2
CHỦ NGHĨA XÃ HỘI HIỆN THỰC VÀ TRIỂN VỌNG

Với sự ra đời của chủ nghĩa Mác - Lênin, chủ nghĩa xã hội hiện thực đã từ những lý
thuyết không tưởng trở thành một lý luận khoa học. Quá trình thâm nhập lý luận khoa học đó
vào đời sống thực tiễn phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân và nhân dân lao động đã
dẫn đến sự ra đời và phát triển của chủ nghĩa xã hội hiện thực: từ một nước đến nhiều nước và
trở thành một hệ thống các nước xã hội chủ nghĩa hùng mạnh trên phạm vi quốc tế ở thế kỷ XX
với nhiều thành tựu vĩ đại, in đậm dấu ấn không thể phai mờ trong lịch sử phát triển của xã hội
loài người.
Thế nhưng, vào những thập niên cuối của thế kỷ XX, do nhiều nguyên nhân khách quan
và chủ quan đã dẫn đến sự khủng hoảng và sụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và
Đông Âu. Chủ nghĩa xã hội hiện thực đã tạm thời lâm vào thoái trào. Các nước xã hội chủ
nghĩa còn lại đã tiến hành cải cách, đổi mới và tiếp tục phát triển. Thực tế lịch sử đó đã đặt ra
một vấn đề lớn về tương lai của chủ nghĩa xã hội. Lời giải đáp khoa học chân chính cho câu hỏi
này chỉ có thể được trên cơ sở nắm vững những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác- Lênin và
vận dụng sáng tạo những nguyên lý đó vào việc phân tích bối cảnh cụ thể của thời đại ngày nay.
Bài tiểu luận và phần thuyết trình của lớp 29: “Chủ nghĩa xã hội hiện thực và triển
vọng” sẽ trình bày quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin về chủ nghĩa xã hội hiện thực và triển
vọng của chế độ xã hội chủ nghĩa trong tương lai. Những hướng đi và thành tựu của Việt Nam
và Trung Quốc đã đạt được trong công cuộc đổi mới, xây dựng xã hội chủ nghĩa, hai đại diện
xuất sắc cho hệ thống xã hội chũ nghĩa trên thế giới.
Trong quá trình thực hiện, các thành viên lớp chúng em đã cố gắng hết sức mình. Tuy
vậy cũng khó có thể tránh khỏi những thiếu sót về hình thức trình bày và nội dung lý luận.Với
mong muốn cầu thị, nhóm chúng em mong nhận được sự đóng góp ý kiến quý báu và chân
thành của cô và các bạn.
Cuối cùng, lớp chúng em xin chân thành cảm ơn Ts Nguyễn Khánh Vân đã hướng dẫn
và giúp đỡ chúng em tận tình về dàn bài, nội dung và nguồn tài liệu. Xin cảm ơn cô và cả
những bài giảng cô động, xúc tính của cô về “Lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về chủ nghĩa
xã hội”
, ngày  tháng  năm 

15 AHIJFXA #YH
Tìm tài liệu, thuyết trình phần
IV/Việt nam

16 >S>HA #E Đánh máy và tổng hợp phần B
17 EFA( $ Tìm tài liệu phần B.IV,V
18 AHIJ $ Tìm tài liệu,in bài luận
19 VF0 A(
Viết lời mở đầu và kết cho bài
luận, viết biên bản

20 AHIJ-H A(
Tổng hợp và trình bày toàn bài tiểu
luận

21 >S. AC Tìm tài liệu phần B.I,II
22 EF L Thuyết trình phần A
23 AHIJFA HA
Thuyết trình phần IV/Trung
Quốc

24 EFRV QHIE Đánh máy và tổng hợp phần B
25 AHIJFPI QHZ
Tìm tài liệu,làm powerpoint
phần IV/Trung Quốc

26 +$2UFM QHZ
Tìm tài liệu,làm powerpoint
phần V


42 AHIJFA 2L Tìm tài liệu phần A
43 +' 2U Tìm tài liệu
Nhóm thực hiện: lớp 29 K34
2
CHỦ NGHĨA XÃ HỘI HIỆN THỰC VÀ TRIỂN VỌNG
9K\].40^23 Nhóm thực hiện: lớp 29 K34

