SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRƯỜNG THPT NGUYỄN XUÂN NGUYÊN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP PHÁT HIỆN, BỒI DƯỠNG HỌC SINH
GIỎI MÔN TIN HỌC Ở TRƯỜNG THPT NGUYỄN XUÂN NGUYÊN
Người thực hiện: Lê Ích Tâm
Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh vực môn: Tin học
THANH HOÁ NĂM 2013
MỤC LỤC
MỤC LỤC 2
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP PHÁT HIỆN, BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI MÔN TIN
HỌC Ở TRƯỜNG THPT NGUYỄN XUÂN NGUYÊN 3
A. ĐẶT VẤN ĐỀ 3
I. Lý do chọn đề tài: 3
II. Mục đích nghiên cứu: 4
III. Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu: 4
1. Nhiệm vụ nghiên cứu: 4
2. Phạm vi nghiên cứu 4
IV. Phương pháp nghiên cứu: 4
1. Phương pháp tổng hợp: Nghiên cứu giáo trình tâm lý học, giáo dục học, ngôn ngữ học 4
2. Phương pháp điều tra, khảo sát 4
3. Phương pháp thực nghiệm: giảng dạy để khảo sát đối chứng 4
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 5
I. Cơ sở lý luận 5
1. Cơ sở tâm lý học: 5
1.1. Đặc điểm nhận thức của học sinh đối với môn Tin học: 5
1.2. Tư duy của học sinh : 5
2. Cơ sở ngôn ngữ: 5
II. Thực trạng của vấn đề nghiên cứu 6
1. Thực trạng công tác bồi dưỡng học sinh giỏi môn Tin học hiện nay 6

nhưng nguyên nhân sâu xa nhất đó chính là thực hiện mục tiêu giáo dục mà
Đảng và Nhà nước đã đề ra.
Thực tế hiện nay ở các trường THPT về công tác bồi dưỡng học sinh giỏi đã
được chú trọng song vẫn còn những bất cập nhất định như: sự say mê của học
sinh với môn Tin học chưa cao, cách tuyển chọn, phương pháp giảng dạy và đặc
biệt là môn Tin học chưa được chú trọng. Từ những bất cập trên dẫn đến hiệu
quả bồi dưỡng không đạt được như ý muốn. V ì vậy tôi chọn đề tài: Một số
3
phương pháp trong việc phát hiện, bồi dưỡng học sinh giỏi môn Tin học ở
trường THPT Nguyễn Xuân Nguyên huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa
để nghiên cứu.
II. Mục đích nghiên cứu:
Đề xuất một số phương pháp trong việc bồi dưỡng học sinh giỏi môn Tin
học ở trường THPT Nguyễn Xuân Nguyên huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh
Hóa.
III. Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu:
1. Nhiệm vụ nghiên cứu:
1 - Phát hiện học sinh giỏi
2 - Xây dựng chương trình bồi dưỡng
3 - Dạy như thế nào cho đạt hiệu quả?
4 - Các bước rèn luyện cho học sinh
5 - Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng bồi dưỡng học
sinh giỏi môn Tin học ở THPT Nguyễn Xuân Nguyên.
2. Phạm vi nghiên cứu.
Đề tài được nghiên cứu trong quá trình bồi dưỡng học sinh giỏi môn Tin
học tại trường THPT Nguyễn Xuân Nguyên.
IV. Phương pháp nghiên cứu:
1. Phương pháp tổng hợp: Nghiên cứu giáo trình tâm lý học, giáo dục học,
ngôn ngữ học.
2. Phương pháp điều tra, khảo sát

trường còn thấp, trong vùng khó khăn.
VD: Chương trình dịch, Fillchar,
II. Thực trạng của vấn đề nghiên cứu.
1. Thực trạng công tác bồi dưỡng học sinh giỏi môn Tin học hiện nay.
Trong thời gian được phân công bồi dưỡng học sinh giỏi môn Tin học tôi
nhận thức được tầm quan trọng của công tác bồi dưỡng học sinh giỏi, tôi đã luôn
bám sát, tìm tòi và phát hiện học sinh giỏi. Với nhận thức đó tôi luôn đi sâu tìm
hiểu nội dung chương trình lập trình Pascal, nghiên cứu kĩ nội dung các phần
thi, các tài liệu tập huấn. Qua sự đó, đối chiếu với thực tế giảng dạy cố gắng tìm
những biện pháp tối ưu nhằm hỗ trợ công tác giảng dạy, bồi dưỡng đạt hiệu quả
cao. Trên cơ sở nghiên cứu đó tôi nhận thấy: Mục tiêu bồi dưỡng học sinh môn
lập trình Pascal không phải là để tạo ra các nhà lập trình chuyên nghiệp, mà mục
tiêu chính của công tác này là: bồi dưỡng khả năng tư duy, sáng tạo và lập luận,
phân tích, thiết kế của học sinh. Giáo viên bồi dưỡng học sinh giỏi nắm khá chắc
nội dung chương trình và kiến thức về ngôn ngữ lập trình, biết vận dụng đổi mới
phương pháp dạy học: lấy học sinh làm trung tâm, biết tôn trọng sự sáng tạo của
học sinh. Trong quá trình giảng dạy biết sử dụng nhiều câu hỏi gợi mở để hướng
học sinh phân tích, tìm ra được thuật toán.
2. Những thuận lợi và khó khăn:
2.1 Thuận lợi:
- Công tác bồi dưỡng học sinh giỏi hiện nay đã được nhà trường quan tâm
chỉ đạo sát sao đặc biệt là đã có những phần thưởng có tính khích lệ để động
viên giáo viên và học sinh cụ thể:
- Về chế độ: Nhà trường thanh toán chế độ hợp lí cho giáo viên.
- Về Khen thưởng:
+ Nhà trường khuyến khích, động viên những giáo viên bồi dưỡng có
học sinh đạt giải cao trong các kì thi tỉnh.
6
+ Hàng năm nhà trường đã tổ chức trao thưởng cho các em học sinh
đạt giải và các giáo viên bồi dưỡng.

