DỮ LIỆU NGÂN HÀNG ĐỀ THI MÔN
ĐƯỜNG LỐI CÁCH MẠNG CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM
(Dùng cho hệ ĐH và CĐ chính quy không chuyên)
CÔNG THỨC XÁC LẬP ĐỀ THI
1 đề thi (10 điểm) = 1 câu loại 4 điểm + 1 câu loại 6 điểm
A. CÂU HỎI
I. LOẠI CÂU 4 ĐIỂM
Câu 1: Trình bày khái niệm “đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam”, đối
tượng, nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu của môn học.
Câu 2: Trình bày tác động của tình hình thế giới cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX đến sự ra
đời của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Câu 3: Trình bày các phong trào yêu nước theo khuynh hướng phong kiến và tư sản cuối thế
kỷ XIX đầu thế kỷ XX.
Câu 4: Trình bày vai trò của Nguyễn Ái Quốc đối với sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Câu 5: Trình bày hoàn cảnh lịch sử, chủ trương và nhận thức mới của Đảng trong những năm
1936 - 1939.
Câu 6: Trình bày nguyên nhân thắng lợi và bài học kinh nghiệm của cuộc Cách mạng Tháng
Tám năm 1945
Câu 7: Trình bày ý nghĩa lịch sử, nguyên nhân thắng lợi và bài học kinh nghiệm của cuộc
kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta (1954 - 1975).
Câu 8: Trình bày chủ trương của Đảng về công nghiệp hóa thời kỳ trước đổi mới.
Câu 9: Trình bày đặc điểm và các hình thức biểu hiện chủ yếu của cơ chế quản lý kinh tế
thời kỳ trước đổi mới.
Câu 10: Trình bày chủ trương xây dựng Đảng trong hệ thống chính trị thời kỳ đổi mới.
Câu 11: Trình bày chủ trương xây dựng Nhà nước trong hệ thống chính trị thời kỳ đổi mới.
Câu 12: Phân tích nội dung và ý nghĩa đường lối chiến lược chung của cách mạng Việt Nam
trong Đại hội lần thứ III của Đảng.
Câu 13: Trình bày chủ trương của Đảng về giải quyết các vấn đề xã hội thời kỳ đổi mới.
Câu 14. Trình bày hoàn cảnh lịch sử và nội dung đường lối đối ngoại của Đảng thời kỳ 1975 - 1986.
Câu 15: Phân tích hoàn cảnh lịch sử hình thành đường lối đối ngoại, hội nhập kinh tế quốc tế
thời kỳ đổi mới của Đảng.
lao động và của dân tộc Việt Nam; đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp
công nhân, nhân dân lao động và của dân tộc. Đảng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin
và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động,
lấy tập trung dân chủ làm nguyên tắc tổ chức cơ bản.
- Đường lối cách mạng của Đảng là hệ thống quan điểm, chủ trương, chính
sách của Đảng về mục tiêu, phương hướng, nhiệm vụ và giải pháp của cách
mạng Việt Nam.
- Đường lối cách mạng của Đảng là toàn diện và phong phú: gồm đường lối
chính trị chung; đường lối cho từng thời kỳ lịch sử; đường lối cho từng lĩnh
vực hoạt động.
2 Đối tượng nghiên cứu: Sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam; hệ thống
quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng trong tiến trình cách mạng Việt
Nam.
3 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Làm rõ sự ra đời tất yếu của Đảng Cộng sản Việt Nam.
- Làm rõ quá trình hình thành, phát triển, kết quả thực hiện đường lối cách
mạng của Đảng, đặc biệt chú trọng thời kỳ đổi mới.
4 Phương pháp nghiên cứu
- Cơ sở phương pháp luận: thế giới quan, phương pháp luận của chủ nghĩa
Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh.
- Phương pháp nghiên cứu: Phương pháp nghiên cứu chủ yếu là phương pháp
lịch sử và lôgic, ngoài ra có sự kết hợp các phương pháp khác như phân tích,
tổng hợp, so sánh, quy nạp và diễn dịch, cụ thể hoá và trừu tượng hóa
2 1 Sự chuyển biến của chủ nghĩa tư bản và hậu quả của nó
- Sự chuyển biến của chủ nghĩa tư bản từ tự do cạnh tranh sang giai đoạn đế
quốc chủ nghĩa và chính sách tăng cường xâm lược, áp bức các dân tộc thuộc
địa.
- Hậu quả chiến tranh xâm lược của chủ nghĩa đế quốc: mâu thuẫn giữa các dân
tộc bị áp bức với chủ nghĩa đế quốc ngày càng gay gắt, phong trào đấu tranh
chống xâm lược diễn ra mạnh mẽ ở các nước thuộc địa.