Nhóm thực hiện: lớp 29 K34
2
CHỦ NGHĨA XÃ HỘI HIỆN THỰC VÀ TRIỂN VỌNG
,EK@
a) ?'A?AA$
 Tình hình nước Nga trước Cách mạng Nga 1917:
Sau Cách mạng Tháng Hai, nước Nga xuất hiện tình trạng hai chính quyền song
song tồn tại: chính phủ lâm thời của giai cấp tư sản và Xô Viết đại biểu công nhân, binh
lính. Sau khi nắm được chính quyền, chính phủ lâm thời đã không giải quyết những vấn
đề đã hứa trước đó như vấn đề ruộng đất của nông dân, việc làm cho công nhân, tình
trạng thiếu lương thực và nhất là quyết theo đuổi chiến tranh đế quốc đến cùng
Trong hoàn cảnh đó, lãnh tụ của đảng Bolshevik Vladimir Ilyich Lenin từ Thụy Sĩ
trở về Phần Lan ngày 3 tháng 4 năm 1917 và nhận được sự ủng hộ rất lớn của nhân dân
Petrograd. Ngày 4 tháng 4 năm 1917, Lenin đọc một bài phát biểu quan trọng có nhan
đề "Những nhiệm vụ của giai cấp vô sản trong cuộc cách mạng hiện nay". Bản báo cáo
này đã đi vào lịch sử với tên gọi "Luận cương tháng Tư" chỉ ra con đường chuyển từ
cách mạng dân chủ tư sản sang cách mạng xã hội chủ nghĩa. Lenin chỉ rõ rằng cần chấm
dứt tình trạng hai chính quyền song song tồn tại bằng cách chuyển giao chính quyền về
tay các Xô Viết: "Điều độc đáo trong thời sự nước Nga chính là bước quá độ từ giai
đoạn thứ nhất của cách mạng là giai đoạn đã đem lại chính quyền cho giai cấp tư sản
tiến lên giai đoạn thứ hai của cách mạng là giai đoạn phải đem lại chính quyền cho giai
cấp vô sản và cho những tầng lớp nghèo trong nông dân". Về phương pháp đấu tranh,
Lenin viết: "Vũ khí ở trong tay nhân dân, không có sự cưỡng bức nào từ bên ngoài đối
với nhân dân, đó là thực chất của sự vật. Điều đó cho phép và bảo đảm sự phát triển và
hòa bình của cách mạng. Tuy nhiên, Lenin cũng chỉ rõ phải sẵn sàng chuyển sang khởi
nghĩa vũ trang một khi hoàn cảnh thay đổi.
Để bày tỏ sự ủng hộ đảng Bolshevik, ngày Quốc tế Lao động 18 tháng 4 (1-5) năm
1917, công nhân Nga biểu tình đòi hoà bình, dân chủ. Trong khi đó bộ trưởng ngoại
giao của chính phủ lâm thời gửi công hàm cho các nước phe Hiệp ước cam kết theo đuổi
chiến tranh đến cùng gây sự phẫn nộ trong dân chúng. Dưới sự lãnh đạo của Đảng

chính quyền.
Ngày 25 tháng 8, Kornilov tuyên bố thiết quân luật ở Petrograd, giải tán chính phủ
Kerensky và lập chính phủ do mình cầm đầu. Trong hoàn cảnh đó, Lenin phát động
quần chúng đánh tan cuộc nổi loạn đồng thời vạch mặt chính phủ Kerensky do đó sau
khi cuộc nổi loạn bị dặp tắt, uy tín của Đảng Bolshevik tiếp tục dâng cao. Nhân dân dần
dần thay thế các đại biểu Đảng Menshevik và xã hội cách mạng bằng các đại biểu
Nhóm thực hiện: lớp 29 K34
2
CHỦ NGHĨA XÃ HỘI HIỆN THỰC VÀ TRIỂN VỌNG
Bolshevik trong các xô viết. Ngày 31 tháng 8, Xô Viết Petrograd và sau đó ngày 5 tháng
9, Xô Viết Moskva đã thông qua các nghị quyết của Đảng Bolshevik và chuẩn bị khởi
nghĩa vũ trang giành lại chính quyền.
 Diễn biến
Sang tháng 10, làn sóng cách mạng lan tràn khắp nước Nga. Ngày 7 tháng 10,
Lenin từ Phần Lan trở về nước trực tiếp lãnh đạo cuộc hành động. Ngày 10 tháng 10,
ban chấp hành trung ương họp quyết định khởi nghĩa vũ trang. Tại hội nghị này ban
chấp hành trung ương đã bầu ra bộ chính trị do Lenin đứng đầu để lãnh đạo cuộc tạo
phản. Tuy nhiên, một số ủy viên không tán thành kế hoạch khởi nghĩa nên ngày 18
tháng 10 họ đã đăng ý kiến của mình trên tờ báo Đời sống mới do đó chính phủ lâm thời
biết được kế hoạch tạo phản nên đã chuẩn bị đề phòng. Do đó Lenin đã quyết định tạo
phản sớm 1 ngày tức là ngày 24 tháng 10 làm cho đối thủ bất ngờ
Ngày 24 tháng 10 (6-11), Lenin viết cho ban chấp hành Trung ương Đảng: " vô
luận bằng cách nào cũng không được để chính quyền nằm trong tay Kerensky và bè lũ
đến ngày 25 tháng 10. Việc đó phải tuyệt đối quyết định ngay chiều nay hay đêm nay.
Lịch sử sẽ không tha thứ những người cách mạng hôm nay có thể thắng (và nhất định sẽ
chiến thắng hôm nay) mà lại để chậm trễ, vì đợi đến ngày mai không khéo họ lại gặp tổn
thất nhiều, không khéo họ lại bị mất hết cả"
Chiều ngày 24 tháng 10, Lenin cải trang đến điện Smolny để lãnh đạo cuộc khởi
nghĩa. Tại điện Smolny trên các cửa sổ đều có đốt lửa, phía ngoài là xe thiết giáp, trạm
gác bố trí tại cửa ra vào. Binh sĩ vũ trang đi lại tấp nập. Tin Lenin trực tiếp lãnh đạo

