trên toàn thế
giới, thiết lập vĩnh viễn hệ thống phân công lao động và hệ thống quan hệ quốc
tế do các nước tư bản phát triển chi phối. Chủ nghĩa tư bản đang nắm trong tay
các phương tiện về kinh tế, quân sự, khoa học công nghệ hiện đại, mạng lưới
thông tin, chất xám, các cơ chế quốc tế… sẵn sàng dùng sức mạnh, kể cả sức
mạnh quân sự, để thực hiện lợi ích của chúng. Các nước đang phát triển và chậm
1
phát triển nổ lực tranh thủ quá trình toàn cầu hoá để thực hiện phát triển rút
ngắn, và phấn đấu cho một trật tự thế giới dân chủ, bình đẳng, không bị lệ thuộc
bởi sự nô dịch của chủ nghĩa tư bản. Vấn đề cơ bản đặt ra cho các quốc gia đang
phát triển hiện nay là, tạo môi trường hoà bình, độc lập dân tộc và toàn vẹn chủ
quyền quốc gia, duy trì sự ổn định khu vực và thế giới để phát triển. Đấu tranh
dân tộc ở các nước đang phát triển hiện nay không chỉ diễn ra gay go phức tạp,
mà nó còn biểu hiện bằng những nội dung, hình thức mới, với tính chất mới và

xu hướng toàn cầu hoá hết sức mạnh mẽ, dẫn đến tình hình thế giới trở nên biến
động phức tạp, nổi lên là một số đặc điểm cơ bản sau:
Một là, sự khủng hoảng của chủ nghĩa xã hội hiện thực diễn ra ở cuối thế kỷ
XX đã đi vào thoái trào, chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ, tạo điều
kiện cho chủ nghĩa tư bản tạm thời thắng thế. Đại hội XI khẳng định: “Chế độ xã
hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Ðông Âu sụp đổ là tổn thất lớn đối với phong trào
cách mạng thế giới, nhưng một số nước theo con đường xã hội chủ nghĩa, trong
đó có Việt Nam, vẫn kiên định mục tiêu, lý tưởng, tiến hành cải cách, đổi mới,
giành được những thành tựu to lớn, tiếp tục phát triển; phong trào cộng sản và
công nhân quốc tế có những bước hồi phục. Tuy nhiên, các nước theo con đường
xã hội chủ nghĩa, phong trào cộng sản và cánh tả còn gặp nhiều khó khăn, các
thế lực thù địch tiếp tục chống phá, tìm cách xóa bỏ chủ nghĩa xã hội”
2
.Cuộc đấu
tranh dân tộc, giai cấp trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn
thế giới, ngày càng gay go phức tạp với những nội dung, hình thức và phương pháp
mới. Các học giả tư sản cho rằng, chủ nghĩa xã hội đã hoàn toàn thất bại, và chủ
nghĩa tư bản hiện đại đã hoàn toàn thắng thế, nhưng thực chất các nước xã hội chủ
2
ĐCSVN, Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb CTQG, H. 2011, tr 68.
3
nghĩa còn lại trong quá trình cải cách đổi mới, đã nhận thức và tìm ra con đường
đúng đắn, tiếp tục xây dựng chủ nghĩa xã hội một cách thuyết phục cả về lý luận và
thực tiễn. Trong khi đó, chủ nghĩa tư bản đang tự điều chỉnh thích nghi để phát triển
trong “miền có thể” của nó, thì nó cũng đã bộc lộ những khuyết tật, những bế tắc,
mâu thuẫn nội tại không thể điều hoà được, bản chất hiếu chiến, phản động ngày
càng bộc lộ, làm cho nhân loại nhìn nhận đánh giá hoài nghi về khả năng thích nghi
của nó. Mặt khác, dưới tác động tiêu cực của toàn cầu hoá, xã hội loài người ngày
càng phân hoá sâu sắc, một bộ phận giàu lên, sống vương giả về mọi mặt, còn đại
đa số nhân dân lao động vẫn tiếp tục sống cùng quẫn, đói nghèo, bệnh tật, chết chóc

Bốn là, Khoa học - công nghệ phát triển mạnh mẽ, kinh tế trí thức ra đời,
thúc đẩy sự tiến bộ nhanh chống của xã hội loài người. Đại hội Xi chỉ rõ: “Cuộc
cách mạng khoa học và công nghệ, kinh tế tri thức và quá trình toàn cầu hóa diễn
ra mạnh mẽ, tác động sâu sắc đến sự phát triển của nhiều nước. Các mâu thuẫn
cơ bản trên thế giới biểu hiện dưới những hình thức và mức độ khác nhau vẫn
tồn tại và phát triển”
3
.Cuối thế kỷ XX đầu thế kỷ XXI, loài người đã đạt được
những thành tựu khoa học - công nghệ phát triển chưa từng thấy. Những thành
tựu mới về khoa học - công nghệ trên tất cả các lĩnh vực thông tin, điện tử, tin
học, sinh học, vật liệu … đã và đang phục vụ nâng cao đời sống con người. Nhờ
những phát minh khoa học - công nghệ, con người ngày càng làm chủ cuộc sống,
làm chủ xã hội. Khoa học - công nghệ trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp, góp
3
ĐCSVN, Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb CTQG, H. 2011, tr 67.