- Từ trong phong trào đấu tranh, các tổ chức đảng phái ra đời: Đảng Lập hiến
(1923), Đảng Thanh niên (3/1926), Đảng Thanh niên cao vọng (1926), Việt
Nam nghĩa hòa đoàn (1925) sau nhiều lần đổi tên thì đến tháng 7/1928 lấy tên
là Tân Việt cách mạng đảng, Việt Nam quốc dân Đảng (12/1927). Các đảng
phái chính trị trên đã góp phần thúc đẩy phong trào yêu nước phát triển.
- Sự thất bại của các phong trào yêu nước chống thực dân Pháp đã chứng tỏ
con đường cứu nước theo hệ tư tưởng phong kiến và hệ tư tưởng tư sản đã bế
tắc.
- Cách mạng Việt Nam lâm vào tình trạng khủng hoảng sâu sắc về đường lối,
về giai cấp lãnh đạo. Nhiệm vụ lịch sử đặt ra là phải tìm một con đường cách
mạng mới, với 1 giai cấp có đủ tư cách đại biểu cho quyền lợi của dân tộc, của
4
nhân dân, có đủ uy tín và năng lực để lãnh đạo cách mạng dân tộc dân chủ đi
đến thành công.
4 1 Chuẩn bị về mặt tư tưởng
- Người sáng lập Hội Liên hiệp thuộc địa ở Pari để đoàn kết các lực lượng
cách mạng chống CNĐQ. Làm việc ở Quốc tế cộng sản.
- Người viết sách, báo (Người cùng khổ, Bản án chế độ thực dân Pháp…) tập
trung lên án chủ nghĩa thực dân và thực dân Pháp, thức tỉnh lòng yêu nước
của các dân tộc thuộc địa.
- Nghiên cứu lý luận, học hỏi kinh nghiệm cách mạng các nước, hình thành
con đường cứu nước giải phóng dân tộc Việt Nam.
- Phác thảo đường lối cứu nước (thể hiện tập trung trong tác phẩm Đường cách
mệnh, năm 1927).
2 Chuẩn bị về mặt tổ chức
- 1921, Nguyễn Ái Quốc cùng với một số nhà cách mạng ở các nước thuộc
địa Pháp lập Hội liên hiệp các dân tộc thuộc địa, nhằm tập hợp lực lượng
chống chủ nghĩa thực dân.
- Năm 1924, Người đã cùng những nhà lãnh đạo cách mạng Trung Quốc,
Triều Tiên, Ấn Độ, Thái Lan,…thành lập Hội Liên hiệp các dân tộc bị áp bức
dân chủ, cơm áo và hòa bình.
- Lực lượng cách mạng: thành lập MT nhân dân phản đế gồm mọi giai cấp,
tầng lớp, đảng phái, tôn giáo với nòng cốt là liên minh công nông.
- Đoàn kết quốc tế: Ủng hộ mặt trận nhân dân Pháp, ủng hộ Chính phủ mặt
trận nhân dân Pháp để cùng nhau chống lại kẻ thù chung là bọn phát xít ở
Pháp và bọn phản động thuộc địa ở Đông Dương.
- Hình thức, phương pháp đấu tranh: kết hợp nhiều hình thức, vừa đấu tranh
công khai vừa nửa công khai, vừa hợp pháp vừa nửa hợp pháp.
- Xây dựng tổ chức: phải chuyển hình thức tổ chức bí mật không hợp pháp
sang các hình thức tổ chức và đấu tranh công khai và nửa công khai nhằm mở
rộng quan hệ của Đảng với quần chúng, giáo dục, tổ chức, lãnh đạo quần
chúng bằng các hình thức và khẩu hiệu thích hợp.
3 Nhận thức mới của Đảng về mối quan hệ giữa nhiệm vụ dân tộc và dân
chủ
- Cuộc cách mạng dân tộc giải phóng không nhất định kết chặt với cuộc cách
mạng điền địa.
- Tập trung đánh đổ đế quốc, sau mới giải quyết vấn đề điền địa.
- Cũng có khi vấn đề điền địa và phản đế phải liên tiếp giải quyết, vấn đề này
giúp cho vấn đề kia làm xong mục đích của cuộc vận động.
6 1 Ý nghĩa
- Đập tan xiềng xích nô lệ của thực dân Pháp, lật nhào chế độ quân chủ hàng mấy
ngàn năm và ách thống trị của phát xít Nhật, lập nên nước Việt Nam Dân chủ
cộng hòa. Nhân dân Việt Nam từ thân phận nô lệ trở thành người dân của nước
độc lập tự do, làm chủ vận mệnh của mình.
