S
ố hóa bởi Trung tâm Học liệu
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH
–––––––––––––––––––––––––– PHẠM HỮU VŨ
MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC
ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG GIAN LẬN THƢƠNG MẠI
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐỒNG NAI
Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
Mã số: 60.34.04.10 LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ
S
ố hóa bởi Trung tâm Học liệu
ii
LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành luận văn “Một số giải pháp quản lý nhà nước đối với
hoạt động gian lận thương mại trên địa bàn tỉnh Đồng Nai” em xin chân
thành cảm ơn đến các thầy cô giáo của trường Đại học Kinh tế và Quản trị
Kinh doanh- Đại học Thái Nguyên, đặc biệt các thầy cô Khoa chuyên
ngành Quản lý Kinh tế và các thầy cô giáo tham gia giảng dạy Lớp K7D.
Em xin chân thành cảm ơn TS. Vũ Thanh Liêm là giáo viên hướng dẫn trực
tiếp em, đã quan tâm chỉ bảo em hoàn thành tốt luận văn này.
Em xin chân thành cảm ơn đến các đồng chí ở Chi cục quản lý thị
trường tỉnh Đồng Nai, những người thân và bạn bè đã tận tình giúp đỡ, tạo
điều kiện cho em hoàn thành bản luận văn này.
Em xin cam đoan những số liệu sử dụng trong bài luận văn là chính
xác. Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng với hạn chế về thời gian và trình độ
nên luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót. Em rất mong nhận được
sự chỉ bảo của các thầy cô và ý kiến đóng góp quan tâm của các bạn. Em xin
chân thành cảm ơn và tiếp thu những góp ý để luận văn có chất lượng ngày
càng cao hơn!
1.1.3. Khái niệm quản lý nhà nước đối với hoạt động gian lận thương mại 7
1.2. Bản chất của gian lận thương mại và vai trò của quản lý nhà nước đối với
hoạt động gian lận thương mại 8
1.2.1. Bản chất của gian lận thương mại 8
1.2.2. Vai trò của quản lý nhà nước đối với hoạt động gian lận thương mại . 10 S
ố hóa bởi Trung tâm Học liệu
iv
1.3. Phân định nội dung nghiên cứu về quản lý nhà nước đối với hoạt động
gian lận thương mại trên địa bàn tỉnh Đồng Nai 12
1.3.1. Nguyên tắc của quản lý nhà nước về thương mại đối với hoạt động gian
lận thương mại trên địa bàn tỉnh Đồng Nai 12
1.3.2. Nội dung quản lý nhà nước về thương mại đối với hoạt động gian lận
thương mại trên địa bàn tỉnh Đồng Nai 14
1.3.3. Các phương pháp quản lý nhà nước về thương mại trong hoạt động
chống gian lận thương mại trên địa bàn tỉnh Đồng Nai 16
1.3.4. Công cụ quản lý nhà nước về thương mại trong hoạt động chống gian
lận thương mại trên địa bàn tỉnh Đồng Nai 17
1.3.5. Đặc điểm của quản lý nhà nước đối với hoạt động gian lận thương mại
trên địa bàn tỉnh Đồng Nai 18
Chƣơng 2: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI “MỘT SỐ
GIẢI PHÁP QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG GIAN
LẬN THƢƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐỒNG NAI” 21
2.1. Phương pháp nghiên cứu 21
2.1.1. Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp 21
2.1.2. Phương pháp phân tích tổng hợp 22
2.1.3. Phương pháp thu thập số liệu qua các nguồn thứ cấp 22
4.1. Quan điểm hoàn thiện trong quản lý nhà nước đối với hoạt động gian lận
thương mại 56
4.1.1. Quan điểm của Đảng và Nhà nước 56
4.1.2. Quan điểm của Chi cục QLTT tỉnh Đồng Nai 57
4.2. Một số giải pháp về hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động
gian lận thương mại trên địa bàn tỉnh Đồng Nai 58
4.2.1. Giải pháp về phía Chi cục QLTT tỉnh Đồng Nai 58
4.2.2. Giải pháp về phía các cơ quan quản lý nhà nước trên địa bàn tỉnh
Đồng Nai 61