8
III. Một số biện pháp bồi dưỡng học sinh giỏi môn tin học trường
THPT Nguyễn Xuân Nguyên.
Thiết nghĩ, việc phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi nếu được đầu tư một
cách thích đáng và và tiến hành bài bản, kết quả sẽ khả quan hơn. Và kéo theo
đó là hứng thú của học sinh sẽ phần nào được cải thiện. Việc phát hiện bồi
dưỡng là việc cần phải ý thức thường xuyên, trước hết là đối với những giáo
viên trực tiếp giảng dạy. Năng khiếu càng được phát hiện và bồi dưỡng sớm bao
nhiêu càng tốt bấy nhiêu. Nhưng phát hiện và bồi dưỡng như thế nào cho có
hiệu quả là cả một vấn đề cần được trao đổi kỹ lưỡng…
1. Phát hiện học sinh giỏi môn tin học:
1.1. Thế nào là học sinh giỏi môn tin học?
Học sinh giỏi môn tin học trước hết phải là những học sinh có niềm say
mê, yêu thích môn học. Sự say mê ấy phải được biểu hiện thường xuyên, liên
tục và bằng ý thức tự giác trong học tập, như soạn bài cẩn thận chu đáo, luôn
chủ động tiếp thu kiến thức trong giờ học, đặc biệt phải thể hiện rõ ý thức trách
nhiệm trong các tiết học, thực hành rèn luyện kỹ năng mà giáo viên hướng dẫn.
Sự say mê sẽ giúp các em chịu khó tìm tài liệu để mở mang kiến thức. Và quan
trọng hơn là nó giúp học sinh phát huy được trí tưởng tượng, tư duy trừu tượng
và khả năng sáng tạo của môn học.
1.2. Phát hiện học sinh giỏi môn Tin học
Từ quan niệm về học sinh giỏi nói trên, việc phát hiện và bồi dưỡng học
sinh giỏi cần được tiến hành từ đầu lớp 11 cơ sở của việc tuyển chọn của tôi là:
Thứ nhất, tìm hiểu kết quả của học sinh ở lớp 10 qua điểm tổng kết, điểm
các môn học như Tin, Toán, Vật lí,…, tham khảo thêm ý kiến giáo viên đã trực
tiếp giảng dạy học sinh ở lớp đó nhất là giáo viên chủ nhiệm và giáo viên toán
để nắm bắt những mặt mạnh, mặt yếu của học sinh.
Thứ hai, lựa chọn đúng đối tượng học sinh: Cần tổ chức thi chọn lọc qua
vài vòng loại để lựa chọn chính xác đối tượng học sinh vào bồi dưỡng.
Giáo viên cần đánh giá học sinh một cách khách quan, chính xác, không