được gửi đến cho chính phủ lâm thời buộc phải dọn sạch chướng ngại vật và đầu hàng
vô điều kiện. Theo điều kiện đã quy định, sau 20 phút không nhận được câu trả lời sẽ
cho chiến hạm Rạng Đông tấn công. 9 giờ 45 phút, chiến hạm Rạng Đông nổ loạt súng
lệnh báo hiệu tấn công. Hàng người bảo vệ cung điện rối loạn và lợi dụng điều đó, thủy
thủ, chiến sĩ Cận vệ đỏ và binh sĩ cách mạng tràn vào cung điện. Cuộc chiến diễn ra tới
2 giờ 45 phút sáng thì kết thúc. Toàn bộ chính phủ tư sản lâm thời bị bắt (trừ Kerensky).
 Kết quả
Ngay trong đêm 7 tháng 11 năm 1917 (25 tháng 10 theo lịch Nga), Đại hội Xô
Viết toàn Nga lần thứ hai tuyên bố khai mạc tại điện Smoniyl và tuyên bố thành lập
chính quyền Xô Viết do Lenin đứng đầu. Các sắc lệnh đầu tiên của chính quyền Xô Viết
đã được thông qua là Sắc lệnh hòa bình và Sắc lệnh ruộng đất. Chính quyền Xô Viết còn
thực hiện các biện pháp thủ tiêu các tàn tích của chế độ cũ như xóa bỏ sự phân biệt đẳng
Nhóm thực hiện: lớp 29 K34
2
CHỦ NGHĨA XÃ HỘI HIỆN THỰC VÀ TRIỂN VỌNG
cấp, những đặc quyền của giáo hội, nam nữ bình đẳng. Đối với các dân tộc, chính phủ
Xô Viết công bố bản Tuyên ngôn về quyền các dân tộc ở Nga khẳng định quyền bình
đẳng của các dân tộc và cho phép các dân tộc có quyền tự quyết như công nhận nền độc
lập của Ba Lan, Phần Lan. Các cơ quan trung ương và Xô Viết các địa phương được
thành lập. Tháng 12 năm 1917, Hội đồng kinh tế quốc dân tối cao được thành lập nhằm
xây dựng nền kinh tế xã hội chủ nghĩa. Như vậy,lần đầu tiên trong lịch sử, Nhà nước Xô
Viết do V.I.Lênin đứng đầu đã ra đời trong “Mười ngày rung chuyển thế giới”.
 Ý nghĩa
Cách mạng tháng Mười Nga thành công đã chứng minh những dự báo của Các
Mác và Ph.Angghen về sự ra đời tất yếu của hình thái kinh tế - xã hội Cộng sản chủ
nghĩa, mở đầu một thời đại mới trong lịch sử thế giới: “Một kỉ nguyên mới đã mở ra
trong lịch sử thế giới. Nhân loại đang vứt bỏ hình thức cuối cùng của chế độ nô lệ: chế
độ nô lệ tư bản hay chết độ nô lệ làm thuê. Thoát khỏi được chế độ nô lệ đó, lần đầu
tiên nhân loại sẽ bước vào chế độ tự do chân chính”. Và từ đây mô hình xã hội chủ
nghĩa đầu tiên trên thế giới ra đời.