4.3. Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước đối với hoạt động
gian lận thương mại trên địa bàn tỉnh Đồng Nai 65 S
ố hóa bởi Trung tâm Học liệu
vi
4.3.1. Kiến nghị với Chính phủ 65
4.3.2. Kiến nghị với Tổng cục tiêu chuẩn đo lường chất lượng 69
4.3.3. Kiến nghị với Hiệp hội chống hàng giả và bảo vệ thương hiệu Việt Nam . 69
KẾT LUẬN 71
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
S
ố hóa bởi Trung tâm Học liệu
vii
ix
DANH MỤC SƠ ĐỒ HÌNH VẼ
Biểu đồ 3.1. Kết quả xử lý hành vi gian lận thương mại của các cơ quan chức
năng tỉnh Đồng Nai từ năm 2009-2011 45
Biểu đồ 3.2. Kết quả kiểm tra, xử lý hành vi gian lận thương mại của Chi cục
QLTT tỉnh Đồng Nai từ năm 2009-2011 46
1
S
ố hóa bởi Trung tâm Học liệu
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
vấn đề thời sự. Trong đó, công tác quản lý nhà nước đối với vấn đề này còn
nhiều bất cập cả về luật pháp, cơ chế chính sách, tổ chức và con người. Các
cơ quan chức năng chưa quan tâm kiểm tra, giám sát chặt chẽ, còn xem nhẹ,
đùn đẩy trách nhiệm cho nhau. Bên cạnh đó, nhiều quan chức còn nhận tiền
hối lộ để tiếp tay cho kẻ xấu và đã được xử lý nghiêm để làm gương cho
những người khác. Mặt khác, phương thức thủ đoạn của các đối tượng gian
lận ngày càng tinh vi, khó kiểm soát và sử dụng phương tiện kỹ thuật hiện đại
trong khi lực lượng quản lý còn mỏng, thiếu về số lượng, nhiều chức danh
phải kiêm nhiệm, kinh phí, phương tiện còn thiếu chưa đáp ứng được yêu cầu
nhiệm vụ trong tình hình mới. Chính điều đó đã tạo nhiều kẽ hở cho các hành
vi gian lận phát triển và hiện nay vẫn chưa có các biện pháp hữu hiệu ngăn
chặn tình trạng này.
Trước tình hình đó, tác giả mạnh dạn đưa ra đề tài “Một số giải pháp
quản lý nhà nước đối với hoạt động gian lận thương mại trên địa bàn tỉnh
Đồng Nai” làm đề tài luận văn tốt nghiệp của mình.
Đề tài nghiên cứu của tác giả lựa chọn có ý nghĩa cả về mặt thực tiễn và
lý luận. Về mặt lý luận, làm rõ bản chất thế nào là gian lận thương mại và các
nguyên tắc, nội dung quản lý nhà nước đối với hoạt động gian lận thương
mại. Về mặt thực tiễn, đưa ra những giải pháp cho các cơ quan quản lý nhà
nước về thương mại đặc biệt là Chi cục quản lý thị trường (QLTT) về thương
mại để có một bộ máy thực thi hiệu quả hơn; đưa ra những kiến nghị với
Chính phủ, các cơ quan quản lý chức năng, các hiệp hội để tạo một hành lang
pháp lý phù hợp với tình hình hiện tại. Mặc dù, đề tài còn nhiều thiếu sót
nhưng tôi hy vọng sẽ góp phần giải quyết những vấn đề bất cập trong hoạt
động đấu tranh chống gian lận thương mại còn tồn tại hiện nay.
3
S
ố hóa bởi Trung tâm Học liệu
3. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
Từ thực tiễn vấn đề gian lận thương mại đang diễn ra hết sức phức tạp,
điều này thể hiện những mặt hạn chế của công tác quản lý nhà nước đối với
hoạt động gian lận thương mại. Qua việc nghiên cứu đề tài “Một số giải pháp
quản lý nhà nước đối với hoạt động gian lận thương mại trên địa bàn tỉnh
Đồng Nai” đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận và khảo sát, nghiên cứu thực tế
liên quan đến quản lý nhà nước đối với hoạt động gian lận thương mại trên
địa bàn tỉnh Đồng Nai để tìm ra những giải pháp nhằm hoàn thiện công tác
quản lý nhà nước đối với hoạt động gian lận thương mại.
- Đề xuất các giải pháp từ phía các cơ quan quản lý nhà nước để họ nâng
cao trách nhiệm và có sự phối hợp với nhau trong việc QLTT.
- Đề xuất các giải pháp từ phía Chi cục QLTT để họ hoàn thiện các văn
bản pháp lý, xây dựng cơ chế, bộ máy trong sạch vững mạnh hơn để góp phần
đẩy lùi gian lận thương mại trên địa bàn Chi cục quản lý.