5
phần thúc đẩy tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia dân tộc.
Song đồng thời khoa học - công nghệ cũng đặt con người, mỗi quốc gia dân tộc
trước những đòi hỏi mới, phải không ngừng nâng cao trình độ mọi mặt, tiếp thu
khoa học - công nghệ hiện đại nhanh, có hiệu quả mà không bị xâm phạm đến
lợi ích và chủ quyền quốc gia dân tộc, không bịu áp đặt, lệ thuộc. Vấn đề hội
nhập quốc tế, tiếp thu khoa học - công nghệ hiện đại, cũng là một đặc điểm chi
phối đến cuộc đấu tranh dân tộc của các nước đang phát triển hiện nay.
Năm là, sự bùng nổ thông tin, làm tăng nhanh tính hiểu biết và phạm
vi quan tâm của con người. Thời đại hiện nay, do các yếu tố thông tin cập
nhật hàng ngày, con người được tiếp nhận thông tin nhiều kênh, nhiều lĩnh
vực, nên khả năng hiểu biết của con người ngày càng nhanh nhạy, nhờ vậy
con người trở nên năng động, sáng tạo và chủ động hoạt bát hơn nhiều so với
trước đây. Thông tin đã thúc đẩy các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hoá, xã
hội, khoa học – công nghệ, quốc phòng an ninh, đối ngoại của các quốc gia

không một ai có thể áp đặt một cách chủ quan. Vấn đề đặt ra là, con người phải
biết tôn trọng những quy luật chung để cùng tồn tại, tôn trọng quyền và lợi ích
chính đáng của mọi người, mọi quốc gia dân tộc, tìm đến một tiếng nói chung để
có biện pháp thích hợp. Đảng ta nhận định: “những cuộc chiến tranh cục bộ,
xung đột vũ trang, xung đột dân tộc, tôn giáo, chạy đua vũ trang, hoạt động can
thiệp, lật đổ, ly khai, hoạt động khủng bố, những tranh chấp về biên giới, lãnh
thổ, biển đảo và các tài nguyên thiên nhiên tiếp tục diễn ra ở nhiều nơi với tính
chất ngày càng phức tạp”
5
4
ĐCSVN, Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb CTQG, H. 2011, tr 67.
5
ĐCSVN, Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X Nxb CTQG, H. 2006, tr. 73.