thúc, giờ đây với việc thực thi NEP, chủ nghĩa tư bản nhà nước là một hình thức tư bản
rất thích hợp để giúp nước Nga Xô Viết nhanh chóng khắc phục tình trạng suy sụp kinh
tế sau chiến tranh và ngăn chặn những nảy sinh tự phát của nền sản xuất hàng hóa nhỏ -
mầm mống của sự phục hồi chủ nghĩa tư bản. Sở dĩ chủ nghĩa tư bản nhà nước dưới
điều kiện chuyên chính vô sản có ý nghĩa quan trọng và tác dụng to lớn như vậy vì như
định nghĩa của V.I.Lênin – đó là một thứ chủ nghĩa tư bản có liên quan với nhà nước.
Nhà nước đó là nhà nước của giai cấp vô sản. Thông qua việc sử dụng chủ nghĩa tư bản
nhà nước, giai cấp vô sản có thể học tập, kế thừa và phát huy có chọn lọc tất cả những
tài sản vật chất, kỹ thuật và tinh hoa tri thức trong kinh nghiệm sản xuất kinh doanh của
các nhà tư bản cũng như tri thuwcskho học, kỹ thuật và trình độ khoa học quản lý kinh
tế của các chuyên gia tư sản. Nhà nước vô sản có thể sử dụng chủ nghĩa tư bản nhà nước
như là một hệ thống các chính sách, công cụ, biện pháp nhằm điều tiết mọi hoạt động
của các xí nghiệp tư bản còn tồn tại trong thời kì quá độ, nhằm hướng tới mục đích vừa
sử dụng vừa cải tạo bằng phương pháp hòa bình đối với các thành phần kinh tế tư bản
chủ nghĩa và sản xuất nhỏ. Với ý nghĩa đó, chủ nghĩa tư bản nhà nước còn có thể được
coi là một trong những phương thức, phương tiện , con đường có hiệu quả trong việc
Nhóm thực hiện: lớp 29 K34
2
CHỦ NGHĨA XÃ HỘI HIỆN THỰC VÀ TRIỂN VỌNG
thúc đẩy xã hội hóa và làm tăng nhanh lực lượng sản xuất của chủ nghĩa xã hội mà kết
quả căn bản của sự xã hội hóa này thể hiện ở việc phát triển ngày càng mạnh mẽ một
nền sản xuất hàng hóa quá độ xã hội chủ nghĩa, giai đoạn trung gian của nền sản xuất
hàng hóa xã hội chủ nghĩa trong tương lai.
Sau khi V.I.Lênin qua đời, chính sách kinh tế mới không được thực hiện triệt để và
thực hiện chưa được bao lâu thì từ cuối những năn 20 đầu những năm 30 của thế kỷ XX,
triệu chứng của một cuộc chiến tranh thế giới mới ngày càng lộ rõ. Trong bối cảnh ấy,
phải làm sao nhanh chóng biến nươc Nga lạc hậu thành cường quốc công nghiệp, vừa để
xây dựng cơ sở vật chất của chủ nghĩa xã hội, xóa bỏ nghèo nàn lạc hậu, vừa để chuẩn
bị đối phó với nguy cơ chiến tranh. Giải quyết nhiệm vụ này trong một thời gian ngắn
nhất là vấn đề sống còn đặt ra đối với vận mệnh của Tổ quốc và chế độ xã hội chủ

Cách mạng tháng 10 Nga đã mở đầu thời đại mới - thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư
bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới, thời đại đấu tranh cho hoà bình, độc
lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội, là thời đại đang diễn ra cuộc cách mạng khoa
học và công nghệ nhằm chuẩn bị những tiền đề vật chất chín muồi cho sự xuất hiện chủ
nghĩa xã hội.
Lenin khẳng định, tính phức tạp trong sự vận động của lịch sử nhân loại, song có
thể chia thời đại từ Cách mạng tháng Mười tới nay thành 4 giai đoạn :
Giai đoạn thứ 1 Từ sau Cách mạng tháng Mười năm 1917 tới kết thúc Chiến
tranh thế giới lần thứ hai năm 1945 (Giai đoạn này là giai đoạn chủ nghĩa xã hội mới
hình thành trên phạm vi một số nước như Liên Xô, Mông Cổ …)
Cuộc Cách mạng Tháng Mười là cuộc cách mạng đầu tiên trong lịch sử đưa nhân
dân lao động từ những người nô lệ làm thuê trở thành những người làm chủ đất nước.
Với khí thế lao động của những con người được giải phóng, thông qua chính sách kinh
tế mới, thông qua con đường hợp tác hoá trong nông nghiệp, công nghiệp hoá đất nước,
sau 20 năm Liên Xô đã tạo ra sự phát triển mạnh mẽ trong nền kinh tế.
Giai đoạn thứ 2 : Từ sau năm 1945 tới đầu những năm 1970 (Đây là giai đoạn chủ
nghĩa xã hội phát triển thành hệ thống xã hội chủ nghĩa thế giới.)
Sau chiến tranh thế giới lần thứ hai, hàng loạt các nước xã hội chủ nghĩa ra đời,
nhất là từ sau khi nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa xuất hiện, cùng với những thành
tựu to lớn của hệ thống các nước xã hội chủ nghĩa về kinh tế, xã hội, văn hoá, khoa học
Nhóm thực hiện: lớp 29 K34
2
CHỦ NGHĨA XÃ HỘI HIỆN THỰC VÀ TRIỂN VỌNG
kỹ thuật … Hệ thống xã hội chủ nghĩa thế giới đã trở thành chỗ dựa vững chắc cho
phong trào đấu tranh vì hoà bình, tiến bộ trên thế giới, đẩy lùi nguy cơ chiến tranh của
những thế lực phản động quốc tế.
Mặt khác, những thành tựu xây dựng chủ nghĩa xã hội của các nước xã hội chủ
nghĩa đã cổ vũ mạnh mẽ phong trào đấu tranh vì dân sinh, dân chủ, tiến bộ xã hội trong
các nước tư bản chủ nghĩa, đã động viên nhân dân các nước thuộc địa đứng lên đấu
tranh giải phóng dân tộc. Trong những năm 60 thế kỷ XX, khoảng 100 quốc gia giành