Bên cạnh đó, luận văn cũng đưa ra các kiến nghị đối với chính phủ,
Tổng Cục tiêu chuẩn đo lường chất lượng để góp phần hoàn thiện về đường
lối chính sách, luật pháp của nhà nước đối với hoạt động gian lận thương mại
và tăng cường hiệu quả của công tác quản lý đối với hoạt động này.
4. Phạm vi nghiên cứu của đề tài
4.1. Phạm vi về nội dung
Gian lận thương mại hiện đang là vấn đề mang tính thời sự và rộng, nó
bao gồm nhiều hình thức gian lận trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Việc quản
lý đối với hoạt động này có nhiều các cấp các ngành tham gia nhưng đề tài
nghiên cứu của tác giả chỉ tập trung vào quản lý nhà nước về thương mại đối
với gian lận trong hoạt động lưu thông hàng hóa trong nước.
4.2. Phạm vi về mặt không gian, thời gian
Không gian: Tập trung khảo sát công tác chống gian lận thương mại trên
địa bàn tỉnh Đồng Nai của các cơ quan quản lý nhà nước như Sở Công thương
5
GIAN LẬN THƢƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐỒNG NAI
1.1. Một số khái niệm cơ bản
1.1.1. Khái niệm quản lý nhà nước về thương mại
Quản lý nhà nước về thương mại là một bộ phận hợp thành của quản lý
nhà nước về kinh tế, đó là sự tác động có hướng đích, có tổ chức của hệ thống
cơ quan quản lý trên tầm vĩ mô về thương mại các cấp đến hệ thống bị quản
lý thông qua việc sử dụng các công cụ và chính sách quản lý nhằm đạt mục
tiêu đã đặt ra trong điều kiện môi trường xác định.
Quản lý nhà nước về thương mại bao giờ cũng là một quá trình thực hiện
và phối hợp bốn loại chức năng cơ bản: hoạch định, tổ chức, lãnh đạo và kiểm
soát của các cơ quan quản lý vĩ mô các cấp đến hệ thống bị quản lý nhằm đạt
mục tiêu thông qua việc sử dụng các công cụ và chính sách quản lý.
1.1.2. Khái niệm gian lận thương mại
- Gian lận là hành vi của con người thể hiện ra ngoài bằng các cách thức
khác nhau nhằm đánh lừa người khác để đạt được mục đích nào đó. Hành vi
gian lận được đặt trong lĩnh vực thương mại là gian lận nhằm thu hút một
khoản lợi mà đáng lẽ họ không được hưởng gọi là thu nhập bất chính.
- Buôn lậu: là hành vi buôn bán trái phép các loại hàng hóa qua biên giới.
Nó chỉ đơn thuần là hành vi mua đi, bán lại (các loại hàng hóa, tiền tệ, kim
khí quý; vật phẩm thuộc di tích lịch sử, văn hóa; hàng cấm) trái phép qua biên
giới nhằm thu lợi nhuận từ sự chênh lệch về giá trị hàng. Buôn lậu là một loại
tội phạm được quy định trong Bộ luật Hình sự Việt Nam.
- Hàng giả là những sản phẩm hàng hoá được sản xuất trái pháp luật, có
hình dáng giống như những sản phẩm, hàng hoá được Nhà nước cho phép sản
xuất, nhập khẩu và tiêu thụ trên thị trường hoặc những sản phẩm, hàng hoá
7
S
ố hóa bởi Trung tâm Học liệu
ố hóa bởi Trung tâm Học liệu
gian lận thương mại góp phần ổn định nền kinh tế, thị trường, thúc đẩy phát
triển hàng hóa trong nước. Đồng thời, quản lý nhà nước đối với hoạt động
gian lận thương mại để tạo ra sự thống nhất trong tổ chức và phối hợp các
hoạt động của các cơ quan quản lý.
Việc quản lý đối với gian lận thương mại trong hoạt động lưu thông hàng
hóa trên thị trường là việc xem xét, kiểm tra chất lượng hàng hóa, tiêu chuẩn đo
lường, giá cả, nhãn mác, xuất xứ của những hàng hóa được đưa ra trên thị trường,
khuyến mại và hàng hóa giữ trong kho của cơ sở bán để phát hiện những sai
phạm, gian lận đối với hàng hóa này và có biện pháp xử phạt phù hợp.