7
Bảy là, khủng bố và chống khủng bố trở thành mối quan tâm của cả thế
giới. Sau sự kiện 11/9/2001, hoạt động khủng bố diễn ra dưới nhiều hình thức
khác nhau trên phạm vi toàn thế giới, tạo nên tình trạng mất ổn định, khó phòng
ngừa, khó ngăn chặn và đối phó. Khủng bố có thể gắn với xu hướng ngày càng
hoạt động gia tăng mang tính quốc tế của các tổ chức tội phạm, chúng sát nhập,
liên kết thành liên minh tội phạm xuyên quốc gia, hoạt động ngày càng tinh vi,
hiện đại và nguy hiểm. Khủng bố và tội phạm là 2 lĩnh vực khác nhau, có liên
quan với nhau và đang có xu hướng phát triển, là mối đe doạ trên phạm vi toàn
thế giới. Vì thế chống khủng bố và chống tội phạm cũng là xu thế mới đặt ra với
nhiều nước trên thế giới hiện nay. Đại Hội XI của Đảng khẳng định: “Nhân dân
thế giới đang đứng trước những vấn đề toàn cầu cấp bách có liên quan đến vận
mệnh loài người. Ðó là giữ gìn hòa bình, đẩy lùi nguy cơ chiến tranh, chống
khủng bố, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu toàn cầu, hạn chế
sự bùng nổ về dân số, phòng ngừa và đẩy lùi những dịch bệnh hiểm nghèo
Việc giải quyết những vấn đề đó đòi hỏi sự hợp tác và tinh thần trách nhiệm cao
của tất cả các quốc gia, dân tộc”

tiến bộ vẫn phải đối mặt với những mặt trái của nó, đó là vấn đề về bệnh tật, ô
nhiểm môi trường do chính sự phát triển của xã hội tạo ra. Đặc biệt là đại dịch
thế giới HIVAISD, H5N1, và biết đâu còn có những đại dịch khác nguy hiểm
gấp nhiều lần sẽ phát sinh. Như vậy, cùng với vấn đề chiến tranh, thiên tai, môi
trường … thì bệnh tật là một trong những mối đe doạ cuộc sống con người trên
quy mô toàn thế giới, điều đó không thể giải quyết riêng rẽ ở từng quốc gia, dân
tộc, mà đòi hỏi phải có tiếng nối chung của toàn nhân loại mới giải quyết được.
9
Trên đây là 10 đặc điểm mang tính khái quát tình hình thế giới cuối thế kỷ
XX đầu thế kỷ XXI. Tuy nhiên, đối với từng quốc gia dân tộc còn có nhiều đặc
điểm với nhiều hình thức biểu hiện khác nhau, quan hệ tác động lẫn nhau, tạo
nên một bối cảnh thế giới vừa phong phú vừa đa dạng, phức tạp, chứa đựng
nhiều yếu tố khó lường. Trong đó, đặc điểm nổi bật của thế giới hiện nay là xu
hướng toàn cầu hoá đang lôi cuốn tất cả các quốc gia, dân tộc cùng tham gia ở
các mức độ khác nhau.
Trước hết, phải khẳng định rằng, toàn cầu hoá là một quá trình khách quan
không thể đảo ngược. Một mặt, nó là sự tiếp nối và hoàn thiện các khuynh hướng
đã hình thành trong lịch sử thế giới; mặt khác, nó lại là một hiện tượng mới, bắt
đầu bằng toàn cầu hoá về kinh tế, rồi dần dần cuốn theo toàn cầu hoá về văn hoá,
xã hội, tác động mạnh mẽ đến chính trị. Ngày nay, Mỹ đang từng bước thực hiện
chủ nghĩa bá quyền và chính trị cường quyền, nhằm biến toàn cầu hoá thành Mỹ
hoá cả về kinh tế, văn hoá lẫn chính trị; nuôi hy vọng chiếm vị trí độc tôn làm bá
chủ thế giới. Thực tế đã chứng minh, thách thức do toàn cầu hoá mang lại cho
các nước đang phát triển rất đa dạng phức tạp, trong đó thách thức về chính trị là
quan trọng nhất. Toàn cầu hoá thách thức đến sự độc lập, tự chủ và chủ quyền
của các quốc gia dân tộc, de doạ đến nền an ninh và toàn vẹn lãnh thổ các nước,
ngay cả hệ thống quyền lực của các quốc gia như quyền định ra chính sách, mục
tiêu kinh tế, kiểm soát điều hoà nguồn tài nguyên thiên nhiên, quyền quản lý các
hoạt động kinh tế đều bị các nước phát triển can thiệp, chi phối, làm cho các
nước đang phát triển phải lệ thuộc từ kinh tế đến chính trị, và tất nhiên đến một

kết hợp tác chặt chẽ với nhau thì họ mới có sức mạnh để đối thoại và phát triển,
không những có thể đáp ứng được nhu cầu trong nước, mà còn tăng cường được
năng lực, vị thế của mình trong quan hệ quốc tế.