mất chỗ dựa về vật chất và tinh thần, các lực lượng phản động giành lại chính quyền và
đưa đất nước theo con đường khác.
Khó khăn hiên nay là : Những thế lực phản động quốc tế đang tìm mọi cách để xoá
bỏ chủ nghĩa Mác – Lênin và phá hoại sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội của các
nước xã hội chủ nghĩa còn lại
Để vượt qua khó khăn đó, đòi hỏi các nước xã hội chủ nghĩa phải tự đổi mới, phải
khắc phục những yếu kém, nhược điểm hạn chế trong lĩnh vực đời sống xã hội. Mặt
khác, không ngừng nâng cao năng suất lao động, cải thiện đời sống nhân dân, để nâng
cao sức mạnh mọi mặt của đất nước.
Thời đại ngày nay : “Chủ nghĩa xã hội trên thế giới, từ những bài học thành công
và thất bại cũng như từ khát vọng và sự thức tỉnh của các dân tộc, có điều kiên và khả
năng tạo ra bước phát triển mới. Theo quy luật tiến hoá của lịch sử, loài người nhất định
sẽ tiến tới chủ nghĩa xã hội” (Trích Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX)
2, CAHg$gAk$ijX :
Từ sau chiến tranh Thế giới thứ 2, hệ thống xã hội chủ nghĩa ra đời bao gồm các
nước Liên Xô, Cộng hòa Dân chủ Đức, Hungary, Rumani, Tiệp Khắc, Anbani, Mông
Cổ, Trung Quốc, Triều Tiên, Việt Nam (sau này có thêm Cuba). Mặc dù hiện nay chủ
nghĩa xã hội đang ở trong giai đoạn thoái trào nhưng không thể phủ nhận đã có một thời
kì chủ nghĩa xã hội hiện thực phát triển rực rỡ và đạt được những thành tựu to lớn sau
đây:
, 2Y>F:
Nhóm thực hiện: lớp 29 K34
2
CHỦ NGHĨA XÃ HỘI HIỆN THỰC VÀ TRIỂN VỌNG
Chế độ xã hội chủ nghĩa đã từng bước đưa nhân dân lao động lên làm chủ xã hội,
thúc đẩy trào lưu đấu tranh cho quyền tự do dân chủ trên toàn thế giới.Sự ra đời của chế
độ xã hội chủ nghĩa cũng có nghĩa là chế độ dân chủ được thiết lập. Bắt nguồn từ bản
chất giai cấp của nó, chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa, chế độ dân chủ cho tuyệt đại đa
số nhân dân lao động, thực hiện ngày càng đầy đủ những quyền dân chủ, ngăn ngừa và
trấn áp những hành vi xâm phạm quyền tự do dân chủ của nhân dân. Mặt khác chế độ xã