1.2. Bản chất của gian lận thƣơng mại và vai trò của quản lý nhà nƣớc
đối với hoạt động gian lận thƣơng mại
1.2.1. Bản chất của gian lận thương mại
Gian lận thương mại là hiện tượng kinh tế xã hội xuất hiện trong lưu
thông hàng hóa cùng với sự ra đời của hàng rào thuế quan và những công cụ,
chính sách quản lý khác của Nhà nước nhằm bảo vệ lợi ích của mỗi gia. Nó
ảnh hưởng đến mọi mặt của đời sống xã hội. Vì những tác hại nghiêm trọng
của tệ nạn này, tổ chức của Hải quan Thế giới đã triệu tập Hội nghị chống
gian lận thương mại với sự tham gia của đại diện Hải quan từ hơn 50 nước và
tổ chức quốc tế. Hội nghị đã xác định các hình thức gian lận thương mại và đề
ra các biện pháp cụ thể phòng chống tệ nạn này.
Tại Hội nghị Quốc tế lần thứ V về chống gian lận thương mại do Tổ chức
Hải quan thế giới (World Customs Organization-WCO) họp tại Brussels (Bỉ) năm
1995 đã khẳng định gian lận thương mại tồn tại dưới 16 hình thức sau:
1- Buôn lậu hàng hóa qua biên giới hoặc ra khỏi kho Hải quan
2- Khai báo sai
3- Khai tăng, giảm giá trị hàng hóa
4- Lợi dụng chế độ ưu đãi xuất xứ (kể cả chế độ hạn ngạch thuế)
9
dịch vụ. Gian lận thương mại đã có từ lâu đời mang tính xã hội lịch sử từ khi
10
S
ố hóa bởi Trung tâm Học liệu
có trao đổi nhằm thực hiện phần giá trị kết tinh trong hàng hóa.
Để chống gian lận thương mại có hiệu quả cần có sự kết hợp thống nhất
trong tổ chức và phối hợp các hoạt động của các cơ quan quản lý. Đối tượng tham
gia quản lý gian lận thương mại bao gồm các Sở Công thương, Cục QLTT, Hải
quan, công an,… Hoạt động gian lận thương mại diễn ra ở phạm vi rộng nên
chúng ta cần có sự quản lý ở góc độ quốc gia lẫn doanh nghiệp (DN).
Vậy bản chất của gian lận thương mại xét về bình diện kinh tế chính là
lợi nhuận bất chính, là hành vi trốn tránh pháp luật của Nhà nước, nó phát
sinh, phát triển, vận động theo động cơ lợi nhuận, theo nguyên tắc cung cầu.
1.2.2. Vai trò của quản lý nhà nước đối với hoạt động gian lận thương mại
Hoạt động gian lận thương mại hiện nay trở thành mối đe dọa thực sự
đối với sự phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và an ninh chính trị của quốc gia.
Những hậu quả xấu của nó có tác động rõ rệt và nghiêm trọng đến mọi mặt
của đời sống xã hội, đi ngược lại với lợi ích của Nhà nước, làm tổn hại đến
quyền lợi của người dân. Vì vậy, quản lý nhà nước đối với hoạt động gian lận
thương mại có vai trò rất quan trọng.
Ổn định nền kinh tế
Gian lận thương mại ngày một gia tăng với các thủ đoạn tinh vi xảo
quyệt gây thiệt hại không nhỏ đối với nền kinh tế đất nước. Vì vậy, Quản lý
nhà nước đối với hoạt động này góp phần ngăn chặn và đẩy lùi tình trạng
buôn lậu, gian lận thương mại góp phần ổn định nền kinh tế, giúp hoạt động
lưu thông hàng hóa thông suốt, hạn chế hàng nhập lậu, khuyến khích sản xuất
trong nước phát triển, khai thác thế mạnh từng vùng, phát huy lợi thế so sánh
của quốc gia, giảm tình trạng thất nghiệp.
Quản lý nhà nước đối với hoạt động buôn lậu và gian lận thương mại sẽ
đẩy lùi tình trạng thoái hóa ở một bộ phận cán bộ quản lý, làm cho bộ máy
nhà nước được trong sạch và điều hành có hiệu quả.
Giúp người tiêu dùng sẽ được tiêu dùng hàng hóa có chất lượng, bảo
đảm sức khỏe và có lối sống lành mạnh.