Đồng thời sau khi chiến tranh lạnh kết thúc, các nước đang phát triển lại
đang đứng trước một khó khăn lớn, cơ cấu kinh tế có nhiều khiếm khuyết, sự
mất cân bằng về quân sự, khoa học - công nghệ, không những đã tạo ra sự bất
bình đẳng trong vấn đề vũ trang, giải trừ quân bị, mà còn làm phát sinh nhiều
tình trạng mất an ninh khác. Điều này được chứng minh bằng nhiều cuộc xung
đột xẩy ra ở các nước từ năm 1991 đến nay. Sự phân hoá giàu nghèo, phân hoá
kinh tế, giữa các nước, và mâu thuẫn giữa nhiều quốc gia với các nước phương
tây ngày càng gay gắt, thì tranh chấp nội bộ ở các nước đang phát triển cũng
không kém phần phức tạp, đòi hỏi họ phải chuyển từ giành và củng cố độc lập
chính quyền, an ninh chính trị gắn với độc lập tự chủ về kinh tế để phát triển.
Phần lớn các nước đang phát triển ở vào giai đoạn đầu của thời kỳ quá độ
chuyển từ tiền tư bản chủ nghĩa sang tư bản chủ nghĩa, hoặc phát triển tư bản chủ
nghĩa, nên họ cần có sự hợp tác với phương tây, họ ra sức cạnh tranh nhau để thu
hút vốn đầu tư, công nghệ từ các nước phát triển, do đó khối đại đoàn kết giữa
các nước đang phát triển đã xuất hiện xu hướng lỏng lẻo. Tranh chấp, xung đột
trong nội bộ khối các nước đang phát triển có cả nguyên nhân khách quan và
nguyên nhân chủ quan, khác nhau diễn ra ở nhiều nơi. Xung đột chính trị thường
biểu hiện dưới hình thức xung đột dân tộc, sắc tộc, tôn giáo, tranh chấp lãnh thổ,
tài nguyên … Nhìn chung ở khắp các khu vực trên thế giới, hầu hết các điểm
xung đột, điểm nóng diễn ra do những mâu thuẫn trong nội bộ một nước, hoặc
giữa các nước đang phát triển tạo nên. Xung đột ở vùng Cápcazơ thuộc Liên Xô
cũ, xung đột giữa các nước Ả rập, Israen với Palextin, nội chiến ở Công gô, xung
12
đột ở Ấn Độ và Pakixtan, gần đây là xung đột ở Irăc, Li Băng …nguyên nhân
của các cuộc xung đột trên một phần do yếu tố thuộc về lịch sử; nhưng phần lớn
là do quan hệ giữa các quốc gia dân tộc không được bình đẳng trong các lĩnh vực
lãnh thổ, chính trị, kinh tế, tôn giáo, văn hoá đã tồn tại từ lâu, nay có cơ hội bùng

chung của thế giới, cần phải đấu tranh ngăn chặn và loại bỏ.
Đấu tranh dân tộc ở các nước đang phát triển trên các lĩnh vực hiện nay
cũng là vấn đề nan giải, phức tạp. Trong bối cảnh toàn cầu hoá đang diễn ra sôi
động, lợi ích dân tộc, chủ quyền quốc gia, bản sắc văn hoá dân tộc của các nước
đang nước phát triển bị đe doạ, lấn át, đồng hoá. Trước hết là cuộc đấu tranh
nhằm xây dựng một nền kinh tế độc lập tự chủ, làm tiền đề nền tảng cho độc lập
về chính trị và văn hoá. Xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ không chỉ xuất phát
từ quan điểm, đường lối chính trị, mà còn từ đòi hỏi của thực tiễn phát triển của
mỗi quốc gia. Có giữ vững độc lập, tự chủ mới duy trì được sự phát triển bền
vững và có hiệu quả của nền kinh tế quốc gia trong bối cảnh toàn cầu hoá hiện
nay. Ngược lại, để đảm bảo độc lập tự chủ về chính trị, thì phải xây dựng được
nền kinh tế độc lập, tự chủ, đây là bài học kinh nghiệm của rất nhiều quốc gia
đang phát triển, nếu không xây dựng được nền kinh tế độc lập tự chủ, thì rất dễ
bị lệ thuộc, bị các thế lực phản động, thù địch lợi dụng vấn đề kinh tế để lôi kéo,
hoặc khống chế, chèn ép buộc các nước đang phát triển, đặc biệt là các nước
nghèo phải thay đổi chế độ chính trị, đi chệch quỷ đạo đã lựa chọn. Nói cách
khác, có xây dựng được nền kinh tế độc lập, tự chủ thì mới tạo được kinh tế, cơ
14
sở vật chất, kỹ thuật của chế độ chính trị độc lập, tự chủ; độc lập tự chủ về kinh
tế là nền tảng vật chất cho độc lập tự chủ về chính trị, không thể có độc lập tự
chủ về chính trị, nếu kinh tế bị lệ thuộc. Độc lập tự chủ về kinh tế còn là cơ sở,
nền tảng cho độc lập tự chủ trên các mặt khác, làm nền tảng để phát huy sức
mạnh tổng hợp của mỗi quốc gia.