, 2Y)*
Trong hơn 70 năm xây dựng chủ nghĩa xã hội, Liên Xô và các nước xã hội chủ
nghĩa đã đạt được sự phát triển mạnh mẽ về tiềm lực kinh tế, xây dựng cơ sở vật chất
của chủ nghĩa xã hội trên qui mô lớn với trình độ hiện đại, bảo đảm ngày càng tốt hơn
đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.
Trước năm 1917, Liên Xô là một nước tư bản trung bình đứng thứ 5 Thế giới về
sản xuất công nghiệp. Khi bắt tay vào xây dựng chủ nghĩa xã hội, thu nhập quốc dân
tính theo đầu người của Liên Xô chỉ bằng 1/22 của Mỹ cùng thời. Sau 20 năm cách
mạng (1937) Liên Xô đã trở thành một siêu cường công nghiệp vươn lên đứng đầu Châu
Âu và đứng thứ 2 trên Thế giới chỉ sau Mỹ.
Tính đến năm 1960, hệ thống xã hội chủ nghĩa thế giới gồm 13 nước với dân số 1
tỷ người so với trên toàn thế giới là 3 tỷ người, GDP của các nước xã hội chủ nghĩa
chiếm khoảng 1/3 của thế giới.
Từ năm 1961-1970, GDP của Liên Xô tăng bình quân 8,5%/năm. Năm 1985, thu
nhập quốc dân của Liên Xô bằng 66% của Mỹ (tổng sản phẩm của Mỹ là 4166,8 tỷ
USD; của Liên Xô là 2234,78 tỷ USD), sản lượng công nghiệp bằng 85% của Mỹ.
Trong suốt 70 năm sau Cách mạng tháng Mười, nhịp độ tăng trưởng kinh tế của
Liên Xô luôn gấp đôi Mỹ. Tính đến năm 1987, thu nhập quốc dân của Liên Xô tăng 150
lần.
%, 2YBl$cijX
Liên Xô đã trở thành một nước có trình độ học vấn cao, thu được những thành tựu
đáng kể trong việc chăm sóc sức khỏe, phát triển y tế và bảo đảm phúc lợi xã hội cho
nhân dân lao động.
Trước cách mạng Tháng Mười, 3/4 nhân dân Nga mù chữ, chỉ 20 năm sau, nạn mù
chữ đã xóa xong, trong khi đó để xóa mù chữ Chủ nghĩa tư bản đã mất 180 năm đối với
nam giới và 280 năm đối với nữ giới. Vào cuối năm 1980, Liên Xô là một trong những
nước có trình độ học vấn cao nhất thế giới (164 triệu người có trình độ trung học và đại
học, chiếm 1/4 số lượng các nhà khoa học và 1/5 phát minh khoa học trên thế giới).
Nhóm thực hiện: lớp 29 K34
2

Nhóm thực hiện: lớp 29 K34
2
CHỦ NGHĨA XÃ HỘI HIỆN THỰC VÀ TRIỂN VỌNG
,AHIELmne*o)gAq$ABo=epg$@OK
K@2*
 Nguyên nhân sâu xa dẫn đến sự khủng hỏang và sụp đổ của mô hình
CNXH Xô Viết:
Sau khi Lênin qua đời, ở Liên Xô, chính sách kinh tế mới không được tiếp tục thực
hiện mà chuyển sang kế họach hóa tập trung cao độ. Thời gian đầu, kế hoạch hóa tập
trung đã phát huy tác dụng mạnh mẽ, song đã biến dạng thành kế hoạch tập trung quan
liêu, bao cấp. Sau chiến tranh thế giới thứ II, Liên Xô vẫn tiếp tục duy trì mô hình này,
tuyệt đối hóa cơ chế tập trung hóa cao độ, từ bỏ một cách chủ quan duy ý chí nến kinh tế
hàng hóa, cơ chế thị trường, thực hiện chế độ bao cấp tràn lan, triệt tiêu tính chủ động
sáng tạo của người lao động.
Do chậm đổi mới cơ chế kinh tế, hệ thống quản lí, nói chung là chậm đổi mới mô
hình XHCN, nên hậu quả là Liên Xô đang rút ngắn dần khỏang cách về trình độ phát
triển kinh tế so với các nước tư bản phát triển thì từ giữa những năm 70 của thế kỷ XX,
tình hình diễn ra theo chiều hướng ngược lại. Sự thua kém rõ rệt của Liên Xô thể hiện
trong lĩnh vực công nghệ và năng suất lao động. Mà đây là yếu tố quyết định hòan tòan
thắng lợi của chế độ mới.
Những sai lầm chủ quan nghiêm trọng, kéo dài cản trở sự đổi mới đúng đắn là
nguyên nhân sâu xa làm chế độ XHCN suy yếu rơi vào khủng hoảng. Đó không phải
những sai lầm khuyết tật do bản chất của chế độ XHCN, mà do quan niệm giáo điều về
CNXH. Cương lĩnh năm 1991 của Đảng ta chỉ rõ “do duy trì quá lâu những khuyết tật
của mô hình cũ của CNXH, chậm trễ trong cách mạng khoa học và công nghệ” nên gây
ra tình trạng trì trệ kéo dài về kinh tế - xã hội rồi đi tới khủng hoảng.
 Nguyên nhân chủ yếu, trực tiếp dẫn đến sự khủng hỏang và sụp đổ của
mô hình CNXH Xô Viết:
Sự sụp đổ CNXH ở Liên Xô và Đông Âu có hai nguyên nhân chủ yếu và trực tiếp
sau đây:

Đảng toàn quốc lần thứ 19(năm 1988) chủ trương chuyển trọng tâm sang cải tổ chính trị
trên cơ sở cái gọi là “tư duy chính trị mới”. Thực chất đó là sự thỏa hiệp vô nguyên tắc,
là sự đầu hàng, là sự từ bỏ lập trường giai cấp, là sự phản bội chủ nghĩa Mác-Lênin,
phản bội sự nghiệp XHCN. Cuộc cải cách chính trị đánh thẳng vào hệ thống chính trị
Nhóm thực hiện: lớp 29 K34
2
CHỦ NGHĨA XÃ HỘI HIỆN THỰC VÀ TRIỂN VỌNG
của CNXH, trước hết là vào tổ chức Đảng. Nhóm lãnh đạo cải tổ tìm cách loại bỏ Ủy
ban Trung ương Đảng hàng loạt những người không tán thành đường lối sai lầm của cải
tổ, kiên trì đường lối chủ nghĩa Mác-Lênin. Những người ngấm ngầm hoặc công khai
thù địch với chủ nghĩa Mác-Lênin chiếm các vị trí chủ chốt trong bộ máy Đảng và Nhà
nước.
Hai là, chủ nghĩa đế quốc đã can thiệp toàn diện, vừa tinh vi, vừa trắng trợn, thực
hiện được “diễn biến hòa bình” trong nội bộ Liên Xô và các nước Đông Âu.
Diễn biến hòa bình lúc đầu CNĐQ sử dụng như là một phương thức thủ đoạn luôn
gắn với chiến lược quân sự, hỗ trợ cho chiến lược quân sự, dần dần phát triển thành một
chiến lược hoàn chỉnh trong chiến lược phản cách mạng toàn cầu của chúng. Quá trình
đó diễn ra như sau:
Những năm của thập kỷ 40-50 (sau chiến tranh thế giới thứ 2 kết thúc). Ngày
22/12/1946 người đại diện của Mỹ ở Liên Xô đã trình lên chính phủ Mỹ kế họach chống
Liên Xô toàn diện: bao vây quân sự, phong tỏa kinh tế, lật đổ chính trị, có thể dùng vũ
lực can thiệp. Cũng trong thời gian này Giám đốc CIA tuyên bố: mục tiêu là phải gieo
rắc ở Liên Xô sự hỗn loạn và bắt đầu chiến tranh bằng tâm lý thay giá trị của họ bằng đồ
rởm và tìm mọi cách ủng hộ, nâng đỡ đám gọi là nghệ sĩ để họ truyền bá bạo lực, đồi
trụy, CN vô liêm sĩ phản bội. Tóm lại mọi thứ vô đạo đức. Từ đó chiến tranh tâm lý
chống Liên Xô được nâng lên thành quốc sách ở Mỹ, gọi là “chiến tranh tâm lý tổng
lực”. Trong hai năm 49-50, Mỹ đã chi 50 Triệu đô cho hoạt động chiến tranh tâm lý,
năm 1949 Mỹ lập Ủy ban Châu âu tự do có đài phát thanh riêng.
Những năm 60, Tổng thống Kennerdy đưa ra chiến tranh hòa bình với chính sách
“mũi tên và cành oliu”. Từ nay diễn biến hòa bình, bước đầu thành chiến lược Chủ

ngoài theo sát quá trình cải tổ, tìm mọi cách lái nó đi theo ý đồ của chúng. Các thế lực
bên ngoài tác động vào cải tổ cả về tư tưởng, chính trị và tổ chức. Hứa hẹn về viện trợ
được làm bằng một thứ vũ khí rất lợi hại để lái cuộc cải tổ theo quỹ đạo mà phương Tây
mong muốn. Chủ nghĩa đế quốc đã đẩy mạnh “diễn biến hòa bình” trong nội bộ Liên Xô
và Đông Âu.
Tóm lạir sự phá hoại của chủ nghĩa đế quốc, cùng với sự phản bội từ bên trong
của cơ quan lãnh đạo cao nhất là nguyên nhân trực tiếp làm Liên Xô sụp đổ. Hai nguyên
Nhóm thực hiện: lớp 29 K34
2
CHỦ NGHĨA XÃ HỘI HIỆN THỰC VÀ TRIỂN VỌNG
nhân này quyện chặt vào nhau, tạo nên một lực cộng hưởng rất mạnh và nhanh như cơn
lốc chính trị trực tiếp phá sập ngôi nhà Chủ nghĩa. Trong đó nguyên nhân trực tiếp và
chủ yếu chính là nguyên nhân cơ bản dẫn đến sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội hiện
thực.Tất nhiên, xét cho cùng, chính bọn cơ hội, sự mất cảnh giác cách mạng trong hàng
ngũ những người cộng sản đã tạo “cơ hội vàng” cho chủ nghĩa đế quốc “chiến thắng mà
không cần chiến tranh”.
Tình hình XHCN trì trệ và khủng hỏang do những sai lầm của mô hình cũ thì cải
tổ, cải cách, mở cửa là tất yếu. Vì chỉ có một cuộc cải tổ, cải cách, mở cửa, đổi mới sâu
sắc, tòan diện mới đủ đưa CNXH thoát khỏi khủng hỏang để bước vào thời kỳ phát triển
mới. Cải tổ, cải cách, mở cửa, đổi mới là tất yếu nhưng sụp đổ là không tất yếu. Vấn đề
ở chổ cải cách, cải tổ, mở cửa, đổi mới thế nào, nhằm mục đích gì, theo đường lối nào?
7,040K65
,7Rsg$gAk$MtR
Là một chế độ áp bức,bốc lột và đày rẫy những bất công:CNTB gây nên những
bất ổn trên thế giới. Trong quá trình toàn cầu hoá CNTB gây nên khoảng cách giàu và
nghèo giữa các dân tộc trên thế giới, giữa các giai tầng xã hội của cùng dân tộc ngày
càng gay gắt gây ra một chế độ áp bức kinh tế (chủ nghĩa đế quốc kinh tế) còn nặng nề
hơn chế độ thuộc địa thực dân ngày xưa, gây bất ổn trên thế giới.
Xã hội công dân của xã hội tư bản không thể giải quyết các mâu thuẫn đối
kháng: Tính chất xã hội ngày càng cao của lực lượng sản suất với chế độ chiếm hữu tư