- Đánh dấu bước phát triển nhảy vọt của lịch sử dân tộc Việt Nam, đưa dân tộc
ta bước vào 1 kỷ nguyên mới - kỷ nguyên độc lập tự do và chủ nghĩa xã hội.
- Cổ vũ mạnh mẽ nhân dân các nước thuộc địa và nửa thuộc địa đấu tranh
6
chống chủ nghĩa đế quốc, thực dân.
2 Nguyên nhân thắng lợi
chung một nhiệm vụ chiến lược là đi lên CNXH.
- Tăng thêm sức mạnh vật chất, tinh thần, thế và lực cho cách mạng và dân tộc
Việt Nam, để lại niềm tự hào sâu sắc và những kinh nghiệm quý báu cho sự
nghiệp dựng nước và giữ nước giai đoạn sau.
- Góp phần quan trọng vào việc nâng cao uy tín của Đảng và dân tộc Việt
7
Nam trên trường quốc tế.
* Ý nghĩa đối với cách mạng thế giới:
- Đập tan cuộc phản kích lớn nhất của chủ nghĩa đế quốc vào chủ nghĩa xã hội
và cách mạng thế giới kể từ sau chiến tranh thế giới lần thứ hai, bảo vệ vững
chắc tiền đồn phía Đông Nam Á của chủ nghĩa xã hội; làm phá sản các chiến
lược chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ, gây tổn thất to lớn và tác động sâu
sắc đến nội tình nước Mỹ trước mắt và lâu dài.
- Góp phần làm suy yếu chủ nghĩa đế quốc, mở ra sự sụp đổ không thể tránh
khỏi của chủ nghĩa thực dân mới, cổ vũ mạnh mẽ phong trào đấu tranh vì mục
tiêu độc lập dân tộc, dân chủ, tự do và hòa bình phát triển của nhân dân thế
giới.
2 Nguyên nhân thắng lợi và bài học kinh nghiệm
* Nguyên nhân thắng lợi:
- Đảng Cộng sản Việt Nam có đường lối chính trị và đường lối quân sự độc
lập, tự chủ, sáng tạo.
- Công cuộc xây dựng và bảo vệ hậu phương miền Bắc xã hội chủ nghĩa hoàn
thành xuất sắc nghĩa vụ của hậu phương lớn, hết lòng hết sức chi viện cho tiền
tuyến lớn m Nam đánh thắng giặc Mỹ xâm lược.
- Sự đoàn kết chiến đấu của nhân dân 3 nước Việt Nam – Lào – Campuchia
và sự ủng hộ, giúp đỡ to lớn của các nước xã hội chủ nghĩa anh em; sự ủng hộ
nhiệt tình của Chính phủ và nhân dân tiến bộ trên toàn thế giới kể cả nhân dân
tiến bộ Mỹ.
* Bài học kinh nghiệm:
- Một là, đề ra và thực hiện đường lối giương cao ngọn cờ đôc lập dân tộc và
* Trên phạm vi cả nước
- ĐH 4(12/1976) đề ra đường lối CNH xã hội chủ nghĩa, xác định:
+ Mục đích của CNH: đẩy mạnh CNH xã hội chủ nghĩa để xây dựng cơ sở vật
chất kĩ thuật cho xã hội chủ nghĩa, đưa nền kinh tế nước ta từ sản xuất nhỏ
sang sản xuất lớn.
+ Nội dung chính: Ưu tiên phát triển công nghiệp nặng một cách hợp lý trên
cơ sở phát triển nông nghiệp và công nghiệp nhẹ; vừa xây dựng kinh tế TW
vừa phát triển kinh tế địa phương trong một cơ cấu kinh tế quốc dân thống
nhất. Kết hợp KT TƯ với KT địa phương trong một cơ cấu KT quốc dân thống
nhất.
- Đại hội V (3-1982) đã xác định: Nội dung chính của CNH trong chặng
đường đầu tiên của thời kỳ quá độ là phải lấy nông nghiệp làm mặt trận hàng
đầu, ra sức phát triển công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng; phát triển công
nghiệp nặng cần có mức độ, vừa sức nhằm phục vụ thiết thực, có hiệu quả cho
CN nhẹ và nông nghiệp.
2 Đặc trưng chủ yếu của CNH trước thời kì đổi mới (1960 - 1985)
- Nền kinh tế tiến hành CNH theo mô hình khép kín, hướng nội, thiên về phát
triển công nghiệp nặng.
- CNH dựa vào lợi thế lao động, tài nguyên và nguồn viện trợ của nước ngoài.
9
- CNH tiến hành trong cơ chế kế hoạch hoá tập trung, quan liêu, bao cấp,
không tôn trọng các quy luật thị trường.