Đó là những điều kiện vô cùng cần thiết cho sự nghiệp xây dựng và phát
triển của các quốc gia đang phát triển và cũng là điều kiện cần thiết, cấp bách
của nội dung đấu tranh cho độc lập dân tộc ở mỗi quốc gia hiện nay.
Nếu quan niệm chủ quyền quốc gia độc lập một cách tuyệt đối “không
chịu bất kỳ ảnh hưởng nào từ bên ngoài” thì chưa đúng và chưa đủ với bối cảnh
quốc tế hiện nay, bởi vì khi tham gia vào quá trình này các chính phủ từng nước
phải chấp nhận giới hạn quyền lực riêng của mình trên một số lĩnh vực, thông

khu vực và an ninh toàn cầu. Do vậy, nếu khu vực mất ổn định, thì các quốc gia
trong khu vực ấy cũng không thể ổn định được, vì thế sự ổn định an ninh của
từng quốc gia, dân tộc và khu vực cũng như toàn thế giới vừa là điều kiện vừa
là hệ quả của nhau.
Đấu tranh dân tộc ở các nước đang phát triển hiện nay cũng được thể hiện
dưới hình thức đấu tranh bảo vệ các giá trị văn hóa, tinh thần, giữ gìn và phát
huy bản sắc văn hóa dân tộc trước nguy cơ xâm lấn, đồng hoá bởi các giá trị văn
hóa phương tây. Sự khác nhau đó, một mặt phản ánh sinh động đời sống văn
hóa, xã hội của mỗi cộng đồng dân tộc, mặt khác, chúng thể hiện bản lĩnh, cốt
16
cách tinh thần, nét đẹp, nhân cách, ước mơ hoài bảo, lý tưởng của dân tộc, bản
sắc văn hóa của dân tộc đó. Trước những ưu thế về kinh tế, khoa học và công
nghệ, các nước phát triển tìm mọi cách để áp đặt hệ giá trị, quan điểm tư tưởng,
văn hóa lối sống của họ lên những nước nghèo, những quốc gia bị lệ thuộc. Đây
chính là nguy cơ “đồng nhất hoá các hệ giá trị và chuẩn mực, đe doạ và làm cạn
kiệt khả năng sáng tạo của các nền văn hóa”. Thực tế cho thấy, do sự du nhập ồ
ạt của lối sống văn hóa phương tây, một số bộ phận không nhỏ thanh, thiếu niên
ở các nước đang phát triển hiện nay có xu hướng hướng ngoại, họ thích lối sống
phương tây, lối sống Mỹ, nghe nhạc Roóc, uống rượu mạnh hơn là những bản
nhạc, vở kịch truyền thống, lối sống của dân tộc mình. Các tệ nạn xã hội như bạo
lực, ma tuý, mãi dâm đang huỷ hại không nhỏ một bộ phận lớp trẻ. Trong đời
sống văn học, nghệ thuật xuất hiện các tác phẩm đi theo khuynh hướng sáng tác
tiêu cực, phủ nhận những giá trị văn học truyền thống của dân tộc, cổ vũ cho chủ
nghĩa hiện sinh, chủ nghĩa thực dụng, làm băng hoại những giá trị đạo đức
truyền thống dân tộc. Nguy cơ gây ô nhiễm môi trường văn hóa từ mạng Internet
cũng gây không ít phiền toái cho các nhà quản lý trên lĩnh vực văn hóa ở các
nước đang phát triển. Rất nhiều hình ảnh, tin tức, ấn phẩm không phù hợp với
đạo lý, thuần phong mỹ tục của các dân tộc, được tán phát gây ảnh hưởng độc
hại. Vì vậy vấn đề thách thức đặt ra đối với các nước đang phát triển là làm thế
nào để vừa hội nhập quốc tế, phát triển kinh tế một cách bền vững, vừa tiếp thu

18
bản sắc dân tộc. Trước sự tác động của toàn cầu hoá, sự chống phá của các thế lực
thù địch trên tất cả các lĩnh vực đời sống xã hội, đặt ra cho chúng ta phải xây dựng
một nền kinh tế độc lập tự chủ, không lệ thuộc vào các thế lực bên ngoài, giữ
vững sư ổn định về chính trị, văn hóa, xã hội để phát triển đất nước theo con
đương xã hội chủ nghĩa, đây là vấn đề có ý nghĩa sống còn đối với sự nghiệp cách
mạng nước ta hiện nay. Tiến hành tốt điều đó cần phải quán triệt và thực hiện tốt
một số vấn đề có ý nghĩa chiến lược cơ bản sau:
Một là, nhận thức đúng đắn, về đặc điểm tình hình thế giới, trong nước
để có đường lối chiến lược sách lược đúng giữ vững độc lập dân tộc và chủ
nghĩa xã hội.