Trong khuôn khổ của chủ nghĩa tư bản, dù là chủ nghĩa tư bản hiện đại, trên thế
giới ngày nay vẫn có đến 1.2 tỉ người phải chịu nghèo đói và bệnh tật, mù chữ, chiến
tranh, hưởng mức thu nhập dưới 1 USD/ngày, 2.5 tỉ người nghèo đói có tổng thu nhập
chỉ bằng thu nhập của 250 tỉ phú, triệu phú lớn nhất thế giới gộp lại; 1/3 lực lượng lao
động trên toàn thế giới tức là khoảng 1 tỉ người bị thất nghiệp ở các mức khác nhau, tại
hơn 100 nước đang hoặc kém phát triển mức thu nhập bình quân đầu người giảm đi so
với thập niên trước, hằng ngày có đến 30000 trẻ em chết bệnh mà lẽ ra có thể được cứu
sống và số người lớn mù chữ có thể lên tới 800 triệu người.
Sự kiện giới cầm quyền Mỹ và giới cầm quyền Anh tấn công Irac năm 2003 càng
khẳng định bản chất hiếu chiến của chúng.
Nhóm thực hiện: lớp 29 K34
2
CHỦ NGHĨA XÃ HỘI HIỆN THỰC VÀ TRIỂN VỌNG
Chủ nghĩa tư bản với mâu thuẩn bên trong không thể khắc phục, xã hội tư bản
không thể thay đổi bản chất của mình chỉ bằng lối xưng danh mới: “phi hệ tư tưởng
hóa”, “xã hội hậu công nghiệp”, “ xã hội tin hóa” , “ xã hội kinh tế tri thức hóa”…
,/?>hg$gAk$ijXM
Theo quan điểm của C.Mác “sự thay thế của các hình thái kinh tế-xã hội là một
quá trình lịch sử-tự nhiên”. Chủ nghĩa tư bản ngày nay đã tạo ra nền sản xuất lớn với
khoa học công nghệ ngày càng hiện đại, sự phát triển xã hội hoá sản xuất đang “nẩy
mầm” những nhân tố của chủ nghĩa xã hội. Trong xã hội tư bản hiện đại, về mặt sở hữu,
sự xuất hiện quốc hữu hoá, chế độ hợp tác, công ty cổ phần, nhà nước đóng vai trò điều
tiết quản lý về vốn, nguồn lao động tham gia quản lý xí nghiệp ở mức độ khác nhau, tất
cả những cái đó nếu không nói đó là những nhân tố của chủ nghĩa xã hội ở mức độ nhất
định, thì đó cũng là sự chuẩn bị điều kiện vật chất cho chủ nghĩa xã hội. Chủ nghĩa tư
bản hiện đại sẽ còn tiếp tục phát triển thông qua những cuộc khủng hoảng, những cuộc
cải cách để thích ứng, và quá trình phát triển đó cũng chính là quá trình quá độ sang một
xã hội mới. Trong khuôn khổ của chủ nghĩa tư bản đã xuất hiện những yếu tố của xã hội
mới, những yếu tố của nền văn minh hậu công nghiệp, kinh tế tri thức nãy sinh và phát
triển, tính chất xã hội của sở hữu ngày càng gia tăng; sự điều tiết của nhà nước đối với