- Nóng vội, giản đơn, duy ý chí, ham làm nhanh, làm lớn, không tính đến hiệu
quả kinh tế xã hội.
9 1 Đặc điểm
- Thứ nhất, nhà nước quản lý nền kinh tế chủ yếu bằng mệnh lệnh hành chính dựa
trên hệ thống chỉ tiêu pháp lệnh chi tiết từ trên xuống dưới.
- Thứ hai, các cơ quan hành chính can thiệp quá sâu vào hoạt động sản xuất, kinh
doanh của các doanh nghiệp nhưng lại không chịu trách nhiệm gì về vật chất đối
với quyết định của mình. Các doanh nghiệp không có quyền tự chủ sản xuất kinh
trị
- Về vấn đề Đảng là của ai? đại biểu cho lợi ích của ai?
+ Trước Đại hội X, Đảng ta xác định: Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên
phong của giai cấp công nhân, đại biểu trung thành của giai cấp công nhân,
nhân dân lao động và của cả dân tộc.
+ Quan niệm của Đại hội X: “Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của
giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của
dân tộc Việt Nam, đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, nhân
dân lao động và của dân tộc”
- Cương lĩnh năm 1991 xác định: Phương thức lãnh đạo và vị trí, vai trò của
Đảng trong hệ thống chính trị.
2 Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng
- Trong đổi mới phương thức hoạt động của hệ thống chính trị, vấn đề mấu
chốt là đổi mới phương thức hoạt động của Đảng, khắc phục khuynh hướng
Đảng bao biện làm thay hoặc buông lỏng sự lãnh đạo của Đảng.
- Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống chính trị phải được
đặt trong tổng thể nhiệm vụ đổi mới và chỉnh đốn Đảng, tiến hành đồng bộ đối
với đổi mới các mặt của công tác xây dựng Đảng, với đổi mới tổ chức và hoạt
động của cả hệ thống chính trị, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức,
viên chức; đồng bộ với đổi mới kinh tế, xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp
quyền xã hội chủ nghĩa thích ứng với những đòi hỏi của quá trình công nghiệp
hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế.
- Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của hệ thống
chính trị phải trên cơ sở kiên định các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của
Đảng.
- Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của hệ thống chính trị
là công việc hệ trọng đòi hỏi phải chủ động, tích cực, có quyết tâm chính trị cao,
đồng thời cần thận trọng, có bước đi vững chắc, vừa làm, vừa tổng kết, vừa rút kinh
nghiệm.
- Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của hệ thống
vi phạm Hiến pháp trong hoạt động lập pháp, hành pháp và tư pháp.
- Nâng cao chất lượng hoạt động của hội đồng nhân dân và ủy ban nhân dân,
bảo đảm quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương
trong phạm vi được phân cấp.
12 1 Nội dung của đường lối
- Nhiệm vụ chung: đoàn kết toàn dân, thực hiện thắng lợi 2 nhiệm vụ cách
mạng ở 2 miền để thống nhất đất nước, tăng cường sức mạnh của phe XHCN,
bảo vệ hòa bình ở khu vực Đông Nam Á và trên thế giới.
- Nhiệm vụ chiến lược: miền Bắc tiến hành cách mạng XHCN; miền Nam:
giải phóng khỏi sự thống trị của đế quốc Mỹ và tay sai để thống nhất nước
nhà, hoàn thành nhiệm vụ dân tộc dân chủ trên cả nước.
- Mục tiêu chung của chiến lược: 2 nhiệm vụ cách mạng ở 2 miền đều nhằm
12
giải quyết mâu thuẫn chung của dân tộc ta với đế quốc Mỹ và tay sai, thực
hiện mục tiêu chung trước mắt là HB thống nhất Tổ quốc.
- Mối quan hệ của cách mạng 2 miền: Quan hệ mật thiết với nhau và có tác
dụng thúc đẩy lẫn nhau, trong đó miền Bắc là hậu phương lớn, do vậy nó giữ
vai trò quyết định nhất đến sự pt của cách mạng miền Nam. Miền Nam giữ vai
trò trực tiếp đối với sự nghiệp giải phóng đất nước, thống nhất nước nhà.
- Con đường thống nhất đất nước: trước tiên vẫn kiên trì theo con đường hòa
bình. Tuy nhiên phải đề cao cảnh giác nếu địch gây chiến tranh xâm lược miền
Bắc.
- Triển vọng của CMVN: là cuộc đấu tranh lâu dài, gian khổ, khó khăn nhưng
nhất định thắng lợi
2 Ý nghĩa đường lối
- Đường lối đó thể hiện tư tưởng chiến lược của Đảng: giương cao ngọn cờ
độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, vừa phù hợp với miền Bắc vừa phù hợp
với miền Nam, vừa phù hợp với cả nước và phù hợp với tình hình quốc tế.