Nhận thức đầy đủ về tình hình đất nước trước hết chúng ta phải nhận thức
rõ thực chất và điều kiện khả năng bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa, quá độ đi lên
chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay. Đảng ta khẳng định, chúng ta quá độ đi lên
chủ nghĩa xã hội bỏ qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa, là một vấn đề mang
tính khách quan, phù hợp với xu hướng vận động phát triển của xã hội loài người,
phù hợp với xu thế của thời đại. Chúng ta đi lên chủ nghĩa xã hội có Đảng cộng
sản dày dạn kinh nghiệm lãnh đạo, có chính quyền, có nền tảng liên minh công -
nông - trí vững chắc, có sự hội nhập giao lưu kinh tế thế giới, có sự ủng hộ cổ vũ
của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, có thành tựu sau hơn 20 năm đổi
mới, quần chúng nhân dân cần cù sáng tạo tin theo Đảng. Đó là cơ sở là động lực
cơ bản cho phép cách mạng nước ta tham gia hội nhập quốc tế, vững bước trên
con đường chủ nghĩa xã hội. Tuy nhiên chúng ta cũng nhận thức đúng những khó
khăn thách thức mà cách mạng nước ta phải trải qua. Việt Nam bước vào thời kỳ
quá độ xây dựng chủ nghĩa xã hội từ một nước vốn là thuộc địa nữa phong kiến,
điểm xuất phát thấp, không qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa, trong bối
19
cảnh hết sức đặc biệt: vừa bị bao vây cấm vận, bị đe doạ bởi những mầm hoạ
chiến tranh, giải quyết gánh nặng hậu quả của mấy chục năm chiến tranh để lại,
vừa phải đương đầu với những chấn động sâu sắc và to lớn của cuộc khủng hoảng

cách sáng tạo, linh hoạt phù hợp với bối cảnh cụ thể của đất nước, làm cho nó có
sức sống mới trong thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta. Chúng ta học
Mác - Ăngghen, Lênin nhưng phải tìm những giải pháp cụ thể cho cách mạng
nước ta, phù hợp với điều kiện lịch sử nước ta, do đó đổi mới tuyệt nhiên không
phải thay đổi mục tiêu chủ nghĩa xã hội, xa rời các qua điểm của chủ nghĩa Mác
- Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng chủ nghĩa xã hội, mà là xuất phát
từ những quan niệm đó để hành động một cách đúng đắn theo mục tiêu độc lập
dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Đổi mới chính là một tiến trình thúc đẩy
sự phát triển độc lập của chủ nghĩa Mác - Lênin ở trên mãnh đất hiện thực Việt
Nam phù hợp, có hiệu quả, chứ không phải là sự giáo điều, rập khuôn máy móc
hay thực dụng rơi vào cơ hội. Đảng ta chỉ rõ: “Kiên trì chủ nghĩa Mác - Lênin là
vấn đề có tính nguyên tắc số một đối với Đảng ta. Trung thành với chủ nghĩa
Mác - Lênin có nghĩa là nắm vững bản chất cách mạng và khoa học của chủ
nghĩa Mác - Lênin, vân dụng một cách đúng đắn, thích hợp với điều kiện nước
ta, góp phần phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin một cách sáng tạo”
8
. Rõ ràng,
không thể có đổi mới sáng tạo nếu không xuất phát từ sự kiên định chủ nghĩa
Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, và đến lượt nó, sự kiên định sẽ trở nên
mất hết ý nghĩa, rơi vào chung chung trừu tượng nếu không có sự đổi mới cụ thể
7
ĐCSVN, Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Nxb CTQG, H. 2001, tr, 19.