Và theo tôi nên phân tích nhiều thuật toán, học sinh tự cài đặt
Cần lưu ý rằng: Tuỳ thuộc vào thời gian bồi dưỡng, khả năng tiếp thu của học
sinh mà lựa chọn mức độ bài khó và từng dạng luyện tập nhiều hay ít.
10
3. Dạy như thế nào cho đạt hiệu quả?
Trước hết cần chọn lọc những phương pháp giải dễ hiểu nhất để hướng
dẫn học sinh, không nên máy móc theo các sách giải.
Cần vận dụng đổi mới phương pháp giảng dạy phù hợp với nội dung từng
bài; phát huy tính tích cực, độc lâp, tự giác của học sinh; tôn trọng và khích lệ
những sáng tạo của học sinh.
Khuyến khích học sinh học theo hướng tích cực: Tự nghiên cứu, trao đổi,
thảo luận để tìm ra cái mới.
Những bài hướng dẫn kiến thức mới, giáo viên cần lấy ví dụ và ra bài tập
mang tính chất vui chơi để gây hứng thú học tập cho học sinh đồng thời giúp các
em ghi nhớ được tốt hơn.
Ví dụ: Làm và cho chạy một số ví dụ phần đồ họa.
Ra bài toán vui, bài toán là một bài thơ, bài toán lấy tên học sinh, hay đáp số là
ngày tháng có ý nghĩa, đáng ghi nhớ ( như các ngày lễ lớn, ngày thi, ).
Tuy nhiên, những bài toán như thế, giáo viên cần phải tìm hiểu kỹ, thử và
kiểm tra kết quả nhiều lần.
Hầu hết các bài toán giáo viên chỉ nên gợi mở để học sinh tìm tòi ra cách
giải; không nên giải cho học sinh hoàn toàn hoặc để các em bó tay rồi chữa.
Khi chữa bài giáo viên lại phải giải một cách chi tiết (không nên giải tắt)
để gúp học sinh hiểu sâu sắc bài toán; đặc biệt là những bài toán khó những bài
học sinh sai sót nhiều. Đồng thời uốn nắn những sai sót và chấn chỉnh cách trình
bày của học sinh một cách kịp thời.
4. Các bước rèn luyện cho học sinh:
4.1. Rèn luyện kĩ năng xác định bài toán:
Để viết được một chương trình chính xác thì bước phân tích đề là rất quan
trọng, bước này không thể bỏ qua và nếu bước này làm không kĩ thì có thể sai cả

tìm kiếm nhị phân là tốt nhất.
* ý tưởng của thuật toán tìm kiếm nhị phân
12
Sử dụng tính chất dãy A đã sắp xếp tăng, ta tìm cách thu hẹp nhanh phạm
vi tìm kiếm bằng cách so sánh k với số hạng ở giữa dãy (a
giữa
), khi đó chỉ xảy
ra một trong ba trường hợp:
- Nếu a
giữa
= k => tìm được chỉ số, kết thúc;
- Nếu a
giữa
> k => do dãy A đã được sắp xếp tăng nên việc tìm kiếm thu
hẹp chỉ xét từ a
1
 a
giữa - 1
;
- Nếu a
giữa
< k => do dãy A đã được sắp xếp tăng
nên việc tìm kiếm thu hẹp chỉ xét từ a
giữa + 1
 a
N
.
4.3. Rèn luyện kĩ năng viết chương trình:
Nếu việc phân tích và đưa ra thuật toán khó bao nhiêu thì việc viết
chương trình lại càng phải chính xác và khó khăn hơn. Phải viết đúng câu lệnh,

nhất đó.
Program filevanban;
Const Fi =’D:\ DULIEU.INP’ ;
F0 = ‘D:\ DULIEU.OUT’ ;
Var F,G:text;
S:array[1 100] of real;
T:Set of byte;
m,n,i,j,x:Byte; Max:Real;
Begin
assign(F, Fi); Reset(F);
Readln(F,m,n);
S[i]:=0;
For i:= 1 to m do
Begin
For j:=1 to n do
14
Begin
Read(F,x);
S[i]:=S[i]+x;
end;
Readln(F);
end;
Close(F);
T:=[1];
max:=S[1];
For i:=2 to m do
If S[i] > max then
Begin
t:=[i];
max:= S[i];

if x < 4 then
kt:= true
else
begin
i:=round(sqrt(x));
while (i>1) and (kt) do
begin
if (x mod i)=0 then kt:=false;
dec(i);
16
end;
end;
nguyento:=kt;
end;
procedure doc_dl;
begin
assign(f,input);
reset(f);
readln(f,n);
for i:=1 to n do
read(f,A[i]);
close(f);
end;
begin
doc_dl;
assign(f,output);
rewrite(f);
j:=0;
for i:=1 to n do
if nguyento(A[i])=true then

huyện.
18
- Tham khảo nhiều sách báo tài liệu có liên quan, giao lưu học hỏi các bạn
đồng nghiệp có nhiều kinh nghiệm, các trường có bề dày thành tích.
- Giáo viên phải khơi dậy niềm say mê, hứng thú của học sinh đối với môn
tin học, luôn phối hợp với gia đình để tạo điều kiện tốt nhất cho các em tham gia
học tập.
II. Kiến nghị:
- Đối với nhà trường nên tổ chức thi học sinh giỏi môn tin học ở lớp 10, chú
trọng hơn công tác khảo sát, lựa chọn học sinh vào lớp bồi dưỡng học sinh giỏi.
Phải coi trọng môn Tin học như những môn học khác.
- Đối với các cấp cũng nên ra các dạng đề thi phong phú, phù hợp với khả
năng và trình độ của học sinh, không nên ra đề quá sức đối với học sinh.
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ
Thanh Hóa, ngày28 tháng 05 năm 2013
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết,
không sao chép nội dung của người khác.
(Ký và ghi rõ họ tên)
Lê Ích Tâm
19