- Đường lối chung của cách mạng Việt Nam đã thể hiện tinh thần độc lập, tự
chủ và sáng tạo của Đảng trong việc giải quyết những vấn đề không có tiền lệ
giới; chống nạn bạo hành trong quan hệ gia đình.
6 Chú trọng các chính sách ưu đãi xã hội
7 Đổi mới cơ chế quản lý và phương thức cung ứng các dịch vụ công cộng
14 1 Hoàn cảnh lịch sử
- Tình hình thế giới:
+ Từ thập kỷ 70 của thế kỷ XX, sự tiến bộ nhanh chóng của cách mạng khoa
học và công nghệ đã thúc đẩy lực lượng sản xuất thế giới phát triển mạnh.
+ Tình hình khu vực Đông Nam Á có những chuyển biến mới: sau năm 1975,
Mỹ rút khỏi Đông Nam Á; khối quân sự SEATO tan rã; tháng 02 năm 1976,
các nước ASEAN ký Hiệp ước thân thiện và hợp tác ở Đông Nam Á.
- Tình hình trong nước:
+ Thuận lợi: Miền Nam được giải phóng, Tổ quốc hòa bình thống nhất, công
cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội trên cả nước đạt được những thành tựu quan
trọng.
+ Khó khăn: vừa phải khắc phục hậu quả của chiến tranh, vừa phải đối phó với
chiến tranh biên giới Tây Nam và biên giới phía Bắc; các thế lực thù địch sử
dụng những thủ đoạn nham hiểm chống phá cách mạng Việt Nam; tư tưởng
chủ quan, nóng vội, muốn tiến nhanh lên chủ nghĩa xã hội trong một thời gian
ngắn đã dẫn đến những khó khăn về kinh tế - xã hội.
2 Nội dung đường lối đối ngoại của Đảng
- Đại hội lần IV của Đảng xác định:
+ Nhiệm vụ đối ngoại: “ra sức tranh thủ những điều kiện quốc tế thuận lợi để
nhanh chóng hàn gắn những vết thương chiến tranh, xây dựng cơ sở vật chất
kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội ở nước ta”.
+ Trong quan hệ với các nước: củng cố và tăng cường tình đoàn kết chiến đấu
và quan hệ hợp tác với tất cả các nước xã hội chủ nghĩa; bảo vệ và phát triển
mối quan hệ đặc biệt Việt Nam – Lào – Campuchia; sẵn sàng thiết lập, phát
triển quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nước trong khu vực; thiết lập và mở
rộng quan hệ bình thường giữa Việt Nam với tất cả các nước trên cơ sở tôn
14
vẫn còn, nhưng xu thế chung của thế giới là hòa bình, hợp tác phát triển.
- Các quốc gia, các tổ chức và lực lượng CT quốc tế thực hiện điều chỉnh
chiến lược đối nội, đối ngoại và phương thức hành động cho phù hợp với yêu
cầu, nhiệm vụ bên trong và đặc điểm của thế giới.
+ Xu thế chạy đua phát triển kinh tế khiến các nước, nhất là những nước đang
phát triển đổi mới tư duy đối ngoại, thực hiện chính sách đa phương hóa, đa
15
dạng hóa quan hệ quốc tế.
+ Các nước đổi mới tư duy về quan niệm sức mạnh, vị thế quốc gia: sức mạnh
kinh tế được đặt ở vị trí quan trọng hàng đầu.
2 Xu thế toàn cầu hóa và tác động của nó
- Xu thế toàn cầu hóa: dưới góc độ kinh tế, toàn cầu hóa là quá trình lực lượng
sản xuất và quan hệ kinh tế quốc tế phát triển vượt qua rào cản bởi biên giới
quốc gia và khu vực, lan tỏa ra phạm vi toàn cầu, trong đó, hàng hóa, vốn, tiền
tệ, thông tin, lao động,…vận động thông thoáng; sự phân công lao động mang
tính quốc tế; quan hệ kinh tế giữa các quốc gia, khu vực đan xen nhau, hình
thành mạng lưới quan hệ đa chiều.
- Những tác động của xu thế toàn cầu hóa:
+ Tích cực: thị trường mở rộng, trao đổi hàng hóa tăng mạnh đã thúc đẩy phát
triển sản xuất các nước; nguồn vốn, khoa học công nghệ, kinh nghiệm quản
lý… mang lại lợi ích cho các bên tham gia hợp tác.