8
ĐCSVN, Văn kiện Đại hội dại biểu toàn quốc lần thứ VII, Nxb sự thật, H, 1991, tr 127.
21
sáng tạo. Hội nhập trên cơ sở bảo đảm nền kinh tế độc lập tự chủ, hội nhập chứ
không phải hoà tan, hội nhập phải đảm bảo an ninh toàn vẹn lãnh thổ, duy trì sự
ổn định về chính trị, và bảo vệ giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Đại hội Đảng
toàn quốc lần thứ X chỉ rõ: “Đẩy mạnh hoạt động kinh tế đối ngoại, hội nhập sâu
hơn và đầy đủ hơn với các thể chế kinh tế toàn cầu, khu vực và song phương, lấy

đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc ta. Ngay từ khi ra đời dân tộc ta đã
biết phát huy khối đại đoàn kết dân tộc, chúng ta đã làm nên những kỳ tích lịch sử
hào hùng, dệt thành bản anh hùng ca cách mạng. Kế thừa truyền thống quý báu
của dân tộc, Đảng ta luôn luôn giương cao ngọn cờ đại đoàn kết toàn dân, coi đó
là đường lối chiến lược, là nguồn sức mạnh và động lực to lớn cho sự nghiệp cách
mạng nước ta. Ngay khi mới thành lập Đảng đã quan tâm đến nhiệm vụ xây dựng
khối đại đoàn kết dân tộc để hoàn thành nhiệm vụ giải phóng đất nước, trong
kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, nhờ phát huy được khối đại đoàn kết của
dân tộc, Đảng đã lãnh đạo nhân dân ta làm nên những chiến thắng lịch sử, đánh
bại những thế lực thực dân, đế quốc hung bạo, có tiềm lực kinh tế, quân sự lớn
hơn ta nhiều lần. Hồ Chủ Tịch khẳng Định: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết,
thành công, thành công, đại thành công”
10
. Trong giai đoạn cách mạng mới, đại
đoàn kết dân tộc được coi là động lực chủ yếu để phát triển đất nước, là cơ sở để
phát huy sự năng động sáng tạo của các tầng lớp nhân dân, thực hiện thắng lợi
mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, đòi hỏi phải
không ngừng xây dựng, cũng cố khối đại đoàn kết dân tộc, coi đây là vấn đề có ý
nghĩa chiến lược trong đấu tranh giữ vững độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội ở
nước ta hiện nay.
10
Hồ Chí Minh, toàn tập, Nxb. CTQG, H, 2000, tập 10, tr.350
23
Xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc là thực hiện đoàn kết giữa các dân tộc,
tôn giáo, giai cấp, tầng lớp, thành phần kinh tế, mọi giới, mọi lứa tuổi, mọi vùng
của đất nước, người trong Đảng và người ngoài Đảng, người đang công tác và
người đã nghĩ hưu, mọi thành viên trong đại gia đình dân tộc Việt Nam. Phải nêu
cao tinh thần chủ nghĩa yêu nước, ý chí tự lực tự cường và tự hào dân tộc, giữ
vững độc lập chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ, xây dựng tinh thần cởi mở, tin cậy lẫn
nhau trong xây dựng đất nước, phát huy dân chủ trong đời sống xã hội dưới sự

thức rằng Việt Nam sẽ không thể đi tới mục tiêu chủ nghĩa xã hội, không thể đổi
mới, hội nhập quốc tế thắng lợi, nếu như Đảng không tự vươn lên tự xây dựng,
chỉnh đốn mình, dựa hẳn vào nhân dân để xây dựng Đảng, ngăn chặn những tệ
quan liêu, tham nhũng, những mầm hoạ khủng hoảng từ trong Đảng thì không thể
lãnh đạo cách mạng đi đến thắng lợi cuối cùng. Vì vậy từ quan niệm đó đã biến
thành hành động một cách chủ động và hiệu quả của Đảng, tạo điều kiện cho
chúng ta tham gia hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, góp phần giữ vững độc
lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trong giai đoạn cách mạng hiện nay.
KẾT LUẬN
Những đặc điểm cơ bản của tình hình thế giới những năm cuối thế kỷ XX,
đầu thế kỷ XXI cho thấy, vấn đề dân tộc và đấu tranh dân tộc trên thế giới nói
chung và ở các nước đang phát triển nói riêng là một trong những vấn đề vừa cơ
25