12
S
ố hóa bởi Trung tâm Học liệu
1.3. Phân định nội dung nghiên cứu về quản lý nhà nƣớc đối với hoạt
động gian lận thƣơng mại trên địa bàn tỉnh Đồng Nai
1.3.1. Nguyên tắc của quản lý nhà nước về thương mại đối với hoạt động
gian lận thương mại trên địa bàn tỉnh Đồng Nai
a) Thống nhất lãnh đạo chính trị và thương mại trong hoạt động chống
gian lận thương mại
Trong thực tiễn, xu hướng chung là những bất đồng về chính trị đều gây
nên những trở ngại, thậm chí là thất bại trong đàm phán; hợp tác về thương
mại. Các chủ thể tham gia hoạt động gian lận thương mại lợi dụng thời cơ này
để câu kết với bọn phản động để chống phá lại chính quyền làm cho diễn biến
thị trường ngày càng phức tạp hơn. Vì vậy, ở đâu có sự thống nhất giữa chính
trị và thương mại thì tình hình phát triển kinh tế, thương mại được thúc đẩy,
hoạt động gian lận thương mại sẽ bị đẩy lùi.
b) Tập trung, dân chủ
Hoạt động gian lận thương mại ngày càng phức tạp và diễn ra trên phạm
vi cả nước và từng địa phương, trong phạm vi thị trường nội địa và thị trường
quốc tế. Vì vậy, cần thiết phải có lãnh đạo, chỉ huy tập trung thống nhất thể
hiện trong các định hướng, hướng dẫn, chính sách điều tiết vĩ mô, kiểm soát
của Nhà nước đối với hoạt động này, một mặt phải mở rộng quyền dân chủ,
quản lý góp phần đẩy lùi gian lận trong kinh doanh.
d) Hợp tác quốc tế trong việc đấu tranh chống gian lận thương mại
Trong nền kinh tế mở và hội nhập quốc tế thì hoạt động gian lận thương
mại không chỉ diễn ra tại một quốc gia mà nó còn có xu hướng lan rộng trên
toàn thế giới. Các đối tượng gian lận ở các quốc gia có sự móc nối với
nhau làm cho hoạt động quản lý khó khăn hơn. Chính vì vậy, các quốc gia
cần có sự hợp tác, liên kết với nhau trong hoạt động chống gian lận
thương mại để học hỏi kinh nghiệm của nhau và áp dụng một cách hợp lý
vào quốc gia của mình.
14
S
ố hóa bởi Trung tâm Học liệu
e) Đảm bảo tính hiệu lực và hiệu quả của công tác quản lý đối với hoạt
động gian lận thương mại
Tính hiệu lực của quản lý được thể hiện ở việc ra quyết định quản lý về
thương mại đối với hoạt động chống gian lận thương mại của Nhà nước ở các
cấp và ngành thương mại có được thực thi và chấp nhận của đối tượng quản
lý hay không? Tính hiệu quả của quản lý thể hiện ở mức độ thành công hay
kết quả mang lại với chi phí nguồn lực đã bỏ ra nhờ có các chính sách, biện
pháp hoặc công cụ quản lý nhà nước tác động tới hoạt động gian lận thương
mại. Để quản lý có tính hiệu lực, hiệu quả cao cần chú trọng đến chất lượng của
các quyết định và tính hợp lý của bộ máy tổ chức cũng như năng lực, độ tin cậy
của đội ngũ cán bộ công chức trong việc triển khai đưa các quyết định quản lý đó
vào đời sống của cộng đồng kinh doanh và người tiêu dùng, dân cư.
1.3.2. Nội dung quản lý nhà nước về thương mại đối với hoạt động gian lận
thương mại trên địa bàn tỉnh Đồng Nai
a) Quản lý, kiểm soát hàng hóa lưu thông trên thị trường
Đây là nội dung quan trọng của quản lý nhà nước về thương mại đối với
chặn và xử lý theo thẩm quyền, kiến nghị cơ quan Nhà nước có thẩm quyền
xử lý hành vi vi phạm chế độ qui định và pháp luật về thương mại, các hành
vi gian lận trong kinh doanh.
d) Các nội dung quản lý khác
Tổ chức các biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn và đấu tranh chống buôn
lậu, kinh doanh hàng giả, hàng cấm, gian lận thương mại, đầu cơ lũng đoạn
thị trường.
Tổ chức quản lý hệ thống thông tin thương mại và dự báo (đảm bảo an
ninh trong kinh tế thương mại quốc gia) nhằm phát hiện kịp thời các hoạt
động buôn bán trái phép, vi phạm pháp luật về thương mại.
Đào tạo, xây dựng đội ngũ cán bộ hoạt động thương mại trong sạch,
lành mạnh.
Copyright: Tài liệu đại học ©