+ Tiêu cực: các nước công nghiệp phát triển thao túng, chi phối quá trình toàn
cầu hóa tạo nên sự bất bình đẳng trong quan hệ quốc tế và làm tăng sự phân
cực giữa nước giàu và nước nghèo.
3 Tình hình khu vực châu Á - Thái Bình Dương
Từ những năm 1990, có nhiều chuyển biến mới: khu vực vẫn tồn tại những bất
ổn (vấn đề hạt nhân, vấn đề tranh chấp lãnh hải vùng biển Đông, một số nước
tăng cường vũ trang), là khu vực có tiềm lực lớn và năng động về phát triển
kinh tế. Xu thế hòa bình và hợp tác trong khu vực phát triển mạnh.
4 Yêu cầu, nhiệm vụ của cách mạng Việt Nam
càng bị khốn cùng có lòng căm thù đế quốc và phong kiến tay sai.
+ Giai cấp công nhân: ra đời từ cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất,
sống tập trung ở các thành phố và vùng mỏ. Đặc điểm: Xuất thân từ
giai cấp nông dân, ra đời trước giai cấp tư sản dân tộc, sớm được tiếp
thu chủ nghĩa Mác - Lênin, nhanh chóng trở thành lực lượng chính trị
tự giác.
+ Giai cấp tư sản: từ khi mới ra đời đã bị tư sản Pháp và tư sản người
Hoa cạnh tranh nên có lực lượng nhỏ bé, yếu ớt, không đủ điều kiện để
lãnh đạo cách mạng dân tộc, dân chủ thành công. Trong quá trình phát
triển bị phân hóa thành 2 bộ phận tư sản dân tộc và tư sản mại bản.
+ Tầng lớp tiểu tư sản: Bao gồm học sinh, trí thức, viên chức… trong
đó học sinh và trí thức là bộ phận quan trọng. Đời sống của tầng lớp
này nghèo khổ, dễ trở thành người vô sản, họ có lòng yêu nước, căm
thù thực dân Pháp xâm lược, lại bị ảnh hưởng bởi những tư tưởng tiến
bộ bên ngoài, nên họ là lực lượng có tinh thần cách mạng cao.
- Các mâu thuẫn chủ yếu:
+ Mâu thuẫn chủ yếu giữa giai cấp nông dân với giai cấp địa chủ
phong kiến.
+ Mâu thuẫn vừa cơ bản, vừa chủ yếu và ngày càng gay gắt đó là: mâu
thuẫn giữa dân tộc Việt Nam và thực dân Pháp xâm lược.
3 Yêu cầu đối với cách mạng Việt Nam
17
+ Thứ nhất, đánh đuổi thực dân Pháp xâm lược, giành độc lập cho dân
tộc, tự do cho nhân dân.
+ Hai là, xoá bỏ chế độ phong kiến, giành quyền dân chủ cho nhân dân,
chủ yếu là ruộng đất cho nông dân. Trong đó, chống đế quốc, giải
phóng dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu.
2 1 Hoàn cảnh lịch sử
- Cuối năm 1929 những người cộng sản Việt Nam đã ý thức được sự
cần thiết và cấp bách phải thành lập một Đảng Cộng sản thống nhất.
- Về đoàn kết quốc tế: Cương lĩnh khẳng định, cách mạng Việt Nam
là một bộ phận của cách mạng thế giới, phải liên kết với những dân
tộc bị áp bức và quần chúng vô sản thế giới.
- Về Đảng: Cương lĩnh khẳng định sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản là
nhân tố quyết định thắng lợi của cách mạng.
3 Ý nghĩa của Cương lĩnh
- Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng đã xác định được những nội
dung cơ bản nhất của con đường cách mạng Việt Nam. Cương lĩnh ra
đời đã đáp ứng được những nhu cầu bức thiết của lịch sử và trở thành
ngọn cờ tập hợp, thống nhất các tổ chức cộng sản, các lực lượng cách
mạng và toàn thể dân tộc trong sự nghiệp đấu tranh vì độc lập dân tộc
và chủ nghĩa xã hội.
- Cương lĩnh đánh dấu bước phát triển về chất của CM Việt Nam,
chứng tỏ giai cấp công nhân mà đội tiên phong là Đảng Cộng sản Việt
Nam đã có đủ những yếu tố cơ bản nhất để lãnh đạo CM Việt Nam.
3 1 Hoàn cảnh lịch sử
- Tháng 4-1930 Trần Phú sau thời gian học tập ở Liên Xô được Quốc
tế cộng sản cử về nước. 7-1930 được bổ sung vào BCH TW Đảng.
- Từ 14-30/10/1930 Hội nghị BCH TW họp lần thứ nhất tại Hương
Cảng, do Trần Phú chủ trì. Hội nghị đã thảo luận Luận cương chính trị,
quyết định đổi tên Đảng cộng sản Việt Nam thành Đảng Cộng sản
Đông Dương và thông qua Luận cương chính trị.
2 Nội dung Luận cương
- Phân tích đặc điểm, tình hình xã hội nước ta là xã hội thuộc địa nửa
phong kiến. Chỉ rõ mâu thuẫn gay gắt của cách mạng Việt Nam: mâu
thuẫn giai cấp giữa một bên là thợ thuyền, dân cày, các phần tử lao khổ
với một bên là địa chủ phong kiến, tư bản đế quốc.
- Vạch ra chiến lược cách mạng: Thực hiện cách mạng tư sản dân
quyền, giải phóng dân tộc. Sau đó tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội,
không trải qua giai đoạn tư bản chủ nghĩa.
giải phóng dân tộc, nặng về đấu tranh giai cấp, về cách mạng ruộng
đất; không đề ra được chiến lược liên minh dân tộc và giai cấp rộng rãi
trong cuộc đấu tranh chống đế quốc và tay sai.
4 1 Hoàn cảnh lịch sử
- Hoàn cảnh thế giới: Chiến tranh thế giới lần thứ hai bùng nổ: Ngày
1/9/1939, phát xít Đức tấn công Ba Lan, 2 ngày sau Anh, Pháp tuyên
chiến với Đức; tháng 6/1940, Đức tấn công Pháp, Chính phủ Pháp đầu
hàng Đức; ngày 22/6/1941, quân phát xít Đức tấn công Liên Xô.
- Hoàn cảnh Đông Dương:
+ Thực dân Pháp đã thi hành chính sách thời chiến rất trắng trợn.
Chúng phát xít hóa bộ máy thống trị, thẳng tay đàn áp phong trào cách
mạng của nhân dân, tập trung lực lượng đánh vào Đảng Cộng sản
Đông Dương.
20
+ Ngày 22/9/1940, phát xít Nhật tiến vào Lạng Sơn và đổ bộ vào Hải
Phòng; ngày 23/9/1940, tại Hà Nội, Pháp ký hiệp định đầu hàng Nhật.
Từ đó, nhân dân ta chịu cảnh một cổ 2 tròng áp bức, bóc lột của Pháp -
Nhật. Mâu thuẫn giữa dân tộc ta với đế quốc, phát xít Pháp - Nhật trở
nên gay gắt hơn bao giờ hết.
2 Nội dung chủ trương chuyển hướng chỉ đạo chiến lược
- Nội dung chủ trương chuyển hướng chỉ đạo chiến lược được thể hiện
trong 3 nghị quyết của Hội nghị Ban Chấp hành TƯ Đảng lần thứ 6
(11-1939), lần thứ 7(11-1940), lần thứ 8 (5-1941). Nội dung chủ
trương như sau:
- Đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu:
+ Mâu thuẫn chủ yếu của dân tộc ta lúc này là mâu thuẫn giữa dân tộc
với phát xít Pháp - Nhật.
+ BCH TƯ quyết định tạm gác khẩu hiệu “Đánh đổ địa chủ, chia ruộng
đất cho cho dân cày” thay bằng khẩu hiệu “Tịch thu ruộng đất của bọn
đế quốc và Việt gian chia cho dân cày nghèo”.
trường quốc tế được nâng cao; phong trào giải phóng dân tộc phát triển
mạnh trở thành một dòng thác cách mạng; phong trào dân chủ, hòa
bình phát triển mạnh mẽ.
- Hệ thống chính quyền cách mạng đã được thiết lập từ trung ương đến
địa phương; lòng tin và sự ủng hộ rất lớn của nhân dân dành cho Đảng,
MT Việt Minh và Hồ Chủ tịch; lực lượng vũ trang nhân dân đang phát
triển mạnh; có sự lãnh đạo sáng suốt, tài tình của Đảng và Hồ Chủ tịch.
* Khó khăn:
- Các thế lực đế quốc phản động bao vây chống phá.
- Các tổ chức phản động người Việt như Việt cách, Việt Quốc, Đại
Việt đã dựa vào thế lực bên ngoài để chống phá cách mạng.
- Kinh tế - tài chính, văn hoá - xã hội gặp nhiều khó khăn.
- Chính quyền còn non trẻ, chưa có một nước nào trên thế giới công
nhận và đặt quan hệ ngoại giao với nước ta.
2 Nội dung của chủ trương kháng chiến, kiến quốc
- 25/11/1945, Ban chấp hành Trung ương Đảng ra chỉ thị “Kháng
chiến, kiến quốc” Nhận định tình hình thế giới và trong nước, chỉ rõ
những thuận lợi và khó khăn của cách mạng Việt Nam.
- Xác định tính chất cách mạng Đông Dương lúc này vẫn là cách mạng
dân tộc giải phóng.
- Kẻ thù chính của ta lúc này là thực dân Pháp xâm lược.
- Đề ra những nhiệm vụ cấp bách của nhân dân ta lúc này là: giữ vững
và củng cố chính quyền cách mạng; chống thực dân Pháp xâm lược;
bài trừ nội phản; cải thiện đời sống nhân dân.
- Đề ra các biện pháp thực hiện:
+ Biện pháp chính trị: xúc tiến bầu cử, thành lập chính phủ chính thức,
thông qua hiến pháp, củng cố chính quyền nhân dân.
22
+ Biện pháp quân sự: xây dựng lực lượng vũ trang, phát triển công
tác'' quân sự hoá'' toàn dân…
thời Pháp đã chiếm được Lào, Campuchia, 1 số vùng Nam Bộ ở Việt
Nam và có lực lượng quân đội ở phía Bắc; ta bị bao vây 4 phía, chưa
có nước nào giúp đỡ; Pháp có vũ khí tối tân.
2 Nội dung cơ bản của đường lối
* Nội dung cơ bản của đường lối kháng chiến chống thực dân Pháp
23
được thể hiện trong các văn kiện quan trọng của Đảng: Chỉ thị toàn
dân kháng chiến của Trung ương Đảng (12/12/1946); Lời kêu gọi toàn
quốc kháng chiến của Hồ Chủ tịch (19/12/1946); Tác phẩm “Kháng
chiến nhất định thắng lợi” của Trường Chinh (1947).
* Xác định mục đích, tính chất, nội dung và phương châm của cuộc
kháng chiến
- Mục đích của cuộc kháng chiến: đánh bọn thực dân phản động Pháp
giành độc lập, tự do thống nhất, hoàn thành cách mạng giải phóng dân
tộc và phát triển chế độ dân chủ nhân dân.
- Tính chất của cuộc kháng chiến: tính chất “dân tộc độc lập và dân
chủ tự do”.
- Nội dung kháng chiến
+ Kháng chiến toàn dân: thực hiện chiến tranh nhân dân, toàn dân
đánh giặc, động viên nhân lực, vật lực, tài lực của đất nước.
+ Kháng chiến toàn diện: kháng chiến trên tất cả các mặt: kinh tế,
chính trị, quân sự, văn hoá, ngoại giao.
- Phương châm kháng chiến
+ Trường kỳ kháng chiến: ta phải đánh lâu dài để có thời gian xoay
chuyển tương quan lực lượng theo chiều hướng có lợi cho ta.
+ Tự lực cánh sinh: dựa vào sức mình là chính bởi ta bắt đầu cuộc
kháng chiến mà không nhận được sự giúp đỡ nào của các nước khác.
3 Ý nghĩa của đường lối
- Đường lối kháng chiến chống Pháp là sự kế thừa và phát huy truyền
thống đánh giặc ngoại xâm của dân tộc ta, là sự vận dụng lý luận chiến
xã hội, nhiệm vụ đề ra cho chặng đường đầu của thời kì quá độ là
chuẩn bị tiền đề cho CNH đã cơ bản hoàn thành cho phép chuyển sang
thời kì mới đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước.
+ Đại hội nêu ra 6 quan điểm về công nghiệp hóa, hiện đại hóa và định
hướng những nội dung cơ bản của công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong
những năm còn lại của thập kỷ 90.
- Đại hội IX (4/2001) và Đại hội X (4/2006) Đảng ta tiếp tục bổ sung
và nhấn mạnh một số điểm mới về CNH
+ Con đường CNH ở nước ta cần và có thể rút ngắn thời gian so với
các nước đi trước. Đây là yêu cầu cấp thiết của nước ta nhằm sớm thu
hẹp khoảng cách về trình độ phát triển so với nhiều nước trong khu vực
và trên thế giới.
+ Yêu cầu phát triển kinh tế và công nghiệp phải vừa có những bước
tuần tự, vừa có bước nhảy vọt; phát huy những lợi thế của đất nước,
gắn CNH với HĐH, từng bước phát triển kinh tế tri thức; phát huy
nguồn lực trí tuệ và sức mạnh tinh thần của con người Việt Nam, đặc
biệt coi trọng phát triển giáo dục và đào tạo, khoa học công nghệ, xem
đây là nền tảng và động lực cho CNH, HĐH.
+ Hướng CNH, HĐH ở nước ta là phải phát triển nhanh và có hiệu quả
25
Copyright: Tài liệu đại học ©